III FSK 752/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Finansów odmawiającą zwrotu opłaty legalizacyjnej w wysokości 150 000 zł. Opłata ta została uiszczona w związku z samowolnie wybudowanym budynkiem mieszkalnym, który następnie został rozbiórką. Sąd pierwszej instancji uznał, że prawo do zwrotu opłaty wygasło z powodu upływu 5-letniego terminu przedawnienia, stosując odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że przepis art. 49c Prawa budowlanego, odsyłający do Ordynacji podatkowej, wszedł w życie dopiero w 2015 roku, a opłata została ustalona wcześniej. Zastosowanie przepisów o przedawnieniu do opłaty ustalonej przed wejściem w życie tych regulacji naruszałoby zasady ochrony zaufania do państwa i prawa oraz zasadę niedziałania prawa wstecz. NSA wskazał, że sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż przepis ten nie mógł być stosowany do opłaty ustalonej przed 2015 rokiem. Ponadto, sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wiążącej oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku WSA, który nakazywał rozważenie sprawy pod kątem kwalifikacji opłaty jako nadpłaty, a nie jej przedawnienia. NSA stwierdził, że opłata legalizacyjna powinna zostać zwrócona w terminie 30 dni od dnia stwierdzenia wykonania rozbiórki, zgodnie z art. 49a Prawa budowlanego, co oznacza, że w tej sprawie prawo do zwrotu nie wygasło. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i decyzję Ministra Finansów, zasądzając zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa budowlanego i Ordynacji podatkowej w zakresie zwrotu opłat legalizacyjnych, stosowanie zasad konstytucyjnych w prawie administracyjnym, zasada ochrony zaufania do państwa i prawa, niedziałanie prawa wstecz.
Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu opłaty legalizacyjnej w kontekście samowoli budowlanej i rozbiórki, z uwzględnieniem zmian przepisów w czasie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo do zwrotu opłaty legalizacyjnej, ustalonej przed wejściem w życie art. 49c Prawa budowlanego, podlega wygaśnięciu na podstawie art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do zwrotu opłaty legalizacyjnej ustalonej przed wejściem w życie art. 49c Prawa budowlanego nie podlega wygaśnięciu na podstawie art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ przepisy te nie mogły być stosowane wstecznie i naruszałoby to zasady ochrony zaufania do państwa i prawa oraz niedziałania prawa wstecz.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że art. 49c Prawa budowlanego, odsyłający do Ordynacji podatkowej, wszedł w życie po ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Zastosowanie art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej do opłaty ustalonej przed tą datą naruszałoby zasady konstytucyjne, w tym zakaz działania prawa wstecz i ochronę zaufania do państwa. Opłata powinna być zwrócona w terminie 30 dni od wykonania rozbiórki.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy dotyczące zwrotu opłaty legalizacyjnej, uwzględniając wcześniejszą ocenę prawną WSA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nieprawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy, wypaczając ocenę prawną zawartą w poprzednim wyroku WSA i błędnie przyjmując, że prawo do zwrotu opłaty wygasło.
Uzasadnienie
NSA uznał, że sąd pierwszej instancji nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej zawartej w wyroku WSA z dnia 3 kwietnia 2023 r., który nakazywał rozważenie opłaty jako nadpłaty, a nie jej przedawnienia. Błędna interpretacja przepisów przez WSA doprowadziła do nieuprawnionego oddalenia skargi.
Czy art. 49a ust. 2 Prawa budowlanego, dotyczący zaliczenia opłaty legalizacyjnej na poczet kosztów wykonania zastępczego, powinien być stosowany w przypadku nakazu rozbiórki wydanego na podstawie art. 50a pkt 1 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ratio legis przepisu art. 49a ust. 2 Prawa budowlanego przemawia za koniecznością zabezpieczenia opłaty na poczet ewentualnych kosztów wykonania zastępczego, co powinno skutkować przesunięciem terminu stwierdzenia nadpłaty i zwrotu opłaty na dzień zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że brak jest podstaw do różnicowania sytuacji prawnej inwestorów w zależności od podstawy prawnej nakazu rozbiórki. Stosowanie art. 49a ust. 2 Prawa budowlanego powinno zapewnić równość wobec prawa i ochronę zaufania obywatela do państwa, co oznacza, że opłata powinna być traktowana jako zabezpieczenie do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Przepisy (10)
Główne
u.p.b. art. 49c § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepis wszedł w życie 28 czerwca 2015 r. i odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej do opłat legalizacyjnych. Nie można go stosować wstecznie do opłat ustalonych przed tą datą.
Pomocnicze
o.p. art. 80 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis przewiduje 5-letni termin wygaśnięcia prawa do zwrotu nadpłaty podatku. Nie może być stosowany do opłat legalizacyjnych ustalonych przed wejściem w życie art. 49c Prawa budowlanego.
o.p. art. 77 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji, jeżeli nadpłata powstała w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji. W kontekście opłaty legalizacyjnej, termin zwrotu powinien być liczony od dnia stwierdzenia wykonania rozbiórki.
u.p.b. art. 49a § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
W przypadku wykonania decyzji o nakazie rozbiórki w trybie wykonania zastępczego, opłatę legalizacyjną zalicza się w poczet kosztów wykonania zastępczego. Ma to wpływ na termin zwrotu opłaty.
u.p.b. art. 50a § pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepis w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., dotyczący nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 6 § ust. 1 i 3
Reguła intertemporalna, zgodnie z którą do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, a znowelizowane przepisy (w tym art. 49c u.p.b.) stosuje się do opłat ustalanych w postępowaniach wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd pierwszej instancji jest związany oceną prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym zasada ochrony zaufania do państwa i prawa, pewności prawa, niedziałania prawa wstecz.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej o przedawnieniu do opłaty legalizacyjnej ustalonej przed wejściem w życie art. 49c Prawa budowlanego. • Naruszenie zasad ochrony zaufania do państwa i prawa oraz niedziałania prawa wstecz. • Naruszenie zasady równości wobec prawa poprzez różnicowanie sytuacji prawnej inwestorów. • Niewzięcie pod uwagę wiążącej oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku WSA. • Błędne ustalenie momentu powstania obowiązku zwrotu opłaty legalizacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat • odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej • zasada ochrony zaufania do państwa i prawa • zasada niedziałania prawa wstecz • zasada równości wobec prawa • ratio legis przepisu art. 49a ust. 2 Prawa budowlanego przemawia za koniecznością zabezpieczenia opłaty na poczet ewentualnych kosztów wykonania zastępczego
Skład orzekający
Anna Dalkowska
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Stachurski
członek
Agnieszka Olesińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i Ordynacji podatkowej w zakresie zwrotu opłat legalizacyjnych, stosowanie zasad konstytucyjnych w prawie administracyjnym, zasada ochrony zaufania do państwa i prawa, niedziałanie prawa wstecz."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu opłaty legalizacyjnej w kontekście samowoli budowlanej i rozbiórki, z uwzględnieniem zmian przepisów w czasie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii zwrotu znaczącej kwoty pieniędzy i pokazuje, jak zasady konstytucyjne mogą wpływać na interpretację przepisów prawa administracyjnego i podatkowego, chroniąc obywatela przed arbitralnością państwa.
“Czy można odzyskać 150 tys. zł opłaty legalizacyjnej po latach? NSA wyjaśnia kluczowe zasady!”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.