III FSK 531/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję organu odmawiającą spółce "P. [...]" sp. z o.o. odroczenia zapłaty podatku VAT za IV kwartał 2023 r. Organ zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 67b § 1 pkt 2 i art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (O.p.). Po pierwsze, organ twierdził, że przepisy te nie powinny znaleźć zastosowania, gdyż podatnik dobrowolnie uregulował zadłużenie w toku postępowania odwoławczego, co czyniło udzielenie ulgi niemożliwym. Po drugie, zarzucono sądowi wyeliminowanie luzu decyzyjnego organu poprzez kategoryczne stwierdzenie, że przyznanie ulgi było zasadne. Dodatkowo, organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, kwestionując uznanie przez WSA przesłanek interesu publicznego i ważnego interesu podatnika za spełnione. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd uznał za niezrozumiały zarzut dotyczący uregulowania zaległości, wskazując, że organ odwoławczy nie wyjaśnił tej kwestii i nie przedstawił dowodu zapłaty. NSA podkreślił, że WSA nie zobowiązał organu do przyznania ulgi, lecz jedynie nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem interesu podatnika i publicznego w ramach uznania administracyjnego. Sąd przypomniał, że uznaniowość nie oznacza dowolności, a granice uznania administracyjnego są wyznaczane przez zasady sprawiedliwości i racjonalności. NSA podzielił stanowisko WSA co do istnienia ważnego interesu podatnika (utrata płynności z przyczyn niezawinionych, działania prawne w celu odzyskania należności, trudna sytuacja finansowa) oraz interesu publicznego (utrzymanie płynności spółki, zatrudnienia, przyszłych wpływów podatkowych). Sąd zaznaczył, że odroczenie zapłaty nie jest rezygnacją z wierzytelności, a jedynie czasowym przesunięciem terminu. Organy podatkowe błędnie potraktowały ulgi jako przywilej, zamiast formy pomocy zapobiegającej negatywnym skutkom społecznym i indywidualnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (4)
Czy uregulowanie zaległości podatkowej w toku postępowania odwoławczego wyklucza możliwość przyznania ulgi w zapłacie podatku na podstawie art. 67a O.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uregulowanie zaległości w toku postępowania odwoławczego nie wyklucza możliwości przyznania ulgi, jednakże wymaga to wyjaśnienia przez organ odwoławczy i uwzględnienia tej okoliczności.
Uzasadnienie
NSA uznał zarzut organu za niezrozumiały, wskazując, że zapłata w toku postępowania odwoławczego wymagała wyjaśnienia przez organ, a brak takiej informacji w aktach sprawy uniemożliwił sądowi pierwszej instancji uwzględnienie tej okoliczności.
Czy sąd administracyjny może kategorycznie przesądzić o zasadności przyznania ulgi podatkowej, eliminując luz decyzyjny organu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może kategorycznie zobowiązać organu do przyznania ulgi, ale może wskazać na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem określonych przesłanek i w ramach uznania administracyjnego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA nie zobowiązał organu do odroczenia płatności, lecz nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem interesu podatnika i publicznego w ramach uznania administracyjnego, co nie stanowi eliminacji luzu decyzyjnego.
Czy w sytuacji utraty płynności finansowej przez spółkę z przyczyn niezawinionych, spowodowanej działaniami kontrahentów, występują przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego uzasadniające odroczenie zapłaty podatku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w takich okolicznościach występują przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, ponieważ odroczenie zapłaty umożliwi spółce utrzymanie płynności, zapobiegnie negatywnym skutkom społecznym i zapewni przyszłe wpływy podatkowe.
Uzasadnienie
NSA podzielił stanowisko WSA, że trudna sytuacja finansowa spółki, wynikająca z braku płatności od kontrahentów, uzasadnia odroczenie zapłaty podatku w celu utrzymania płynności, zatrudnienia i dalszego funkcjonowania firmy, co leży w interesie publicznym i podatnika.
Czy uznaniowość przyznawania ulg podatkowych przez organy podatkowe jest nieograniczona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uznaniowość przyznawania ulg podatkowych nie oznacza zupełnej dowolności; istnieją granice uznania administracyjnego, których przekroczenie (np. naruszenie zasady sprawiedliwości, uwzględnienie nieistotnych kryteriów) podlega kontroli sądowoadministracyjnej.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że uznaniowość przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie ulg podatkowych nie jest dowolnością, a przekroczenie granic uznania administracyjnego, np. przez naruszenie zasady sprawiedliwości, podlega kontroli sądowej, zgodnie z Konstytucją RP i Prawem o ustroju sądów administracyjnych.
Przepisy (13)
Główne
O.p. art. 67b § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 67a § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 133
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka na podstawie akt administracyjnych.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ważny interes podatnika i interes publiczny uzasadniają odroczenie zapłaty podatku w sytuacji utraty płynności finansowej z przyczyn niezawinionych. • Sąd administracyjny ma prawo kontrolować decyzje uznaniowe organów podatkowych w zakresie granic uznania administracyjnego. • Odroczenie zapłaty podatku jest formą pomocy, a nie rezygnacją z wierzytelności.
Odrzucone argumenty
Uregulowanie zaległości podatkowej w toku postępowania odwoławczego wyklucza możliwość przyznania ulgi. • Sąd pierwszej instancji kategorycznie przesądził o zasadności przyznania ulgi, eliminując luz decyzyjny organu. • Nie wystąpiły przesłanki interesu publicznego ani ważnego interesu podatnika uzasadniające przyznanie ulgi.
Godne uwagi sformułowania
"zasadnym było przyznanie Spółce ulgi w zapłacie podatku poprzez odroczenie terminu płatności podatku od towarów i usług za IV kwartał 2023 r." • "zasadnicze pytanie, dlaczego tej okoliczności nie uwzględnił organ odwoławczy" • "gołosłowne stwierdzenie Spółki w skardze o zapłacie należności nie mogło być uznane przez WSA za wystarczające" • "zasadnicze pytanie, dlaczego tej okoliczności nie uwzględ
Skład orzekający
Bogusław Woźniak
członek
Jolanta Sokołowska
sprawozdawca
Stanisław Bogucki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Dane finansowe
WPS: 15 919 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.