III FSK 600/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki V.S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Dyrektor IAS stwierdził niedopuszczalność zażalenia spółki na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczące zwolnienia części środków pieniężnych spod zabezpieczenia. Organ egzekucyjny prowadził postępowanie zabezpieczające wobec spółki na kwotę ponad 9 mln zł z tytułu VAT. Spółka wniosła o zwolnienie 973,56 zł na bieżące zobowiązania publicznoprawne (ZUS, PIT). Naczelnik US zwolnił tę kwotę, powołując się na art. 166a § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Spółka wniosła zażalenie, twierdząc, że zwolnienie przysługuje jej z mocy prawa. Dyrektor IAS uznał zażalenie za niedopuszczalne, wskazując, że tryb z art. 13 u.p.e.a. nie ma zastosowania w postępowaniu zabezpieczającym, a postanowienie z art. 166a § 2 u.p.e.a. nie podlega zaskarżeniu. WSA podzielił to stanowisko. W skardze kasacyjnej spółka zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych (m.in. art. 141 § 4 p.p.s.a.), konstytucyjnych (prawo do sądu, prawo własności) oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że choć postanowienie z art. 166a § 2 u.p.e.a. rodzi istotne skutki prawne i powinno podlegać kontroli, to jednak w tym konkretnym przypadku spółka nie wykazała związku między wydaniem postanowienia a naruszeniem przepisów, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że postanowienie było wydane na korzyść strony i zgodnie z jej wnioskiem, a zarzuty dotyczące uzasadnienia wyroku WSA były bezzasadne, gdyż uzasadnienie spełniało wymogi formalne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zaskarżalności postanowień w postępowaniu zabezpieczającym w administracji, w szczególności art. 166a § 2 u.p.e.a. oraz stosowania art. 13 u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym. Potwierdzenie wymogów formalnych uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia niewielkiej kwoty środków spod zabezpieczenia, a rozstrzygnięcie NSA opiera się na braku wykazania przez stronę istotnego wpływu wadliwości proceduralnej na wynik sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie organu egzekucyjnego wydane w trybie art. 166a § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dotyczące zwolnienia środków spod zabezpieczenia) podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie organu egzekucyjnego wydane w trybie art. 166a § 2 u.p.e.a. nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia, a w konsekwencji postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia jest prawidłowe.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji i NSA uznały, że tryb z art. 13 u.p.e.a. nie ma zastosowania w postępowaniu zabezpieczającym, a postanowienie z art. 166a § 2 u.p.e.a. nie jest wymienione w katalogu postanowień podlegających zaskarżeniu. Choć sąd pierwszej instancji początkowo wskazywał na możliwość zaskarżenia, NSA ostatecznie oddalił skargę kasacyjną, uznając, że spółka nie wykazała naruszenia prawa istotnego dla wyniku sprawy.
Czy naruszenie przepisów proceduralnych (art. 141 § 4 p.p.s.a.) w uzasadnieniu wyroku WSA może stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w sytuacji, gdy wada uzasadnienia jest istotna, uniemożliwia kontrolę kasacyjną i ma wpływ na wynik sprawy. W tym przypadku uzasadnienie WSA było prawidłowe.
Uzasadnienie
NSA powołał się na uchwałę NSA II FPS 8/09, stwierdzając, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może być samodzielną podstawą kasacyjną jedynie przy istotnych wadach uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z wymogami, zawierało wszystkie niezbędne elementy i umożliwiało kontrolę instancyjną.
Czy odmowa merytorycznego rozpoznania zażalenia na postanowienie o zwolnieniu środków spod zabezpieczenia narusza konstytucyjne prawo do sądu i prawo własności?
Odpowiedź sądu
Nie, w tym konkretnym przypadku nie doszło do naruszenia tych praw, ponieważ postanowienie było wydane na korzyść strony i zgodnie z jej wnioskiem, a spółka nie wykazała związku między brakiem możliwości zaskarżenia a naruszeniem tych praw.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć postępowanie zabezpieczające ma wpływ na majątek, a prawo do sądu jest gwarantowane konstytucyjnie, to w tej sprawie spółka nie wykazała, aby brak możliwości zaskarżenia postanowienia o zwolnieniu środków miał istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszał jej prawa konstytucyjne, zwłaszcza że postanowienie było dla niej korzystne.
Przepisy (15)
Główne
u.p.e.a. art. 166a § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeśli uzna ją za bezzasadną.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 166a § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zobowiązany nie może rozporządzać składnikiem majątkowym zajętym w celu zabezpieczenia, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Zajęcie zabezpieczające rachunku bankowego nie wiąże się z całkowitą niemożnością rozporządzania środkami, albowiem mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty.
u.p.e.a. art. 166b
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d tej ustawy.
u.p.e.a. art. 13 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 13 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zobowiązanemu zażalenie.
u.p.e.a. art. 17 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
k.p.a. art. 134
Ustawa o postępowaniu administracyjnym
k.p.a. art. 144
Ustawa o postępowaniu administracyjnym
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i inne prawa majątkowe.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakładanie podatków, innych danin publicznych, ograniczeń praw i wolności obywatelskich.
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie organu egzekucyjnego wydane w trybie art. 166a § 2 u.p.e.a. nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. • Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a. i umożliwia kontrolę kasacyjną. • Spółka nie wykazała, aby brak możliwości zaskarżenia postanowienia miał istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszał jej prawa konstytucyjne.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z innymi przepisami proceduralnymi, konstytucyjnymi i konwencyjnymi. • Naruszenie prawa do sądu i prawa własności poprzez odmowę merytorycznego rozpoznania zażalenia.
Godne uwagi sformułowania
Zgodzić się trzeba, że komentowany przepis nie określa formy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie wyrażenia lub odmowy wyrażenia zgody na dokonanie wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego. • W judykaturze akcentuje się, że ma on zastosowanie w szczególności w przypadkach, gdy ustawa expressis verbis wymaga od organu przedstawienia "stanowiska", a także w tych sytuacjach, gdy ustawa wymaga wyrażenia "zgody" na dokonanie pewnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym. • Nie sposób zatem zgodzić się z poglądem organu zaakceptowanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że z żadnego przepisu ustawy egzekucyjnej nie wynika prawo wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 166a § 2 u.p.e.a., tym samym, że postanowienie w przedmiocie zwolnienia składników majątkowych nie podlegało zaskarżeniu. • Rozstrzygnięcie było wydane na korzyść strony, pozostawało również w zgodzie z jej wnioskiem.
Skład orzekający
Agnieszka Olesińska
członek
Anna Dalkowska
sprawozdawca
Bogusław Dauter
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaskarżalności postanowień w postępowaniu zabezpieczającym w administracji, w szczególności art. 166a § 2 u.p.e.a. oraz stosowania art. 13 u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym. Potwierdzenie wymogów formalnych uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia niewielkiej kwoty środków spod zabezpieczenia, a rozstrzygnięcie NSA opiera się na braku wykazania przez stronę istotnego wpływu wadliwości proceduralnej na wynik sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu zabezpieczającym, jakim jest możliwość zaskarżenia postanowień organów. Choć rozstrzygnięcie NSA jest zgodne z dotychczasową linią orzeczniczą, podkreśla znaczenie prawa do sądu i skutecznych środków prawnych.
“Czy można zaskarżyć decyzję o zwolnieniu środków spod zabezpieczenia? NSA wyjaśnia granice prawa do sądu.”
Dane finansowe
WPS: 9 163 999 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.