III FSK 755/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że opłata dodatkowa od środków spożywczych powinna podlegać miarkowaniu ze względu na zasadę proporcjonalności, nawet jeśli płatność była nieterminowa.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA, który uchylił decyzję o nałożeniu dodatkowej opłaty od środków spożywczych. WSA uznał, że opłata dodatkowa nie może być nakładana bez możliwości miarkowania, powołując się na zasadę proporcjonalności. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że sankcja ta nie powinna być nadmierna i musi uwzględniać okoliczności sprawy, takie jak brak zamiaru uszczuplenia wpływów. Sąd skorygował jedynie wskazania WSA dotyczące błędnego oznaczenia formularza przez spółkę.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Dyrektora IAS w przedmiocie ustalenia dodatkowej opłaty od środków spożywczych. Sąd pierwszej instancji uznał, że opłata dodatkowa, przewidziana w art. 12i ust. 1 ustawy o zdrowiu publicznym, nie może być nakładana bez możliwości jej miarkowania, powołując się na konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Podkreślono, że nieterminowa zapłata nie powinna skutkować nałożeniem sankcji, jeśli nie wynika z nadużycia prawa lub zamiaru uszczuplenia wpływów. NSA w pełni podzielił to stanowisko, odwołując się do własnego orzecznictwa oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd wskazał, że opłata dodatkowa ma charakter sankcji administracyjnej i jej wysokość powinna być proporcjonalna do wagi naruszenia oraz uwzględniać indywidualne okoliczności sprawy. NSA zaznaczył, że spółka nie miała zamiaru uszczuplenia wpływów, a opóźnienie w zapłacie było niewielkie i nie wynikało z nadużycia prawa. Sąd skorygował jedynie wskazania WSA dotyczące błędnego oznaczenia formularza przez spółkę w tytule przelewu, stwierdzając, że spółka podała symbol CUK-2, a nie CUK(2), co było niezgodne ze specyfikacją techniczną. Mimo tej korekty, NSA uznał, że wyrok WSA o uchyleniu decyzji był prawidłowy i oddalił skargę kasacyjną organu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, opłata dodatkowa nie może być nakładana bez możliwości miarkowania, jeśli nie jest to niezbędne dla realizacji celów wprowadzenia opłaty, a nieterminowa zapłata nie wynika z nadużycia prawa lub zamiaru uszczuplenia wpływów.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do konstytucyjnej zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz orzecznictwa TK i TSUE, wskazując, że sankcje nie powinny być nadmierne i muszą uwzględniać okoliczności sprawy. Opłata dodatkowa, mimo cech podatku, ma charakter sankcji administracyjnej, która powinna być dostosowana do wagi naruszenia i indywidualnych okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.z.p. art. 12i § 1
Ustawa o zdrowiu publicznym
Opłata dodatkowa w wysokości 50% kwoty należnej opłaty jest obligatoryjna w przypadku niedokonania opłaty w terminie, jednakże jej wysokość powinna podlegać miarkowaniu ze względu na zasadę proporcjonalności.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy kasacyjne.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
Pomocnicze
u.z.p. art. 12g § 1
Ustawa o zdrowiu publicznym
u.z.p. art. 12c § 1
Ustawa o zdrowiu publicznym
u.z.p. art. 12j § 1
Ustawa o zdrowiu publicznym
Do opłaty i opłaty dodatkowej stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.
o.p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymóg wskazania przez sąd w uzasadnieniu wyroku co do dalszego postępowania.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata dodatkowa od środków spożywczych podlega miarkowaniu ze względu na zasadę proporcjonalności. Nieterminowa zapłata opłaty nie powinna skutkować nałożeniem sankcji, jeśli nie wynika z nadużycia prawa lub zamiaru uszczuplenia wpływów.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że opłata dodatkowa jest obligatoryjna i nie podlega miarkowaniu. Organ kwestionował ustalenia faktyczne WSA dotyczące oznaczenia formularza przez spółkę.
Godne uwagi sformułowania
klauzula limitacyjna sprzeciwia się nakładaniu opłaty dodatkowej (...) bez możliwości jej miarkowania sankcje te nie powinny jednak wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów nie jest ona związana z odpowiedzialnością karną, ponieważ (...) ma być nakładana niezależnie od zawinienia przez podatnika
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący
Jacek Pruszyński
sprawozdawca
Agnieszka Olesińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady proporcjonalności w kontekście sankcji administracyjnych, w szczególności opłaty dodatkowej od środków spożywczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej opłaty z ustawy o zdrowiu publicznym, ale zasady proporcjonalności i miarkowania sankcji mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnej 'opłaty cukrowej' i jej interpretacji przez pryzmat konstytucyjnej zasady proporcjonalności, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Opłata cukrowa: Czy kara musi być proporcjonalna? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 755/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-12-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Olesińska Jacek Pruszyński /sprawozdawca/ Stanisław Bogucki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty Hasła tematyczne Interpretacje podatkowe Sygn. powiązane V SA/Wa 2445/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-09 III FSK 1044/24 - Wyrok NSA z 2024-12-10 III SA/Wa 548/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-09 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 183 art. 12i ust. 1 Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym - t.j. Dz.U. 2021 poz 1540 art. 180 § 1 i art. 191 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2445/22 w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2022 r., nr 1401-IOM.4100.1.2022.EO w przedmiocie opłaty od środków spożywczych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz O. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 8 100 (słownie: osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 9 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2445/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 5 sierpnia 2022 r., nr 1401-IOM.4100.1.2022.EO w przedmiocie ustalenia dodatkowej opłaty od środków spożywczych w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie drugim zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania sądowego. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że podziela stanowisko organów podatkowych co do braku zapłaty przez spółkę w terminie opłaty od środków spożywczych. Stwierdził, że w świetle prawidłowo zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, przelew wychodzący dotyczący opłaty od środków spożywczych za maj 2021 r. wpłynął do banku o godz. 15.49 dnia 25 czerwca 2021 r., a więc po godzinie granicznej, do której bank realizuje zlecenia w dniu bieżącym. Oznacza to, w myśl postanowień banku, że dniem realizacji zleconego przez skarżącą przelewu był następny dzień roboczy, tj. 28 czerwca 2021 r. i z tą datą należy liczyć dokonanie opłaty od środków spożywczych. Sąd pierwszej instancji zakwestionował natomiast dokonaną przez organy podatkowe interpretację przepisu art. 12i ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 183 z późn. zm., dalej: u.z.p.), polegającą na przyjęciu, że w przepisie tym nie pozostawiono właściwemu w tej sprawie organowi jakiejkolwiek swobody w odniesieniu do możliwości miarkowania wysokości ustalonej dodatkowej opłaty od środków spożywczych. Dokonując tej oceny, Sąd podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 25/23. WSA zgodził się, że wynikająca z konstytucyjnej zasady proporcjonalności klauzula imitacyjna sprzeciwia się nakładaniu opłaty dodatkowej przewidzianej w art. 12i ust. 1 u.z.p. bez możliwości jej miarkowania, jeżeli nie jest to niezbędne dla realizacji celów wprowadzenia opłaty od środków spożywczych, a nieterminowa zapłata daniny nie wynika z przesłanek wskazujących na nadużycie prawa i zamiar uszczuplenia wpływów beneficjenta. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zamiarem skarżącej z całą pewnością nie było uszczuplenie wpływów beneficjenta opłaty od środków spożywczych, a trzydniowe (byłoby jednodniowe gdyby następnym dniem od zlecenia przelewu był dzień roboczy, a nie dwa dni wolne od pracy) przekroczenie terminu jej zapłaty nie było związane z działaniami, które można identyfikować jako nadużycie prawa. Działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) WSA uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że w toku ponownie prowadzonego postępowania organ winien uwzględnić ocenę prawną dotyczącą możliwości miarkowania wysokości ustalonej dodatkowej opłaty od środków spożywczych i wziąć pod uwagę, że spółka zawsze opłacała opłatę w terminie, a w tytule przelewu podała prawidłowy wzór, tj. CUK(2), który obowiązywał od 21 kwietnia 2021 r. (zgodnie z informacją podaną na stronie Centralnego Repozytorium Wzorów Dokumentów Elektronicznych), co też świadczy o jej prawidłowej postawie. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Działający w jego imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 177 § 1 p.p.s.a., zaskarżył wyrok w całości. Wniósł: – w przypadku stwierdzenia, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości i oddalenie skargi, – w przypadku braku stwierdzenia podstaw do zastosowania wskazanego wyżej przepisu, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, – na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od strony przeciwnej, na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które skutkowało nieuprawnionym uchyleniem decyzji podatkowej, co stanowi podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest: – art. 12i ust. 1 u.z.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że cytowany przepis narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności, gdyż uprawnia do nakładania opłaty dodatkowej bez możliwości jej miarkowania, podczas gdy organy podatkowe dokonały właściwej wykładni wskazanego przepisu w oparciu o reguły wykładni językowej, biorąc również pod uwagę, że we wskazanym przepisie nie pozostawiono organowi podatkowemu jakiegokolwiek uprawnienia zarówno w zakresie możliwości odstąpienia od ustalania opłaty dodatkowej, jak również miarkowania jej wysokości, również Sąd w wyroku nie wskazał podstaw prawnych dokonania miarkowania, jak również sposobu jego realizacji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. oraz art. 12i u.z.p. poprzez brak wskazania na podstawie jakich przepisów i w jaki sposób organ podatkowy powinien dokonać obliczeń wysokości miarkowanej opłaty dodatkowej, co uniemożliwia zastosowanie się do wskazań Sądu w zakresie ponownego rozpoznania sprawy i prawidłowe wykonanie wyroku, – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 180 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 z późn. zm., dalej: o.p.) poprzez przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na stwierdzeniu, że strona nie ponosi winy za błędne oznaczenie formularza w zleceniu płatności, gdyż w tytule przelewu podała prawidłowy wzór zobowiązania - CUK(2), w sytuacji, gdy faktycznie wskazała na poleceniu przelewu oznaczenie CUK-2, które było niezgodne ze specyfikacją techniczną płatności. Takie błędne ustalenie ma istotny wpływ na wynik sprawy, w kontekście wykonania zaleceń Sądu w zakresie miarkowania opłaty dodatkowej. Pełnomocnik spółki w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o: – oddalenie skargi kasacyjnej organu na podstawie art. 184 p.p.s.a. ze względu na brak usprawiedliwionych podstaw do jej wniesienia, a w szczególności ze względu na brak naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.; – rozpoznanie sprawy na rozprawie na podstawie art. 181 § 1 p.p.s.a.; – zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz spółki na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a., w tym kosztów zastępstwa procesowego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Stosownie do art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z dyspozycji tej normy wynika, że oddalenie skargi kasacyjnej jest następstwem uznania jej przez sąd za bezzasadną. Skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut błędnej wykładni art. 12i ust. 1 u.z.p. Zgodnie z art. 12i ust. 1 u.z.p. w przypadku niedokonania opłaty w terminie, o którym mowa w art. 12g ust. 1 (tj. do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy informacja, na rachunek organu właściwego w sprawie opłaty), organ właściwy w sprawie opłaty ustala, w drodze decyzji, dodatkową opłatę w wysokości odpowiadającej 50% kwoty należnej opłaty. Kolejne jednostki redakcyjne art. 12i wskazują, że dodatkową opłatę wnosi się na rachunek organu właściwego w sprawie opłaty (ust. 2) oraz że do dodatkowej opłaty przepisy art. 12c oraz art. 12h ust. 2 stosuje się odpowiednio (ust. 3). Stosownie do art. 12c ust. 1 ustawy, opłata oraz opłata dodatkowa, o której mowa w art. 12i ust. 1, stanowią w wysokości: 1) 96,5% przychód Narodowego Funduszu Zdrowia; 2) 3,5% dochód budżetu państwa, w części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw finansów publicznych. Zgodnie natomiast z art. 12j ust. 1 ustawy, do opłaty i dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 12i ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm.). Nie jest kwestią sporną, że spółka dokonała zapłaty opłaty od środków spożywczych za maj 2021 r. po terminie, o którym mowa w art. 12g ust. 1 u.z.p. Sąd pierwszej instancji podzielił w tym zakresie stanowisko organów, które stwierdziły, że skarżąca powinna dokonać wpłaty opłaty od środków spożywczych do 25 czerwca 2021 r., natomiast dniem realizacji zleconego przez spółkę przelewu był 28 czerwca 2021 r. i z tą datą należy liczyć dokonanie opłaty od środków spożywczych. Spór dotyczy natomiast możliwości miarkowania nakładanej w tym przypadku opłaty dodatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku z 30 maja 2023 r., sygn. III FSK 25/23. W orzeczeniu tym stwierdzono, że wynikająca z konstytucyjnej zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) klauzula limitacyjna sprzeciwia się nakładaniu opłaty dodatkowej przewidzianej w art. 12i u.z.p. bez możliwości jej miarkowania, jeżeli nie jest to niezbędne dla realizacji celów wprowadzenia opłaty od środków spożywczych, a nieterminowa zapłata tej daniny nie wynika z przesłanek wskazujących na nadużycie prawa i zamiar uszczuplenia wpływów beneficjenta. Według NSA, opłata dodatkowa, o której mowa w art. 12i ust. 1 u.z.p., jak sama opłata formalnie posiada również cechy podatku, to jednak jest w istocie sankcją o charakterze administracyjnym, podobnie jak dodatkowe zobowiązanie podatkowe w rozumieniu art. 112b i nast. ustawy o VAT. Nie jest ona związana z odpowiedzialnością karną, ponieważ stosownie do ww. przepisu ustawy o zdrowiu publicznym ma być nakładana niezależnie od zawinienia przez podatnika (jedyną i obligatoryjną przesłanką ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest niedokonanie opłaty w terminie). Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym orzeczeniu zasadnie odwołał się do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Sąd powołał orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz TSUE dotyczące podobnej konstrukcji prawnej regulowanej przepisami ustawy o VAT. NSA stwierdził, że przy rozstrzygnięciu sporu należy mieć na względzie konstytucyjną zasadę proporcjonalności, wyrażającą się, w świetle orzecznictwa TK, zakazem nadmiernej ingerencji, koniecznością zachowania odpowiedniej proporcji pomiędzy środkiem, jakim jest ograniczenie danego prawa lub wolności, w tym nałożeniem sankcji a celem, rozumianym jako szeroko pojęty interes publiczny, w tym (w przypadku sankcji) stopniem zawinienie i wielkością deliktu. Z kolei z orzecznictwa TSUE wynika m.in., że "(...) o ile państwa członkowskie mogą zgodnie z prawem, w celu zapewnienia prawidłowego pobierania podatku i uniknięcia oszustw, w szczególności przewidzieć w swych przepisach krajowych odpowiednie sankcje służące karaniu niedochowania obowiązku wpisu do rejestru podatników podatku VAT, o tyle sankcje te nie powinny jednak wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów. (...) Te same zasady obowiązują w odniesieniu do dodatkowych zobowiązań, które o ile mają charakter sankcji podatkowych, czego sprawdzenie należy do sądu krajowego, nie powinny być nadmierne w stosunku do wagi naruszenia przez podatnika ciążących na nim obowiązków" (por. wyrok TSUE z 9 lipca 2015 r., w sprawie C-183/14). NSA zwrócił uwagę na wyrok TSUE z 15 kwietnia 2021 r. w sprawie C-935/19 G., uznając, że tezę tego orzeczenia można odnieść wprost do konstrukcji opłaty dodatkowej. Trybunał Sprawiedliwości wyraził w tym orzeczeniu pogląd, że narusza zasadę proporcjonalności taka wykładnia przepisu, wskutek której za prawidłowe należy uznać nałożenie na podatnika sankcji bez rozróżnienia sytuacji, w której błąd popełniony przez podatnika wynika z przesłanek wskazujących na oszustwo i dążenie do uszczuplenia wpływów beneficjenta daniny od sytuacji, w której nie występują takie szczególne okoliczności. Sankcje takie wykraczają poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia celów obejmujących zapewnienie prawidłowego poboru podatku (opłaty) i zapobieganie działaniom zmierzającym do ograniczenia działań polegających na unikaniu przez podatnika takiego świadczenia. Nadto w przywołanym wyroku stwierdzono, że skoro danina w postaci "opłaty cukrowej" ma cechy podatku i stosuje się do niej odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa (art. 12j ust. 1 u.z.p.), to konsekwentnie (wobec braku wyłączenia) opłatę niezapłaconą w terminie płatności należy traktować jak zaległość podatkową (art. 51 § 1 o.p.), od której naliczane winny być odsetki za zwłokę (art. 53 § 1 o.p.). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zgadza się z Sądem pierwszej instancji, że ustalone w sprawie okoliczności wskazują, iż zamiarem spółki nie było uszczuplenie wpływów beneficjenta opłaty od środków spożywczych, a trzydniowe (byłoby jednodniowe gdyby następnym dniem od zlecenia przelewu był dzień roboczy, a nie dwa dni wolne od pracy) przekroczenie terminu jej zapłaty nie było związane z działaniami, które można identyfikować jako nadużycie prawa. Okoliczności te winny być uwzględnione przy miarkowaniu opłaty dodatkowej. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. oraz art. 12i u.z.p. ze względu na to, że Sąd pierwszej instancji nie wskazał w jaki sposób i w oparciu o jakie podstawy dokonać miarkowania opłaty dodatkowej, celem ustalenia prawidłowej jej wysokości. Według art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości (por. wyrok NSA z 13 września 2006 r., II FSK 1099/05). Sformułowanie wskazań na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. co do dalszego postępowania nie może być utożsamiane z nakazaniem organowi wydania decyzji określonej treści (por. wyrok WSA w Gdańsku z 17 grudnia 2009 r., I SA/Gd 740/09). Tym samym nie należy wymagać od Sąd pierwszej instancji, aby uzasadnienie wskazywało wprost jaką decyzję powinien wydać dany organ. WSA w Warszawie wskazał w uzasadnieniu wyroku, że organ powinien uwzględnić kwestię możliwości miarkowania, przedstawiając okoliczności, które należy wziąć w tym zakresie pod uwagę. Kwota sankcji powinna być zindywidualizowana, dostosowana do konkretnych okoliczności danej sprawy, uwzględniać charakter i wagę nieprawidłowości. Tym samym ustalona opłata dodatkowa nie powinna wykraczać poza to, co jest niezbędne do realizacji celów polegających na zapewnieniu jej prawidłowego poboru. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy zgodzić się, że Sąd pierwszej instancji błędnie wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien uwzględnić fakt, że spółka w tytule przelewu podała prawidłowy wzór, tj. CUK(2), który obowiązywał od 21 kwietnia 2021 r. (stosownie do informacji podanej na stronie Centralnego Repozytorium Wzorów Dokumentów Elektronicznych). Powyższe stwierdzenie jest niezgodne z ustaleniami poczynionymi przez organy podatkowe, które nie zostały zakwestionowane. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, od 21 kwietnia 2021 r. formularz CUK-1(1) został zastąpiony formularzem CUK-1(2). Zatem formularz CUK-1 był nadal właściwym formularzem do sporządzania informacji w sprawie opłaty od środków spożywczych. W przelewie za maj, jak wynika z korespondencji z Centrum Obsługi Biznesu B. z 28 czerwca 2021 r. (godz. 10:47 AM), spółka wskazała CUK-2, a nie jak podawała CUK(2). Potwierdza to także informacja Banku z 7 kwietnia 2022 r., w której Bank poinformował, że 25 czerwca 2021 r. spółka zleciła realizację przelewu wskazując symbol formularza: CUK-2. Oznaczenie CUK-2 było niezgodne ze specyfikacją techniczną płatności. W dalszym ciągu obowiązywało to samo oznaczenie zobowiązania CUK-1, zmianie uległa jedynie wersja formularza, która została oznaczona jako CUK-1 (2). Spółka podnosiła w tym zakresie, że w dniu 21 kwietnia 2021 r. w CRWDE Ministerstwo Finansów opublikowało nowy wzór formularza pod nazwą "CUK(2) Informacja w sprawie opłaty od środków spożywczych", tym samym dotychczas funkcjonujący wzór formularza CUK(1) został zastąpiony przez formularz CUK(2). Wbrew jednak tym twierdzeniom, w przelewie za maj 2021 r. spółka wskazała CUK-2, a nie CUK(2). Z kolei w przelewach opłaty cukrowej za luty, marzec oraz kwiecień 2021 spółka stosowała oznaczenie formularza: CUK-1, a nie CUK(1), a zatem bez wskazywania jego wersji. Konsekwentnie w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny koryguje wskazania WSA w Warszawie. Mimo stwierdzonego uchybienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964). sędzia del. WSA Agnieszka Olesińska sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Jacek Pruszyński[pic][pic]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI