III FSK 595/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że organ egzekucyjny musi indywidualnie analizować doręczenia tytułów wykonawczych i może badać kwestie związane z postępowaniem karnym skarbowym w kontekście przedawnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Lublinie, który uchylił postanowienie organu w sprawie egzekucji świadczeń pieniężnych. Organ zarzucił WSA naruszenie przepisów, w tym brak indywidualnej analizy doręczeń tytułów wykonawczych i błędne przyjęcie, że organ egzekucyjny musi badać kwestie związane z postępowaniem karnym skarbowym. NSA oddalił skargę, uznając, że organ egzekucyjny ma obowiązek szczegółowo analizować doręczenia i że uchwała NSA w sprawie instrumentalnego stosowania przepisów ma zastosowanie również w postępowaniu egzekucyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2024 r. oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r. WSA uchylił postanowienie organu w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Organ w skardze kasacyjnej zarzucił WSA m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia, argumentując, że organ egzekucyjny przeanalizował kwestie doręczeń, a obowiązek ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania spoczywa na zobowiązanym. Kwestionowano również przyjęcie przez WSA, że przymusowa realizacja ostatniego tytułu wykonawczego została wszczęta z chwilą przystąpienia do realizacji pierwszego, oraz że organ egzekucyjny powinien badać przedmiot i instrumentalność postępowania karnego skarbowego w kontekście przedawnienia. NSA nie podzielił tych zarzutów. Sąd podkreślił, że organ egzekucyjny musi indywidualnie analizować doręczenia każdego tytułu wykonawczego i wyjaśnić podstawy prawne wszczęcia egzekucji. Odnosząc się do kwestii miejsca zamieszkania, NSA wskazał, że obowiązek powiadomienia o zmianie adresu dotyczy postępowań wszczętych po zmianie. Sąd uznał również, że uchwała NSA sygn. akt I FPS 1/21, dotycząca instrumentalnego stosowania przepisów, ma zastosowanie również w postępowaniu egzekucyjnym, a organ egzekucyjny powinien omówić kwestie związane z postępowaniem karnym skarbowym. NSA stwierdził, że WSA prawidłowo ocenił, iż organ błędnie powiązał tok postępowania karnego skarbowego z przerwą biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Sąd uznał również, że uzasadnienie wyroku WSA zawierało wystarczające wskazania co do dalszego postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ egzekucyjny musi indywidualnie analizować doręczenie każdego tytułu wykonawczego, wyjaśniając podstawę faktyczną i prawną wszczęcia egzekucji.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że doręczenie tytułu wykonawczego jest czynnością wszczynającą egzekucję, a organ musi wykazać, że warunki z art. 27 u.p.e.a. zostały spełnione dla każdego tytułu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
u.p.e.a. art. 26 § 5 pkt 1 i pkt 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 36 § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 59 § 1 i 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 29 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
O.p. art. 70 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70 § 6 pkt 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70 § 7 pkt 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70c
Ustawa Ordynacja podatkowa
O.p. art. 128
Ustawa Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 44 § 1-4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ egzekucyjny musi indywidualnie analizować doręczenia każdego tytułu wykonawczego. Uchwała NSA sygn. akt I FPS 1/21 ma zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie oceny przedawnienia. Organ egzekucyjny powinien badać kwestie związane z postępowaniem karnym skarbowym w kontekście przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Organ egzekucyjny nie musi indywidualnie analizować doręczeń każdego tytułu wykonawczego. Obowiązek ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania spoczywa wyłącznie na zobowiązanym. Uchwała NSA sygn. akt I FPS 1/21 nie ma zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucyjny nie powinien badać kwestii związanych z postępowaniem karnym skarbowym.
Godne uwagi sformułowania
W egzekucji administracyjnej doręczenie tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., jest czynnością wszczynającą egzekucję administracyjną i dlatego tytuł taki może być kierowany wyłącznie do zobowiązanego. Adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Jeśli w praktyce orzeczniczej organów podatkowych zarysowuje się niepokojąca tendencja do instrumentalnego stosowania przepisów, wbrew celowi dla którego zostały wprowadzone przez prawodawcę, niwecząca przy tym ich istotę, zakotwiczoną w zasadach prawa wynikających z ustawy zasadniczej, wówczas konieczna jest korekta dotychczasowego spojrzenia na sposób kontroli tego zjawiska i opowiedzenia się za tą linią orzecznictwa, w której w szerszym zakresie realizowane są wartości konstytucyjne.
Skład orzekający
Jan Rudowski
przewodniczący
Paweł Borszowski
sprawozdawca
Bogusław Woźniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku indywidualnej analizy doręczeń tytułów wykonawczych przez organ egzekucyjny oraz zastosowania uchwały NSA I FPS 1/21 w postępowaniu egzekucyjnym w kontekście przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w egzekucji administracyjnej, takich jak prawidłowość doręczeń i wpływ postępowań karnych skarbowych na przedawnienie, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego i administracyjnego.
“Egzekucja administracyjna: Czy organ musi sprawdzać każde doręczenie? NSA wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 595/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-04-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogusław Woźniak Jan Rudowski /przewodniczący/ Paweł Borszowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Lu 391/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-12-28 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 1015 art. 26 § 5 pkt 1 i pkt 2, art. 36 § 3, art. 59 § 1 i § 2 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 391/22 w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 13 grudnia 2021 r. nr 0601-IEE.711.221.2021.5 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 28 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 391/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi P. S. (dalej jako: "Skarżący") uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej: "Organ") z dnia 13 grudnia 2021 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Organ reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając powyższemu orzeczeniu: I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., z art. 151 p.p.s.a., w związku z art. 59 § 1 i § 2 oraz art. 26 § 5 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012, poz. 1015 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w związku z przyjęciem, że organ w motywach kontrolowanego postanowienia nie omówił indywidualnie każdego tytułu wykonawczego wymienionego w postanowieniu Organu z 13 grudnia 2021 r. czy zostały skutecznie i prawidłowo doręczone zobowiązanemu, podczas gdy organ egzekucyjny przeanalizował kwestie poszczególnych doręczeń, a postanowienie spełnia wymogi przewidziane prawem co powinno skutkować oddaleniem skargi; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w związku z art. 6, art. 7, art. 44 § 1-4 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w związku z przyjęciem, iż organy egzekucyjne w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zobowiązane były do podjęcia działań zmierzających do ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania zobowiązanego, w sytuacji gdy obowiązek ten ciążył na zobowiązanym, co wynika z art. 26 § 5 z art. 36 § 3 u.p.e.a.; - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 i § 2, art. 26 § 5 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w związku z przyjęciem, że przymusowa realizacja ostatniego tytułu wykonawczego z 2016 r. została wszczęta z chwilą przystąpienia do przymusowej realizacji pierwszego tytułu wykonawczego z 2013 r., podczas gdy organ wskazał, że każdy tytuł wykonawczy stanowił odrębną podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej i był analizowany oddzielnie, z uwzględnieniem przesłanek dotyczących umorzenia postępowania; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 i § 2 i art. 29 § 1 u.p.e.a poprzez przyjęcie, że w toku postępowania egzekucyjnego organ powinien omówić jaki konkretnie był przedmiot postępowania karnego skarbowego oraz czy i z jakich przyczyn jego wszczęcie, a następnie tok były pozbawione znamion instrumentalności, w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I FPS 1/21 podczas gdy z uchwały NSA wynika, że jest ona skierowana do organów podatkowych prowadzących postępowanie wymiarowe, a nie do organu egzekucyjnego i nie ma zastosowania na etapie postępowania egzekucyjnego, bowiem w postępowaniu egzekucyjnym dochodzi do przerwania biegu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego (art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325, dalej jako: "O.p."); - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 § 2 i art. 29 § 1 u.p.e.a. oraz art. 70 § 1 O.p., art. 70 § 6 pkt 1 O.p., art. 70 § 7 pkt 1 O.p., art. 70c O.p. art. 128 O.p., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego można analizować prawidłowości ocen organu podatkowego zawartych w decyzjach ostatecznych, w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w świetle uchwały NSA z dnia 24 maja 2021 sygn. akt I FPS 1/21, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisów powinna doprowadzić do stwierdzenia, że w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego analiza prawidłowości ocen organu podatkowego zawartych w decyzji ostatecznej jest niedopuszczalna; - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez ich wadliwe zastosowanie polegające na uwzględnieniu skargi, pomimo że postępowanie prowadzone przed organami administracji nie było dotknięte wadą postępowania uzasadniającą podjęcie rozstrzygnięcia tej treści przez Sąd; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., oraz art. 153 p.p.s.a. polegające na tym, że WSA w Lublinie - uchylając postanowienie DIAS - w uzasadnieniu wyroku nie zawarł jednoznacznych i konkretnych wskazań co do dalszego postępowania tak, aby umożliwić organowi egzekucyjnemu usunięcie uchybień i doprowadzić do załatwienia sprawy zgodnie z prawem. W oparciu o tak postawione zarzuty, Organ wniósł o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi i jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W zakreślonym ustawowo terminie Skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W pierwszym z zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej Organ podnosi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 151 p.p.s.a., w związku z art. 59 § 1 i § 2 oraz art. 26 § 5 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w związku z przyjęciem, że organ w motywach kontrolowanego postanowienia nie omówił indywidualnie każdego tytułu wykonawczego wymienionego w postanowieniu Organu czy zostały skutecznie i prawidłowo doręczone zobowiązanemu, podczas gdy organ egzekucyjny przeanalizował kwestie poszczególnych doręczeń. Naczelny Sąd Administracyjny nie może podzielić omawianego zarzutu. Wskazać należy, iż problematyka związana z wszczęciem egzekucji administracyjnej była już wielokrotnie omawiana w orzecznictwie tego Sądu (wyrok NSA z 4 października 2022 r., sygn. akt III OSK 3077/19), gdzie stwierdzono, iż: "W egzekucji administracyjnej doręczenie tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., jest czynnością wszczynającą egzekucję administracyjną i dlatego tytuł taki może być kierowany wyłącznie do zobowiązanego.". Ponadto wskazuje się, iż: "Przewidziano dwa możliwe momenty wszczęcia egzekucji administracyjnej: doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. (...)" (zob. wyrok NSA z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4438/21). Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, co dostrzegł również Sąd I instancji, iż Organ nie wyjaśnił z jaką konkretną datą, na jakiej konkretnej podstawie faktycznej i prawnej doszło do wszczęcia każdego poszczególnego postępowania egzekucyjnego i każdej poszczególnej egzekucji stosownie do art. 26 u.p.e.a. w adekwatnym brzmieniu. Organ wymienił numery wszystkich tytułów wykonawczych, jednak nie omówił każdego z ich odrębnie z perspektywy warunków ustanowionych w art. 27 u.p.e.a. Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 lutego 2024 r. sygn. akt III FSK 4491/21: "Stosownie do art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2.". Mając na uwadze powyższe rozważania należy uznać omawiany zarzut za chybiony. Naczelny Sąd Administracyjny nie może uznać za zasadny również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w związku z art. 6, art. 7, art. 44 § 1-4 i art. 77 § 1 k.p.a., gdzie Organ kwestionuje uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w związku z przyjęciem, iż organy egzekucyjne w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zobowiązane były do podjęcia działań zmierzających do ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania zobowiązanego, w sytuacji gdy obowiązek ten ciążył na zobowiązanym, co wynika z art. 26 § 5 z art. 36 § 3 u.p.e.a. Na wstępie należy podzielić w tym względzie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt: II GSK 962/23, gdzie stwierdzono, iż: "Adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść.". Należy zauważyć, że zgodnie z art. 36 § 3 u.p.e.a., zobowiązany, przeciwko któremu wszczęto postępowanie egzekucyjne, jest obowiązany do powiadomienia, w terminie 7 dni, organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc. O obowiązku tym oraz o skutkach jego zaniechania poucza się zobowiązanego przy doręczaniu mu tytułu wykonawczego. Trafnie w tym względzie stwierdził Sąd I instancji, że z zestawienia art. 26 § 5 z art. 36 § 3 u.p.e.a. wynika, że obowiązek powiadomienia organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu trwającego dłużej nić jeden miesiąc spoczywa na zobowiązanym od momentu prawidłowego (zgodnego z prawem) doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, który podlega przymusowej realizacji. W konsekwencji jeśli Skarżący miałby zmienić adres w sposób określony przez ustawodawcę w art. 36 § 3 u.p.e.a., to ustawowy obowiązek powiadomienia o tej okoliczności organu egzekucyjnego dotyczyłby tych postępowań egzekucyjnych i egzekucji, które toczyły się przed zmianą adresu, nie zaś tych, które zostały wszczęte już po tej zmianie. Mając na uwadze powyższe Organ powinien ustalić kiedy Skarżący zmienił adres odnosząc pozyskane informacje do poszczególnych tytułów wykonawczych, a dopiero wtedy zbadać czy doszło do naruszenia art. 36 u.p.e.a. Warto w tym miejscu przytoczyć ustalenia WSA, który zauważył, iż Organ wielokrotnie powoływał się na domniemanie doręczenia ustanowione w art. 44 K.p.a., ale w żadnym przypadku nie omówił konkretnego przebiegu poszczególnych doręczeń z punktu widzenia wymogów ustanowionych w tym przepisie. W świetle powyższych ustaleń omawiany zarzut należy uznać za chybiony. Organ formułując zarzuty skargi kasacyjnej podniósł również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 i § 2, art. 26 § 5 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. Organ w uzasadnieniu ww. zarzutu wskazał, iż WSA błędnie przyjął, że przymusowa realizacja ostatniego tytułu wykonawczego z 2016 r. została wszczęta z chwilą przystąpienia do przymusowej realizacji pierwszego tytułu wykonawczego z 2013 r., podczas gdy Organ wskazał, że każdy tytuł wykonawczy stanowił odrębną podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej i był analizowany oddzielnie, z uwzględnieniem przesłanek dotyczących umorzenia postępowania. Powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż Organ za podstawę omawianego naruszenia przyjął art. 141 § 4 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęło się, że "Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy kwestionować stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku." (zob. wyrok NSA z 15 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 5331/21). Organ w omawianym zarzucie kwestionuje ustalenia sądu I instancji w przedmiocie jego ustaleń zawartych w omawianym uzasadnieniu. Nie wskazuje przy tym aby jego treść uchybiła wymogom postawionym przez art. 141 § 4 p.p.s.a. Fakt, iż Sąd nie podzielił ustaleń Organu nie oznacza, iż uzasadnienie zawiera błędy mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, odnosząc się do wymienionego w tym zarzucie naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., należy zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że ,,Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez sąd pierwszej instancji’’ – wyrok NSA z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 988/23. Z tych samych względów nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez ich wadliwe zastosowanie polegające na uwzględnieniu skargi, pomimo że postępowanie prowadzone przed organami administracji nie było dotknięte wadą postępowania uzasadniającą podjęcie rozstrzygnięcia tej treści przez Sąd. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób podzielić także zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 i § 2 i art. 29 § 1 u.p.e.a poprzez przyjęcie, że w toku postępowania egzekucyjnego organ powinien omówić jaki konkretnie był przedmiot postępowania karnego skarbowego oraz czy i z jakich przyczyn jego wszczęcie, a następnie tok były pozbawione znamion instrumentalności, w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I FPS 1/21. W uzasadnieniu omawianego zarzutu Organ wskazał, iż z ww. uchwały NSA wynika, że jest ona skierowana do organów podatkowych prowadzących postępowanie wymiarowe, a nie do organu egzekucyjnego i nie ma zastosowania na etapie postępowania egzekucyjnego, bowiem w postępowaniu egzekucyjnym dochodzi do przerwania biegu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego (art. 70 § 4 O.p.). Ponadto Organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarł twierdzenie jakoby Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, że na ocenę przedawnienia dokonaną przez Organ miała wpływ okoliczność prowadzenia wobec Skarżącego postępowania karnego skarbowego. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że organ nie wykazał zasadności ujęcia postępowania karnego skarbowego w zestawieniu tabelarycznym jako okoliczności tamującej bieg terminu przedawnienia przymusowo dochodzonych zobowiązań podatkowych, a co za tym idzie legalności wszczęcia i prowadzenia postępowań egzekucyjnych, egzekucji, stosowania w ich ramach środków egzekucyjnych. Z powyższymi ustaleniami należy się zgodzić. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21 określa możliwość dokonywania kontroli wkraczającej w pewnym stopniu w inną gałąź prawa, co jest realizowane w przypadku rozpatrywania spraw sądowoadministracyjnych. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Sąd I instancji dokonując kontroli przedmiotowego postanowienia trafnie wskazał, iż Organ nie omówił jaki konkretnie był przedmiot postępowania karnego skarbowego, a także czy i z jakich przyczyn jego wszczęcie, a następnie tok były pozbawione znamion instrumentalności w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I FPS 1/21. W przywołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, iż: "Jeśli w praktyce orzeczniczej organów podatkowych zarysowuje się niepokojąca tendencja do instrumentalnego stosowania przepisów, wbrew celowi dla którego zostały wprowadzone przez prawodawcę, niwecząca przy tym ich istotę, zakotwiczoną w zasadach prawa wynikających z ustawy zasadniczej, wówczas konieczna jest korekta dotychczasowego spojrzenia na sposób kontroli tego zjawiska i opowiedzenia się za tą linią orzecznictwa, w której w szerszym zakresie realizowane są wartości konstytucyjne.". W doktrynie wskazuje się ponadto, iż: "uchwały abstrakcyjne wyróżniają się pośrednią mocą wiążącą w stosunku do sądów administracyjnych, jak również organów administracji publicznej, stron i innych uczestników postępowania administracyjnego. (...)" (zob. B. Dauter, Rozdział XIV Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego [w:] B. Dauter, A. Dauter-Kozłowska, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2023). Mając na uwadze powyższe rozważania, należy uznać za chybiony omawiany zarzut, gdzie Organ podnosi, że przedmiotowa uchwała jest skierowana do organów podatkowych prowadzących postępowanie wymiarowe, a nie do organu egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy , zasadne jest omówienie wskazanych przez Sąd I instancji kwestii związanych z postępowaniem karnym skarbowym prowadzonym wobec Skarżącego. W konsekwencji nie można także podzielić zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 § 2 i art. 29 § 1 u.p.e.a. oraz art. 70 § 1 O.p., art. 70 § 6 pkt 1 O.p., art. 70 § 7 pkt 1 O.p., art. 70c O.p. art. 128 O.p., gdzie Organ podnosi błędną wykładnię i przyjęcie, że w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego można analizować prawidłowości ocen organu podatkowego zawartych w decyzjach ostatecznych, w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w świetle uchwały NSA z dnia 24 maja 2021 sygn. akt I FPS 1/21. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, Organ błędnie powiązał tok postępowania karnego skarbowego z przerwą biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w zaprezentowanym zestawieniu tabelarycznym. Jest to stanowisko sprzeczne z art. 70 § 6 pkt 1 i § 7 pkt 1 O.p., które wyznaczają granice czasowe nie przerwy, ale zawieszenia biegu tego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższe wskazanie, a co za tym idzie, uznaje omawiany zarzut za bezzasadny. Organ formułując zarzuty kasacyjne zarzucił również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art.141 § 4 p.p.s.a., oraz art. 153 p.p.s.a. polegające na tym, że WSA w Lublinie - uchylając postanowienie DIAS - w uzasadnieniu wyroku nie zawarł jednoznacznych i konkretnych wskazań co do dalszego postępowania tak, aby umożliwić organowi egzekucyjnemu usunięcie uchybień i doprowadzić do załatwienia sprawy zgodnie z prawem. Powyższe twierdzenie jest bezzasadne, bowiem Sąd I instancji podał wskazania co do dalszego postępowania m.in. stwierdzając, iż "w dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne sądu. Rzetelnie, bezstronnie i wyczerpująco wyjaśni wszystkie okoliczności faktyczne oraz rozważy wszystkie aspekty prawne wpisane w istotę ustawowych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, co znajdzie odzwierciedlenie w motywach podjętego rozstrzygnięcia.". Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Bogusław Woźniak Jan Rudowski Paweł Borszowski (spr.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI