Orzeczenie · 2025-04-04

III FSK 549/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-04-04

NSApodatkoweWysokansa

PCCpożyczkaVATzwolnienie z VATdziałalność gospodarczaczynności sprawdzającepodstawa opodatkowaniastawka podatku

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki F. sp.k. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Głównym zagadnieniem było ustalenie, czy umowa pożyczki zawarta między spółką a osobą fizyczną podlegała opodatkowaniu PCC. Spółka argumentowała, że pożyczka była czynnością zwolnioną z VAT, a zatem wyłączoną z opodatkowania PCC, powołując się na interpretacje Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Kwestionowała również sposób prowadzenia postępowania przez organy podatkowe i sąd pierwszej instancji, zarzucając niepełne zebranie materiału dowodowego i błędną ocenę dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że pożyczkodawca (osoba fizyczna J. B.) nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek, a jedynie wynajmował nieruchomości, będąc zarejestrowanym jako czynny podatnik VAT. Udzielenie pożyczki spółce miało charakter incydentalny i nie stanowiło zawodowego świadczenia usług finansowych, co wykluczało zastosowanie zwolnienia z VAT. W konsekwencji, umowa pożyczki podlegała opodatkowaniu PCC. Sąd podkreślił również, że spółka powołała się na zawarcie umowy pożyczki w trakcie czynności sprawdzających, co zgodnie z art. 7 ust. 5 pkt 1 u.p.c.c. uzasadniało zastosowanie podwyższonej stawki podatku, gdyż należny podatek nie został zapłacony. NSA uznał, że organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z wymogami formalnymi.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, kiedy pożyczka udzielona przez osobę fizyczną podlega PCC, a kiedy jest zwolniona z VAT i tym samym z PCC. Interpretacja pojęcia 'powołania się' na pożyczkę w kontekście art. 7 ust. 5 pkt 1 u.p.c.c.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie pożyczkodawca nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie usług finansowych, a pożyczka ma charakter incydentalny. Kluczowe jest również ustalenie, czy doszło do 'powołania się' na pożyczkę w trakcie czynności sprawdzających.

Zagadnienia prawne (4)

Czy umowa pożyczki udzielona przez osobę fizyczną, która nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie usług finansowych, ale jest zarejestrowana jako podatnik VAT z tytułu innej działalności (np. najmu nieruchomości), podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umowa pożyczki podlega opodatkowaniu PCC, jeśli pożyczkodawca nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie usług finansowych, a pożyczka ma charakter incydentalny, co wyklucza zastosowanie zwolnienia z VAT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług finansowych. Samo bycie zarejestrowanym podatnikiem VAT z innego tytułu i udzielenie pożyczki incydentalnie nie kwalifikuje pożyczkodawcy jako podatnika VAT w rozumieniu przepisów o VAT w kontekście tej konkretnej czynności, co skutkuje podleganiem pożyczki pod PCC.

Czy powołanie się przez podatnika na zawarcie umowy pożyczki w trakcie czynności sprawdzających, w sytuacji gdy należny podatek PCC nie został zapłacony, skutkuje zastosowaniem podwyższonej stawki podatku (20%) zgodnie z art. 7 ust. 5 pkt 1 u.p.c.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, powołanie się na zawarcie umowy pożyczki w trakcie czynności sprawdzających, niezależnie od formy (np. e-mail), gdy podatek nie został zapłacony, uzasadnia zastosowanie 20% stawki PCC.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie 'powołania się' obejmuje wszelkie działania podatnika ujawniające pożyczkę organowi, a fakt, że informacja została przekazana e-mailem w ramach czynności sprawdzających, nie wyłącza zastosowania przepisu. Skoro spółka ujawniła pożyczkę, a podatek nie został zapłacony, zastosowanie 20% stawki było zasadne.

Czy sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 187 § 1 i art. 191 o.p., poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego i błędną ocenę dowodów w sprawie dotyczącej opodatkowania pożyczki PCC?

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie naruszył przepisów postępowania.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że obowiązek zbierania dowodów jest ograniczony do momentu uzyskania pewności co do stanu faktycznego. W tej sprawie organy i sąd prawidłowo ustaliły, że pożyczkodawca nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie pożyczek, a spółka nie przedstawiła dowodów przeciwnych. Ocena dowodów przez WSA była prawidłowa.

Czy uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe z powodu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uniemożliwienie poznania motywów sądu?

Odpowiedź sądu

Nie, uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z wymogami formalnymi i umożliwiało kontrolę instancyjną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uzasadnienie wyroku WSA zawierało wszystkie niezbędne elementy, przedstawiało stan sprawy, zarzuty, stanowiska stron oraz podstawę prawną i jej wyjaśnienie, co pozwalało na odtworzenie toku rozumowania sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną spółki F. sp.k.

Przepisy (17)

Główne

u.p.c.c. art. 1 § ust. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

u.p.c.c. art. 2 § pkt 4 lit. b

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

u.p.c.c. art. 3 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

u.p.c.c. art. 7 § ust. 5 pkt 1

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

Zastosowanie 20% stawki podatku, gdy obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się przez podatnika przed organem na zawarcie umowy pożyczki, a należny podatek nie został zapłacony.

Pomocnicze

ustawa o VAT art. 15 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Definicja podatnika VAT i działalności gospodarczej.

ustawa o VAT art. 15 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Definicja działalności gospodarczej.

ustawa o VAT art. 43 § ust. 1 pkt 38

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Zwolnienie z opodatkowania VAT usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 187 § § 1