III FSK 688/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Skarżący argumentował, że przebywanie w areszcie uniemożliwiło mu terminowe złożenie odwołania. Sąd pierwszej instancji uznał, że sam fakt pobytu w areszcie nie zwalnia z winy, a skarżący powinien był spodziewać się decyzji. NSA, podzielając argumentację z podobnych spraw, uznał częściowo zasadność skargi kasacyjnej. Sąd nie podzielił zarzutów dotyczących kwestionowania doręczenia decyzji, wskazując, że kwestie te powinny być badane w postępowaniu o stwierdzenie uchybienia terminu, a nie w postępowaniu o przywrócenie terminu. Nie podzielono również zarzutu naruszenia zasady in dubio pro tributario ani art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak za zasadny zarzut naruszenia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślono, że przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu należy uwzględnić całokształt okoliczności, a instytucja uprawdopodobnienia wymaga wykazania okoliczności w stopniu mniejszym niż udowodnienie. NSA uznał, że niewłaściwa była ocena, iż przesłanka braku winy nie została uprawdopodobniona, biorąc pod uwagę oświadczenia skarżącego dotyczące braku korespondencji w skrzynce pocztowej i zapoznania się z decyzją w urzędzie. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i postanowienie organu odwoławczego, zasądzając zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w kontekście przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zwłaszcza w sytuacjach związanych z pozbawieniem wolności lub innymi trudnościami uniemożliwiającymi terminowe działanie. Podkreślenie znaczenia uprawdopodobnienia braku winy i konieczności uwzględnienia całokształtu okoliczności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego, jednak jego argumentacja dotycząca oceny braku winy i uprawdopodobnienia ma szersze zastosowanie w sprawach o przywrócenie terminu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pobyt w areszcie śledczym sam w sobie wyłącza winę strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt przebywania w areszcie nie wyłącza winy w uchybieniu terminu, jednakże należy uwzględnić całokształt okoliczności sprawy przy ocenie braku winy, a instytucja uprawdopodobnienia wymaga wykazania okoliczności w stopniu mniejszym niż udowodnienie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA niewłaściwie ocenił, iż przesłanka braku winy nie została uprawdopodobniona. Podkreślono konieczność uwzględnienia całokształtu okoliczności, w tym oświadczeń skarżącego o braku korespondencji i zapoznaniu się z decyzją w urzędzie, przy ocenie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.
Czy w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania można kwestionować prawidłowość doręczenia decyzji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kwestie dotyczące prawidłowości doręczenia decyzji powinny być podnoszone w postępowaniu o stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a nie w postępowaniu o przywrócenie terminu.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest ostateczne i prawomocne, a kwestionowanie doręczenia w ramach sprawy o przywrócenie terminu pozostaje w sprzeczności z charakterem tego środka prawnego.
Czy w okresie stanu epidemii COVID-19 organy podatkowe miały obowiązek zawiadomienia o przekroczeniu terminu i wyznaczenia 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, jeśli czynności zostały dokonane po zakończeniu stanu epidemii?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 dotyczy przypadków stwierdzenia uchybienia terminom w okresie obowiązywania stanu epidemii, a nie czynności dokonanych po jego zakończeniu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzut naruszenia art. 134 i 135 p.p.s.a. w związku z art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID jest chybiony, ponieważ oceniał czynności dokonane po zakończeniu stanu epidemii.
Przepisy (23)
Główne
o.p. art. 162 § 1
Ordynacja podatkowa
W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kluczowe jest uwzględnienie całokształtu okoliczności i znaczenie uprawdopodobnienia braku winy.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Pomocnicze
o.p. art. 228 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W ramach tej regulacji następuje stwierdzenie uchybienia terminowi, a zatem kwestie dotyczące doręczenia decyzji powinny być podnoszone w tym postępowaniu.
o.p. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Nakazuje stronie postępowania zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń.
o.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
o.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada in dubio pro tributario (w razie wątpliwości na korzyść podatnika).
o.p. art. 220 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Termin do wniesienia odwołania.
o.p. art. 217 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej postanowienia.
o.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada informowania stron.
o.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy.
o.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa.
ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepisy dotyczące przywracania terminów w okresie stanu epidemii.
Prawo pocztowe art. 150 § 2
Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe
Dotyczy skuteczności doręczenia przesyłek pocztowych.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przez odmowę zastosowania, gdyż organ niewłaściwie ocenił brak uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, nie uwzględniając całokształtu okoliczności sprawy. • Naruszenie art. 122 i 191 Ordynacji podatkowej w kontekście oceny uprawdopodobnienia braku winy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące kwestionowania doręczenia decyzji podatkowej. • Zarzut naruszenia zasady in dubio pro tributario. • Zarzut naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19.
Godne uwagi sformułowania
przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa • trzeba uwzględnić całokształt okoliczności stanowiących podstawę do oceny zaistnienia winy, bądź jej braku w uchybieniu terminu • uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie • nie sposób pominąć tej kwestii przy ocenie uprawdopodobnienia • nie może być przedmiotem badania w rozpoznawanej sprawie, lecz zakresu okoliczności, które należy brać pod uwagę przy ocenie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Pruszyński
członek
Bogusław Woźniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w kontekście przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zwłaszcza w sytuacjach związanych z pozbawieniem wolności lub innymi trudnościami uniemożliwiającymi terminowe działanie. Podkreślenie znaczenia uprawdopodobnienia braku winy i konieczności uwzględnienia całokształtu okoliczności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego, jednak jego argumentacja dotycząca oceny braku winy i uprawdopodobnienia ma szersze zastosowanie w sprawach o przywrócenie terminu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym – przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, co jest częstym problemem dla podatników. Wyrok NSA wyjaśnia kluczowe zasady oceny braku winy i uprawdopodobnienia, co jest cenne dla praktyków.
“Areszt nie zawsze oznacza utratę prawa do odwołania – NSA wyjaśnia, kiedy można przywrócić termin w sprawach podatkowych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.