III FSK 517/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.G. od wyroku WSA w Opolu, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu dotyczącą odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości spółki D. sp. z o.o. z tytułu VAT. Spór koncentrował się na tym, czy skarżąca dochowała terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, co mogłoby ją zwolnić z odpowiedzialności. Skarżąca twierdziła, że podstawa do ogłoszenia upadłości powstała dopiero po wydaniu decyzji podatkowych, a jej wniosek z grudnia 2019 r. był złożony we właściwym czasie. NSA, podzielając stanowisko WSA, uznał, że zaległości podatkowe powstały z mocy prawa w styczniu i lutym 2016 r., a spółka stała się niewypłacalna najpóźniej 25 maja 2016 r. W związku z tym, właściwym terminem do złożenia wniosku o upadłość był 27 czerwca 2016 r. Złożenie wniosku w grudniu 2019 r. zostało uznane za spóźnione. Sąd podkreślił, że dla oceny niewypłacalności istotne jest nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań, a nie tylko wielkość tych zobowiązań czy moment wydania decyzji podatkowej. NSA oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od skarżącej koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w szczególności ustalania właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w kontekście zaległości podatkowych powstałych z mocy prawa.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z podatkiem VAT i odpowiedzialnością osoby trzeciej, ale jego zasady dotyczące momentu powstania niewypłacalności i obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość mogą mieć szersze zastosowanie w sprawach odpowiedzialności zarządu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki po terminie, wynikającym z momentu powstania zaległości podatkowych z mocy prawa, zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności za te zaległości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości po terminie nie zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności, jeśli zaległości podatkowe powstały z mocy prawa przed terminem na złożenie wniosku.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zaległości podatkowe powstały z mocy prawa w 2016 r., a spółka stała się niewypłacalna w tym samym roku. Wniosek o upadłość złożony w 2019 r. był spóźniony, co skutkowało utrzymaniem odpowiedzialności osoby trzeciej.
Jak należy interpretować pojęcie 'właściwego czasu' na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w kontekście odpowiedzialności podatkowej osób trzecich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwy czas na zgłoszenie wniosku o upadłość należy oceniać systemowo, uwzględniając moment powstania zaległości podatkowych z mocy prawa i utratę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań, a nie moment wydania decyzji podatkowej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zaległości podatkowe powstają z mocy prawa w terminach płatności, a decyzja organu jedynie potwierdza ich wysokość. Niewykonywanie wymagalnych zobowiązań przez okres dłuższy niż trzy miesiące stanowi podstawę do ogłoszenia upadłości.
Czy brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być uzasadniony oczekiwaniem na rozstrzygnięcie sądu administracyjnego w sprawie dotyczącej zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oczekiwanie na rozstrzygnięcie sądu administracyjnego nie stanowi uzasadnienia dla niezłożenia wniosku o upadłość we właściwym czasie, zwłaszcza gdy członek zarządu powinien był spodziewać się określenia zobowiązania podatkowego.
Uzasadnienie
Od członków zarządu wymaga się profesjonalizmu i podwyższonej staranności. Brak winy wymaga wykazania przyczyn niezależnych od członka zarządu, a nie subiektywnego poczucia braku winy czy oczekiwania na korzystne rozstrzygnięcie sądu.
Przepisy (9)
Główne
o.p. art. 116 § § 1 pkt 1 lit. a
Ordynacja podatkowa
Określa przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, w tym wymóg zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie.
u.p.u. art. 11 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe
Definiuje niewypłacalność jako utratę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych.
u.p.u. art. 21 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe
Określa obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni od wystąpienia podstawy do jej ogłoszenia.
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Reguluje powstanie obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług w przypadku wystawienia faktury bez obowiązku podatkowego.
Pomocnicze
o.p. art. 187
Ordynacja podatkowa
Dotyczy oceny materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Dotyczy swobodnej oceny dowodów.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaległości podatkowe powstały z mocy prawa w terminach płatności, a nie dopiero w dacie wydania decyzji podatkowej. • Spółka utraciła zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych w terminie, który uzasadniał złożenie wniosku o upadłość. • Wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony z przekroczeniem terminu wynikającego z przepisów prawa. • Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość nie może być uzasadniony oczekiwaniem na rozstrzygnięcie sądu administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Wniosek o ogłoszenie upadłości złożono we właściwym czasie, ponieważ podstawa do jego złożenia powstała dopiero po wydaniu decyzji podatkowych. • W 2016 r. spółka nie miała większych problemów finansowych, a zaległość zmaterializowała się dopiero później. • Niewypłacalność powinna być badana w kontekście stanu majątku spółki i przekraczania zobowiązań ponad jego wartość. • Zgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez winy skarżącej, gdyż oczekiwała ona na rozstrzygnięcie sądu administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Zaległości powstają niezależnie od wydania i doręczenia decyzji określających, po upływie wynikającego z przepisów prawa podatkowego terminu płatności tego podatku. • Wydana decyzja zastępuje deklarację podatkową, w konsekwencji wiążącą dla podatnika jest wysokość zobowiązania podatkowego wynikająca z ostatecznej decyzji wymiarowej. • Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nie ma znaczenia to, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy tylko niektórych z nich. • Od członków zarządu spółki kapitałowej wymagany jest profesjonalizm i podwyższona staranność w kierowaniu sprawami spółki.
Skład orzekający
Jan Rudowski
przewodniczący sprawozdawca
Krzysztof Winiarski
członek
Agnieszka Olesińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w szczególności ustalania właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w kontekście zaległości podatkowych powstałych z mocy prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z podatkiem VAT i odpowiedzialnością osoby trzeciej, ale jego zasady dotyczące momentu powstania niewypłacalności i obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość mogą mieć szersze zastosowanie w sprawach odpowiedzialności zarządu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności finansowej członka zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w biznesie. Kluczowe jest ustalenie, kiedy dokładnie powstaje obowiązek złożenia wniosku o upadłość, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawną i biznesową.
“Czy spóźniony wniosek o upadłość spółki może kosztować Cię miliony? NSA wyjaśnia, kiedy odpowiadasz za długi firmy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.