III FSK 663/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. W. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie podatku od spadków i darowizn. Istota sporu dotyczyła skuteczności wszczęcia kontroli celno-skarbowej wobec skarżącej oraz możliwości złożenia zeznania SD-3 po jej rozpoczęciu. Sąd pierwszej instancji uznał, że kontrola celno-skarbowa została skutecznie wszczęta z dniem 9 października 2023 r. na skutek doręczenia zastępczego upoważnienia. Zakres tej kontroli obejmował niezgłoszone czynności majątkowe i cywilnoprawne za 2022 r., w tym darowizny. Złożenie przez skarżącą zeznania SD-3 w dniu 30 października 2023 r., czyli po wszczęciu kontroli, nie mogło stanowić podstawy do wszczęcia odrębnego postępowania podatkowego, ponieważ prowadziłoby to do sytuacji kolizyjnych i potencjalnej nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. NSA podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że art. 165a Ordynacji podatkowej ma na celu zapobieganie wszczynaniu postępowań, które z góry skazane są na nieważność. Sąd odrzucił zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o KAS i Ordynacji podatkowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wszczęcia kontroli celno-skarbowej, doręczenia zastępczego, skutków złożenia zeznania podatkowego po wszczęciu kontroli oraz zastosowania art. 165a Ordynacji podatkowej w kontekście zapobiegania kolizji rozstrzygnięć.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z kontrolą celno-skarbową i podatkiem od spadków i darowizn. Nowelizacja ustawy o KAS z 2025 r. może wpływać na interpretację niektórych przepisów, choć sąd wskazał, że nie reaktywuje ona zużytych terminów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy złożenie zeznania SD-3 po wszczęciu kontroli celno-skarbowej może stanowić podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania podatkowego w sprawie podatku od spadków i darowizn?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, złożenie zeznania SD-3 po skutecznym wszczęciu kontroli celno-skarbowej, która obejmuje darowiznę, nie może stanowić podstawy do wszczęcia odrębnego postępowania podatkowego, gdyż prowadziłoby to do kolizji rozstrzygnięć.
Uzasadnienie
Skuteczne wszczęcie kontroli celno-skarbowej, nawet poprzez doręczenie zastępcze, uniemożliwia wszczęcie odrębnego postępowania podatkowego w zakresie objętym kontrolą. Złożenie zeznania SD-3 w takiej sytuacji stanowi materiał dowodowy w ramach toczącej się kontroli, a nie podstawę do wszczęcia nowego postępowania.
Jaki jest termin wszczęcia kontroli celno-skarbowej i czy doręczenie zastępcze jest skuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kontrola celno-skarbowa jest skutecznie wszczęta z dniem doręczenia kontrolowanemu upoważnienia, a doręczenie zastępcze, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, jest skuteczne po dwukrotnym awizowaniu i upływie terminu przechowywania.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o KAS i Ordynacji podatkowej (art. 148, 150 O.p.) przewidują skuteczne doręczenie zastępcze, co oznacza, że kontrola celno-skarbowa została wszczęta w terminie wskazanym przez sąd.
Czy art. 62 ust. 4 ustawy o KAS (w brzmieniu obowiązującym w 2023 r.) pozwalał na skuteczne złożenie pierwszego zeznania SD-3 po upływie 14 dni od doręczenia upoważnienia do kontroli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 62 ust. 4 ustawy o KAS w brzmieniu obowiązującym w 2023 r. odnosił się do skorygowania deklaracji uprzednio złożonej, a nie do złożenia pierwszego zeznania po terminie. Złożenie zeznania SD-3 po upływie 14 dni od doręczenia upoważnienia nie wywołało skutków prawnych.
Uzasadnienie
Przepis ten dotyczył korekty deklaracji, a nie złożenia pierwszego zeznania po terminie. Złożenie zeznania SD-3 nastąpiło po upływie terminu, co wykluczało jego skuteczne złożenie w ramach tego przepisu.
Przepisy (18)
Główne
O.p. art. 165a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis ten stanowi przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania, gdy z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, w tym gdy toczy się już postępowanie lub zapadła decyzja.
O.p. art. 247 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym ponowne rozstrzygnięcie sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (pkt 4).
ustawa o KAS art. 62 § 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Wszczęcie kontroli celno-skarbowej następuje z urzędu na podstawie upoważnienia.
ustawa o KAS art. 62 § 2
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Datą wszczęcia kontroli jest dzień doręczenia kontrolowanemu upoważnienia.
ustawa o KAS art. 62 § 4
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
W brzmieniu obowiązującym w 2023 r. odnosił się do skorygowania deklaracji uprzednio złożonej.
Pomocnicze
O.p. art. 165 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
O.p. art. 165 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu.
O.p. art. 165 § 7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania w przypadku złożenia zeznania podatkowego przez podatników podatku od spadków i darowizn.
O.p. art. 165 § 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Za datę wszczęcia postępowania w przypadku złożenia zeznania podatkowego przyjmuje się datę złożenia zeznania.
ustawa o KAS art. 94 § 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
W zakresie nieuregulowanym w ustawie o KAS stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.
ustawa o KAS art. 83
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Kontrola celno-skarbowa może zostać przekształcona w postępowanie podatkowe.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Lit. c) - uchylenie decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania, lit. a) - uchylenie decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne wszczęcie kontroli celno-skarbowej uniemożliwia wszczęcie odrębnego postępowania podatkowego w tym samym zakresie. • Złożenie zeznania SD-3 po terminie i po wszczęciu kontroli nie wywołuje skutków prawnych. • Odmowa wszczęcia postępowania zapobiega kolizji rozstrzygnięć i potencjalnej nieważności decyzji.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi z powodu błędnej oceny materiału dowodowego. • Zarzut naruszenia art. 120 i 121 O.p. (zasada legalizmu i zaufania). • Zarzut naruszenia art. 123 § 1 O.p. (brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału). • Zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 4 w zw. z art. 165a § 1 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że żądanie zostało wniesione, gdy brak jest innej decyzji ostatecznej. • Zarzut naruszenia art. 62 ust. 4 ustawy o KAS poprzez niezastosowanie i przyjęcie, że złożone deklaracje nie spowodowały zakończenia kontroli.
Godne uwagi sformułowania
funkcją art. 165a O.p. jest w takich sytuacjach niedopuszczenie do wszczęcia kolejnego postępowania, którego konsekwencją byłoby powstanie decyzji obarczonej wadą nieważności • kontrola celno-skarbowa obejmowała – obok weryfikacji rozliczeń w podatku dochodowym od osób fizycznych – także niezgłoszone do opodatkowania czynności majątkowe i cywilnoprawne za 2022 r. • złożenie zeznania SD-3 dopiero 30 października 2023 r., a więc po wszczęciu kontroli, zeznanie to dotyczyło stanu faktycznego już objętego tą kontrolą
Skład orzekający
Jan Rudowski
członek
Jolanta Sokołowska
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Winiarski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wszczęcia kontroli celno-skarbowej, doręczenia zastępczego, skutków złożenia zeznania podatkowego po wszczęciu kontroli oraz zastosowania art. 165a Ordynacji podatkowej w kontekście zapobiegania kolizji rozstrzygnięć."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z kontrolą celno-skarbową i podatkiem od spadków i darowizn. Nowelizacja ustawy o KAS z 2025 r. może wpływać na interpretację niektórych przepisów, choć sąd wskazał, że nie reaktywuje ona zużytych terminów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozumienie procedur administracyjnych i podatkowych, zwłaszcza w kontekście kontroli celno-skarbowej i jej wpływu na inne postępowania. Pokazuje pułapki proceduralne, które mogą prowadzić do utraty prawa do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
“Kontrola celno-skarbowa zablokowała złożenie zeznania podatkowego – czy można było tego uniknąć?”
Dane finansowe
WPS: 1 350 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.