III FSK 697/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą prawidłowości doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym, uznając, że pisma zostały skutecznie doręczone domownikom.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B. K. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS w Gdańsku w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Kluczowym zagadnieniem była prawidłowość doręczeń pism organu egzekucyjnego na adres zamieszkania skarżącego, dokonywanych w trybie art. 43 k.p.a. Skarżący twierdził, że pisma odebrały osoby niebędące domownikami i nie zostały mu przekazane. NSA uznał jednak, że doręczenia były skuteczne, opierając się na zwrotnych potwierdzeniach odbioru i domniemaniu prawnym, a skarżący nie obalił tego domniemania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku dotyczące egzekucji świadczeń pieniężnych. Sprawa koncentrowała się na prawidłowości doręczeń pism organu egzekucyjnego, które były dokonywane w trybie art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) na adres zamieszkania skarżącego. Skarżący podnosił, że pisma odebrały osoby niebędące jego domownikami i nie zostały mu one przekazane, co uniemożliwiło mu czynny udział w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy dotyczące doręczeń zastępczych, uznał, że pisma zostały skutecznie doręczone. Sąd podkreślił, że doręczenie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, który podjął się oddania pisma adresatowi, jest skuteczne na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru. Sąd stwierdził, że skarżący nie obalił domniemania skuteczności doręczenia, a zaoferowane przez niego dowody (oświadczenia) nie były wystarczające do podważenia urzędowego dokumentu, jakim jest potwierdzenie odbioru. Dodatkowo, sąd zauważył, że skarżący co najmniej godził się z odbiorem korespondencji przez ojca i bratową, traktując ich jako domowników, co potwierdzały jego późniejsze odpowiedzi na pisma. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie jest skuteczne, jeśli osoba odbierająca pismo jest domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. i podjęła się oddania pisma adresatowi. Skarżący nie udowodnił, że osoby odbierające pisma (ojciec, bratowa) nie były domownikami lub że nie podjęły się przekazania korespondencji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący nie obalił domniemania skuteczności doręczenia zastępczego, opierając się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Twierdzenia skarżącego o braku zamieszkania odbiorców pod jego adresem i nieprzekazaniu korespondencji nie zostały poparte wystarczającymi dowodami, a skarżący co najmniej godził się z odbiorem korespondencji przez te osoby.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 43
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis reguluje doręczenie zastępcze pisma osobie nieobecnej w miejscu zamieszkania, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Skuteczność doręczenia zależy od spełnienia przesłanek: nieobecności adresata, przejściowego charakteru nieobecności, zamieszkiwania pod wskazanym adresem oraz zastania dorosłego domownika, który zobowiązał się do oddania pisma adresatowi.
u.p.e.a. art. 71a § 9
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa przesłanki do określenia przez wierzyciela wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności pieniężnej, w tym możliwość uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
Dz.U. 2022 poz 2000 art. 43
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Doręczenie zastępcze.
Pomocnicze
k.p.a. art. 42 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawowe miejsce doręczeń pism osobie fizycznej to mieszkanie lub miejsce pracy adresata.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia sądu pierwszej instancji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje dopuszczalność dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wykluczając dowody ze świadków na piśmie.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Doręczenia pism organu egzekucyjnego na adres zamieszkania skarżącego, dokonane w trybie art. 43 k.p.a. do jego domowników (ojca i bratowej), były skuteczne, ponieważ skarżący nie obalił domniemania prawnego skuteczności doręczenia. Skarżący nie udowodnił, że osoby odbierające korespondencję nie były jego domownikami lub że nie podjęły się oddania pisma adresatowi. Zaoferowane przez skarżącego dowody (oświadczenia) były nieprzydatne do wykazania irrelewantnych okoliczności, a sąd nie mógł dopuścić dowodów ze świadków na piśmie w postępowaniu kasacyjnym.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 71a § 9 u.p.e.a. przez błędne uznanie, że skarżący bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności, podczas gdy nie miał wiedzy o zajęciu z powodu nieprawidłowych doręczeń. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. przez uniemożliwienie skarżącemu udziału w postępowaniu z powodu uznania nieprawidłowych doręczeń za skuteczne.
Godne uwagi sformułowania
Domniemanie skuteczności doręczenia, jak każde domniemanie prawne, może zostać obalone, gdy faktyczny adresat udowodni, że pomimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. W dokumencie tym osoba odbierająca korespondencję potwierdza własnoręcznie, że odebrała korespondencję i wskazuje datę jej otrzymania. Skarżący nie podołał ciężarowi wykazania sprzeczności danych zawartych na zwrotnych potwierdzeniach odbioru z rzeczywistym stanem. Realizując obowiązek ochrony praw strony, sąd nie może jednakże przyjmować jako dowodu twierdzeń strony, które nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, a które są sprzeczne z treścią dokumentów urzędowych.
Skład orzekający
Krzysztof Winiarski
przewodniczący sprawozdawca
Bogusław Woźniak
sędzia
Sławomir Presnarowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Prawidłowa interpretacja przepisów dotyczących doręczeń zastępczych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym, ciężar dowodu w przypadku obalania domniemania skuteczności doręczenia, dopuszczalność dowodów w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z doręczeniami do domowników i może wymagać analizy w kontekście innych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu doręczeń administracyjnych i ich skutków, co jest istotne dla wielu stron postępowań. Wyjaśnia, jak obalić domniemanie skuteczności doręczenia.
“Czy pisma z urzędu odebrane przez ojca lub bratową zawsze do Ciebie trafią? NSA wyjaśnia, kiedy doręczenie jest skuteczne.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 697/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogusław Woźniak Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/ Sławomir Presnarowicz Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Gd 1234/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-02-07 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 43 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Protokolant asystent sędziego Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 1234/22 w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.168.2022.BT w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od B. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 7 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1234/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B. K. (dalej: Skarżący lub Strona) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 23 sierpnia 2022 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku M. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: Spółka). W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Spółki organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie z 12 lipca 2019 r. o zajęciu u Strony wierzytelności z tytułu obecnych i przyszłych rozliczeń ze Spółką. Jednocześnie organ egzekucyjny wezwał Stronę jako trzeciodłużnika, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył organowi egzekucyjnemu oświadczenie, czy uznaje zajętą wierzytelność Spółki i czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętych wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania oraz w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się lub toczyła sprawa o zajęte wierzytelności. Zawiadomienie doręczono 17 lipca 2019 r. pod adresem zamieszkania Strony, tj. [...], w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), natomiast Spółce – 1 sierpnia 2019 r. w trybie art. 44 k.p.a. W związku z brakiem odpowiedzi na ww. zajęcie wierzytelności organ egzekucyjny skierował do Strony ponaglenie do niezwłocznego nadesłania odpowiedzi na pismo. Pomimo odbioru korespondencji 7 października 2019 r. w trybie art. 43 k.p.a. pod adresem zamieszkania Strony przez dorosłego domownika, Strona nie udzieliła odpowiedzi. Następnie Naczelnik US pismem z 9 marca 2021 r. wezwał Stronę do zapłaty należności wynikających z wystawionych faktur w wysokości 270.224,59 zł. Pismo zostało odebrane 15 marca 2021 r. w trybie art. 43 k.p.a. przez dorosłego domownika Strony. W odpowiedzi na wezwanie pismem z 26 marca 2021 r. Strona poinformowała, że wszelkie należności ze Spółką regulowała gotówką i nie posiada żadnych zobowiązań. Kolejnym pismem z 21 kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny wezwał Stronę do przedłożenia faktur i kopii dowodu zapłaty za przedmiotowe faktury. Pismo zostało doręczone 26 kwietnia 2021 r. w trybie art. 43 k.p.a. W odpowiedzi dnia 10 maja 2021 r. [...] drogą mailową przesłało kopie faktur. Postanowieniem z 15 lipca 2021 r. wierzyciel określił Stronie wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności pieniężnej w wysokości 172.485,83 zł. Zaskarżonym w sprawie postanowieniem z 23 sierpnia 2022 r. organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie z 15 lipca 2021 r. Dyrektor wskazał, że w sprawie ziściła się przesłanka z art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Wskazano, że podstawą uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania bądź przekazania jej części w rozumieniu ww. przepisu mogą być tylko okoliczności prawne, które umożliwiają skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. W kontrolowanej sprawie takie okoliczności, zdaniem organu, nie wystąpiły. Ponadto organ drugiej instancji zaznaczył, że materiał dowodowy wskazuje, iż brak jest podstaw do podważenia prawidłowości doręczeń korespondencji dokonywanych na zasadzie art. 43 k.p.a. W ocenie organu, bez wpływu na skutek prawny doręczeń korespondencji dorosłym domownikom pozostaje złożenie przez nich 16 sierpnia 2021 r. oświadczenia, jakoby przesyłek poleconych odebranych w imieniu Strony nie przekazali adresatowi. Oddalając skargę na wskazane wyżej rozstrzygnięcie, Sąd pierwszej instancji wskazał, że aby uznać postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. za zgodne z obowiązującym prawem, konieczne jest stwierdzenie, że zostały spełnione warunki wynikające z tego przepisu. Podzielono stanowisko organu, że nie było potrzeby prowadzenia kontroli, skoro ustalenie bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności wynikało ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto z wydruków jednolitych plików kontrolnych wynikało, że dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazywania organowi egzekucyjnemu środków płatniczych, ponieważ mimo dokonanego zajęcia, doręczonego 17 lipca 2019 r., nie dokonał wpłaty żadnych środków pieniężnych. Sąd pierwszej instancji zaznaczył również, że nie zaistniały żadne okoliczności prawne uzasadniające twierdzenie, jakoby działanie Skarżącego nie było bezpodstawne. W uzasadnieniu wyroku WSA w Gdańsku podkreślił, że w sprawie nie można przyjąć, iż doszło do nieprawidłowości przy doręczaniu korespondencji. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, w których jako dorosłych domowników adresata określono jego bratową i ojca zastałych pod adresem zamieszkania, wynika, że podjęli się przekazania Stronie przesyłek. Pozwalało to na przyjęcie domniemania prawnego skutecznego doręczania wszelkich pism w analizowanej sprawie. Strona w żaden sposób nie wykazała dowodowo, że bratowa i ojciec nie są jego domownikami, mimo i kilkukrotnie podejmowali się oddania pisma adresatowi pod jego adresem zamieszkania. Nie zgadzając się z zapadłym orzeczeniem, Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której zaskarżona decyzja organu administracyjnego została wydana z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj.: a) art. 71a § 9 u.p.e.a. polegające na błędnym uznaniu przez organ, że Skarżący bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, podczas gdy w rzeczywistości nie miał wiedzy o istniejącym zajęciu z uwagi na nieprawidłowe doręczanie pism kierowanych przez organ do Skarżącego, które to naruszenie było wynikiem błędu w ustaleniach faktycznych poczynionego poprzez przyjęcie, że korespondencja kierowana przez organ do Skarżącego została doręczona domownikom Skarżącego, podczas gdy w rzeczywistości została doręczona jego sąsiadce oraz ojcu i bratowej nie zamieszkującym obok miejsca zamieszkania Skarżącego, czego Skarżący nie wiedział; b) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. polegające na uniemożliwieniu Skarżącemu udziału w postępowaniu, naruszającym zasadę dwuinstancyjności, spowodowanym uznaniem przez organ, że korespondencja kierowana przez organ do Skarżącego, a doręczana jego sąsiadom bez zawiadomienia Skarżącego o tym fakcie, była doręczana w sposób prawidłowy, które to naruszenie było wynikiem błędu w ustaleniach faktycznych poczynionego poprzez ustalenie, jakoby korespondencja kierowana przez organ do Skarżącego została doręczona domownikom Skarżącego, podczas gdy w rzeczywistości została doręczona jego sąsiadce oraz ojcu i bratowej niezamieszkującym obok miejsca zamieszkania Skarżącego, czego Skarżący nie wiedział. Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Dodatkowo, Strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów: oświadczenia A. K. oraz H. K., obu z 13 kwietnia 2023 r., celem wykazania następujących faktów: adresów doręczeń przesyłek listowych kierowanych przez organ do Skarżącego, osób odbierających te przesyłki, miejsca zamieszkania Skarżącego, braku tożsamości adresu zamieszkania Skarżącego oraz adresu zamieszkania A. K. i H. K., braku sąsiedztwa pomiędzy Skarżącym a A. K. i H. K. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W art. 40 k.p.a. określone zostały uniwersalne zasady doręczania stronom postępowania administracyjnego wszelkich pism dotyczących sprawy administracyjnej, w której toczy się postępowanie. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w § 1 tego przepisu, na organie administracji publicznej ciąży obowiązek doręczenia stronie wszystkich pism procesowych, zapewniających czynny udział strony w postępowaniu. W przypadku, gdy stroną postępowania administracyjnego jest osoba fizyczna, zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się w mieszkaniu lub miejscu pracy, z zaznaczeniem istotności zastosowanej kolejności. Podstawowym miejscem doręczeń pism osobie fizycznej jest zatem co do zasady mieszkanie adresata. Subsydiarny charakter w stosunku do powyższego przepisu ma art. 43 k.p.a., który reguluje kwestię tzn. doręczenia na ręce osób w jego treści wymienionych. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Tak więc przepis ten stosowany jest w uzupełnieniu normy wynikającej z art. 42 k.p.a., a warunkiem skorzystania z instytucji doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a. jest niemożność doręczenia pisma bezpośrednio adresatowi. Zastosowanie instytucji doręczenia zastępczego na podstawie art. 43 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia trzech przesłanek. Podmiot doręczający pismo musi zweryfikować fakt nieobecności adresata pisma w miejscu jego zamieszkania, nieobecność taka winna mieć przy tym charakter przejściowy i być spowodowana faktem, że adresat jest w momencie doręczenia nieobecny, jednak generalnie zamieszkuje pod wskazanym adresem, a także zastanie w miejscu zamieszkania jego dorosłego domownika. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a., wystarczającym pozostaje, aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała ona w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia pozostaje, jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Skuteczne doręczenie następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata pismo w jego mieszkaniu odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi, przy czym zobowiązanie to następuje z momentem przyjęcia pisma i złożenia czytelnego podpisu na potwierdzeniu odbioru. Brak przy tym podstaw, aby twierdzić, że odbierający pismo domownik musi złożyć oświadczenie, że zobowiązuje się oddać pismo adresatowi. Już sam fakt, że dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki oznacza, że podjął się doręczenia tej przesyłki adresatowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 3157/19). Podkreślenia wymaga również, że osoba odbierająca pismo w sposób zastępczy powinna pokwitować jego odbiór zgodnie z regułami wynikającymi z art. 46 k.p.a. W myśl art. 46 § 1 k.p.a. odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. W przypadku natomiast doręczenia dorosłemu domownikowi dodatkowo w treści pokwitowania należy wskazać, kim jest osoba składająca podpis (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06). Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. należy uznać za chybiony. Lektura zarzutu prowadzi do wniosku, że zdaniem Strony doręczenie pism w toku postępowania egzekucyjnego nie może być uznane za skuteczne, jeżeli pisma zostały odebrane przez osoby niebędące domownikami lub sąsiadami adresata korespondencji. Podniesiono przy tym, że bratowa i ojciec, którzy odbierali pisma kierowane do Skarżącego, posiadają miejsce zamieszkania w innej miejscowości. Określony w art. 43 k.p.a. sposób doręczenia zastępczego pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Organ administracji publicznej, dokonując oceny tak doręczonego pisma, opiera się jedynie na urzędowym dokumencie, którym jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. W dokumencie tym osoba odbierająca korespondencję potwierdza własnoręcznie, że odebrała korespondencję i wskazuje datę jej otrzymania. Z dokumentu tego musi również wynikać, kim jest osoba odbierająca przesyłkę, a więc czy jest to faktyczny adresat, czy też inny podmiot uprawniony do odbioru. Wypełnione w taki sposób zwrotne potwierdzenie doręczenia jest prawnie skuteczne i organ na jego podstawie wywodzi domniemanie skuteczności doręczenia. Jeżeli zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nie budzi wątpliwości, organ administracji publicznej nie ma obowiązku podejmowania jakichkolwiek dodatkowych czynności. Gromadzenie materiału dowodowego nie może polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń. Organ zobowiązany jest do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że jeżeli na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Inaczej mogłoby dojść do sytuacji, w której należałoby prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarczyłby do podjęcia rozstrzygnięcia, a także wówczas, gdy należyta ocena zebranego materiału dowodowego prowadziłaby do nieodmiennej konstatacji, że innych dowodów poza ujawnionymi nie należy oczekiwać (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1647/13). Domniemanie skuteczności doręczenia, jak każde domniemanie prawne, może zostać obalone, gdy faktyczny adresat udowodni, że pomimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Do takich okoliczności należy między innymi doręczenie pisma osobie, która nie jest dorosłym domownikiem. W takim jednak przypadku adresat musi udowodnić, że osoba odbierająca przesyłkę i poświadczająca, że jest dorosłym domownikiem, faktycznie nim nie jest. Domniemania skuteczności doręczenia zastępczego nie można obalić samym twierdzeniem strony, bowiem w takiej sytuacji przeciwstawia się zwrotne potwierdzenie odbioru, które ze swej istoty jest dokumentem urzędowym, z twierdzeniem zainteresowanej strony niepopartym innym dowodem uwiarygadniającym to twierdzenie. Wprawdzie w polskim systemie prawnym, w tym w prawie podatkowym, obowiązuje otwarty system środków dowodowych i zasada równej ich mocy, bez zasadniczego definiowania przez ustawodawcę ograniczeń, którym dowodom należy przyznać pierwszeństwo w zakresie wykazania określonych faktów, nie przesądza to jednoznacznie, że każdorazowo skutecznym procesowo będzie zaoferowanie przez stronę jakiegokolwiek innego dowodu wykazującego okoliczności odmienne. Jakkolwiek zatem legislator nie wartościuje środków dowodowych, pozostawiając podatnikowi i organom podatkowym decyzję co do zasadności i trafności stosowania określonych dowodów w realiach konkretnej sprawy, na ostatnim etapie postępowania dowodowego organ podatkowy zobowiązany jest zgromadzony materiał dowodowy poddać ocenie, mając na względzie dyrektywy tej oceny. Winien zatem dowodom przeprowadzonym w sprawie przypisać wiarygodność i moc dowodową oraz w kontekście każdego z nich i razem łącznie ocenianych ustalić, czy pozwalają daną okoliczność uznać za udowodnioną. Powyższe oznacza, że jakkolwiek automatycznie nie należy dyskredytować określonego rodzaju dowodu, np. wyjaśnień strony, podejmowanie przez podatnika próby wykazania określonych twierdzeń za pomocą ustnych czy pisemnych wyjaśnień, w sytuacji gdy obiektywnie pożądanym działaniem procesowym byłoby przedłożenie na daną okoliczność dowodu z dokumentu, o ile na takową dowód ten istnieje, jawić się może w ocenie organu podatkowego jako mało wiarygodne. W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie podołał ciężarowi wykazania sprzeczności danych zawartych na zwrotnych potwierdzeniach odbioru z rzeczywistym stanem. Zaoferowane przez Stronę źródła dowodowe i sposób formułowania przezeń tez dowodowych prowadził do wniosku, że proponowany środek dowodowy jawił się w ocenie organów jako nieprzydatny dla jej wykazania. W świetle bowiem zakreślonych tez dowodowych – nieprzekazanie korespondencji przez bratową i ojca – zaoferowane dowody słusznie oceniono jako nieprzydatne, bowiem wykazujące okoliczność irrelewatną dla sprawy. Z punktu widzenia hipotezy normy zawartej w art. 43 § 1 k.p.a. istotna jest okoliczność zobowiązania się do przekazania korespondencji (deklarowana przez odbiorcę na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), nie zaś późniejsze losy przesyłki. W zaistniałym stanie faktycznym nie było podstaw do przyjęcia, jakoby osoby przebywające w miejscu zamieszkania Skarżącego i noszące to samo nazwisko, nie były jego domownikami, co przy uwzględnieniu braku zaoferowania przez Stronę stosownych kontrdowodów determinowało ocenę Sądu pierwszej instancji w ślad za organami podatkowymi o skuteczności doręczenia korespondencji kierowanej do Strony jako trzeciodłużnika Spółki. Zauważenia wymaga, że adresat pisma musi obdarzać zaufaniem osobę przebywającą w jego miejscu zamieszkania pod jego nieobecność, szczególnie jeśli osoba ta wykazuje w danym lokalu aktywność polegającą chociażby na otwieraniu drzwi przed innymi osobami, w tym doręczycielem i przyjmowaniu nadchodzącej korespondencji. Skoro, jak wywodzi się w skardze kasacyjnej, Skarżący nie uważał bratowej i ojca za domowników i uważał, że nie byli jego współmieszkańcami pod wskazanym adresem, winien był też dostrzegać, iż wymienione osoby w toku postępowania wielokrotnie potwierdzały odbiór korespondencji adresowanej do Strony na jej adres jako domownicy. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, na dwa pisma organu (odpowiednio z 9 marca i 21 kwietnia 2021 r.), które zostały doręczone w trybie art. 43 k.p.a., Skarżący udzielił odpowiedzi organowi, a zatem pisma zostały mu przekazane przez osoby składające podpisy na zwrotnych potwierdzeniach odbioru. Realia faktyczne sprawy wskazują, że Skarżący co najmniej godził się z sytuacją, że bratowa i ojciec odbierają korespondencję w jego miejscu zamieszkania, co z kolei prowadzi do wniosku, iż traktował ich jako swoich domowników. Do przyjęcia odmiennej oceny nie mógł doprowadzić zawarty w treści skargi kasacyjnej wniosek dowodowy w zakresie dowodów z dokumentów w postaci pisemnych oświadczeń osób kwitujących odbiór korespondencji. Niezależnie od sygnalizowanych uprzednio uwag co do wskazanych dowodów i tez dowodowych zakreślonych przez Stronę (zbieżnych z obecnie przywoływanymi w środku zaskarżenia), regulacja art. 106 § 3-5 p.p.s.a. wyklucza możność korzystania z osobowych źródeł dowodowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pisemne oświadczenia ww. osób stanowią tymczasem dowód ze świadka na piśmie, co w świetle dyspozycji art. 106 § 3 p.p.s.a. nie mogło zostać uwzględnione, niezależnie od podnoszonych w orzecznictwie tutejszego Sądu wątpliwości co do dopuszczalności stosowania art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. na poziomie postępowania kasacyjnego wobec wynikającej z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasady związania granicami skargi kasacyjnej. Przesądzenie kwestii skuteczności doręczenia korespondencji kierowanej do Strony determinowało również ocenę w zakresie drugiego z zarzutów co do naruszenia art. 71a § 9 u.p.e.a. jako w istocie zarzutu skutkowego względem zawartego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. W świetle przedstawionej argumentacji, ponieważ żaden z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie okazał się zasadny, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, o kosztach postępowania kasacyjnego orzekając stosownie do art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. B. Woźniak K. Winiarski S. Presnarowicz
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI