III FSK 3399/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-10
NSApodatkoweWysokansa
odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciaczłonek zarząduzaległości podatkoweVATupadłośćbrak winyOrdynacja podatkowapostępowanie egzekucyjneNSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości spółki, uznając brak winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość za nieudowodniony.

Sprawa dotyczyła odpowiedzialności podatkowej J. P. jako członka zarządu spółki za zaległości podatkowe z tytułu VAT za 2014 r. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki, mimo że spółka była niewypłacalna. Sąd podkreślił, że ciężar wykazania braku winy spoczywa na członku zarządu, a samo istnienie potencjalnej wierzytelności nie zwalnia z tego obowiązku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. P. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora IAS w Gdańsku w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu spółki za zaległości podatkowe z tytułu VAT za II i IV kwartał 2014 r. Spółka nie uiściła zobowiązań, a egzekucja z jej majątku okazała się bezskuteczna. Skarżący podnosił m.in. błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący majątku spółki i istnienia wierzytelności wobec S. S.A. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Sąd podkreślił, że pojęcie "braku winy" jest obiektywne i wymaga wykazania, że członek zarządu, przy zachowaniu należytej staranności, nie mógł złożyć wniosku z przyczyn od niego niezależnych. Wskazywana przez skarżącego wierzytelność wobec S. S.A. nie została udowodniona, a syndyk masy upadłości zaprzeczył jej istnieniu. NSA sprostował również oczywistą omyłkę pisarską w sentencji wyroku WSA.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, członek zarządu nie może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli nie wykaże obiektywnego braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Samo istnienie potencjalnej wierzytelności nie zwalnia z obowiązku monitorowania sytuacji finansowej spółki i zgłoszenia wniosku o upadłość, gdy spółka jest niewypłacalna.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ciężar wykazania braku winy spoczywa na członku zarządu i jest to kategoria obiektywna. Skarżący nie wykazał, że nie mógł złożyć wniosku o upadłość z przyczyn od niego niezależnych, a wskazywana wierzytelność nie została udowodniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 156 § 1, 2 i § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b, pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 138

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewykazanie przez skarżącego braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Niewykazanie istnienia wierzytelności spółki jako mienia pozwalającego na zaspokojenie należności. Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych i konstrukcyjnych.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 138 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w zakresie odpowiedzialności za zaległości za IV kwartał 2014 r. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość.

Godne uwagi sformułowania

Brak winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych. Dla wykazania tej przesłanki egzoneracyjnej nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Mienie spółki, którego wskazanie zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki musi być realne i istnieć w dacie, gdy zostało wskazane w toku postępowania o orzeczeniu odpowiedzialności osoby trzeciej.

Skład orzekający

Krzysztof Winiarski

przewodniczący sprawozdawca

Bogusław Woźniak

członek

Mirella Łent

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"braku winy\" członka zarządu w kontekście odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki oraz wymogów dowodowych w zakresie istnienia majątku spółki."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności podatkowej osób trzecich na gruncie Ordynacji podatkowej i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej członka zarządu za długi spółki, co jest tematem budzącym zainteresowanie przedsiębiorców i prawników. Wyjaśnia kluczowe kwestie związane z "brakiem winy" i dowodzeniem istnienia majątku.

Czy możesz zostać osobiście pociągnięty do odpowiedzialności za długi spółki? NSA wyjaśnia, kiedy "brak winy" nie wystarczy.

Dane finansowe

WPS: 7656,82 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III FSK 3399/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak
Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/
Mirella Łent
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
I SA/Gd 502/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2020-09-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 138; art. 156 § 1, 2 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2012 poz 749
art. 116 § 1 pkt 1 lit. b, pkt 2.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 502/20 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 marca 2020 r. nr 2201-IEW-1.4123.1-2.2020/UP w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w rubrum wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 502/20, w ten sposób, że w miejsce wskazania przedmiotu zaskarżonego aktu "orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r." wpisać prawidłowo "orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za II i IV kwartał 2014 r.", 2) oddala skargę kasacyjną, 3) zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 23 września 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 502/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 27 marca 2020 r., nr 2201-IEW-1.4123.1-2.2020/UP, w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z 30 października 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszczu Gdańskim orzekł o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu D. sp. z o.o. z siedzibą w K. solidarnie ze spółką za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r. w kwocie 7.656,82 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.259,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 13,44 zł oraz za IV kwartał 2014 r. w kwocie 10.714,30 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 4.081,00 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że Spółka nie uiściła ciążących nań zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za II i IV kwartał 2014 r. (wynikających z deklaracji VAT-7K), w konsekwencji czego powstały zaległości podatkowe. Wobec bezskutecznej egzekucji z majątku spółki Naczelnik postanowieniem z 25 lipca 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie wobec skarżącego.
W odwołaniu od wskazanej decyzji Strona podniosła m.in. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez dokonanie ustaleń, jakoby spółka nie posiadała majątku i wierzytelności pomimo nieprzeprowadzenia czynności egzekucyjnych w stosunku do tego podmiotu w nowej siedzibie oraz z pominięciem okoliczności, iż jej dłużnikiem była S. S.A., której zobowiązanie wobec spółki wynosiła ponad 700.000 zł.
Decyzją 27 marca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, stwierdzając spełnienie przesłanek pozytywnych i brak występowania przesłanek negatywnych orzeczenia odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania spółki kapitałowej. Wskazano, że Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki uchwałą nr 5 z 30 czerwca 2010 r. powołało skarżącego w skład jednoosobowego organu zarządczego tego podmiotu, którą to funkcję pełnił nadal do dnia wydania kwestionowanej decyzji. W okresie zatem, kiedy upływał termin płatności zobowiązań spółki z tytułu podatku od towarów i usług za II i IV kwartał 2014 r., skarżący pełnił obowiązki członka zarządu dłużnej spółki.
W kontekście prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku spółki okazało się bezskuteczne, bowiem nie posiadała ona majątku ruchomego, nieruchomego i innych praw majątkowych, z których możliwe byłoby skuteczne zaspokojenie zaległości. Ostatecznie postanowieniem z 29 grudnia 2017 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne wobec spółki, wskazując, iż w postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy podniósł, że 12 czerwca 2017 r., tj. przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego, spisano protokół majątkowy w nowej siedzibie spółki, z treści którego wynikało, iż pod wskazanym adresem znajdują się dwa budynki mieszkalne i brak jest prowadzenia w nich jakiejkolwiek działalności gospodarczej przez spółkę (nie stwierdzono żadnych oznak prowadzenia działalności ani szyldów informacyjnych). Jednocześnie organ zastrzegł niedopuszczalność badania prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego na etapie postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki kapitałowej.
W kontekście sytuacji finansowej i majątkowej dłużnej spółki organ odwoławczy wskazał, że posiadała ona nieuregulowane zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 i 2014 r., podatku od towarów i usług za II i IV kwartał 2014 r., a także nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od września 2011 r. do stycznia 2018 r., Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od listopada 2011 r. do stycznia 2018 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2011 r. do stycznia 2018 r. Spółka przestała regulować swoje należności publicznoprawne począwszy od zobowiązań z tytułu składek ZUS za wrzesień 2011 r. - pierwsze nieuregulowane zaległości dotyczyły składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za wrzesień 2011 r.
W ocenie Dyrektora, Spółka stała się niewypłacalna z dniem 16 listopada 2011 r., tj. pierwszego dnia opóźnienia w zapłacie drugiego zobowiązania publicznoprawnego (zaległość wobec ZUS z tytułu składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za październik 2011 r., której termin płatności upływał 15 listopada 2011 r.). Powyższe determinowało obowiązek złożenia w 14-dniowym terminie wskazanym ustawą z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm., dalej: p.u.n.) wniosku do sądu rejestrowego o ogłoszenie upadłości, który to obowiązek ciążył na skarżącym pełniącym w rzeczonym okresie jednoosobowo funkcję członka zarządu tego podmiotu. Jak wynikało z pisma Sądu Rejonowego Gdańsk - Północ w Gdańsku - VI Wydział Gospodarczy datowanego na 9 lutego 2018 r. w stosunku do spółki nie zarejestrowano takiego wniosku ani nie wszczęto postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości.
W kontekście powoływanej przez skarżącego okoliczności posiadania przez spółkę wierzytelności od S. S.A. w kwocie 736.191,72 zł, Dyrektor stwierdził, że do akt sprawy nie przedłożono jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego faktyczne istnienie wskazanej wierzytelności. Co więcej, w trakcie prowadzonego postępowania pismem z 28 stycznia 2020 r. organ zwrócił się do potencjalnego wierzyciela, w reakcji na które syndyk masy upadłości S. S.A. w upadłości likwidacyjnej zaprzeczył, jakoby wierzytelność taka istniała.
W wyniku rozpoznania skargi od zapadłego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie podzielił stanowiska skarżącego. Sąd podzielił ocenę organów podatkowych w wystąpieniu w sprawie obu przesłanek pozytywnych z art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: O.p.). W zakresie bezskuteczności egzekucji z majątku spółki zauważono, że w trakcie prowadzonego postępowania nie ograniczono się do jednego sposobu egzekucji, ale poszukiwano wszelkich składników majątkowych mogących stanowić źródło środków pieniężnych. Bezskuteczność egzekucji potwierdzał również zapis w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, gdzie figuruje wzmianka o umorzeniu egzekucji prowadzonej do majątku spółki przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk - Południe w Gdańsku 31 grudnia 2013 r. w sprawie KM [...] oraz Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni 29 grudnia 2017 r. w sprawie nr [...] z uwagi na brak możliwości uzyskania z egzekucji sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku za trafne przyjął stanowisko organów podatkowych co do czasu właściwego w sprawie na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, zaznaczając przy tym, że niewykonywanie zobowiązań, o którym mowa w przepisach ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze nie musi odnosić się do wszystkich zobowiązań dłużnika, nie ma też znaczenia ich charakter, (cywilnoprawne czy publicznoprawne) oraz wysokość, zaś niewypłacalność w rozumieniu art. 11 p.u.n. ma miejsce już w pierwszym dniu opóźnienia, niezależnie od wielkości zobowiązań i skali opóźnienie w ich zapłacie.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, jakkolwiek skarżący wskazał mienie spółki w postaci wierzytelności od S. S.A. w kwocie 736.191,72 zł, nie przedłożył dowodów potwierdzających jej faktyczne istnienie. W ślad za organami obu instancji uznano, że zaoferowane we wskazanym zakresie dowody, tj. pismo spółki skierowane do P. S.A. o przesłanie odpisu decyzji tego podmiotu z 2 sierpnia 2012 r. w przedmiocie zakończenia prowadzonego postępowania kompensacyjnego S. S.A. oraz umowa z 1 sierpnia 2007 r. zawarta pomiędzy S. S.A. a spółką dotycząca świadczenia usług w zakresie montażu konstrukcji stalowych i wyposażenia oraz spawania, nie mogły być wystarczającymi dowodami pozwalającymi na wykazanie istnienia sygnalizowanej wierzytelności, albowiem okoliczność ta została jednoznacznie zanegowana przez syndyka rzekomego wierzyciela.
Skargę kasacyjną od zapadłego orzeczenia wywiódł skarżący, zarzucając Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 138 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w zakresie orzeczenie odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r., podczas gdy z treści zaskarżonej decyzji oraz odwołania Strony wyraźnie i jednoznacznie wynika, iż skarżący kwestionował przypisanie mu odpowiedzialności w zakresie ww. zaległości podatkowych za II i IV kwartał 2014 r.;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 O.p. poprzez jego niewłaściwie zastosowanie i uznanie, że skarżący nie wykazał i nie potwierdził, iż do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w rozumieniu obowiązującej w 2011 r. ustawy - Prawo upadłościowe nie doszło bez jego winy, mimo że w listopadzie 2011 r. w dalszym ciągu nie było zakończone postępowanie kompensacyjne w stosunku do największego wówczas wierzyciela spółki, tj. S. S.A., a nadto iż spółce, której członkiem zarządu jest Strona, przysługiwała skutecznie zgłoszona w ramach tego postępowania kompensacyjnego wierzytelność w kwocie 700.000 zł.
W świetle tak sformułowanych zarzutów kasacyjnych Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. skarżący zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i zażądał rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, iż w świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także właściwym dla niej wymaganiom konstrukcyjnym. W szczególności formalizm ów wiąże się z powinnością prawidłowego skonstruowania podstaw kasacyjnych, co obejmuje zarówno obowiązek ich przytoczenia, jak i uzasadnienia. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie analizuje tejże sprawy po raz kolejny w jej całokształcie, związany jest natomiast wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, gdyż to one nadają kierunek kontroli i badania zgodności z prawem kwestionowanego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wymaga to zatem prawidłowego i precyzyjnego określenia podstaw kasacyjnych, wyraźnego wskazania na przepisy, których naruszenia strona upatruje w kwestionowanym orzeczeniu sądu I instancji, z uwzględnieniem konkretnych jednostek redakcyjnych (artykułu, paragrafu, ustępu itd.) przepisów prawa (por. wyroki NSA z: 29 marca 2018 r., I FSK 13/18, 19 września 2017 r., I FSK 126/16; 29 września 2017 r., I FSK 868/16; 19 października 2017 r., II GSK 1701/17).
Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno natomiast szczegółowo wskazywać do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno wskazywać na trafność sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, a zatem nawiązywać do przepisów prawa, których naruszenie skarżący zarzuca Sądowi pierwszej instancji.
Biorąc pod uwagę powyższe i odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa procesowego podnieść należy, że autor skargi kasacyjnej nie zarzucił naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa procesowego, który stosowały organy, mogącego stanowić podstawę do zakwestionowania ustalonego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego i jego oceny. Przykładowo w sprawie nie podniesiono zarzutów oparcia rozstrzygnięcia na nieprawidłowym, czy niekompletnie zebranym materiale dowodowym (art. 180, art. 181, art. 187 § 1 O.p.), czy też związanych z niewłaściwą oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 191 O.p.). W tej sytuacji należy stwierdzić, iż w sprawie niniejszej skutecznie nie podważono stanu faktycznego, zatem dla oceny zarzutów materialnoprawnych miarodajny jest stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji.
Dalej wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie został naruszony art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Nie ma sporu co do tego, że spółka była niewypłacalna, a wniosek o ogłoszenie upadłości w ogóle nie został zgłoszony. Skarżący podnosi jedynie, że skoro w dacie oznaczonej przez organ jako data graniczna złożenia wniosku, o jakim mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. toczyło się postępowanie kompensacyjne, w ramach którego spółce przysługiwała wierzytelność, to nie ponosi on winy, o jakiej mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Skarżący argumentuje, iż informację w tym zakresie były przekazywane organom, a wierzytelność w wysokości 700.000 zł znajdowała się na listach wierzytelności sporządzonych w ramach postępowania kompensacyjnego i uznana. Zatem w jego ocenie skoro spółka mogła oczekiwać spłaty długu, to mimo, że zaprzestała płacenia długów, skarżący nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku.
Pojęcie "braku winy", o jakim mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. dotyczy zarówno winy umyślnej, jak i nieumyślnej, a tej ostatniej zarówno w postaci lekkomyślności, jak i niedbalstwa, na co słusznie zwrócił już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w innej sprawie skarżącego o sygn. akt III FSK 3536/21. O przesłance "braku winy", o której mowa w art. 116 § 1 lit. b O.p., w sytuacji niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Dla wykazania tej przesłanki egzoneracyjnej nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych. Jednym z obowiązków członka zarządu jest monitorowanie zadłużenia spółki pozwalające na zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, co z kolei uwalnia go od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe. Zatem w zakresie obowiązków strony skarżącej, jako członka zarządu spółki, była kontrola terminowości regulowanych przez nią zobowiązań (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2019 r., II FSK 1493/17 wraz z orzeczeniami w nim przywołanymi). Na element subiektywny związany ze stosunkiem woli oraz świadomości skarżącego do jego czynu zwrócono uwagę również w piśmiennictwie. W katalogu okoliczności wyłączających winę członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości (lub winę w opóźnieniu zgłoszenia tego wniosku) postrzega się okoliczności związane z jego osobą oraz takie, które wpływają na ocenę dochowania przez niego należytej staranności w monitorowaniu stanu majątkowego spółki (por.: J. Olesiak, Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za ich zaległości podatkowe jako ciężar publiczny w świetle zasady proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Warszawa – Łódź 2020, s. 138 i nast.).
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że nie ma racji skarżący twierdząc, iż do niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w rozumieniu ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze doszło bez jego winy. Nie sposób podzielić zapatrywania skarżącego, jakoby nie ponosił on winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, gdyż w listopadzie 2011 r. w dalszym ciągu nie było zakończone postępowanie kompensacyjne w stosunku do największego wówczas wierzyciela spółki, której członkiem zarządu jest Skarżący i w wyniku czego przysługiwała skutecznie zgłoszona w ramach postępowania kompensacyjnego wierzytelność w kwocie 700.000 zł. Wyłącznie na zarządzie spółki kapitałowej ciąży obowiązek stałego kontrolowania jej sytuacji finansowej, a zwłaszcza sposobu wykonywania ciążących na niej zobowiązań pieniężnych, a te nie były wypełniane, co pozostaje poza sporem. Rzeczą piastujących stanowiska członków zarządu jest kierowanie sprawami spółki i na nich ciąży odpowiedzialność za podjęcie decyzji o odstąpieniu od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy spółka jest niewypłacalna. Członek zarządu spółki kapitałowej nie może uchylać się od swych obowiązków oraz skutków ewentualnych uchybień w tym zakresie. Niezasadne są zatem postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., ponieważ wbrew stanowisku Skarżącego nie wystąpiła którakolwiek z przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności, gdyż bezspornie we właściwym czasie nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, a skarżący nie wykazał, by niezgłoszenie tego wniosku nastąpiło bez jego winy. Do udowodnienia ewentualnego wystąpienia tej przesłanki obowiązany był skarżący, czego jednak nie uczynił i w konsekwencji brak było podstaw do zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i uchylenia decyzji.
Niezasadnym jest przy tym zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 2 O.p., ponieważ skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa. Bezspornie Sąd pierwszej instancji prawidłowo zrozumiał ten przepis podkreślając, iż chodzi o możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, a ta istnieje wówczas, gdy osoba wskaże na istnienie takiego majątku spółki, który pozwoli na skuteczne, faktyczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa. Nie ma sporu co do tego, że Skarżący wskazywał na wierzytelności spółki w kwocie 736.191,72 zł. Jednakże w zaskarżonym wyroku trafnie oceniono, że materiał dowodowy, tj. pismo spółki skierowane do P. S.A. o przesłanie odpisu decyzji P. S.A. z 2 sierpnia 2012 r. w przedmiocie zakończenia prowadzonego postępowania kompensacyjnego, umowa z 1 sierpnia 2007 r. dotycząca świadczenia usług w zakresie montażu konstrukcji stalowych i wyposażenia oraz spawania, czy odpowiedź (w piśmie z 7 lutego 2020 r.) od syndyka masy upadłości podmiotu wskazywanego jako dłużnik, nie wykazują istnienia wierzytelności. Skarżący nie formułuje zarzutu co do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów i pozostaje to poza kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego, co oznacza, że taki wynik należy przyjąć obecnie. Przywoływanie przez skarżącego takich okoliczności, jak informowanie organów o wierzytelnościach czy tego, że wierzytelność znajdowała się na listach wierzytelności w ramach postępowania kasacyjnego i uznana, mogłoby być zbadane, gdyby postawiono zarzut niezupełności materiału dowodowego. Tymczasem w skardze kasacyjnej nie zamieszczono takiego zarzutu. Mając tak zarysowany spór Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że prawidłową była ocena organu zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji, iż skoro mienie spółki, którego wskazanie zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki musi być realne i istnieć w dacie, gdy zostało wskazane w toku postępowania o orzeczeniu odpowiedzialności osoby trzeciej, a okoliczności te nie zostały wykazane przez Skarżącego, to w konsekwencji brak było podstaw do zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i uchylenia decyzji na tej podstawie.
Bezprzedmiotowy jest również zarzut naruszenia art. 138 § 1 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w zakresie orzeczenia odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r., gdyż okoliczności stwierdzonego uchybienia wskazują, że doszło w tym przypadku do oczywistej omyłki pisarskiej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku obejmuje bowiem II i IV kwartał 2014 r., zaś jedynie omyłkowo Sąd I instancji pominął IV kwartał 2014 r. w oznaczeniu przedmiotu sprawy w sentencji wyroku.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny sprostował z urzędu - na podstawie art. 156 § 1, 2 i § 3 p.p.s.a. - oczywistą omyłkę w rubrum zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w ten sposób, że w miejsce wskazania przedmiotu zaskarżonego aktu "orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r." wpisał prawidłowo "orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za II i IV kwartał 2014 r.".
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
s. B. Woźniak s. K. Winiarski s. M. Łent

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę