III FSK 644/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargi kasacyjne organu i strony w sprawie prawidłowości doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym, potwierdzając, że kwestia doręczenia decyzji była już badana w innym postępowaniu.
Sprawa dotyczyła prawidłowości doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie organu, uznając doręczenie za nieskuteczne. Zarówno organ, jak i strona wnieśli skargi kasacyjne. NSA oddalił obie skargi, uznając, że kwestia doręczenia decyzji, na której oparto tytuł wykonawczy, była już przedmiotem innego postępowania, co zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a. czyniło zarzut niedopuszczalnym.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu oraz P.M. od wyroku WSA we Wrocławiu, który uchylił postanowienie organu dotyczące zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Sąd pierwszej instancji uznał, że doręczenie upomnienia i tytułu wykonawczego było nieprawidłowe, ponieważ strona wskazała nowy adres do doręczeń, a organ nie zweryfikował prawidłowości doręczenia. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że choć przepisy k.p.a. dotyczące doręczeń mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, to przesłanie upomnienia jest czynnością poprzedzającą wszczęcie egzekucji i podlega przepisom Ordynacji podatkowej. Sąd potwierdził, że strona skutecznie poinformowała organ o nowym adresie do doręczeń, a doręczenie pod starym adresem było nieskuteczne. NSA oddalił również skargę kasacyjną strony, która kwestionowała uznanie zarzutu nieistnienia obowiązku za niedopuszczalny. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a., zarzut jest niedopuszczalny, jeśli jego przedmiot był już rozpatrywany w innym postępowaniu. W tej sprawie kwestia doręczenia decyzji, na której oparto tytuł wykonawczy, była już analizowana w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, co uzasadniało zastosowanie art. 34 § 1a u.p.e.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Doręczenie upomnienia, jako czynność poprzedzająca wszczęcie postępowania egzekucyjnego, nie podlega przepisom k.p.a. dotyczącym doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym (art. 18 u.p.e.a.), lecz przepisom Ordynacji podatkowej, w ramach której wydano decyzję stanowiącą podstawę obowiązku.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 18 u.p.e.a. odsyła do k.p.a. w sprawach doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym. Jednakże, przesłanie upomnienia nie jest czynnością w ramach postępowania egzekucyjnego, a czynnością poprzedzającą jego wszczęcie. Dlatego zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej, w ramach której wydano decyzję.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.p.e.a. art. 34 § § 1a
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
o.p. art. 148 § § 1
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 15 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 228 § § 1 pkt 2
Ordynacja podatkowa
k.p.a. art. 39
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 41 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 43
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestia doręczenia decyzji, na której oparto tytuł wykonawczy, była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu (dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania), co czyni zarzut niedopuszczalnym na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. Wskazanie przez stronę nowego adresu do doręczeń w piśmie do organu skutkuje koniecznością dokonywania doręczeń na ten adres, a doręczenie pod poprzednim adresem jest nieskuteczne.
Odrzucone argumenty
Organ podniósł zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 o.p. oraz art. 18 u.p.e.a. i przepisów k.p.a., twierdząc, że Sąd błędnie przyjął nieskuteczność doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego oraz błędną podstawę prawną. Strona skarżąca kwestionowała uznanie zarzutu nieistnienia obowiązku za niedopuszczalny, argumentując, że postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania nie doprowadzi do skutku w postaci doręczenia decyzji na właściwy adres.
Godne uwagi sformułowania
Przesłanie zobowiązanemu upomnienia jest czynnością poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Skoro czynność przesłania upomnienia zobowiązanemu nie jest dokonywana w trakcie postępowania egzekucyjnego, to nie może mieć do niej zastosowania art. 18 u.p.e.a. nakazujący stosownie przepisów dotyczących doręczeń zawartych w k.p.a. Wolą strony było, by doręczenia następowały na ten adres. Oznaczenie nowego adresu do doręczeń uniemożliwia skuteczne dokonywanie doręczeń stronie na dotychczasowy adres, niezależnie od tego, że adres ten pozostaje ujawniony w Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej. Celem art. 34 § 1a u.p.e.a. nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego.
Skład orzekający
Anna Dalkowska
sędzia
Mirella Łent
sprawozdawca
Sławomir Presnarowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności rozróżnienie między czynnością poprzedzającą egzekucję a czynnością w toku egzekucji, a także stosowanie art. 34 § 1a u.p.e.a. w kontekście zarzutów niedopuszczalnych z uwagi na toczące się inne postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której kwestia doręczenia decyzji była już badana w innym postępowaniu. Interpretacja przepisów o doręczeniach może być odmienna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w postępowaniu egzekucyjnym, które mają bezpośrednie przełożenie na prawa stron. Rozstrzygnięcie NSA precyzuje zasady doręczeń i dopuszczalności zarzutów, co jest istotne dla praktyków.
“Kiedy doręczenie jest nieskuteczne? NSA wyjaśnia zasady w egzekucji administracyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 644/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2021-11-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Dalkowska Mirella Łent /sprawozdawca/ Sławomir Presnarowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wr 597/18 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2018-09-19 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargi kasacyjne Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1427 art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 1a Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skarg kasacyjnych Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu oraz P.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 597/18 w sprawie ze skargi P.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargi kasacyjne, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 597/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie prowadzonego postępowania egzekucyjnego uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz P. M. kwotę 357,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że uzasadnione jest stanowisko Skarżącego kwestionujące prawidłowość doręczenia mu przez wierzyciela upomnienia oraz tytułu wykonawczego. Sąd wskazał, że niemożliwym jest zidentyfikowanie osoby, która złożyła podpis, potwierdzając odbiór tytułu wykonawczego, a tym samym weryfikacja prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego. Nie sposób również ustalić na podstawie analizy akt, czy i ewentualnie w jaki inny sposób do doręczenia tytułu wykonawczego miałoby dojść oraz czy i na jaki adres tytuł niniejszy został ewentualnie wyekspediowany. Odnosząc się do kwestii oddalenia jako niedopuszczalnego zarzutu nieistnienia obowiązku Sąd stwierdził, że zagadnienie doręczenia decyzji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zobowiązania podatkowe Spółki z tytułu zaległości dotyczącej podatku od towarów i usług za miesiące: maj, sierpień oraz grudzień 2012 r., którego dotyczy tytuł wykonawczy wystawiony w niniejszej sprawie, było analizowane w sposób merytoryczny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 185/18 w ramach rozpatrywania skargi Skarżącego na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Słusznym było zatem uznanie zgłoszonego zarzutu w tym zakresie za niedopuszczalny. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany jest przeprowadzić czynności celem prawidłowego doręczenia upomnienia na wskazany przez Skarżącego adres do doręczeń oraz dokonać weryfikacji kwestii prawidłowego doręczenia mu tytułu wykonawczego, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości w tym zakresie ponownie, tym razem skutecznie doręczyć Skarżącemu tytuł wykonawczy. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosły obie strony. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 148 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: o.p.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) i art. 39, art. 41 § 1 i 2, art. 42 § 1 i art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) przez błędne przyjęcie, że nie doszło do skutecznego doręczenia upomnienia Stronie tytułu wykonawczego, gdyż Strona wskazała nowy adres do doręczeń co organ pominął, a prawidłowe doręczenie upomnienia jest warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu, Sąd przyjął dla swojego rozstrzygnięcia błędną podstawę prawną, gdyż do doręczeń wszelkich pism, upomnień, postanowień itd. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyłączne zastosowanie mają wyżej przywidziane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące doręczeń, co wprost wynika z art. 18 u.p.e.a.; - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne przywołanie w uzasadnieniu wyroku niewłaściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia (w pkt 3.4 - 3.6 uzasadnienia wyroku) tj. art. 148 § 1 O.p., gdy zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a. - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają zastosowanie odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W kwestii doręczeń powinny mieć odpowiednie zastosowanie art. 39, art. 41 § 1 i 2, art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. Zasady doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym w administracji reguluje wyczerpująco Kodeks postępowania administracyjnego nie odsyłając do przepisów Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze podniesione zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, bądź rozpoznanie skargi kasacyjnej w trybie art. 188 p.p.s.a. oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości stwierdził, że wyrok odpowiada prawu, jednak zawiera częściowo błędne uzasadnienie, w związku z tym, na podstawie art. 184 p.p.s.a. skarżacy wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, jednak ze wskazaniem odmiennego uzasadnienia oraz w wypadku uwzględnienia żądania, o nieobciążanie strony wnoszącej skargę kosztami postępowania, a nadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi (w zakresie jego uzasadnienia) zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 1a w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez uznanie, że zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku jest niedopuszczalny ponieważ jest przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skarg kasacyjnych. Rozpoznane w tych granicach skargi kasacyjne nie podlegają uwzględnieniu. Przechodząc do analizy wniesionych skarg kasacyjnych, jako do pierwszej NSA pragnie odnieść się do skargi kasacyjnej organu. Organ podniósł zarzuty naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 148 § 1 o.p. oraz art. 18 u.p.e.a. i art. 39, art. 41 § 1 i 2, art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. W ocenie organu Sąd błędnie przyjął, że nie doszło do skutecznego doręczenia stronie upomnienia i tytułu wykonawczego. Ponadto Sąd przyjął dla swojego rozstrzygnięcia błędną podstawę prawną, tj. art. 148 § 1 o.p., tymczasem do doręczeń wszelkich pism w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyłączne zastosowanie mają wyżej przywołane przepisy k.p.a. dotyczące doręczeń, co wynika z art. 18 u.p.e.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji wskazał prawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia odwołując się do regulacji dotyczących doręczeń zawartych w ustawie - Ordynacja podatkowa. Zgodnie z przywoływanym przez organ art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje kwestii doręczeń pism w postępowaniu w sposób odrębny, przez co konieczne jest sięgnięcie do przepisów k.p.a. Upomnienie zobowiązanego przez wierzyciela nie jest jednak czynnością dokonywaną w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanie zobowiązanemu upomnienia jest czynnością poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Skoro czynność przesłania upomnienia zobowiązanemu nie jest dokonywana w trakcie postępowania egzekucyjnego, to nie może mieć do niej zastosowania art. 18 u.p.e.a. nakazujący stosownie przepisów dotyczących doręczeń zawartych w k.p.a. Czynność ta ma skłaniać podatnika do dobrowolnego wykonania obowiązku, wynikającego w tym przypadku z decyzji. W konsekwencji należy w tym przypadku poszukiwać podstawy prawnej regulującej kwestie doręczenia w przepisach procedury, w ramach której została wydana wskazana decyzja, z której wynika obowiązek. W kontrolowanej sprawie były to przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. Obowiązek przesłania pisemnego upomnienia wynika z przywołanego powyżej art. 15 § 1 u.p.e.a. i ciąży na wierzycielu. Dopiero stwierdzenie, że zobowiązany mimo otrzymanego upomnienia (w przypadkach, w których jest ono wymagane) uchyla się od wykonania obowiązku umożliwia prowadzenie egzekucji. Jak wyjaśnił Sąd pierwszej instancji, w sprawie nie zachodził przypadek przewidziany w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 131), wydanym na podstawie art. 15 § 5 u.p.e.a. Organ w skardze kasacyjnej kwestionuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, że doręczenie upomnienia było nieprawidłowe. Podnosi, że doręczenia dokonano na adres rejestracyjny Skarżącego i zostało ono odebrane przez pełnoletniego domownika, tj. matkę Skarżącego w dniu 11 września 2017 r. Adres rejestracyjny i adres zamieszkania Skarżącego wskazany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) to ul. [...] we W. W czasie dokonywania jego doręczenia Skarżący był czynnym przedsiębiorcą. Powyższe zarzuty są niezasadne. Sąd I instancji prawidłowo uwzględnił twierdzenia Skarżącego, że wskazanie przez ten podmiot w nagłówku pisma nadanego 4 lipca 2017 r. do Urzędu Skarbowego [...] nowego adresu (tj. [...]), skutkowało koniecznością dokonywania przez organ doręczeń na ten adres. Zgodnie z art. 148 § 1 o.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Ze wskazanego pisma strony nie wynikało, jaki jest charakter podanego adresu, tzn. czy jest to adres zamieszkania czy też adres do doręczeń, przyjąć jednak należy, że skoro adres ten został podany w piśmie skierowanym do organu, to wolą strony było, by doręczenia następowały na ten adres. Należy podzielić pogląd Sądu I instancji, że Skarżący zawiadomił organ w sposób wystarczający i od otrzymania tego pisma organ powinien wskazany adres uwzględnić w swoich działaniach względem strony. Ustalając, jaki adres jest właściwy, organ powinien korzystać z wszelkich dostępnych informacji, w tym szczególne znaczenie mają informacje wskazane w pismach pochodzących od samej strony. Jeżeli strona w kierowanym do organu piśmie podaje nowy adres (także w nagłówku pisma), działanie takie dostatecznie wyraża wolę dokonywania jej doręczeń pod wskazany adres. Oznaczenie nowego adresu do doręczeń uniemożliwia skuteczne dokonywanie doręczeń stronie na dotychczasowy adres, niezależnie od tego, że adres ten pozostaje ujawniony w Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej. Ewidencja ta zawiera jedynie dane o miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, a nie o miejscu zamieszkania. Organ ustalając stosownie do art. 148 § 1 o.p. adres miejsca zamieszkania lub adres do doręczeń powinien uwzględnić w pierwszej kolejności adres wskazany przez stronę. W zakresie doręczenia tytułu wykonawczego organ nie podważył wskazań Sądu, że na podstawie akt nie można zweryfikować, kto złożył podpis na potwierdzeniu odbioru. Ponadto zastrzeżenia w zakresie właściwego adresu poczynione względem doręczenia upomnienia rozciągają się również na doręczenie tytułu wykonawczego. W konsekwencji należy uznać, że rozstrzygnięcie Sądu odpowiada prawu. W sytuacji, gdy strona wskazała adres do doręczeń, doręczenie pod poprzednim adresem nie było skuteczne, gdyż naruszało art. 148 § 1 o.p. Zasadnie zatem Sąd uznał, że doszło do uchybienia przepisom postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, gdyż brak doręczenia upomnienia uniemożliwia wszczęcie egzekucji. Organ zarzuca także naruszenie art 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne przywołanie w uzasadnieniu wyroku niewłaściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia tj. art. 148 § 1 o.p. Jak wskazano powyżej, ocena zgodności z prawem kwestii doręczenia upomnienia dokonana przez pryzmat przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa była prawidłowa. Niezależnie od tego, nawet błędne przyjęcie podstawy prawnej w tym zakresie, nie oznacza, że uzasadnienie nie zawierało któregoś z elementów przewidzianych w art 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zawiera podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut, że WSA wskazał niewłaściwą podstawę prawną odnośnie doręczenia upomnienia może być natomiast oceniany jako naruszenie przepisu o charakterze wynikowym, tj. art. 145 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. powiązanego z przepisem postępowania, który wadliwie wskazał Sąd, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na tym przepisie i stwierdzenie jego naruszenia, mimo że nie miał on zastosowania w sprawie. Również skarga kasacyjna Skarżącego nie może odnieść zamierzonego skutku. Skarżący zaskarżył wyrok w całości. Zdaniem Skarżącego wyrok odpowiada prawu, jednak zawiera częściowo błędne uzasadnienie. Skarga kasacyjna Skarżącego jest w tym zakresie prawidłowo sformułowana. W orzecznictwie akcentuje się, że prawidłową formą zakwestionowania uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji jest skarga kasacyjna z wnioskiem o jej oddalenie oraz innym prawnym uzasadnieniem, w takim zakresie, w jakim uzasadnienie sądu pierwszej instancji nie odpowiada prawu (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1645/19). Ponadto wskazuje się, że wyrok powinien zostać zaskarżony w całości w sytuacji, gdy skarżący kasacyjnie kwestionuje jedynie uzasadnienie wyroku WSA. Skarga kasacyjna strony spełnia te warunki. Wyrok WSA został zaskarżony w całości, a ponadto strona wskazała, w jakim zakresie uzasadnienie wyroku jest jej zdaniem nieprawidłowe i przywołała podstawę kasacyjną dotyczącą tego zagadnienia. Skarga kasacyjna zawiera również wniosek o oddalenie skargi kasacyjnej, jednak ze wskazaniem odmiennego uzasadnienia, zgodnie z wymogami wypracowanymi w orzecznictwie. Skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 34 § 1a w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W ocenie Skarżącego ww. przepisy zostały naruszone przez uznanie, że zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku jest niedopuszczalny, ponieważ jest przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu. W skardze kasacyjnej jej autor odwołuje się do postępowań zainicjowanych wnioskami o przywrócenie terminu. W jego ocenie podniesiony we wnioskach zarzut niedoręczenia decyzji nie zostanie zweryfikowany i nie doprowadzi do skutku w postaci doręczenia decyzji na właściwy adres. Jeśli bowiem rzeczywiście nie doręczono decyzji to nie można przywrócić terminu, gdyż ten się nie rozpoczął, a w konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu, według Skarżącego, zostanie uznany za przedwczesny i niedopuszczalny. Zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a., jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W kontekście tej regulacji należy wskazać, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony przed egzekucją, niekonkurencyjnym w stosunku do środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w ramach odrębnych postępowań: podatkowego, administracyjnego lub sądowego. Nie ma bowiem powodów, dla których ta sama kwestia miałaby być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu jurysdykcyjnym, a następnie ponownie – w ramach zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 34). Celem art. 34 § 1a u.p.e.a. nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Przepis ten pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce, obliguje zatem organ działający jako wierzyciel do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (zob. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 297/17). W kontrolowanej sprawie Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że nie miał on możliwości merytorycznego zbadania zarzutu nieistnienia obowiązku kwestionującego prawidłowość doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, ponieważ kwestia ta była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. WSA zasadnie skorygował stanowisko organu, który wywodził niedopuszczalność tego zarzutu poprzez wskazanie toczącego się postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki. Zdaniem Sądu pierwszej instancji kwestia skuteczności doręczenia tej decyzji była rozpoznawana w sprawie dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zmiana ta nie wpłynęła na ocenę, że zarzut Skarżącego pozostawał przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Kwestia doręczenia decyzji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za maj, sierpień, grudzień 2012 r. była analizowana przez organ podatkowy, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie I SA/Wr 185/18 ze skargi na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Autor skargi kasacyjnej pomija w uzasadnieniu stawianych zarzutów, że organ podatkowy rozpatrzył wnioski o przywrócenie terminu, a odrębnie wydał postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia odwołania. Tymczasem Sąd I instancji odwołuje się spraw sądowoadministracyjnych dotyczących tych ostatnich postanowień. Organ wydając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia odwołania, ustalając stan faktyczny sprawy bada, czy decyzja, której dotyczy odwołanie została doręczona, a zatem czy rozpoczął się termin do złożenia odwołania i czy w tym terminie nie zostało złożone odwołanie. W wydanym postanowieniu o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ musi zatem potwierdzić fakt doręczenia decyzji. Ustalenie, że decyzja nie została doręczona uniemożliwia wydanie postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., w następstwie powoduje też konieczność dokonania prawidłowego doręczenia decyzji przez organ pierwszej instancji. Konsekwentnie badając prawidłowość takiego postanowienia, sąd administracyjny musi ocenić również kwestię doręczenia decyzji. Z tych względów nieuzasadnione są argumenty Skarżącego, że postępowanie, w którym zgłoszono zarzut niedoręczenia decyzji nie doprowadziłoby do oczekiwanego skutku w postaci dokonania doręczenia decyzji. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zastosowanie przez organ art. 34 § 1a u.p.e.a. w kontrolowane sprawie. Kwestia doręczenia decyzji, na której oparto zarzut nieistnienia obowiązku została bowiem rozpatrzona w odrębnym postępowaniu. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu obu skarg kasacyjnych. Jednocześnie, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., wobec niezasadności obydwu skarg kasacyjnych, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości. Mirella Łent Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI