III FSK 655/24

III FSK 655/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak /przewodniczący sprawozdawca/
Dominik Gajewski
Jacek Pruszyński
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Bd 656/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2024-01-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 70 § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Bd 656/23 w sprawie ze skargi P. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 5 października 2023 r. nr 0401-IEE.7113.103.2023.3 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. N. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 656/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę P. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 5 października 2023 r., nr 0401-IEE.7113.103.2023.3 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a."
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył P. N. ("Skarżący", "Strona"). Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):
1. poprzez niezastosowanie:
1) art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." w wersji tego przepisu obowiązującej przed dniem 30 lipca 2020 r. poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: Nr [...], Nr [...], Nr [...], mimo zaistnienia ku temu przyczyn,
2) art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749) – dalej jako: "o.p.", w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650) poprzez nieuwzględnienie biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych stwierdzonych ww. tytułami wykonawczymi,
2. poprzez niewłaściwe zastosowanie:
1) art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650) w zakresie określonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt P 30/11, w związku z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych mimo braku doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania karno-skarbowego wobec skarżącego pełnomocnikowi skarżącego,
2) art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej mimo, że przepis ten nie wypełnia należycie uprawnienia legislacyjnego dla ustawodawcy zawartego w art. 190 ust. 4 Konstytucji i jego zastosowanie w niniejszej sprawie prowadzi do naruszenia art. 190 ust. 1 Konstytucji.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości, przyznanie skarżącemu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym wynagrodzenia pełnomocnika według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstawach, zatem podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. ani żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej stanowiącej sformalizowany środek zaskarżenia, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów i wychodzenia poza ramy, które zostały nakreślone w skardze kasacyjnej. Wymaga to zatem prawidłowego określenia w skardze kasacyjnej podstaw zaskarżenia, tj. przede wszystkim precyzyjnego wskazania konkretnych przepisów prawa, którym, zdaniem autora skargi kasacyjnej, sąd pierwszej instancji uchybił. Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje oceny zgodności z prawem wyroku sądu pierwszej instancji, a nie aktu administracyjnego.
Tymczasem zarzuty podniesione we wniesionej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej stanowią w przeważającej części dosłowne powtórzenie zarzutów podniesionych już w skardze do Sądu pierwszej instancji. Co istotne do zarzutów tych odniósł się w sposób obszerny i szczegółowy Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a obecnie Strona jedynie polemizuje ze stanowiskiem WSA. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powielono stanowisko prezentowane w toku postępowania podatkowego, a także postępowania przed Sądem pierwszej instancji, nie przedstawiając żadnych argumentów czy kontrdowodów w stosunku do stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Odnośnie pierwszego zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA w zaskarżonym wyroku prawidłowo zinterpretował ten przepis w jego ówczesnym brzmieniu i wyczerpująco wyjaśnił jego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, dokonując tego na podstawie prawidłowego ustalonego i przyjętego do rozpoznania sprawy stanu faktycznego, niepodważonego zarzutami niniejszej skargi kasacyjnej. Zarzut ten nie może odnieść zatem zamierzonego skutku, tym bardziej że poza wskazaniem naruszenia tego przepisu przez Sąd I instancji, jego uzasadnienie jest stosunkowo lakoniczne.
Wymogiem dla skargi kasacyjnej jest nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale także ich uzasadnienie, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub umotywowanie błędnego zastosowania przepisu. Rozpoznawany zarzut takiego uzasadnienia nie zawiera, a zatem nie poddaje się on skutecznej kontroli instancyjnej.
Z tych samych względów niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 70 § 1 o.p. Uzasadnienie tego zarzutu zostało sprowadzone wyłącznie do stwierdzenia, iż nie uwzględniono biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych stwierdzonych tytułami wykonawczymi. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób obszerny odniósł się do tego samego zarzutu podniesionego na etapie skargi do tego Sądu. WSA w Bydgoszczy podzielił i uznał za zgodną z prawem ocenę organów, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług dochodzone na podstawie spornych tytułów wykonawczych nie uległo przedawnieniu, ponieważ wskutek podejmowanych czynności egzekucyjnych doszło do zawieszenia a nastąpienie przerwania biegu terminu przedawnienia. Ustalenia te zostały w wyczerpujący sposób opisane w uzasadnieniu skarżonego wyroku z uwzględnieniem wszystkich zdarzeń składających się na bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie. Omawianym zarzutem autor skargi kasacyjnej nie może natomiast podważyć tych ustaleń.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w zakresie określonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt P 30/11, w związku z art. 145 § 2 o.p. wskazać należy, że kwestia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania karno-skarbowego wobec skarżącego pełnomocnikowi skarżącego była również przedmiotem oceny Sądu. Prawomocnym wyrokiem z 23 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 140/23 WSA w Bydgoszczy uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z 23 stycznia 2023 r. nr 0401-IEE.711.186.2022.2 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu stwierdzonych uchybień proceduralnych. Jak zasadnie wskazał WSA w uzasadnieniu zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku, ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. uzupełnił materiał dowodowy, poprzez dołączenie do akt sprawy pisma Naczelnika [...] Urzędu Celnego - Skarbowego w T. z 17 lipca 2019 r., z którego wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. prowadził postępowanie karne skarbowe wobec P. N. Śledztwo wszczęto 4 listopada 2008 r. natomiast wyrokiem Sądu Rejonowego w I. z 18 czerwca 2013 r. sygn. akt [...] skazano oskarżonego. Wyrok uprawomocnił się 19 marca 2014 r. (k- 273 akt admin.). Ponadto do akt załączono wyrok Sądu Rejonowego w I. II Wydziału Karnego z 18 czerwca 2013 r. o sygn. akt [...] (k. 281 akt admin.) oraz wyrok Sądu Okręgowego w B. IV Wydziału Karnego Odwoławczego z 19 marca 2014 r. o sygn. akt [...] (k. 282 – 289 akt admin.). Orzeczenia sądowe potwierdzają zawartą w piśmie Naczelnika [...] Urzędu Celnego - Skarbowego w T. z 17 lipca 2019 r. informację o toczącym się wobec skarżącego postępowaniu karnym skarbowym w okresie od 4 listopada 2008 r. do 19 marca 2014 r. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że WSA w Bydgoszczy zasadnie zaakceptował ustalenia organu, iż bieg terminu przedawnienia dochodzonego obowiązku został zawieszony, na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p., od 4 listopada 2008 r. do 19 marca 2014 r.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że nie zasługuje na uwzględnienie podnoszona przez Stronę argumentacja, iż w związku z niekonstytucyjnością przepisu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia obowiązku, gdyż podatnik nie został poinformowany o wszczęciu postępowania karno-skarbowego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 30/11, w którym Trybunał orzekł, że art. 70 § 6 pkt 1 o.p. jest niekonstytucyjny, został wydany 17 lipca 2012 r. a więc po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 28 czerwca 2012 r., sygn. akt I FSK 1567/10), w którym poddano kontroli sądowej decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, leżącą u podstaw spornych tytułów wykonawczych. W związku z tym, w momencie orzekania przez NSA przepis art. 70 § 6 pkt 1 o.p. korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją, a NSA w chwili wydawania zaskarżonego wyroku nie był i nie mógł być związany wyrokiem Trybunału. NSA, a wcześniej WSA w Bydgoszczy, dokonując kontroli legalności decyzji wymiarowej w zakresie podatku od towarów i usług doszedł do wniosku, iż w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, a określony obowiązek podatkowy był wymagalny. Słusznie zauważył Sąd I instancji, że zgodnie z art. 240 § 1 pkt 8 o.p. Skarżącemu przysługiwało prawo złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, z czego jednak Strona nie skorzystała. Dopiero wznowienie postępowania dałoby możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy po zmianie stanu prawnego związanego z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Omawiany zarzut skargi kasacyjnej należy zatem uznać za niezasadny.
Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 8 o.p. Z uzasadnienia zarzutu wynika, że autor skargi kasacyjnej upatruje wadliwości tego unormowania legislacyjnego dokonanego przez ustawodawcę, a nie przez Sąd, zatem tak skonstruowany zarzut wymyka się kontroli instancyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wskazania jedynie wymaga, że art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepis ten wprost odnosi się do możliwości wzruszania w trybach nadzwyczajnych prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub rozstrzygnięć w innych sprawach. W zakresie postępowania podatkowego odpowiednie postanowienia w tym zakresie zawiera właśnie art. 240 § 1 pkt 8 o.p. Ocena, czy przepis ten jest ewentualnym przykładem wadliwej legislacji, leży natomiast poza granicami niniejszej sprawy i kompetencjami sądu kasacyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.
s. Jacek Pruszyński s. Bogusław Woźniak s. Dominik Gajewski