III SA/KR 218/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-06-27
NSAAdministracyjneWysokawsa
egzekucja administracyjnakara pieniężnadoręczenie decyzjinieistnienie obowiązkuzarzuty w postępowaniu egzekucyjnymprzedawnienieustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiKodeks postępowania administracyjnego

WSA w Krakowie uchylił postanowienia dotyczące egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, uznając, że organy nie zbadały prawidłowo zarzutu braku doręczenia decyzji nakładającej karę.

Skarżąca M. R. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, podnosząc nieistnienie obowiązku z powodu braku doręczenia decyzji oraz przedawnienie. Organy egzekucyjne utrzymały w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów. WSA w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że organy nie zbadały wystarczająco okoliczności dotyczących doręczenia decyzji nakładającej karę, co jest kluczowe dla ustalenia istnienia obowiązku.

Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej kary pieniężnej nałożonej decyzją z 2003 r. Skarżąca M. R. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, argumentując, że obowiązek nie istnieje, ponieważ decyzja nigdy nie została jej doręczona, a także, że obowiązek uległ przedawnieniu. Organy obu instancji oddaliły te zarzuty, utrzymując w mocy postanowienie o prowadzeniu egzekucji. Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że zarzut nieistnienia obowiązku dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nigdy nie powstał lub decyzja została uchylona, a kwestia przedawnienia jest niezasadna ze względu na specyfikę ustawy o transporcie drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił jednak zaskarżone postanowienia. Sąd uznał, że organy nie zbadały wystarczająco zarzutu skarżącej dotyczącego braku doręczenia decyzji, co ma fundamentalne znaczenie dla ustalenia istnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Sąd podkreślił, że prawidłowe doręczenie decyzji jest warunkiem wejścia do obrotu prawnego i istnienia obowiązku. Wskazał również na brak dowodów doręczenia w aktach sprawy oraz na fakt, że nawet organ pierwszej instancji przyznał brak możliwości ustalenia daty doręczenia. Wobec powyższego, sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i uchylił zaskarżone postanowienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak doręczenia decyzji ma znaczenie dla ustalenia istnienia obowiązku podlegającego egzekucji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawidłowe doręczenie decyzji jest warunkiem wejścia do obrotu prawnego i istnienia obowiązku. Organy egzekucyjne powinny badać tę kwestię w ramach postępowania w przedmiocie zarzutów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (27)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 135

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 2

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 141 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 110 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

u.t.d. art. 93 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 94 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 93 § 11

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 93 § 7

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 93

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 94

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 93

Ustawa o transporcie drogowym

o.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 3 § 8

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak doręczenia decyzji nakładającej karę pieniężną oznacza, że obowiązek nie istnieje w obrocie prawnym i nie może być egzekwowany. Organy egzekucyjne mają obowiązek badać prawidłowość doręczenia decyzji w ramach postępowania w przedmiocie zarzutów.

Odrzucone argumenty

Zarzut przedawnienia kary pieniężnej, ponieważ ustawa o transporcie drogowym wyłączała stosowanie Ordynacji podatkowej. Nieistnienie obowiązku oznacza jedynie sytuacje, gdy obowiązek nigdy nie powstał lub decyzja została uchylona/stwierdzono jej nieważność.

Godne uwagi sformułowania

nieistnienie obowiązku określonego tytułem wykonawczym z uwagi na fakt, że decyzja [...] nigdy nie została skarżącej doręczona brak dowodu doręczenia tej decyzji skarżącej prawidłowe doręczenie decyzji ma znaczenie dla kwestii istnienia obowiązku

Skład orzekający

Janusz Kasprzycki

przewodniczący sprawozdawca

Marta Kisielowska

członek

Tadeusz Kiełkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak doręczenia decyzji uniemożliwia prowadzenie egzekucji administracyjnej, nawet jeśli organy nie zbadały tej kwestii w sposób wyczerpujący."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku doręczenia decyzji nakładającej karę pieniężną w postępowaniu egzekucyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe doręczenie decyzji administracyjnej i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia egzekucji. Jest to ważna lekcja dla stron postępowań egzekucyjnych.

Egzekucja administracyjna bez szans? Sąd: brak doręczenia decyzji to koniec postępowania!

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 218/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Kisielowska
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
Art. 33 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 grudnia 2023 r., znak: BP.503.138.2022.1958.ML6.496066/496569, w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Zaskarżonym przez M. R., zwaną dalej skarżącą postanowieniem z dnia 8 grudnia 2023 r., znak: BP.503.138.2022.1958.ML6.496066/496569, Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 1 i 2, art. 141 § 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), w związku z art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 33 § 2 pkt 1, art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2022 r., poz. 479 ze zm., zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), utrzymał w mocy postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 sierpnia 2022 r. znak: WP.3151.130.2022.JP o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Na podstawie tytułu wykonawczego Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr WP.3151.130.2022 z dnia 5 lipca 2022 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Kraków prowadzi postępowanie egzekucyjne w przedmiocie wyegzekwowania kary pieniężnej nałożonej na stronę decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lipca 2003 r. nr WI.0930/WI/6/03.
Pismem z dnia 18 lipca 2022 r. skarżąca złożyła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej oparty na art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. nieistnienia obowiązku określonego ww. tytułem wykonawczym z uwagi na fakt, że decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lipca 2023 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nigdy nie została skarżącej doręczona. Z ostrożności procesowej wniesiono zarzut wygaśnięcia obowiązku określonego w ww. tytule wykonawczym z uwagi na upływ 19 lat od dnia wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, obowiązek wygasł więc na skutek przedawnienia na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2022 r., znak: WP.3151.130.2022.JP, Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego
- oddalił zarzut dłużnika w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego
zgłoszonego przez zobowiązaną,
- wniósł o odwieszenie zawieszonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego
na podstawie tytuły wykonawczego nr WP.3151.130.2022 z dnia 5 lipca 2022 r.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca.
Wymienionym na wstępie postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i powołał treść przepisów art. 33 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazując, że podstawą zarzutu mogą być tylko ściśle określone okoliczności, których zamknięty katalog jest zawarty w ww. przepisie.
Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ wyjaśnił, że oznacza on przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie. W niniejszej sprawie z uwagi na stwierdzenie decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 kwietnia 2021 r. nr BP.504.90.2020.0164.ML6.1574 nieważności decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 lipca 2014 r. nr WP.8140.95.2014. JS w przedmiocie umorzenia kary pieniężnej nałożonej decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lipca 2003 r. nr WI.0930/WI/6/03, decyzja o nałożeniu kary mogła stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.
Odnośnie zarzutu przedawnienia organ podał, że na dzień wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, ze zm., zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym) nie regulowała kwestii przedawnienia zobowiązań wynikających z kar pieniężnych w związku z upływem czasu od nałożenia kary, w szczególności nie odwoływała się do przepisów Ordynacji podatkowej. Ustawą z dnia 29 października 2010 roku o zmianie Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 225, poz. 1466), która weszła w życie 31 grudnia 2010 r. wprowadzono ust. 11 do art. 93 ustawy o transporcie drogowym wyłączający zastosowanie Ordynacji podatkowej do kar pieniężnych nakładanych na przedsiębiorcę lub podmiot realizujący przewóz, których wysokość określono w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Z dniem 1 stycznia 2012 r. wyłączenie to przeniesiono ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 244, poz. 1454) do ust. 7 art. 93 ustawy o transporcie drogowym, rozszerzając je na kary pieniężne przewidziane ta ustawa.
Zdaniem organu odwoławczego z uwagi na funkcję rozwiązań zawartych w ustawie o transporcie drogowym, w szczególności w odniesieniu do administracyjnych kar pieniężnych, wyłączenie stosowania Ordynacji podatkowej w kwestii przedawnienia zobowiązania z tytułu nałożonych kar jest w pełni uzasadnione nie tylko w odniesieniu do kar nałożonych decyzjami po 31 grudnia 2010 r., co jednoznacznie wynika z obecnego brzmienia art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, ale także w odniesieniu do kar nałożonych decyzjami przed 31 grudnia 2010 r. Dodanie w 2010 r. do art. 93 ustawy o transporcie drogowym postanowienia o wyłączeniu stosowania Ordynacji podatkowej nie stanowi, zdaniem organu, argumentu na rzecz stanowiska o stosowaniu przepisów Ordynacji podatkowej do administracyjnych kar pieniężnych nakładanych w trybie ustawy o transporcie drogowym w okresie od wejścia w życie ustawy do wejścia w życie nowelizacji 31 grudnia 2010 r., lecz przeciwnie potwierdza, że przepisy Ordynacji podatkowej nie miały zastosowania w odniesieniu do zobowiązań wynikających z administracyjnych kar pieniężnych także w świetle pierwotnego brzmienia tej ustawy
Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy powołał orzecznictwo sadów administracyjnych.
W skardze na powyższe postanowienie strona zarzuciła organowi:
1) naruszenie przepisów postępowania w postaci art 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym nie odniesieniu się do zarzutów zawartych w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, w szczególności do zarzutów:
a] niewyjaśnienia okoliczności faktycznych dotyczących braku doręczenia decyzji z dnia 4 lipca 2003 r. o nałożeniu kary pieniężnej na skarżącą;
b] naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. poprzez błędne niezastosowanie powołanego przepisu;
c] naruszenia art. 110 § 1 w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie przepisu polegające na przyjęciu, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej z 4 lipca 2003 roku,
2) naruszenie przepisów postępowania w postaci art 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu tego przepisu oznacza sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź taka decyzja została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie; podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnosi się również do sytuacji, w których decyzja nakładająca obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, nie została wysłana (nie została doręczona) stronie, ponieważ dopóki decyzja nie zostanie doręczona stronie w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, nie wchodzi ona do obrotu prawnego;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 93 ust 1 oraz art 94 ust 1
ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu z dnia 4 lipca 2003 r., poprzez błędną i niedopuszczalną wykładnię powołanych przepisów przejawiającą się w przyjęciu, że wyłączenie stosowania Ordynacji podatkowej w kwestii przedawnienia zobowiązania z tytułu nałożonych kar jest uzasadnione nie tylko w odniesieniu do kar
nałożonych decyzjami po 31 grudnia 2010 r., co jednoznacznie wynika z obecnego
brzmienia art 93 ust 7 ustawy o transporcie drogowym, ale także w odniesieniu do kar nałożonych przed 31 grudnia 2010 r., a tym samym, że kary pieniężne nałożone na podstawie art 93 ust 1 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu z 4 lipca 2003 r., nie podlegają instytucji przedawnienia na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, podczas gdy:
a) art. 94 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. w brzmieniu z dnia 4 lipca 2003 r. stanowi, że kary pieniężne stanowią dochód budżetu państwa, w konsekwencji stanowią one niepodatkową należność budżetu państwa w rozumieniu art 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej;
b) w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt: SK 75/06, kary nakładane na podstawie art 93 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r., mają charakter publicznoprawny, a nie karny, czego konsekwencją jest przyjęcie, że stanowią one niepodatkową należność budżetu państwa w rozumieniu art 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej;
c) skoro w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r. nie było wyłączone stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do kar nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym, to brak jest przekonywujących argumentów uzasadniających niedopuszczalność stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w tym instytucji przedawnienia;
d) nie jest dopuszczalne przyjęcie, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31
grudnia 2010 r. kara pieniężna nałożona jako sankcja za nieprzestrzeganie postanowień prawa publicznego nie mogła nigdy ulec przedawnieniu, gdyż stoi to w
sprzeczności z wyrażoną w art 32 Konstytucji RP zasadą równości wszystkich wobec
prawa.
W świetle powyższego zdaniem skarżącej prawidłowa wykładnia art. 93 ust 1 i 94 ust 1 ustawy o transporcie drogowym prowadzi do wniosku, że skoro w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r. nie było wyłączone stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do kar nakładanych na podstawie tych przepisów, to kary te ulegały przedawnieniu.
4) naruszenie przepisów art 70 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art 92 i 93 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędne niezastosowanie powołanego przepisu i przyjęcie, że kara pieniężna nałożona decyzją z dnia 4 lipca 2003 roku nie uległa przedawnieniu, podczas gdy od końca roku kalendarzowego w którym wydano przedmiotową decyzję upłynęło ponad 5 lat w związku z tym nałożona kara pieniężna uległa przedawnieniu;
5) naruszenie przepisów postępowania w postaci art 33 § 2 pkt 1 i 5 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. w zw. z art 34 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne zastosowanie powołanych przepisów i utrzymanie w mocy postanowienia oddalającego zarzuty egzekucyjne, podczas gdy ze względu na nieistnienie egzekwowanego obowiązku oraz ze względu na przedawnienie należności objętej tytułem wykonawczym, prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem organu, zawartym w odpowiedzi na skargę i postanowieniami art. 119 § 2 P.p.s.a.
Skarga zasługiwała jednak na uwzględnienie.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wykazała, że postanowienie te są nieprawidłowe i należało je uchylić.
Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonego postanowienia, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Jak stanowi § 2 tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia,
jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 424/17
W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dni 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 256/23,). W rezultacie takie same granice są narzucone Sądowi rozpoznającemu skargę na postanowienie organu w tym przedmiocie.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postepowania egzekucyjnego, które zostały wskazane w art. 33 art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – tj. zarzut nieistnienia obowiązku określonego tytułem wykonawczym z uwagi na fakt, że decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lipca 2023 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nigdy nie została skarżącej doręczona. Z ostrożności procesowej wniosła także drugi zarzut - wygaśnięcia obowiązku określonego w ww. tytule wykonawczym z uwagi na upływ 19 lat od dnia wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Jej zdaniem obowiązek wygasł więc na skutek przedawnienia na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem Sądu stanowisko organów w przedmiocie wniesionych przez skarżącą zarzutów jest nieprawidłowe, przy czym zgłoszenie zarzutu nieistnienia obowiązku skutkuje tym, w przypadku jego potwierdzenie, że postępowanie egzekucyjne w ogóle nie mogło być prowadzone. Wobec tego ocena zasadności zarzutu przedawnienia była przedwczesna. Zarzut ten może odnieść ewentualnie swój skutek wówczas, gdy obowiązek istnieje.
W odniesieniu zatem do kwestii nieistnienia obowiązku zdaniem Sądu wskazać należy, że nieistnienie obowiązku oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Natomiast przez wymagalność obowiązku należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 443/23, a także wyroki: WSA we Wrocławiu z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 195/23, WSA w Białymstoku z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 339/23, WSA w Szczecinie z dnia 26 marca 2020 r., II SA/Sz 13/20 - dost. jw.).
Wobec powyższego podnieść należy, że orzecznictwie sądów administracyjnych a także w piśmiennictwie, wskazuje się m.in., że badając czy decyzja weszła do obrotu prawnego, organ egzekucyjny w żadnym zakresie nie bada zasadności czy wymagalności obowiązku objętego tą decyzją. Bada po prostu, czy obowiązek wykazany w tytule egzekucyjnym w ogóle istnieje w sensie prawnym. Pojęcie wymagalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym odnosi się bowiem, jak to wskazano wyżej, wyłącznie do kwestii możliwości "wykonania decyzji" w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, do czego niezbędne jest jednak "zaistnienie" tejże decyzji w obrocie prawnym (M. Kwietko-Bębnowski, Niedoręczona decyzja podatkowa nie może być podstawą egzekucji - przełom w utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, PP 2019, nr 4, s. 45-48).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3291/21; LEX nr 3192587, podzielił pogląd, że organ egzekucyjny jest uprawniony do badania prawidłowości doręczenia decyzji w ramach postępowania w sprawie zarzutów, gdyż ustalenie w sprawie, czy decyzja została doręczona prawidłowo, nie prowadzi do podważenia obowiązku określonego decyzją, a ma na celu jedynie sprawdzenie, czy obowiązek istnieje. Jednocześnie nie zgodził się z poglądem przeciwnym, zgodnie z którym organ egzekucyjny nie może badać prawidłowości doręczenia decyzji będącej podstawą tytułu wykonawczego (prezentowany m.in. w wyroku NSA z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 1358/18 i cytowanym tam orzecznictwie).
Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie także uważa, że kwestia prawidłowego doręczenia decyzji ma znaczenie dla kwestii istnienia obowiązku i to zweryfikować powinien - w ramach postępowania prowadzonego w zakresie wniesionych zarzutów do postępowania egzekucyjnego – organ.
Analiza akt niniejszej sprawy wskazuje, że nawet sam organ pierwszej instancji w postanowieniu o oddaleniu zarzutów przyznaje, że nie jest w posiadaniu ewidencji, rejestru lub innego źródła danych by stwierdzić datę doręczenia decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lipca 2023 r.
W aktach postępowania brak dowodu doręczenia tej decyzji skarżącej. Jednocześnie stwierdzić należy, że okoliczności z tym związane wybrzmiały także w decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 lipca 2014 r. przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego (decyzja z dnia 13 kwietnia 2021 r., znak: BP.504.90.2020.0164.ML61574, na którą skargę WSA w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 1073/21, oddalił.
Stanowisko jednakże zaprezentowane przez organ odwoławczy w kwestii nieistnienia obowiązku nie jest w ocenie Sądu prawidłowe z tegoż względu, że nie odnosi się przede wszystkim w ogóle do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. Nadto, jest jednocześnie zbyt ogólnikowe i przez to nie pozwala Sądowi stwierdzić, czy jest ono wynikiem także nieprawidłowego rozumienia przepisów. Nie poczyniono jednakże wnikliwych i jednoznacznych ustaleń, czy decyzja nakładająca na skarżącą karę weszła do obrotu, gdyż i niewątpliwie została skarżącej doręczona, a więc istnieje obowiązek z niej wynikający.
Nie ulega jednakże wątpliwości, że w tym zakresie, organy obydwu instancji uchybiły przepisom postępowania - art 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – wobec niewyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, w tym brak odniesienia się do zarzutów zawartych w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, w szczególności do zarzutu - niewyjaśnienia okoliczności faktycznych dotyczących braku doręczenia decyzji z dnia 4 lipca 2003 r. o nałożeniu kary pieniężnej na skarżącą.
Z tych względów zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 29 § 1 i art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do uchylenia kontrolowanych postanowień organów obydwu instancji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI