III FSK 750/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. T., członka zarządu spółki, od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu VAT. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, argumentując, że w postępowaniu o ustalenie jej odpowiedzialności jako osoby trzeciej powinno być badane istnienie i wysokość zobowiązania podatkowego spółki, w tym możliwość skorzystania przez spółkę z ulgi na "złe długi" (art. 89a i 89b u.p.t.u.). NSA, powołując się na wyrok TSUE w sprawie C-277/24 (Adjak), podkreślił, że osoba trzecia może mieć możliwość podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w postępowaniu wymiarowym wobec podatnika. Jednakże w niniejszej sprawie NSA stwierdził, że wysokość zaległości podatkowych została ustalona na podstawie deklaracji i korekt złożonych przez spółkę, a skarżąca, jako prezes zarządu w całym okresie, miała możliwość działania w imieniu spółki. Skoro spółka nie skorzystała z ulgi na "złe długi", a skarżąca nie wykazała przeszkód uniemożliwiających jej złożenie stosownego wniosku w imieniu spółki, nie można przyznać jej uprawnienia do korygowania skutków zaniechań spółki na etapie postępowania dotyczącego jej odpowiedzialności solidarnej. Sąd uznał, że skarżąca nie może oczekiwać od organu ustalenia przez organ przesłanek do zastosowania ulgi, której spółka nie wnioskowała. Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, Konstytucji RP oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały uznane za bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu możliwości kwestionowania przez osobę trzecią ustaleń organu podatkowego dotyczących zobowiązania podatnika, w szczególności w kontekście ulgi na "złe długi".
Dotyczy sytuacji, gdy spółka nie skorzystała z ulgi na "złe długi" i osoba trzecia domaga się jej uwzględnienia w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba trzecia, na którą przenoszona jest odpowiedzialność podatkowa za zobowiązania spółki, może kwestionować ustalenia faktyczne i prawne dotyczące wysokości zobowiązania podatkowego podatnika (spółki), w tym możliwość skorzystania przez spółkę z ulgi na "złe długi", jeśli spółka sama nie skorzystała z tej ulgi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba trzecia nie może skutecznie kwestionować wcześniejszych ustaleń organu podatkowego dotyczących podstawy opodatkowania, wysokości podatku czy prawdziwości dowodów, na podstawie których ustalono zobowiązanie podatkowe podatnika, jeśli sama spółka nie podjęła stosownych działań (np. złożenia wniosku o ulgę) w odpowiednim czasie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wysokość zaległości podatkowych została ustalona na podstawie deklaracji i korekt złożonych przez spółkę. Skarżąca, jako prezes zarządu, miała możliwość działania w imieniu spółki i skorzystania z ulgi na "złe długi", ale tego nie zrobiła. Nie można przyznać jej uprawnienia do korygowania skutków zaniechań spółki na etapie postępowania dotyczącego jej odpowiedzialności solidarnej.
Czy w postępowaniu o ustalenie odpowiedzialności członka zarządu spółki jako osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki, należy badać istnienie i wysokość zobowiązania oraz wpływ na nie ewentualnego działania podatnika (np. skorzystania z ulgi na "złe długi"), którego ten nie podjął, ale mógł podjąć?
Odpowiedź sądu
Zgodnie z wyrokiem TSUE C-277/24 (Adjak), osoba trzecia może mieć możliwość podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w postępowaniu wymiarowym wobec podatnika, jeśli miała faktyczną możliwość podniesienia takich zarzutów lub odniesienia się do kwestii istnienia i wysokości zobowiązania. Jednakże w kontekście ulgi na "złe długi", jeśli spółka nie skorzystała z tej możliwości, osoba trzecia nie może tego dokonać z urzędu w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Choć TSUE dopuszcza możliwość kwestionowania ustaleń przez osobę trzecią, NSA podkreślił, że w tej konkretnej sprawie spółka nie skorzystała z ulgi na "złe długi", a skarżąca nie wykazała przeszkód uniemożliwiających jej złożenie wniosku w imieniu spółki. Dlatego nie można przyznać jej uprawnienia do korygowania skutków zaniechań spółki.
Przepisy (18)
Główne
o.p. art. 107 § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące odpowiedzialności osób trzecich.
o.p. art. 116 § 1, 2 i 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki.
u.p.t.u. art. 89a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Ulga na "złe długi" - możliwość korekty podatku należnego.
u.p.t.u. art. 89b
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Warunki skorzystania z ulgi na "złe długi".
Pomocnicze
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych dążenia do dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
o.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
o.p. art. 21 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada domniemania prawidłowości deklaracji podatkowej.
o.p. art. 108 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Postępowanie egzekucyjne na podstawie deklaracji bez konieczności wydania decyzji wymiarowej.
u.p.t.u. art. 99 § 12
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Przyjmowanie zobowiązania podatkowego w kwocie wynikającej z deklaracji.
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres postępowania dowodowego przed WSA.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez WSA.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 77 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do odszkodowania za naruszenie prawa.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 107, 116 o.p. w zw. z Konstytucją RP) poprzez błędną wykładnię, że osoba trzecia nie może badać istnienia i wysokości zobowiązania podatnika, w tym możliwości skorzystania z ulgi na "złe długi". • Naruszenie przepisów postępowania (art. 122, 187 § 1 o.p.) poprzez zaniechanie ustalenia, czy spółka mogła skorzystać z ulgi na "złe długi". • Naruszenie przepisów postępowania (art. 106 § 3 p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie dowodów wskazujących na możliwość korekty zobowiązania i zaniechanie zobowiązania organu do przedstawienia informacji w tym zakresie.
Godne uwagi sformułowania
osoba trzecia, na którą przenoszona jest odpowiedzialność podatkowa, nie może skutecznie kwestionować wcześniejszych ustaleń dokonanych przez organ podatkowy w toku postępowania podatkowego • nie można przyznać skarżącej, jako osobie trzeciej w toku prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej uprawnienia do korygowania skutków zaniechań, które miały miejsce w okresie, w którym kierowała tym podmiotem.
Skład orzekający
Bogusław Woźniak
przewodniczący
Dominik Gajewski
członek
Jacek Pruszyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu możliwości kwestionowania przez osobę trzecią ustaleń organu podatkowego dotyczących zobowiązania podatnika, w szczególności w kontekście ulgi na \"złe długi\"."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy spółka nie skorzystała z ulgi na "złe długi" i osoba trzecia domaga się jej uwzględnienia w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki i możliwości obrony poprzez skorzystanie z ulg podatkowych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników. Wyrok odnosi się do interpretacji prawa UE (TSUE).
“Czy członek zarządu odpowie za VAT spółki, jeśli można było skorzystać z ulgi na "złe długi"?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.