III FSK 750/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne, potwierdzając, że wadliwie doręczone postanowienie organu nie wchodzi do obrotu prawnego, co skutkuje odrzuceniem skargi.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Krakowie, które odrzuciło skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie. WSA odrzucił skargę, uznając, że postanowienie SKO zostało doręczone wadliwie – jako skan dokumentu papierowego bez podpisu elektronicznego, co naruszało art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej. NSA oddalił skargi kasacyjne obu stron, potwierdzając stanowisko WSA, że brak skutecznego doręczenia powoduje, iż postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego, a skarga jest niedopuszczalna.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne wniesione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie oraz C. S.A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, które odrzuciło skargę C. S.A. na postanowienie SKO w Tarnowie dotyczące nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. WSA w Krakowie uznał, że postanowienie SKO zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w sposób wadliwy, ponieważ było to zeskanowane postanowienie papierowe bez podpisu elektronicznego, co naruszało art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że takie doręczenie jest bezskuteczne i postanowienie nie weszło do obrotu prawnego, co skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). NSA oddalił skargi kasacyjne obu stron. W odniesieniu do skargi SKO, sąd odrzucił zarzut nieważności postępowania przed WSA, wskazując na prawidłowe doręczenie zawiadomienia o rozprawie pełnomocnikowi SKO. Pozostałe zarzuty SKO dotyczące wejścia postanowienia do obrotu prawnego zostały uznane za bezzasadne. NSA potwierdził stanowisko WSA, że doręczenie skanu dokumentu papierowego bez podpisu elektronicznego za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest bezskuteczne, ponieważ nie spełnia wymogów art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej. Brak skutecznego doręczenia oznacza, że postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego, a termin do wniesienia skargi nie rozpoczyna biegu. W konsekwencji, skarga wniesiona przed skutecznym doręczeniem jest niedopuszczalna. W odniesieniu do skargi kasacyjnej C. S.A., NSA uznał ją za bezzasadną. Sąd potwierdził, że odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. było prawidłowe, ponieważ wniesienie skargi było przedwczesne z uwagi na brak wejścia zaskarżonego postanowienia do obrotu prawnego. NSA sprostował również oczywistą omyłkę w sentencji postanowienia WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, takie doręczenie jest bezskuteczne, ponieważ nie spełnia wymogów art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej, a postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego.
Uzasadnienie
Doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej wymaga formy dokumentu elektronicznego opatrzonego podpisem elektronicznym. Skan dokumentu papierowego nie jest dokumentem elektronicznym w rozumieniu przepisów. Brak skutecznego doręczenia oznacza, że postanowienie nie wywołuje skutków prawnych, a termin do wniesienia skargi nie rozpoczyna biegu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
o.p. art. 144 § § 5
Ordynacja podatkowa
Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. W przypadku doręczenia za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pismo powinno być sporządzone w formie dokumentu elektronicznego i opatrzone podpisem elektronicznym.
o.p. art. 126
Ordynacja podatkowa
Sprawy podatkowe załatwiane są na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma w formie papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym, a w formie elektronicznej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie stało się niedopuszczalne.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
o.p. art. 217 § § 1 pkt 7
Ordynacja podatkowa
Postanowienie powinno zawierać podpis osoby upoważnionej, z podaniem jej imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji zachodzi m.in. gdy strona została pozbawiona możności działania lub obrony jej praw.
p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku odrzucenia skargi, sąd zarządza zwrot uiszczonego wpisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Doręczenie skanu dokumentu papierowego bez podpisu elektronicznego za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest bezskuteczne. Postanowienie doręczone w sposób wadliwy nie wchodzi do obrotu prawnego. Skarga wniesiona przed wejściem postanowienia do obrotu prawnego jest niedopuszczalna (przedwczesna).
Odrzucone argumenty
Postanowienie organu, mimo wadliwości doręczenia, weszło do obrotu prawnego, ponieważ strona zapoznała się z jego treścią i wniosła skargę. Wadliwe doręczenie powinno skutkować uchyleniem postanowienia, a nie jego odrzuceniem. Organ został pozbawiony możliwości obrony swoich praw przez nieotrzymanie zawiadomienia o rozprawie.
Godne uwagi sformułowania
doręczenie takie jest bezskuteczne, ponieważ niespełniające wymogów art. 144 § 5 o.p. skan dokumentu papierowego nie jest dokumentem elektronicznym brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter 'zero-jedynkowy' skarga skarżącej nie została merytorycznie rozpoznana co w konsekwencji powoduje, że jej wniesienie było na obecnym etapie niedopuszczalne (przedwczesne).
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie rygorystycznej wykładni przepisów dotyczących doręczeń elektronicznych w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym oraz konsekwencji wadliwego doręczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji doręczenia skanu dokumentu papierowego bez podpisu elektronicznego. Interpretacja może być odmienna w przypadku innych form doręczeń elektronicznych lub gdy przepisy szczególne stanowią inaczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego aspektu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego – prawidłowości doręczeń, zwłaszcza w kontekście cyfryzacji. Wyjaśnia praktyczne konsekwencje błędów formalnych.
“Cyfrowy błąd, który kosztuje: dlaczego skan dokumentu bez podpisu elektronicznego może unieważnić całe postępowanie?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 750/23 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2023-07-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Odrzucenie skargi Sygn. powiązane I SA/Kr 443/22 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2022-07-21 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargi kasacyjne Sprostowano niedokładności, błędy pisarskie, rachunkowe lub inne oczywiste omyłki Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 144 §5 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skarg kasacyjnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie oraz C. S.A. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 443/22 w sprawie ze skargi C. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 2 lutego 2022 r., nr SKO.Pod./4140/491/2021 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. postanawia 1. oddalić skargi kasacyjne; 2. sprostować z urzędu sentencję postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w ten sposób, że w pierwszym wersie od góry - w miejsce sygn. akt I SA/Kr 443/21 - wpisać prawidłową sygn. akt I SA/Kr 443/22. Uzasadnienie 1. Postanowieniem z 21.07.2022 r. o sygn. I SA/Kr 443/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę C. S.A. w W. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 2.02.2022 r., nr SKO.Pod./4140/491/2021, wydane w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Krakowie. 2.1. Pełnomocnik skarżącej na rozprawie w 21.07.2022 r. podniósł, że organ odwoławczy przesłał na adres jego elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP skan podpisanego odręcznie postanowienia. Skan ten nie jest pismem utrwalonym w postaci elektronicznej, nie został opatrzony kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi, podpisami zaufanymi albo podpisami osobistymi członków składu orzekającego SKO w Tarnowie. Na rozprawie 21.07.2022 r. pełnomocnik organu potwierdził ten fakt. 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucając skargę wyjaśnił, że poinformowanie pełnomocnika skarżącej o treści zaskarżonego postanowienia przez doręczenie mu jej kserokopii za pośrednictwem ePUAP stanowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 144 § 5 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: o.p.). Sąd wskazał, że zgodnie z art. 144 § 5 o.p., doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Taki sposób doręczenia pism ww. podmiotom determinuje formę ich sporządzenia, która zgodnie z art. 126 o.p. wymaga, aby w przypadku gdy doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zasada pisemności była realizowana przez organ w formie dokumentu elektronicznego, a nie w formie papierowej (forma papierowa będzie miała zastosowanie w przypadku doręczenia pisma w siedzibie organu podatkowego). Doręczenie natomiast pisma za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej następuje za urzędowym poświadczeniem odbioru (art. 144 § 2 o.p.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że w przypadku gdy organ podatkowy - zgodnie z art. 144 § 5 o.p. - doręcza pełnomocnikowi strony pismo (w tym decyzję) za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jest obowiązany sporządzić to pismo w formie dokumentu elektronicznego i opatrzyć podpisem elektronicznym (zgodnie z art. 217 § 1 pkt 7 o.p.). Jeżeli natomiast organ podatkowy wyda orzeczenie w formie tradycyjnej, tzn. w wersji papierowej, podpisując je odręcznie i zeskanuje do PDF, a następnie wyśle pełnomocnikowi plik PDF za pomocą środków komunikacji elektronicznej (jak to miało miejsce w spornym przypadku), doręczenie takie jest bezskutecznie, gdyż niespełniające wymogów art. 144 § 5 o.p. Zdaniem Sądu pierwszej instancji taki dokument nie ma formy dokumentu elektronicznego w rozumieniu art. 126 o.p. (skan dokumentu papierowego nie jest dokumentem elektronicznym, ponieważ posiada pierwowzór w postaci nieelektronicznej i pierwotnie nie był w tej postaci zapisany), a ponadto nie jest opatrzony podpisem elektronicznym, a tym samym nie można w ogóle uznać go za podpisany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że postanowienie SKO w Tarnowie z 2.02.2022 r. nie weszło do obrotu i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargę. 3. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skargę kasacyjną od ww. postanowienia WSA w Krakowie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł zarówno organ podatkowy, jak i skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego). 3.1.1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie zaskarżyło powyższe postanowienie w całości i wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono: 1) nieważność postępowania przed WSA w Krakowie z uwagi na naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 i art. 90 § 1 i 2 oraz art. 91 § 2 p.p.s.a. przez rozpoznanie sprawy na rozprawie w 21.07.2022 r. w sytuacji gdy organ podatkowy nie otrzymał zawiadomienia o wyznaczeniu rozprawy w tej sprawie, doprowadzając tym samym do tego, że Kolegium jako strona postępowania sądowoadministracyjnego została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, 2) naruszenie przepisów postępowania (w przypadku braku uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny powyższego zarzutu nieważności), tj.: - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że postanowienie Kolegium ze względu na wadliwe doręczenie pełnomocnikowi skarżącej nie weszło do obrotu prawnego, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi, podczas gdy zdaniem Kolegium postanowienie to weszło do obrotu prawnego a interes skarżącej był przez cały okres prowadzonego postępowania należycie chroniony, na co wskazuje choćby okoliczność zapoznania się przez nią z treścią postanowienia i wniesienie w terminie skargi do WSA w Krakowie, - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 144 § 5 oraz art. 126 § 1 i art. 210 § 1 pkt 8 o.p. przez przyjęcie, że przepisy dotyczące doręczenia postanowienia determinują formę, w jakiej winno ono zostać sporządzone, w sytuacji, gdy w art. 126 § 1 o.p. prawodawca wyraźnie zrównuje formę papierową i formę elektroniczną, - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 126 § 1 oraz art. 210 § 1 pkt 8 o.p. przez przyjęcie, że sporządzenie postanowienia jedynie w formie papierowej nie spełnia wymagań dotyczących formy sporządzenia postanowienia i sprawia, że postanowienie to nie wchodzi do obrotu prawnego w sytuacji gdy wola Kolegium została uzewnętrzniona przez sporządzenie postanowienia w formie papierowej podpisanej przez członków kolegium biorących udział w posiedzeniu niejawnym udokumentowanym na podstawie stosownego protokołu, a postanowienie w tej formie zostało doręczone organowi pierwszej instancji, natomiast pełnomocnik strony skarżącej powziął wiadomość o wydaniu tego postanowienia przez otrzymanie jego skanu przesłanego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 116 § 1 o.p. przez odrzucenie skargi i odstąpienie od merytorycznego rozpatrzenia sprawy ze względu na wadliwy sposób doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżącej, w sytuacji gdy doręczenie w taki sposób było realizowane przez Kolegium wobec tego podatnika także w innych sprawach, w których zarówno WSA w Krakowie (w wyroku z 26.10.2021 r., I SA/Kr 340/21), jak i Naczelny Sąd Administracyjny (w wyroku z 26.05.2022 r., III FSK 367/22) nie znalazły podstaw do odrzucenia skargi. 3.1.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. 3.2. Skarżąca zaskarżyła postanowienie WSA w Krakowie w całości i wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. przez wadliwą kontrolę legalności postanowienia organu, błędne uznanie skargi skarżącej za niedopuszczalną i jej odrzucenie ze względu na niepodpisanie i wadliwe doręczenie postanowienia organu, podczas gdy takie uchybienie powinno prowadzić do uchylenia postanowienia organu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.; 2. art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych przez niezasądzenie na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zarówno skarga kasacyjna organu, jak i skarga kasacyjna skarżącej są niezasadne, natomiast zaskarżone postanowienie WSA w Krakowie odpowiada prawu. 4.2. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do skargi kasacyjnej złożonej przez SKO w Tarnowie. 4.2.1. Nie ma uzasadnionych podstaw najdalej idący zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 i art. 90 § 1 i 2 oraz art. 91 § 2 p.p.s.a. przez rozpoznanie sprawy na rozprawie w 21.07.2022 r., w sytuacji gdy organ podatkowy nie otrzymał zawiadomienia o wyznaczeniu rozprawy w tej sprawie. W aktach sprawy widnieje informacja, że 6.07.2023 r. WSA w Krakowie za pośrednictwem platformy ePUAP wyekspediował do Kolegium zawiadomienie informujące, że 21.07.2023 r. o godz. 10:00 odbędzie się rozprawa zdalna w sprawie ze skargi skarżącej na postanowienie SKO w Tarnowie z 2.02.2022 r., nr SKO.Pod./4140/491/2021, w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (k. 45 akt). Podano, że udział stron (pełnomocników) w rozprawie jest możliwy przez dołączenie do rozprawy za pośrednictwem komunikatora Webex i wskazano link do spotkania. W aktach sprawy na karcie 65 znajduje się pełnomocnictwo z 18.07.2022 r. dla dra L.S. - członka SKO w Tarnowie, ustanawiające go pełnomocnikiem SKO w Tarnowie do spraw toczących się przed WSA w Krakowie o sygn.: I SA/Kr 442/22, I SA/Kr 444/22, I SA/Kr 443/22. W znajdującym się w aktach sprawy protokole rozprawy zdalnej, która odbyła się 21.07.2022 r. zapisano, że na rozprawie zdalnej stawił się pełnomocnik SKO w Tarnowie, którego pełnomocnictwo znajduje się w aktach. Na pytanie WSA w Krakowie pełnomocnik skarżącej oświadczył, że postanowienie SKO w Tarnowie z 2.02.2022 r. zostało wydane w formie papierowej, natomiast podpisane w formie tradycyjnej. SKO w Tarnowie sporządziło skan tego postanowienia, a następnie za pośrednictwem ePUAP przesłało na adres elektroniczny pełnomocnika skarżącej. Pełnomocnik organu potwierdził powyższe oświadczenie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tych okolicznościach twierdzenia organu podatkowego zmierzające do stwierdzenia nieważności postępowania przed WSA w Krakowie z uwagi na to, że SKO w Tarnowie jako strona postępowania sądowoadministracyjnego została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, są całkowicie pozbawione podstaw. 2.2. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do podważenia stanowiska WSA w Krakowie o odrzuceniu skargi, a stanowisko Kolegium sprowadza się do uznania, że mimo wadliwości doręczenia postanowienia w zakresie dostrzeżonego przez WSA w Krakowie elementu formalnego (brak podpisu elektronicznego) stworzona została skarżącej możliwość zapoznania się z treścią rozstrzygnięcia powziętego w formie tradycyjnej, podpisanego i zawartego w aktach sprawy. Tym samym - zdaniem SKO w Tarnowie - Sąd pierwszej instancji bezzasadnie przyjął, że zaskarżone postanowienie nie weszło do obrotu prawnego, ponieważ skarżąca nie poniosła z tego tytułu żadnych negatywnych konsekwencji. W rozpoznawanej sprawie sporne postanowienie zostało wydane formie tradycyjnej, tj. sporządzone na papierze i podpisane przez trzech członków SKO w Tarnowie. Następnie skan dokumentu w formacie PDF został przesłany za pośrednictwem platformy ePUAP do pełnomocnika skarżącej. Zaskarżone postanowienie nie zostało podpisane w sposób elektroniczny. Artykuł 126 o.p. stanowi, że sprawy podatkowe załatwiane są na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu podatkowego ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią. W omawianym przepisie wprowadzono równoważność zasady załatwiania spraw podatkowych w formie pisemnej oraz w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto łącznik "lub", oznaczający alternatywę nierozłączną, upoważnia do zajęcia stanowiska, że dana sprawa podatkowa może być załatwiana zarówno w jednej z tych dwóch równorzędnych form, jak również możliwe będzie zastosowanie w jednej sprawie obu tych form. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że akta sprawy podatkowej będą mogły zawierać wyłącznie dokumenty na nośniku tradycyjnym - papierowym, ewentualnie wyłącznie dokumenty elektroniczne, jak również możliwe będzie prowadzenie akt hybrydowych, czyli zawierających dokumenty elektroniczne i dokumenty utrwalone w innej postaci, najczęściej papierowe (zob. P. Pietrasz, I. Szczepańska, Nowe technologie w podatkowym postępowaniu dowodowym - wybrane zagadnienia [w:] Ordynacja podatkowa. Stan obecny i kierunki zmian, red. R. Dowgier, Białystok 2015, s. 89). Zasadę oficjalności doręczeń w postępowaniu podatkowym statuuje art. 144 o.p., który w § 5 stanowi, że doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. W § 3 art. 144 o.p. wskazano, że w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pisma doręcza się w sposób określony w art. 144 § 1 pkt 1 o.p. (tj. za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z 23.11.2012 r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów). Natomiast zgodnie z art. 217 § 1 pkt 7 o.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, postanowienie powinno zawierać podpis osoby upoważnionej, z podaniem jej imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Przepisy o doręczeniach mają charakter gwarancyjny, co oznacza, że tylko prawidłowe doręczenie, tzn. dokonane zgodnie z zasadami określonymi w Ordynacji podatkowej, uzależnia skuteczność czynności podejmowanych przez organ. W tym zakresie odwołać się należy do rozważań zawartych w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7.03.2022 r. o sygn. I FPS 4/21 stanowiącej, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 o.p., należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w związku z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie. W jej uzasadnieniu stwierdzono stanowczo, że brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności orzeczenie nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 w związku z art. 219 o.p. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że prawodawca nie wprowadził "braku dla strony ujemnych skutków procesowych" jako przesłanki uznawania pism za prawidłowo doręczone. W przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy" (zob. wyrok NSA z 19.05.2022 r., I FSK 112/22). Doręczając stronie za pomocą środków komunikacji elektronicznej rozstrzygnięcie w sprawie (decyzję, postanowienie) organ ma obowiązek dokonać tego z zachowaniem wymagań formalnych związanych z podpisywaniem dokumentów elektronicznych. Wobec tego dokument doręczany za pomocą środków komunikacji elektronicznej powinien być opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Nie jest wystarczające podpisanie jedynie pisma przewodniego, do którego dołączany jest skan w formie dokumentu PDF rozstrzygnięcia w sprawie. Strona ma prawo bowiem otrzymać egzemplarz decyzji, czy też postanowienia stanowiącej jej oryginał. W przypadku wybrania kanału komunikacji elektronicznej wymóg ten będzie spełniony tylko w razie przesłania decyzji/postanowienia opatrzonej podpisem elektronicznym. Dlatego prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji że jeżeli organ podatkowy wyda orzeczenie w formie tradycyjnej, tj. papierowej, podpisze je odręcznie i zeskanuje do formatu PDF, a następnie wyśle pełnomocnikowi taki plik PDF za pomocą środków komunikacji elektronicznej, to doręczenie takie jest bezskuteczne, ponieważ nie spełnia wymogów, o jakich mowa w art. 144 § 5 o.p. Doręczenie obciążonego wadą postanowienia nie uchyla bezskuteczności tego doręczenia nawet wówczas gdy strona zareaguje na obciążoną wadą postanowienie. Nie sanuje zatem wad doręczenia skorzystanie przez stronę z uprawnienia, które uzyskałaby wówczas, gdyby skutek doręczenia bez przeszkód wystąpił. Skoro wada doręczenia postanowienia czyni go niedoręczonym, to należy uznać, że nie weszło ono do obrotu prawnego i nie wywołało skutków prawnych. Brak doręczenia postanowienia blokuje zatem możliwość otwarcia terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i czyni jej wniesienie niedopuszczalnym. Powyższe powoduje, że nie są uzasadnione wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej organu podatkowego. 4.3. Odnosząc się do skargi kasacyjnej skarżącej, należy uznać, że jest ona również bezzasadna. Skarżąca podnosi, że WSA w Krakowie odrzucając skargę z uwagi na jej niedopuszczalność naruszył art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podczas gdy powinien był uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Artykuł 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie stało się niedopuszczalne. Skoro w rozpoznawanej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie nie weszło do obrotu prawnego oznacza to, że nie rozpoczął jeszcze bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia od niego skargi do sądu administracyjnego. Powoduje to, że skarga skarżącej nie została merytorycznie rozpoznana co w konsekwencji powoduje, że jej wniesienie było na obecnym etapie niedopuszczalne (przedwczesne). Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i zasadnie zarządził na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi. Nie mógł w sprawie mieć zastosowanie art. 200 p.p.s.a., który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw ponieważ - jak wyżej wskazano - zasadne było odrzucenie skargi, które to rozstrzygnięcie nie jest uwzględnieniem skargi. Wobec powyższych uregulowań oraz mając na uwadze stan sprawy nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych przez niezasądzenie na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 4.4. Mając na względzie powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, ponieważ art. 203 i 204 p.p.s.a. nie ma zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała 7 sędziów NSA z 4.02.2008 r., sygn. I OPS 4/07). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 3 w związku z art. 166 p.p.s.a., orzekł o sprostowaniu oczywistej omyłki zawartej w sentencji zaskarżonego postanowienia, bowiem w komparycji tej w wersie pierwszym od góry błędnie wpisano "sygn. akt I SA/Kr 443/21", zamiast prawidłowej "sygn. akt I SA/Kr 443/22". Sędzia NSA Stanisław Bogucki
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI