Orzeczenie · 2025-12-18

III FSK 659/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-12-18

NSApodatkoweWysokansa

odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciaprzywrócenie terminuuchybienie terminubrak winyareszt śledczydoręczenieodwołanieOrdynacja podatkowa

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Skarżący argumentował, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy z powodu pobytu w areszcie śledczym. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący powinien był spodziewać się decyzji i nie wykazał braku winy. NSA, podzielając częściowo argumentację skargi kasacyjnej, uchylił zaskarżony wyrok i postanowienie organu. Sąd podkreślił, że przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej należy uwzględnić całokształt okoliczności oraz stosować instytucję uprawdopodobnienia, która wymaga mniejszego stopnia pewności niż udowodnienie. NSA uznał, że organ i WSA niewłaściwie oceniły przesłankę braku winy, nie biorąc pod uwagę wszystkich okoliczności, w tym oświadczeń skarżącego po zwolnieniu z aresztu i braku korespondencji w skrzynce pocztowej. Sąd zaznaczył, że kwestie prawidłowości doręczenia decyzji nie mogły być badane w postępowaniu o przywrócenie terminu, gdyż zostało ono zakończone prawomocnym postanowieniem stwierdzającym uchybienie terminu. NSA uchylił wyrok WSA i postanowienie organu, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w kontekście pobytu w areszcie oraz znaczenie instytucji uprawdopodobnienia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji uchybienia terminu z powodu pobytu w areszcie i konieczności uprawdopodobnienia braku winy.

Zagadnienia prawne (4)

Czy pobyt w areszcie śledczym wyłącza winę strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Niekoniecznie, należy ocenić całokształt okoliczności i uprawdopodobnić brak winy, stosując wypośrodkowaną ocenę.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA i organ podatkowy zbyt rygorystycznie oceniły przesłankę braku winy w uchybieniu terminu, nie uwzględniając wszystkich okoliczności sprawy i stosując zbyt wąskie rozumienie instytucji uprawdopodobnienia.

Czy w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania można kwestionować prawidłowość doręczenia decyzji podatkowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi jest ostateczne i prawomocne.

Uzasadnienie

Kwestie dotyczące doręczenia decyzji powinny być badane w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminowi, a nie w postępowaniu o przywrócenie terminu, gdyż przyjęcie nieskuteczności doręczenia niweczy skutki prawne związane z biegiem terminów.

Czy zasada in dubio pro tributario ma zastosowanie, gdy wykładnia przepisów prawa podatkowego jest jednoznaczna?

Odpowiedź sądu

Nie, zasada ta ma zastosowanie jedynie w przypadku niejednoznaczności przepisów.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła sytuacja niejednoznaczności przepisów prawa podatkowego, która uzasadniałaby zastosowanie zasady in dubio pro tributario.

Czy art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 miał zastosowanie do czynności dokonanych po zakończeniu stanu epidemii?

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten dotyczy czynności dokonanych w okresie obowiązywania stanu epidemii.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zarzut naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 był chybiony, ponieważ czynności w sprawie miały miejsce po zakończeniu stanu epidemii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok WSA i uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu.

Przepisy (17)

Główne

o.p. art. 162 § 1

Ordynacja podatkowa

Wymaga uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, uwzględniając całokształt okoliczności i stosując wypośrodkowaną ocenę.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Pomocnicze

o.p. art. 228 § 1

Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, badając prawidłowość doręczenia decyzji.

o.p. art. 146 § 1

Ordynacja podatkowa

Nakazuje stronie postępowania zawiadomienie organu o zmianie adresu.

o.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Swobodna ocena dowodów.

o.p. art. 2a

Ordynacja podatkowa

Zasada in dubio pro tributario.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Dotyczy obowiązku zawiadomienia o przekroczeniu terminu i wyznaczenia terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu w okresie stanu epidemii.

o.p. art. 150 § 1