III FSK 713/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą kosztów egzekucyjnych, potwierdzając prawidłowość ich naliczenia zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Skarga kasacyjna dotyczyła kwestionowania wysokości kosztów egzekucyjnych naliczonych w postępowaniu administracyjnym. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Konstytucji, prawa UE i EKPC, argumentując, że koszty były niewspółmierne do podjętych czynności i stanowiły sankcję karną. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym nowelizacje wprowadzone po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, które określiły górne granice opłat.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez G. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Głównym zarzutem skarżącego było naruszenie przepisów Konstytucji RP, prawa Unii Europejskiej oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez akceptację przez Sąd I instancji pobrania kosztów egzekucyjnych o niewspółmiernej wysokości do podjętych czynności. Skarżący argumentował, że koszty te stanowiły sankcję administracyjną o charakterze karnym, zwłaszcza że tytuł wykonawczy nie doprowadził do wyegzekwowania ani złotówki, a należność była spłacana ratalnie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, nie dopatrzył się naruszeń uzasadniających jej uwzględnienie. Sąd odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14, podkreślając, że zakwestionowano jedynie brak maksymalnych kwot opłat, a nie stosunkowy charakter opłat procentowych. NSA wskazał, że ustawodawca, realizując wskazania TK, wprowadził górne granice opłat w ustawie nowelizującej z 2019 r. Sąd uznał, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował te przepisy, a naliczone opłaty mieściły się w wyznaczonych granicach. NSA oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wysokość kosztów egzekucyjnych została określona zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym z uwzględnieniem nowelizacji wprowadzonych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, które ustaliły górne granice opłat. Koszty te nie stanowią sankcji karnej, a ich wysokość jest powiązana z kwotą egzekwowanej należności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy dotyczące kosztów egzekucyjnych, w tym zmiany wprowadzone po wyroku TK SK 31/14. Koszty te są naliczane na podstawie stawek procentowych od kwoty egzekwowanej należności, a wprowadzone limity zapobiegają nadmiernej ingerencji. Skuteczne zajęcie rachunku bankowego, nawet jeśli nie pokryło całej należności, uzasadnia naliczenie kosztów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (23)
Główne
u.p.e.a. art. 64 § 1 pkt 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten, w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych i opłaty manipulacyjnej, został uznany za niezgodny z Konstytucją przez TK, jednakże dopuszczalne jest stosowanie stawek procentowych. Po nowelizacji wprowadzone zostały górne granice opłat.
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten, w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, został uznany za niezgodny z Konstytucją przez TK, jednakże dopuszczalne jest stosowanie stawek procentowych. Po nowelizacji wprowadzone zostały górne granice opłat.
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, zakaz nadmiernej ingerencji.
Konstytucja art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym zakresie, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, albo dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty praw i wolności.
Konstytucja art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do własności. Prawo własności jest chronione przez prawo.
Konstytucja art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.
ustawa zmieniająca art. 7
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
Wprowadza górne granice opłat manipulacyjnych.
ustawa zmieniająca art. 8
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
Dotyczy zasad określania opłaty manipulacyjnej.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 64 § 8
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten, w zakresie braku możliwości obniżenia opłaty w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę po dokonaniu czynności egzekucyjnych, został uznany za niezgodny z Konstytucją przez TK.
u.p.e.a. art. 7 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wprowadza górną granicę opłaty manipulacyjnej w wysokości 100 zł w określonych sytuacjach po wejściu w życie ustawy zmieniającej.
u.p.e.a. art. 8
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy zasad określania opłaty manipulacyjnej w przypadku jej częściowego wyegzekwowania lub zapłacenia.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Konstytucja art. 91 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Umowy międzynarodowe ratyfikowane za zgodą wyrażoną w ustawie dają podstawę do stosowania ich bezpośrednio.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy podejmują wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć dowody.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 2, 31 ust. 3, 64 ust. 1, 84 Konstytucji RP w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez akceptację pobrania kosztów egzekucyjnych o niewspółmiernej wysokości. Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. poprzez akceptację określenia kosztów egzekucyjnych w oderwaniu od racjonalnej zależności między wysokością opłat a czynnościami organów. Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 6, 7, 11 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez akceptację braku zbadania rzeczywistych nakładów pracy i wydatków organu przy ustalaniu opłaty. Naruszenie art. 47 Karty Praw Podstawowych UE, art. 6 ust. 1 i art. 13 EKPC, art. 47 i 17 Karty Praw Podstawowych UE poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sądu i skutecznego środka zaskarżenia. Naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC w związku z art. 1 protokołu nr 1 do EKPC poprzez nałożenie sankcji karnej w postaci kosztów egzekucyjnych niespełniających kryteriów proporcjonalności. Naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w związku z art. 7 i 8 ustawy zmieniającej poprzez akceptację przekroczenia ustawowego limitu kosztów egzekucyjnych. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia skargi i uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
koszty egzekucyjne o niewspółmiernej do podjętych czynności wysokości czyniąc z nich sankcję administracyjną o charakterze karnym określeniu kosztów egzekucyjnych w oderwaniu od racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów akceptacją braku zbadania rzeczywistych nakładów pracy oraz wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny przy ustalaniu opłaty za czynność egzekucyjną pozbawienie Skarżącej prawa do sądu i prawa do skutecznego co do istoty sporu środka zaskarżenia nałożenie sankcji karnej (w rozumieniu kryteriów Engela), którą w niniejszej sprawie są koszty egzekucyjne niespełniające kryteriów proporcjonalności i niezbędności względem przeprowadzonych czynności dopuszczalne jest stosowanie stawek stosunkowych (procentowych), które uzależnione są tylko od kwoty egzekwowanej należności, a nie od indywidualnej sytuacji zobowiązanego lub nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań brak określenia górnej granicy opłaty [...] powoduje, że w pewnych warunkach [...] następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną.
Skład orzekający
Paweł Borszowski
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Stachurski
sędzia
Dominik Gajewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów egzekucyjnych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności po nowelizacji wprowadzającej górne limity opłat, oraz zasady stosowania stawek procentowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naliczania kosztów egzekucyjnych, w tym po zmianach prawnych wprowadzonych po wyroku TK SK 31/14. Nie stanowi przełomu, lecz potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą NSA w kontekście tych zmian.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego – kosztów, które mogą być znacznym obciążeniem dla dłużnika. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z dominującą linią orzeczniczą, argumentacja skarżącego i odniesienia do prawa UE/EKPC czynią ją interesującą dla prawników procesualistów.
“Koszty egzekucji administracyjnej: Czy sądy chronią przed nadmiernymi opłatami?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 713/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-11-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dominik Gajewski Paweł Borszowski /przewodniczący sprawozdawca/ Wojciech Stachurski Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Łd 924/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-02-29 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 479 art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Protokolant Anna Iwaszkiewicz-Broniarek, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 924/23 w sprawie ze skargi G. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 19 października 2022 r., nr 1001-IEE.7192.70.2023.2.AG w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. N. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 29 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 924/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę G. N. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "Organ") z 19 października 2023 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Skarżący reprezentowany przez doradcę podatkowego zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w płaszczyźnie przepisów prawa procesowego I) naruszenie art. 2 ustawy z dnia z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z Nr 78, poz. 483 ze zm.) - dalej jako: ,,Konstytucja’’ w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez akceptację przez Sąd I instancji pobrania kosztów egzekucyjnych o niewspółmiernej do podjętych czynności wysokości, co ma swój przejaw w pobraniu maksymalnej kwoty kosztów egzekucyjnych (czyniąc z nich sankcję administracyjną o charakterze karnym, w związku z tytułem wykonawczym, na podstawie którego nie wyegzekwowano nawet jednej złotówki, zaś sama należność jest przedmiotem spłaty o charakterze ratalnym zgodnie z decyzją organu podatkowego będącego wierzycielem publicznoprawnym, a w konsekwencji naruszenie przez Sąd również art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., Nr 137 ze zm., dalej: "p.u.s.a.") w związku z art. 3 ust. 1 p.p.s.a. przez brak zbadania legalności działania administracji i skarżonego aktu administracyjnego, co miało kluczowy wpływ na wynik sprawy; II) naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej "u.p.e.a.") w związku z art. 64 § 6 u.p.e.a., przejawiające mającą znaczny wpływ na wynik sprawy akceptacją dla działania organu egzekucyjnego polegającego na określeniu kosztów egzekucyjnych w oderwaniu od racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, (pomimo wyraźnych wskazówek w tym zakresie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. a także licznymi wyrokami sądów administracyjnych w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego); III) naruszenie w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a.") w związku z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji oraz 2 Konstytucji i art. 84 Konstytucji, objawiające się akceptacją braku zbadania rzeczywistych nakładów pracy oraz wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny przy ustalaniu opłaty za czynność egzekucyjną, co w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. o sygn. SK 31/14 oraz linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. III FSK 875/21) jawi się jako kluczowe przy określaniu wysokości kosztów egzekucyjnych, szczególnie w sprawach sprzed nowelizacji przepisów z dnia 20 lutego 2021 r., a miało istotny wpływ na wynik sprawy; a tym samym: IV) brak zbadania legalności skarżonego postanowienia co doprowadziło do naruszenia art. 47 Karty Praw podstawowych Unii Europejskiej, która ma bezpośrednie zastosowanie na mocy art. 91 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 oraz art. 13 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 47 i 17 Karty Praw Podstawowych UE w związku z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawowych UE (egzekwowaną należnością jest należność w zharmonizowanym podatku od towarów i usług) przez pozbawienie Skarżącej prawa do sądu i prawa do skutecznego co do istoty sporu środka zaskarżenia wynikającego z uzasadnienia swoich rozstrzygnięć przez Sąd I instancji oraz prawa do skutecznego środka zaskarżenia zastępując go wyłącznie formalnym środkiem zaskarżenia, czyli w efekcie pozbawienia do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach majątkowych w rozumieniu art. 17 Karty (w rozumieniu w rozumieniu art, 1 protokołu nr 1 do EKPC chronionych przywołaną Konwencją po myśli art. 1 Protokołu nr 1 do tej Konwencji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, V) naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC w związku z art. 1 protokołu nr 1 do tejże Konwencji w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji (hierarchia powszechnie obowiązujących źródeł prawa, zgodnie z którą umowy międzynarodowe stosuje się "przed" ustawami) przez nałożenie sankcji karnej (w rozumieniu kryteriów Engela), którą w niniejszej sprawie są koszty egzekucyjne niespełniające kryteriów proporcjonalności i niezbędności względem przeprowadzonych czynności za które koszty egzekucyjne mają stanowić "zryczałtowane wynagrodzenie", przy zaprezentowanej przez Sąd I instancji wykładni "ustanowienie" kosztów egzekucyjnych przy braku jakichkolwiek czynności stanowi w rzeczywistości nałożenie środka karnego o którym mowa w art. 7 ust. 1 EKPC, co nie było przedmiotem rozważań sądu mimo, iż jest on zobowiązany do kontroli legalności działania administracji w świetle całości porządku prawnego obowiązującego na terenie RP co doprowadziło do: VI) naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w związku z art. 7 ustawy z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, (dalej jako: "ustawa zmieniająca") oraz art. 8 ustawy zmieniającej w związku z art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez akceptację przekroczenia ustawowego limitu kosztów egzekucyjnych przez organ naliczający koszty egzekucyjny, który naliczył w sumie koszty w wysokości 65 781,00 zł pomimo, iż poprzez instrumentalne wykorzystanie przepisów próbował wykazać on, iż kwota ta to 10 652,41 zł, co miało już bezpośrednie odzwierciedlenie w wyniku sprawy; a w konsekwencji do: VII) naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a., poprzez brak uwzględniania skargi i uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego II instancji. W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie od Organu kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa świadczonego przez doradcę podatkowego, stosownie do norm przepisanych. Tym samym wniósł o przeprowadzenie rozprawy (również z wykorzystaniem urządzeń technicznych umożlwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku). Organ reprezentowany przez radcę prawnego złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpatrzenie sprawy na rozprawie - zdalnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności należy zauważyć, że w części zarzutów skargi kasacyjnej Skarżący kwestionuje naruszenie wskazanych unormowań z punktu widzenia akceptacji dla działania organu egzekucyjnego, gdzie według kasatora określił on koszty egzekucyjne w oderwaniu od racjonalnej zależności miedzy wysokością opłat egzekucyjnych a czynnościami organów, czy też akceptację braku zbadania rzeczywistych nakładów pracy oraz wydatków egzekucyjnych. Według autora skargi kasacyjnej w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. o sygn. SK 31/14 omawiana kwestia jawi się jako kluczowa przy określaniu wysokości kosztów egzekucyjnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do tak postawionych zarzutów godzi się zauważyć, że w wyroku z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, Trybunał Konstytucyjny uznał przepisy art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. za niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji – w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej (punkt 1 i 2 sentencji). Trybunał stwierdził również, że art. 64 § 8 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji (punkt 3 sentencji). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznano, że z uzasadnienia tego wyroku wynika, że dopuszczalne jest stosowanie stawek stosunkowych (procentowych), które uzależnione są tylko od kwoty egzekwowanej należności, a nie od indywidualnej sytuacji zobowiązanego lub nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań (wyrok NSA z 5 czerwca 2024 r., sygn. akt III FSK 737/23). Trybunał stwierdził jednak, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Po publikacji przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto różne stanowiska, w zakresie jego skutków. Wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko tego Sądu wyrażone w wyroku z 6 czerwca 2024 r. sygn. akt III FSK 737/23, gdzie uznano, iż Trybunał Konstytucyjny zakwestionował wyłącznie brak określenia maksymalnych kwot opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych i opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.), nie podważając stosunkowego charakteru tych opłat jako określonego procentu od kwoty egzekwowanej należności. Określenie maksymalnych kwot tych opłat może polegać na odpowiednim zastosowaniu w drodze analogii art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., określającego maksymalną kwotę opłaty za zajęcie nieruchomości. Powyższe ma znaczenie dla braku uzasadnienia miarkowania przedmiotowych opłat. Przy czym w uzasadnieniu orzeczenia Trybunał nawiązał do efektywności działań organu egzekucyjnego, niemniej wolno sądzić, że argumentacja ta jest ukierunkowana na uwypuklenie niedopuszczalności traktowania opłat egzekucyjnych jako sankcji za niewykonanie obowiązku. Trafnie zatem stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż realizując wskazania zawarte w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca uchwalił ustawę z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553 - zmiana przepisów weszła w życie w dniu 20 lutego 2021 r.). W przepisach art. 7 i art. 8 ustawy zmieniającej ustawodawca wprowadził bowiem górne granice omawianych opłat. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo dokonał analizy ww. regulacji, podzielając stanowisko organów. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia przyjęto, iż organy określając przedmiotową opłatę na potrzeby niniejszej sprawy uwzględniły, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. W kolejnym ustępie tego artykułu sprecyzowano zasady określania opłaty manipulacyjnej w przypadku jej częściowego wyegzekwowania lub zapłacenia w wysokości niższej niż 100 zł (ust. 2). Natomiast w jego ust. 3 wskazano, że nie pobiera się opłaty manipulacyjnej, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł. W następstwie uwzględnienia przywołanej regulacji ustawy zmieniającej organy prawidłowo pomniejszyły pierwotną wysokość opłaty manipulacyjnej z kwoty 2 556,18 zł do kwoty 100 zł, o czym Skarżący został poinformowany pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r. Podzielić należy również stanowisko WSA, że zarówno kwota opłaty za czynności egzekucyjne, jak i opłaty manipulacyjnej, zostały określone zgodnie z art. 64 u.p.e.a. i mieszczą się w granicach kwot, wyznaczonych w przepisach ustawy zmieniającej, o których mowa powyżej. Mając na uwadze zaprezentowane rozważania nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w związku z art. 64 § 6 u.p.e.a., a także zarzut naruszenia w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji oraz 2 Konstytucji i art. 84 Konstytucji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut odnoszący się do naruszenia norm Konstytucji, tj. naruszenia art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje, iż przytoczone przez Skarżącego regulacje nie mogły zostać naruszone, gdyż nie były podstawą działania organów administracji publicznej, a także WSA, który dokonywał kontroli działalności organów. Zagadnieniem może stać się ewentualnie dokonanie wykładni przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zgodzie z wymienionymi normami Konstytucji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w części oznaczonej jako ,,działania organu niezgodne z Konstytucją RP’’, Skarżący odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14. Jednakże należy ponownie zauważyć, że lektura tego uzasadnienia pozwala stwierdzić, że dopuszczalne jest stosowanie stawek stosunkowych (procentowych), które uzależnione są tylko od kwoty egzekwowanej należności, a nie od indywidualnej sytuacji zobowiązanego lub nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań. Odnosząc się do stwierdzenia, że od przedmiotowego tytułu wykonawczego zostały naliczone opłaty egzekucyjne o niewspółmiernej do podjętych czynności wysokości, co ma swój przejaw w pobraniu maksymalnej kwoty kosztów egzekucyjnych, w związku z tytułem wykonawczym, na podstawie którego nie wyegzekwowano nawet jednej złotówki należy zauważyć, że z art. 64 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wynika, że podstawa poboru opłat za czynności egzekucyjne składa się de facto z dwóch elementów. Po pierwsze dokonania czynności egzekucyjnych, po drugie zajęcia innych wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Wskazane dwa elementy podstawy prawnej muszą zaistnieć łącznie, aby pobór opłat za czynności egzekucyjne był możliwy. Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zapatrywania prezentowane w orzecznictwie, przyjmujące brak podstaw do naliczania opłaty egzekucyjnej, w przypadku braku skutecznego zajęcia rachunku bankowego ze względu na brak środków pieniężnych na koncie. Trafnie również uznano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że doszło do skutecznego zajęcia rachunku bankowego. Niewątpliwie na zajętym rachunku bankowym były środki pieniężne, które zostały przekazane organowi egzekucyjnemu, ustalenia tego strona nie kwestionuje. Natomiast wbrew zapatrywaniu strony, dla skuteczności zajęcia, a w konsekwencji dla powstania kosztów egzekucyjnych nie ma znaczenia, czy środki będące na rachunku bankowym w dniu zajęcia wystarczały na pokrycie wszystkich dochodzonych należności objętych zawiadomieniem o zajęciu. Stąd bez wpływu na wynik sprawy pozostaje argumentacja zasadzająca się na wykazaniu, iż środki na rachunku nie wystarczyły na zaspokojenie należności objętych ww. tytułem wykonawczym. Autor skargi kasacyjnej przywołał również zarzut naruszenia art. 47 Karty Praw podstawowych Unii Europejskiej, która ma bezpośrednie zastosowanie na mocy art. 91 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 oraz art. 13 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 47 i 17 Karty Praw Podstawowych UE w związku z art. 51 ust. 1 Karty Praw Podstawowych UE. W zarzucie tym Skarżący podnosi pozbawienie prawa do sądu i prawa do skutecznego co do istoty sporu środka zaskarżenia. Wskazanych w zarzutach przepisów nie należy rozumieć w ten sposób, że dają one stronie prawo do dowolnego kształtowania przedmiotu zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw, aby przyjąć, że w sprawie naruszone zostały przepisy Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Karty Praw podstawowych Unii Europejskiej oraz przepisy Konstytucji. Należy bowiem zaważyć, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę. W tym zaś postępowaniu przedmiotem skargi do sądu administracyjnego było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych, które powstały w zakończonym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z 23 listopada 2020 r. Trzeba nadmienić, iż, jak przyjęto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 4840/21, przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji RP statuuje prawo do sądu, które stanowi jeden z najistotniejszych elementów kontynentalnej kultury prawnej. Prawo do sądu definiuje się jako prawo do ochrony sądowej, wyprowadzane z prawa do ochrony prawnej. Prawo to jest instytucjonalną gwarancją ochrony materialnych, konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich (por. F. Geburczyk, Szczegółowe wymogi formalne skargi do sądu administracyjnego w ujęciu komparatystycznym - prawo do sądu, między dowolnością a formalizmem, Przegląd Prawa Publicznego 2019, nr 7, s. 118; A. Wróbel, Prawo do sądu (w:) Konferencja naukowa: Konstytucja RP w praktyce, Warszawa 1999, s. 220). Trybunał Konstytucyjny uznaje, że syntezą prawa do sądu jest dostęp obywateli do sądu w celu umożliwienia im obrony ich interesów przed niezawisłym organem kierującym się wyłącznie obowiązującym prawem (por. wyr. TK z 12 marca 2002 r., P 9/01, OTK - A 2002/2, poz. 14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zostały naruszone powołane w tym zarzucie regulacje. Skarżący miał prawo do złożenia środka zaskarżenia oraz rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd. W konsekwencji nie zasługują na uwzględnienie także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, określone w pkt (V), (VI) i (VII). Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. Dominik Gajewski Paweł Borszowski (spr.) Wojciech Stachurski
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI