III FSK 677/24

III FSK 677/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Sokołowska
Jacek Pruszyński
Paweł Borszowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Łd 746/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-12-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 110u § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska, Protokolant Anna Iwaszkiewicz - Broniarek, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 746/23 w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 lipca 2023 r., nr 1001-IEE-1.7192.69.2023.2.ACU w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 18 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 746/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę S. S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "Organ"), z 7 lipca 2023 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Skarżący reprezentowany przez adwokata zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości, opierając skargę kasacyjną na podstawach wynikających z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zarzucając orzeczeniu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1.1. art. 110u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") poprzez przyjęcie, iż termin do wniesienia zarzutów od opisu i oszacowania nieruchomości biegnie od dnia ukończenia opisu, a nie od daty doręczenia protokołu zobowiązanemu, i tym samym jego zastosowanie, gdy poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy norma w nim zawarta jest niezgodna z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP,
2. naruszenie przepisów postępowania sądowo-administracyjnego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
2.1. art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. polegające na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. pomimo wystąpienia przesłanek do uchylenia zaskarżonego postanowienia, w sytuacji gdy zaskarżone postanowienie winno podlegać uchyleniu, z uwagi na wydanie na podstawie art. 110u § 1 u.p.e.a., tj. na podstawie przepisu niezgodnego z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP,
2.2. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 8, 9 i 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 110u § 1 u.p.e.a. uzasadniającym jego uchylenie, ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności polegające na niepoinformowaniu i niepouczeniu Skarżącego o przysługujących mu prawach w odpowiednim dla skorzystania z tych praw terminie, naruszając zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej zasadę informowania stron i uczestników postępowania oraz zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, uniemożliwiając Skarżącemu faktyczne wykonanie jego praw, oraz z całkowitym brakiem poszanowania zasad naczelnych procesu administracyjnego,
2.3. art. 106 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w ramach prowadzonego postępowania treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 stycznia 2013 (sygn. akt SK 18/11), w którym uznano, iż analogiczny do art. 110u u.p.e.a., art. 950 zdanie pierwsze ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustaw - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 233, poz. 1381), jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP a także niewystąpienie w związku z powyższym z pytaniem prawnym celem zbadania zgodności art. 110u u.p.e.a. z Konstytucją.
W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W zakreślonym ustawowo terminie Organ reprezentowany przez radcę prawnego złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na rzecz Organu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego kluczowa dla oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej staje się treść art. 110u § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tą regulacją zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie. Biorąc pod uwagę kształt tego unormowania wskazać należy, że ustawodawca wprowadził uprawnienie do wniesienia zarzutów ograniczone terminem, tj. 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartość nieruchomości.
Trzeba przy tym zauważyć, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt III FSK 923/23, analizując tę regulację, przyjęto, że brzmienie art. 110u § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że 14-dniowy termin na złożenie zarzutów do czynności opisu i szacowania wartości nieruchomości powinien być liczony od dnia ukończenia tej czynności, którym jest dzień sporządzenia protokołu opisu i szacowania wartości nieruchomości, a nie dzień jego doręczenia uczestnikom postępowania egzekucyjnego. Regulacja zawarta w art. 110u § 1 u.p.e.a. ma charakter szczególny i w tym zakresie wyłącza stosowanie przepisów k.p.a. dotyczących zasad wnoszenia takich środków zaskarżenia, jak odwołanie od decyzji (art. 129 k.p.a.), czy też zażalenia na postanowienie (art. 141 k.p.a.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanie reguł językowej wykładni wymienionej regulacji nie pozostawia wątpliwości, że 14-dniowy termin na wniesienie zarzutów do czynności opisu i szacowania wartości nieruchomości powinien być liczony od dnia ukończenia tej czynności, którym jest dzień sporządzenia protokołu opisu i szacowania wartości nieruchomości, a nie dzień jego doręczenia uczestnikom postępowania egzekucyjnego.
Godzi się przy tym zauważyć, że również kwestia konstytucyjności badanej regulacji była poddana ocenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela stanowisko tego Sądu wyrażone w wyroku z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1830/21, gdzie uznano, iż przepis ten odpowiada obecnie wzorcom konstytucyjnym. Ewentualną niezgodność z Konstytucją RP art. 110u § 1 u.p.e.a. można by ewentualnie rozważać, gdyby czynność opisu i oszacowanie nie została zakończona w wyznaczonym terminie, zaś o nowym terminie strony nie zostały powiadomione. Przepis ten nie zawiera bowiem regulacji, jaka znajduje się w zdaniu drugim art. 950 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 185 ze zm.).
Uwzględniając niebudzącą wątpliwości treść art. 110 u § 1 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut naruszenia prawa materialnego jest chybiony, gdyż ustawowo określony termin do wniesienia zarzutów biegnie od zakończenia opisu, a nie od daty doręczenia protokołu zobowiązanemu. Należy przy tym zauważyć, że trafnie w tym względzie wskazał WSA, iż Skarżący został poinformowany przez organ egzekucyjny o terminie zakończenia opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości dnia 8 listopada 2022 r. Tego dnia bowiem, Skarżący otrzymał pismo z 21 października 2022 r., w którym organ zawiadomił stronę o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Początek tego terminu organ egzekucyjny wyznaczył na dzień 6 grudnia 2022 r., a jego zakończenie na dzień 31 stycznia 2023 r. W treści tego zawiadomienia zawarte zostało pouczenie, iż zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wniesione przez uczestników postępowania, którym również jest Skarżący, w terminie 14 dni od daty ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Podatnik potwierdził otrzymanie niniejszego pisma, zawierającego pouczenie, własnoręcznym podpisem złożonym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki.
W konsekwencji prawidłowe jest stwierdzenie Sądu I instancji, że opis i oszacowanie wartości zajętej nieruchomości zakończył się dnia 31 stycznia 2023 r., gdy organ egzekucyjny sporządził protokół z tych czynności. Zatem, z powyższego wynika, iż termin na wniesienie zarzutów zaczął biec od następnego dnia po zakończeniu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, tj. od dnia 1 lutego 2023 r. a zakończył się dnia 14 lutego 2023 r. Jeżeli zatem termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości upłynął dnia 14 lutego 2023 r., to zarzuty złożone w dniu 10 marca 2023 r., zostały wniesione z uchybieniem ustawowego terminu.
Uwzględniając powyższe, nie sposób więc podzielić zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Przedmiotowe postanowienie nie zostało wydane na podstawie przepisu, który jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz 77 ust. 2 Konstytucji RP.
Chybiony jest również zarzut naruszenia 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 151 w odniesieniu do art. 8, 9, 10 k.p.a. w zw. z art. 110 u § 1 u.p.e.a., gdzie Skarżący podnosi naruszenie tych przepisów polegające na niepoinformowaniu Skarżącego i niepouczeniu o przysługujących mu prawach w odpowiednim dla skorzystania z tych praw terminie, naruszając wymienione w tym zarzucie zasady prowadzenia postępowania. Przeczy to zgromadzonemu materiałowi dowodowemu na co wskazał także WSA. Należy bowiem ponownie zauważyć, że w piśmie organu z 21 października 2022 r. zawarte zostało pouczenie, iż zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wniesione przez uczestników postępowania, którym również jest Skarżący, w terminie 14 dni od daty ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W piśmie tym wyznaczono początek tego terminu na dzień 6 grudnia 2022 r., a jego zakończenie na dzień 31 stycznia 2023 r.
Nietrafny jest w konsekwencji również zarzut odnoszący się do konstytucyjności przedmiotowej regulacji. Przepis art. 110u § 1 u.p.e.a. odpowiada bowiem wzorcom konstytucyjnym.
W związku z powyższym, stwierdzając, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie okazały się trafne, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną tę oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.
Jacek Pruszyński Paweł Borszowski (spr.) Anna Sokołowska