III FSK 616/23

III FSK 616/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak
Dominik Gajewski /sprawozdawca/
Wojciech Stachurski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Lu 285/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-08-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 141 par 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 285/22 w sprawie ze skargi S. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 10 stycznia 2018 r. nr SKO.41/4843/EG/2017 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę S. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 10 stycznia 2018 r. nr SKO.41/4843/EG/2017 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącej zaskarżając go w całości, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku WSA poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o uchylenie w całości orzeczenia SKO w Lublinie, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu na rzecz skarżącej. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
a) przepisu art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz.U.2022.479 t.j. z dnia 28.02.2022 ze zm.), które to naruszenie polegało na tym, że organ egzekucyjny skierował egzekucję do majątku wspólnego skarżącej S. A. oraz jej męża J. A., podczas gdy wszystkie tytuły wykonawcze oraz decyzje podatkowe, na podstawie których zostały wystawione ww. tytuły skierowane były wyłącznie do męża wnioskodawczyni, w sytuacji gdy ww. przepis nakazuje wystawienie tytułów przeciwko obojgu małżonków;
b) przepisu art. 1a pkt 20 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez dokonanie jego błędnej wykładni poprzez stwierdzenie, że skarżąca S. A. w sprawie nie posiadała statusu "zobowiązanej" ponieważ tytuły wykonawcze były wystawione przeciwko jej mężowi J. A., podczas gdy postępowanie egzekucyjne było skierowane dc facto do majątku, który stanowił jej współwłasność z mężem;
c) przepisu art. 59 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez prowadzenie egzekucji z majątku wspólnego skarżącej i jej męża J. A., podczas jako, że tytuły egzekucyjne były skierowane wyłącznie przeciwko mężowi J. A., to postępowanie powinno było zostać umorzone do czasu ewentualnego wydania tytułów wykonawczych skierowanych przeciwko obojgu małżonków;
d) przepisu art. 105 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku skarżącej S. A., pomimo, iż w świetle ustaleń faktycznych postępowanie to stało się przedmiotowe chociażby z uwagi na fakt, iż jednocześnie z wniosku skarżącej S. A. toczyło się postępowanie o wyłączenie spod egzekucji;
e) przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a." poprzez niezbadanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w toku ponownego rozpoznawania sprawy w jakim zakresie toczyła się egzekucja przeciwko z majątku skarżącej S. A., podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając do ponownego rozpoznania poprzedni wyrok w niniejszej sprawie wskazał, iż w toku postępowania nie dokonano zbadania tej okoliczności, podczas gdy jej ustalenie jest konieczne dla wydania prawidłowego orzeczenia w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też przepisów postępowania, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnoszący skargę kasacyjną wyznacza zatem zakres kontroli instancyjnej wskazując, które przepisy i z jakiego powodu zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać precyzyjne uzasadnienie, w czym wnoszący skargę kasacyjną upatruje naruszenia powołanych w niej przepisów.
Dokonując oceny zasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zauważa w pierwszej kolejności, że stosownie do art. 1a pkt 20 u.p.e.a. ustawodawca wprowadził definicję legalną zobowiązanego. Wprowadzenie definicji legalnej tego pojęcia oznacza, że w sposób, w jaki przedstawił to normodawca, należy rozumieć jego zakres znaczeniowy. Na podstawie tego unormowania zakresem definicji legalnej zobowiązanego objęto m.in. osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym. Objęcie zakresem definicji legalnej zobowiązanego jest zatem konsekwencją niewykonania w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym. Kwalifikacja danego podmiotu jako zobowiązanego powoduje określone konsekwencje normatywne, w tym także jego wskazanie w tytule wykonawczym. Zgodnie bowiem z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w tytule wykonawczym jednym z jego elementów jest wskazanie danych dotyczących zobowiązanego, tj. imienia, nazwiska lub firmy i jego adresu, a także numeru NIP lub PESEL, jeżeli zobowiązany posiada taki numer. Należy zauważyć, że wskazanie w tytule wykonawczym zobowiązanego jest potwierdzeniem jego statusu, który wynika z zastosowania definicji legalnej określonej w art. 1a pkt 20 u.p.e.a.
Przenosząc te uwagi o charakterze ogólnym do przedmiotu niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji nie posługuje się pojęciem zobowiązanego w stosunku do małżonki Skarżącego, która jest kwalifikowana jako małżonka zobowiązanego. Sąd pierwszej instancji trafnie zatem uznał, że podstawą prawną dochodzenia należności były decyzje wystawione na męża Skarżącej - jako podatnika. Prawidłowo w konsekwencji przyjęto, że z uwagi na pozostawanie męża Skarżącej (zobowiązanego) w związku małżeńskim należało również w tytule wykonawczym wskazać dane małżonki zobowiązanego. Posłużenie się takim pojęciem nie oznacza jednak objęcia zakresem definicyjnym zobowiązanego również jego małżonki.
Stosownie do art. 27c u.p.e.a. jeżeli egzekucja administracyjna ma być prowadzona z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka tytuł wykonawczy wystawia się na obojga małżonków. Należy zatem zauważyć, że przywołany art. 27c u.p.e.a. wprowadza obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków tylko w sytuacji, gdy egzekucja ma być prowadzona z majątku wspólnego zobowiązanego, jak i jego małżonka, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1020/11).
Skoro w niniejszej sprawie egzekucja została skierowana wyłącznie do majątku odrębnego małżonka, to należy uznać stanowisko WSA za prawidłowe.
Mimo odrębnego stanowiska, wyrażanego na kolejnych stronach skargi kasacyjnej, egzekucja skierowana była bowiem wyłączone do majątku odrębnego małżonka.
Także zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Należy podkreślić, że uzasadnienie tego zarzutu nie zostało w skardze kasacyjnej odpowiednio doprecyzowane, stąd nie sposób ustalić dokładnie w czym Skarżąca dopatruje się jego naruszenia, niemniej ocena prawna i wykładnia dokonana w sprawie wcześniej przez NSA słusznie związała w sprawie Sąd pierwszej instancji.
Ze wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę powinien był zbadać czy między Skarżącą a zobowiązanym istniała ustawowa wspólność majątkowa oraz czy wierzytelność wobec której skierowano środki przymusu egzekucyjnego stanowiła majątek wspólny małżonków, czy majątek odrębny.
Ustalenia te Sąd pierwszej instancji poczynił, w związku z czym nie sposób uznać, iż ww. przepis miał zostać w sprawie naruszony.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
SNSA Dominik Gajewski SNSA Wojciech Stachurski SWSA(del.) Bogusław Woźniak