Orzeczenie · 2025-04-04

III FSK 548/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-04-04

NSApodatkoweWysokansa

podatek od czynności cywilnoprawnychPCCpożyczkaVATdziałalność gospodarczazwolnienie z VATpodatek dochodowyczynności sprawdzającestawka podatku

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki F. sp.k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy umowa pożyczki zawarta między spółką a A. S. podlegała opodatkowaniu PCC. Spółka argumentowała, że pożyczkodawca prowadził działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek i był podatnikiem VAT, co zgodnie z art. 2 pkt 4 lit. b) ustawy o PCC wyłączałoby czynność z opodatkowania PCC. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji i organów podatkowych, że A. S. nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o VAT w zakresie udzielania pożyczek. Sąd podkreślił, że pożyczkodawca wynajmował nieruchomości i był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT z tego tytułu, ale udzielenie pożyczki skarżącej miało charakter incydentalny, a nie zawodowy. W związku z tym, czynność udzielenia pożyczki nie podlegała zwolnieniu z VAT, a tym samym nie była wyłączona z opodatkowania PCC. Sąd uznał również, że spółka "powołała się" na zawarcie umowy pożyczki w trakcie czynności sprawdzających prowadzonych przez organ podatkowy, co zgodnie z art. 7 ust. 5 pkt 1 ustawy o PCC uzasadniało zastosowanie podwyższonej 20% stawki podatku, ponieważ należny podatek nie został zapłacony. Sąd oddalił skargę kasacyjną i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie kryteriów uznania udzielania pożyczek za działalność gospodarczą podlegającą VAT, a tym samym wyłączoną z PCC. Interpretacja pojęcia "powołania się" na zawarcie umowy pożyczki w kontekście art. 7 ust. 5 pkt 1 u.p.c.c.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie pożyczkodawca nie prowadził formalnie działalności gospodarczej w zakresie pożyczek, a jedynie incydentalnie udzielił pożyczki. W przypadkach, gdy pożyczkodawca systematycznie udziela pożyczek w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej, sytuacja może być inna.

Zagadnienia prawne (4)

Czy umowa pożyczki zawarta przez osobę fizyczną, która nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek, ale jest zarejestrowana jako podatnik VAT z tytułu innej działalności (np. najmu nieruchomości), podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umowa pożyczki podlega opodatkowaniu PCC, jeśli pożyczkodawca nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek, a jedynie incydentalnie udzielił pożyczki. W takim przypadku nie korzysta ze zwolnienia z VAT, a czynność nie jest wyłączona z opodatkowania PCC.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla opodatkowania PCC kluczowe jest ustalenie, czy pożyczkodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek. Samo zarejestrowanie jako podatnik VAT z innego tytułu (np. najmu) i incydentalne udzielenie pożyczki nie skutkuje zwolnieniem z VAT ani wyłączeniem z PCC.

Czy poinformowanie organu podatkowego o zawarciu umowy pożyczki w trakcie czynności sprawdzających, nawet jeśli nie zostało to udokumentowane w sposób formalny, stanowi "powołanie się" na zawarcie umowy w rozumieniu art. 7 ust. 5 pkt 1 ustawy o PCC, skutkujące zastosowaniem 20% stawki podatku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, każde działanie podatnika prowadzące do ujawnienia pożyczki organowi podatkowemu w toku czynności sprawdzających, niezależnie od formy, stanowi "powołanie się" i uzasadnia zastosowanie 20% stawki PCC, jeśli należny podatek nie został zapłacony.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że "powołanie się" na zawarcie umowy pożyczki obejmuje wszelkie działania podatnika ujawniające pożyczkę organowi, w tym nieformalną korespondencję e-mailową, jeśli służy ona wykazaniu źródeł finansowania i nie zapłacono należnego podatku.

Czy sąd administracyjny pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający poznanie motywów rozstrzygnięcia?

Odpowiedź sądu

Nie, uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji w pełni odpowiada wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a., umożliwiając kontrolę instancyjną.

Uzasadnienie

Sąd NSA stwierdził, że uzasadnienie WSA zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną i jej wyjaśnienie, co pozwalało na poznanie motywów wydania wyroku.

Czy organy podatkowe zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej?

Odpowiedź sądu

Tak, organy podatkowe zebrały wystarczający materiał dowodowy do dokonania prawidłowej kwalifikacji prawnopodatkowej, a obowiązek ten nie jest nieograniczony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe miały wystarczające podstawy do ustalenia stanu faktycznego i nie było potrzeby dalszego przesłuchiwania świadków, gdyż kluczowe znaczenie miały okoliczności faktyczne dotyczące przedmiotu działalności gospodarczej stron.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną F. sp.k. z siedzibą w W.

Przepisy (26)

Główne

u.p.c.c. art. 7 § ust. 5 pkt 1

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych

Zastosowanie 20% stawki podatku w przypadku powołania się przez podatnika na zawarcie umowy pożyczki w toku czynności sprawdzających, gdy należny podatek nie został zapłacony.

u.p.c.c. art. 2 § pkt 4 lit. b

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych

Wyłączenie z opodatkowania PCC czynności, jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona od podatku od towarów i usług z tytułu dokonania tej czynności.

u.p.c.c. art. 3 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych

Opodatkowanie umowy pożyczki.

Pomocnicze

o.p. art. 14n § § 4 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Zaniechanie oceny zastosowania się przez skarżącą do utrwalonej praktyki interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

o.p. art. 14k § § 1

Ordynacja podatkowa

Zaniechanie oceny zastosowania się przez skarżącą do utrwalonej praktyki interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

o.p. art. 14m § § 1 pkt 1 i 2

Ordynacja podatkowa

Zaniechanie oceny zastosowania się przez skarżącą do utrwalonej praktyki interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

o.p. art. 280

Ordynacja podatkowa

Bezpodstawne przyjęcie, że toczyły się czynności sprawdzające.

o.p. art. 126

Ordynacja podatkowa

Bezpodstawne przyjęcie, że toczyły się czynności sprawdzające.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Dokonanie niewłaściwej kontroli legalności działalności organów podatkowych.

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Niezebranie i nierozpatrzenie przez organy podatkowe w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

o.p. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

Niezebranie i nierozpatrzenie przez organy podatkowe w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

ustawa o VAT art. 43 § ust. 1 pkt 38

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Zwolnienie z opodatkowania VAT usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych.

ustawa o VAT art. 15 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Definicja podatnika VAT.

ustawa o VAT art. 15 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Definicja działalności gospodarczej.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2