III FSK 643/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi dotyczące kosztów egzekucyjnych, uznając ich naliczenie za prawidłowe pomimo braku faktycznego wyegzekwowania należności.
Skarżący kwestionował wysokość kosztów egzekucyjnych naliczonych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, argumentując, że nie powinny one powstać, skoro nie uzyskano żadnych środków na poczet zaległości podatkowych. Organy administracji oraz Sąd uznały jednak, że koszty te zostały naliczone prawidłowo na podstawie przepisów obowiązujących przed nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, z uwzględnieniem wprowadzonych limitów. Sąd podkreślił, że skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, nawet jeśli nie doprowadziło do wyegzekwowania całej kwoty, stanowi podstawę do naliczenia kosztów egzekucyjnych.
Sprawa dotyczyła skargi G. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bełchatowie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Skarżący podnosił, że koszty egzekucyjne w wysokości ponad 4 tys. zł zostały naliczone w sposób nieadekwatny do podjętych czynności, zwłaszcza że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z uwagi na rozłożenie zaległości podatkowych na raty, a na zajętym rachunku bankowym nie było już środków do pokrycia dochodzonych należności z tytułu konkretnego tytułu wykonawczego. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznały jednak, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co uzasadnia stosowanie przepisów dotychczasowych. Sąd podkreślił, że skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, nawet jeśli środki na nim nie wystarczyły na pokrycie dochodzonych należności, stanowi podstawę do naliczenia kosztów egzekucyjnych. Sąd odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14, wskazując, że wprawdzie zakwestionował on brak górnych limitów opłat, ale limity te zostały wprowadzone nowelizacją i nie zostały przekroczone w tej sprawie. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły koszty postępowania, nie uzależniając ich wysokości od nakładu pracy czy efektywności egzekucji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, koszty egzekucyjne mogą być naliczone, jeśli doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nawet jeśli środki na nim nie wystarczyły na pokrycie dochodzonych należności z danego tytułu wykonawczego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, na którym znajdowały się środki pieniężne, stanowi podstawę do naliczenia kosztów egzekucyjnych. Fakt, że środki te nie pokryły w całości dochodzonych należności lub że postępowanie zostało zawieszone, nie wyklucza powstania kosztów egzekucyjnych związanych z podjętą czynnością zajęcia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (24)
Główne
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Opłaty za czynności egzekucyjne oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego. Opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnej może być naliczona jedynie wówczas, gdy na zajętym rachunku bankowym są środki pieniężne.
u.p.e.a. art. 64 § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Opłaty za czynności egzekucyjne oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego.
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Opłata manipulacyjna.
t. j. art. 64 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
t. j. art. 64 § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
t. j. art. 64 § 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 6 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem art. 7-11.
u.p.e.a. art. 7 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Niewyegzekwowana lub niezapłacona przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej opłata manipulacyjna naliczona w wysokości wyższej niż 100 zł pobiera się w wysokości 100 zł.
u.p.e.a. art. 8 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Niewyegzekwowana lub niezapłacona przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej opłata za czynności egzekucyjne naliczona w wysokości wyższej niż 40 000 zł pobiera się w wysokości 40 000 zł.
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 6 § 1
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 7 § 1
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 8 § 1
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, nawet jeśli nie doprowadziło do wyegzekwowania całej kwoty, stanowi podstawę do naliczenia kosztów egzekucyjnych. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co uzasadnia stosowanie przepisów dotychczasowych z uwzględnieniem wprowadzonych limitów kosztów. Limity kosztów egzekucyjnych wprowadzone nowelizacją nie zostały przekroczone w niniejszej sprawie. Nie ma podstaw do miarkowania kosztów egzekucyjnych w oparciu o nakład pracy organu lub jego skuteczność.
Odrzucone argumenty
Koszty egzekucyjne nie powinny być naliczane, gdy nie uzyskano żadnych środków z danego tytułu wykonawczego. Naliczona wysokość kosztów egzekucyjnych jest niewspółmierna do podjętych czynności. Naruszenie zasad logiki i proporcjonalności przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych. Przekroczenie limitu kosztów egzekucyjnych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd podziela wyrażony w zaskarżonym postanowieniu pogląd organów egzekucyjnych, zgodnie z którym dla skuteczności zajęcia, a w konsekwencji dla powstania kosztów egzekucyjnych, nie ma znaczenia, czy wierzytelność będąca na rachunku bankowym w dniu zajęcia, wystarczała na pokrycie wszystkich dochodzonych należności objętych zawiadomieniem o zajęciu. Trybunał zakwestionował wyłącznie brak określenia maksymalnych kwot opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych i opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.), nie podważając stosunkowego charakteru tych opłat jako określonego procentu od kwoty egzekwowanej należności. Miarkowanie tych opłat w oparciu o kryterium pracochłonności, skuteczności i ekwiwalentności czynności egzekucyjnych, także w sytuacji, gdy nie przekraczają kwot maksymalnych, nie ma w świetle obowiązujących przepisów prawa, a także w świetle treści cytowanego wyroku Trybunału, żadnego uzasadnienia.
Skład orzekający
Cezary Koziński
przewodniczący-sprawozdawca
Bożena Kasprzak
członek
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie i naliczanie kosztów egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, stosowanie przepisów przejściowych po nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, interpretacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego i stosowaniem przepisów przejściowych. Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności zajęcia i powstania kosztów może być odmienna w innych stanach faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego – kosztów. Choć nie zawiera nietypowych faktów, porusza kwestie interpretacji przepisów przejściowych i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.
“Koszty egzekucyjne mimo braku wyegzekwowania? Sąd wyjaśnia, kiedy są należne.”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 239/25 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2025-07-16 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-05-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agnieszka Gortych-Ratajczyk Bożena Kasprzak Cezary Koziński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2025 poz 132 art. 64 par. 1 pkt 4, art. 64 par. 3, art. 64 par. 6 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Dz.U. 2019 poz 1553 art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Asesor WSA Agnieszka Gortych - Ratajczyk Protokolant: specjalista Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi G. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 24 lutego 2025 r. nr 1001-IEE.7192.25.2025.3.AG w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Uzasadnienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z 24 lutego 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bełchatowie z 27 grudnia 2024 r. w sprawie kosztów egzekucyjnych, które powstały w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec G. N. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że tytuł wykonawczy wystawiony wobec G. N., obejmował zaległości w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2014 r. do marca 2015 r. W toku postępowania organ egzekucyjny skierował do P. S.A. zawiadomienie z 25 listopada 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu 1 grudnia 2020 r. Dłużnik zajętej wierzytelności 3 oraz 8 grudnia 2020 r. przekazał środki pieniężne na rachunek organu egzekucyjnego. Wpłaty te nie pokryły w całości dochodzonych od zobowiązanego zaległości podatkowych. Decyzją z 18 grudnia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie, po rozpoznaniu wniosku zobowiązanego, rozłożył na raty spłatę pozostałych zaległości podatkowych, w tym należności objętych tytułem wykonawczym nr [...]. Z uwagi na zawarty układ ratalny postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Pismem z 23 kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny poinformował zobowiązanego o pozostałej do uregulowania kwocie kosztów egzekucyjnych w wysokości 42 767,79 zł (w tym 4 183,29 zł dotyczących tytułu wykonawczego nr [...]). Zobowiązany spłacił wskazane koszty 28 kwietnia 2021 r. Po uregulowaniu w całości dochodzonego obowiązku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie 4 grudnia 2024 r. zakończył egzekucję administracyjną prowadzoną w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie postanowieniem z 27 grudnia 2024 r. orzekł, na wniosek zobowiązanego, o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w zakończonym postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], w łącznej kwocie 4 183,29 zł. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony wskazał, że ze względu na rozłożenie na raty należności objętych tytułem wykonawczym z 24 listopada 2020 r., a następnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie zajął na podstawie tego tytułu nawet najmniejszej kwoty. Tytuł wykonawczy został co prawda wydany, nie stanowił jednak podstawy do przelewu żadnej wierzytelności z rachunku zobowiązanego. Przelew wierzytelności miał miejsce jedynie w stosunku do wcześniejszych tytułów wykonawczych. Zdaniem pełnomocnika organ egzekucyjny, uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, powinien w zaskarżonym rozstrzygnięciu wykazać adekwatność naliczonych kosztów egzekucyjnych do pracochłonności i czasochłonności podjętych działań. Niezależnie od powyższego, zdaniem pełnomocnika, elementarne zasady logiki podpowiadały, że niemożliwe jest powstanie kosztów egzekucyjnych w wysokości ponad 4 tys. zł, gdy w toku egzekucji nie uzyskano żadnej kwoty. Ponadto pełnomocnik powołał się na wyrok WSA w Łodzi z 17 grudnia 2024 r., I SA/Łd 699/24, którym Sąd uchylił inne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wydane wobec zobowiązanego w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych. W opinii pełnomocnika, w niniejszej sprawie przekroczony został również, przewidziany przepisami, limit kosztów egzekucyjnych wynoszący 40 000 zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymując w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, odwołał się przede wszystkim do treści art. 64 i art. 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 132; dalej: u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553). Wymienione przepisy obciążały zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego oraz wskazywały sposób ustalenia ich wysokości. W rozpatrywanej sprawie koszty te związane były z opłatą manipulacyjną oraz zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego. Przepisy ustawy zmieniającej zmodyfikowały jednak zasady naliczania i poboru kosztów egzekucyjnych przewidując górne limity dla opłat manipulacyjnych (100 zł) oraz opłat za czynności egzekucyjne (40 000 zł), niewyegzekwowanych lub niezapłaconych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. W realiach sprawy limity te — zdaniem Dyrektora — nie zostały przekroczone, ponieważ opłata manipulacyjna została pobrana w wysokości 100 zł, zaś opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego wyniosła 4 083,29 zł. Zdaniem organu koszty egzekucyjne z tytułu opłaty manipulacyjnej i opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostały prawidłowo wyliczone na podstawie dotychczasowych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów ustawy zmieniającej. Odnosząc się do argumentacji skarżącej organ zgodził się, że opłata egzekucyjna nie może być naliczona, gdy nie nastąpi faktyczne zajęcie jakichkolwiek środków na rachunku bankowym. Z materiałów sprawy wynikało jednak, że doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Na zajętym rachunku były środki, które zostały przekazane organowi egzekucyjnemu. Środki te nie wystarczyły na pokrycie dochodzonych należności, jednak fakt ten nie miał znaczenia dla skuteczności zajęcia, a w konsekwencji także dla powstania kosztów egzekucyjnych. Organ podkreślił, że przepisy nie uzależniały możliwości naliczenia kosztów egzekucyjnych i ustalenia ich wysokości od wyegzekwowania jakichkolwiek środków pieniężnych. Tego rodzaju zależność została wprowadzona dopiero od 20 lutego 2021 r., nie miała jednak zastosowania w tej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik G. N., wnosząc o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi naruszenie: (1) art. 77 § 1 w zw. z art. 6, art. 7 oraz art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 190 ust. 1 i art. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez niezbadanie rzeczywistych nakładów pracy oraz wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych, wbrew orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 oraz orzecznictwu sądów administracyjnych; (2) art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., poprzez akceptację naliczenia przez organ kosztów egzekucyjnych o niewspółmiernej wysokości do podjętych czynności egzekucyjnych, co pozostawało w sprzeczności z wyrokiem TK z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 oraz orzecznictwem sądów administracyjnych; (3) art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1, art. 84 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez pobranie przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych o wysokości niewspółmiernej do podjętych czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł między innymi, że organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego żadnej, nawet najmniejszej kwoty, bowiem — wobec niewyczerpania kwoty dochodzonej wcześniejszymi tytułami — organ nawet w najmniejszym stopniu nie rozpoczął egzekucji na podstawie tytułu, którego dotyczy sprawa. Dokonanie skutecznej czynności egzekucyjnej na podstawie tego tytułu nie było fizycznie możliwe, bowiem na rachunku nie znajdowały się już żadne środki. Nie przeszkodziło to jednak organowi egzekucyjnemu w naliczeniu pełnych kosztów egzekucyjnych w stosunku do tego tytułu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] r., obejmującego zaległości w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2014 r. do marca 2015 r., zostało wszczęte wobec G. N. jeszcze w 2020 r. W jego toku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bełchatowie skierował do P. S.A. zawiadomienie z 25 listopada 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu 1 grudnia 2020 r. Słusznie zatem organy podatkowe przyjęły, że postępowanie to zostało wszczęte jeszcze przed wejściem w życie nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553). Odnotować należy, że nowelizacja została wprowadzona w rezultacie uwzględnienia wytycznych zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy nowelizującej, w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (to jest przed 19 lutego 2021 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem m.in. art. 7-11. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1–5, 7 i 11 oraz § 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40 000 zł. Przytoczone przepisy art. 7 i art. 8 ustawy nowelizującej, nakazują zredukowanie kosztów egzekucyjnych obliczonych na podstawie przepisów obowiązujących przed nowelizacją do kwot w nich określonych, jeśli są spełnione określone warunki. Przepisy te nie stanowią o obliczaniu całości kosztów egzekucyjnych powstałych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Redukowanie kosztów egzekucyjnych według zasad wskazanych w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej może nastąpić tylko wówczas, gdy koszty te powstały wcześniej (przed wejściem w życie ww. ustawy), czyli powinno być poprzedzone procesem ustalenia ich w prawidłowej wysokości. Proces ten powinien zostać przeprowadzony według dotychczasowych zasad, to jest z uwzględnieniem przepisów obowiązujących przed ich zmianą oraz zaleceń Trybunału Konstytucyjnego. Inaczej mówiąc, prawidłowe zastosowanie regulacji z art. 7 i art. 8 ustawy nowelizującej wymaga w pierwszej kolejności wyliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych według zasad obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej (wynika to wprost z art. 7 i art. 8 ust. 1 tej ustawy), a zatem stosując zalecenia Trybunału Konstytucyjnego. Wejście w życie ustawy nowelizującej tego obowiązku nie wyeliminowało (wyrok NSA z 8 sierpnia 2023 r., III FSK 643/22). W rozpatrywanej sprawie organy egzekucyjnie trafnie odczytały powyższe unormowania przyjmując, że wysokość kosztów egzekucyjnych, to jest wysokość opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynność egzekucyjną (zajęcie rachunku bankowego), należy ustalić zgodnie z treścią art. 61 § 1 pkt 4, § 6–7, § 9 pkt 2 oraz § 10 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, przy jednoczesnym zastosowaniu limitów, o których mowa w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej. Wyliczone w ten sposób koszty postępowania, na które złożyła się opłata manipulacyjna w wysokości 100 zł oraz opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości 4 083,29 zł, nie przekroczyły wspomnianych limitów (100 zł dla opłaty manipulacyjnej oraz 40 000 zł dla opłaty za czynność egzekucyjną). Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy po pierwsze, że stosownie do art. 64 § 3 u.p.e.a. opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1–6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych. Również w treści cytowanych art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej, ustawodawca wyraźnie zastrzegł, że przewidziane tam limity stosuje się oddzielnie do każdego tytułu wykonawczego. Jednoznaczne brzmienie wymienionych przepisów wyklucza możliwość badania zasadności i wysokości opłat egzekucyjnych w aspekcie innych tytułów wykonawczych wystawionych względem zobowiązanego. Pogląd ten wyraził już NSA w wydanym wobec tego samego skarżącego wyroku z 5 czerwca 2024 r., III FSK 737/23. Po drugie zgodzić się należy, że opłata egzekucyjna nie może być naliczana, gdy nie nastąpi faktyczne zajęcie jakichkolwiek środków na rachunku bankowym. Przemawia za tym, trafnie powołana przez organ, ugruntowana linia orzecznicza w zakresie pobierania opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją. Zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych, opłata egzekucyjna z tytułu zajęcia wierzytelności pieniężnej może być naliczona przez organ egzekucyjny jedynie wówczas, gdy na zajętym rachunku bankowym są środki pieniężne. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku, a nie sam rachunek bankowy, jako narzędzie oszczędnościowo-rozliczeniowe. W konsekwencji skuteczne zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych jest możliwe, gdy na rachunku zobowiązanego znajdują się dostępne środki pieniężne należące do dłużnika (por. wyroki NSA z 12 lutego 2019 r.; II FSK 3379/18, z 19 lutego 2019 r., II FSK 589/17; z 30 maja 2019 r., II FSK 613/19; z 8 października 2019 r., I GSK 1332/18 oraz I GSK 1377/18; z 14 listopada 2019 r., I GSK 2918/18; z 16 czerwca 2020 r., I GSK 533/20; z 30 lipca 2020 r., I GSK 836/20, z 10 grudnia 2020 r., I GSK 1435/20; z 3 lutego 2021 r., III FSK 2531/21). W rozpoznawanej sprawie doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, na którym zdeponowane były środki pieniężne, przekazane następnie organowi egzekucyjnemu. Inną kwestią jest natomiast, czy dla skuteczności zajęcia i powstania kosztów postępowania ma znaczenie to, czy pozyskane w ten sposób środki pozwolą zaspokoić roszczenia dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym. Mowa tu już bowiem o kolejnym etapie postępowania, jakim jest odpowiedni podział sumy uzyskanej w toku egzekucji pomiędzy różne tytuły egzekucyjne. Brak zaspokojenia dochodzonej należności nie ma znaczenia dla skuteczności czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie dla zajęcia rachunku bankowego). Sąd zatem podziela wyrażony w zaskarżonym postanowieniu pogląd organów egzekucyjnych, zgodnie z którym dla skuteczności zajęcia, a w konsekwencji dla powstania kosztów egzekucyjnych, nie ma znaczenia, czy wierzytelność będąca na rachunku bankowym w dniu zajęcia, wystarczała na pokrycie wszystkich dochodzonych należności objętych zawiadomieniem o zajęciu. Po trzecie przypomnieć należy, że w powoływanym w skardze wyroku z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, Trybunał Konstytucyjny uznał przepisy art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. za niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji — w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej (punkt 1 i 2 sentencji). Trybunał stwierdził również, że art. 64 § 8 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji (punkt 3 sentencji). Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że dopuszczalne jest stosowanie stawek stosunkowych (procentowych), które uzależnione są tylko od kwoty egzekwowanej należności, a nie od indywidualnej sytuacji zobowiązanego lub nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań. Brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje jednak, w wypadku należności o znacznej wartości, że następuje zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Stąd też Trybunał przyjął, że brak określenia maksymalnego pułapu opłaty, limitującego jej wysokość, stanowi naruszenie zasady zakazu nadmiernej ingerencji wynikającej z art. 2 Konstytucji. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są różne stanowiska na temat skutków przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla praktyki ustalania opłat za czynności egzekucyjne. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd zaprezentowany w przywołanym już wyżej wyroku NSA z 5 czerwca 2024 r., III FSK 737/23, zgodnie z którym Trybunał zakwestionował wyłącznie brak określenia maksymalnych kwot opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych i opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.), nie podważając stosunkowego charakteru tych opłat jako określonego procentu od kwoty egzekwowanej należności. Miarkowanie tych opłat w oparciu o kryterium pracochłonności, skuteczności i ekwiwalentności czynności egzekucyjnych, także w sytuacji, gdy nie przekraczają kwot maksymalnych, nie ma w świetle obowiązujących przepisów prawa, a także w świetle treści cytowanego wyroku Trybunału, żadnego uzasadnienia. W motywach wyroku Trybunał nawiązał wprawdzie do efektywności działań organu egzekucyjnego, niemniej argumentacja ta była ukierunkowana na uwypuklenie niedopuszczalności traktowania opłat egzekucyjnych jako sankcji za niewykonanie obowiązku, którą to potencjalną wadliwość eliminuje kwotowe określenie górnej granicy opłaty określanej procentowo. W obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do miarkowania opłat w oparciu o nieostre i chwiejne kryteria, jak czasochłonność, pracochłonność i stopień skomplikowania, a nawet efektywność prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyroki NSA z 13 maja 2020 r., II FSK 2950/19; z 4 marca 2021 r., III FSK 1301/21; z 10 marca 2021 r., III FSK 1448/21 i III FSK 1449/21; z 7 września 2021 r., III FSK 4105/21). Mając na względzie powyższe rozważania, za bezzasadne należy uznać wszystkie zarzuty przytoczone w skardze. Organy egzekucyjne prawidłowo zastosowały przepisy prawa, w tym art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., trafnie ustaliły koszty postepowania i zasadnie odmówiły uzależnienia ich wysokości od rzeczywistych nakładów pracy, poniesionych wydatków, a także od efektywnego zaspokojenia dochodzonej w postępowaniu należności. Wydane rozstrzygnięcie nie naruszało wskazanych przepisów Konstytucji, w tym jej art. 2. Powołany przez stronę skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, odwołujący się wprost do tego uregulowania, nie negował bowiem mechanizmu ustalania kosztów egzekucyjnych w formie ryczałtowej. Wskazywał jedynie na konieczność ustalenia górnego limitu tych kosztów, który to limit został wprowadzony przez ustawodawcę i w rozpatrywanej sprawie nie został przekroczony. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), oddalił skargę. mko
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI