III FSK 631/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy od wyroku WSA w Bydgoszczy, który uchylił decyzję organu w sprawie podatku od spadków i darowizn. Przedmiotem sporu było zwolnienie podatkowe z tytułu darowizny środków pieniężnych w kwocie 70.000 zł otrzymanej przez skarżącą od ojca. Darowizna została przekazana w gotówce, a następnie skarżąca wpłaciła ją na swój rachunek bankowy, a potem na konto dewelopera w ramach umowy deweloperskiej. Organ podatkowy zarzucił błędną wykładnię art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn (u.p.s.d.), twierdząc, że wpłata na własny rachunek obdarowanego nie jest wystarczającym dowodem otrzymania darowizny od darczyńcy. WSA uznał, że skarżąca miała prawo do zwolnienia, interpretując przepis szeroko. NSA, powołując się na uchwałę III FPS 3/22, potwierdził, że wpłata na własny rachunek obdarowanego nie wyklucza zastosowania zwolnienia, jeśli środki te zostały przekazane przez darczyńcę i udokumentowane w sposób pozwalający na identyfikację stron. W tej konkretnej sprawie, NSA uznał, że wpłata gotówki przez skarżącą na własny rachunek nie spełniała wymogu udokumentowania otrzymania darowizny od darczyńcy, co było podstawą do oddalenia skargi kasacyjnej organu, mimo że WSA częściowo błędnie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. NSA rozważył również kwestię zastosowania zwolnienia z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.p.s.d., dotyczącego przeznaczenia darowizny na cele mieszkaniowe. Sąd uznał, że wpłaty dokonywane przez nabywcę w wykonaniu umowy deweloperskiej stanowią przeznaczenie środków na nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, nawet jeśli własność zostanie przeniesiona po upływie 12 miesięcy od otrzymania darowizny. W tym zakresie NSA skorygował stanowisko WSA, uznając, że skarżąca spełniła warunki do zwolnienia z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.p.s.d. Ostatecznie, skarga kasacyjna organu została oddalona, ponieważ zaskarżone orzeczenie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia WSA, odpowiadało prawu w kontekście oddalenia skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących udokumentowania darowizn pieniężnych dla celów zwolnienia podatkowego (art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d.) oraz przeznaczenia darowizn na cele mieszkaniowe w kontekście umów deweloperskich (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.p.s.d.).
Orzeczenie opiera się na uchwale NSA III FPS 3/22, która stanowi wiążącą wykładnię przepisów. Interpretacja art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. wymaga udokumentowania transferu środków od darczyńcy, a nie tylko wpłaty na własny rachunek obdarowanego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wpłata darowizny pieniężnej otrzymanej w gotówce przez obdarowanego na jego własny rachunek bankowy, a następnie przekazanie tych środków na cele mieszkaniowe, spełnia wymóg udokumentowania otrzymania darowizny zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpłata na własny rachunek obdarowanego nie wyklucza zastosowania zwolnienia, jeśli środki te zostały przekazane przez darczyńcę i udokumentowane w sposób pozwalający na identyfikację stron, a następnie przeznaczone na cele mieszkaniowe.
Uzasadnienie
NSA, opierając się na uchwale III FPS 3/22, stwierdził, że kluczowe jest udokumentowanie transferu środków od darczyńcy do obdarowanego. Wpłata na własny rachunek obdarowanego nie jest wystarczająca, jeśli nie dowodzi pochodzenia środków od darczyńcy.
Czy przeznaczenie środków pieniężnych pochodzących z darowizny na nabycie lokalu mieszkalnego na podstawie umowy deweloperskiej, gdzie własność lokalu zostanie przeniesiona po upływie 12 miesięcy od otrzymania darowizny, spełnia warunki zwolnienia podatkowego z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpłaty dokonywane przez nabywcę w wykonaniu umowy deweloperskiej stanowią przeznaczenie środków na nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, nawet jeśli własność zostanie przeniesiona po upływie 12 miesięcy od otrzymania darowizny. Ustawa wymaga celowości działania, a nie samego nabycia własności w tym terminie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że umowa deweloperska tworzy ekspektatywę nabycia lokalu, a wpłaty na poczet ceny są przeznaczeniem środków na nabycie lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Ustawa nie uzależnia zwolnienia od nabycia własności w terminie 12 miesięcy, lecz od poniesienia wydatku w tym terminie na wskazany cel.
Przepisy (8)
Główne
u.p.s.d. art. 4a § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Wymóg udokumentowania otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym, należy rozumieć jako udokumentowanie dokonania wpłaty lub przelewu środków pieniężnych przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę obdarowanego na własną rzecz.
u.p.s.d. art. 4 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Przeznaczenie środków pieniężnych pochodzących z darowizny na nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość na podstawie umowy deweloperskiej, nawet jeśli własność zostanie przeniesiona po upływie 12 miesięcy od otrzymania darowizny, spełnia warunki zwolnienia podatkowego.
Pomocnicze
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.c. art. 888 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA oddala skargę kasacyjną, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
u.w.l.
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
Definicja lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.
u.o.p.n.l.m.
Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego
Definicja umowy deweloperskiej i zasady ochrony praw nabywcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpłata darowizny pieniężnej otrzymanej w gotówce przez obdarowanego na jego własny rachunek bankowy, a następnie przeznaczenie tych środków na cele mieszkaniowe, spełnia wymóg udokumentowania otrzymania darowizny zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d., jeśli dowodzi pochodzenia środków od darczyńcy. • Przeznaczenie środków pieniężnych pochodzących z darowizny na nabycie lokalu mieszkalnego na podstawie umowy deweloperskiej, gdzie własność lokalu zostanie przeniesiona po upływie 12 miesięcy od otrzymania darowizny, spełnia warunki zwolnienia podatkowego z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.p.s.d.
Odrzucone argumenty
Wpisanie darowizny pieniężnej na własny rachunek bankowy przez obdarowanego nie jest wystarczającym dowodem otrzymania darowizny od darczyńcy w rozumieniu art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. • Przeznaczenie środków na budowę lokalu mieszkalnego na podstawie umowy deweloperskiej, gdzie własność lokalu nie została nabyta w ciągu 12 miesięcy od otrzymania darowizny, nie uprawnia do zwolnienia z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.p.s.d.
Godne uwagi sformułowania
Wyrażenie użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy (...) 'udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy (...) należy rozumieć w ten sposób, że warunkiem wystarczającym do skorzystania ze zwolnienia podatkowego (...) jest udokumentowanie dokonania przekazania środków pieniężnych we wskazany w tym przepisie sposób przez darczyńcę na rzecz obdarowanego. • Nie sposób odgadnąć, w jaki sposób dokonana przez obdarowanego wpłata środków na własne konto miałaby dowodzić, że służy ona wykonaniu umowy darowizny. • Wymaganie powinno zostać zrealizowane w terminie 12 miesięcy od dnia otrzymania środków pieniężnych. Z analizowanego przepisu nie wynika natomiast, że warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest nabycie własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość przed upływem tego okresu.
Skład orzekający
Jacek Brolik
przewodniczący
Jacek Pruszyński
sprawozdawca
Anna Juszczyk-Wiśniewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących udokumentowania darowizn pieniężnych dla celów zwolnienia podatkowego (art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d.) oraz przeznaczenia darowizn na cele mieszkaniowe w kontekście umów deweloperskich (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.p.s.d.)."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale NSA III FPS 3/22, która stanowi wiążącą wykładnię przepisów. Interpretacja art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. wymaga udokumentowania transferu środków od darczyńcy, a nie tylko wpłaty na własny rachunek obdarowanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego związanego z darowiznami pieniężnymi i celami mieszkaniowymi, a jej rozstrzygnięcie opiera się na ważnej uchwale NSA, która precyzuje wykładnię przepisów.
“Darowizna w gotówce na własny rachunek? Fiskus może mieć wątpliwości, ale NSA wyjaśnia, kiedy zwolnienie z podatku jest możliwe.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.