III FSK 510/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę K.S. i P.S. o wznowienie postępowania, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 27 września 2022 r. (sygn. akt III FSK 873/21). Podstawą skargi o wznowienie był wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 14 listopada 2024 r. w sprawie C-613/23 Herdijk, który dotyczył wykładni art. 273 Dyrektywy VAT w świetle zasady proporcjonalności w kontekście odpowiedzialności solidarnej osób trzecich. Skarżący argumentowali, że wyrok TSUE wskazuje na konieczność uwzględnienia dobrej wiary, dochowania staranności oraz braku udziału w oszustwie przez osoby trzecie, a polskie organy i sądy nie dokonały prawidłowej oceny tych okoliczności w ich sprawie. NSA uznał skargę za dopuszczalną i wniesioną w terminie, jednak oddalił ją. Sąd stwierdził, że wyrok TSUE C-613/23 nie miał wpływu na treść zaskarżonego wyroku NSA. Kluczowe dla tej oceny było stwierdzenie, że sprawa, na tle której zapadł wyrok TSUE, dotyczyła odmiennych realiów prawnych i faktycznych (systemu holenderskiego) oraz innych zarzutów niż te podniesione w skardze kasacyjnej, która zakończyła postępowanie prawomocnym wyrokiem NSA. NSA podkreślił, że w niniejszej sprawie zaległości podatkowe spółki powstały w warunkach nadużycia prawa do odliczenia VAT, a spółce nie można było przypisać dobrej wiary, co odróżniało ją od sytuacji analizowanej przez TSUE. W związku z tym, NSA uznał, że polska regulacja dotycząca odpowiedzialności osób trzecich (art. 115 O.p.) nie narusza zasady proporcjonalności w kontekście tej sprawy, a wyrok TSUE nie prowadzi do odmiennego rozstrzygnięcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanki wpływu orzeczenia TSUE na treść krajowego orzeczenia w trybie wznowienia postępowania, a także analiza zgodności polskich przepisów o odpowiedzialności osób trzecich z zasadą proporcjonalności w kontekście nadużycia prawa do odliczenia VAT.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Ocena wpływu orzeczenia TSUE jest ściśle związana z zakresem rozpoznania sprawy przez NSA.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok TSUE C-613/23 dotyczący zasady proporcjonalności w kontekście odpowiedzialności solidarnej osób trzecich za VAT ma wpływ na treść prawomocnego wyroku NSA wydanego w polskiej sprawie o odpowiedzialność podatkową osób trzecich, jeśli stan faktyczny i zarzuty skargi kasacyjnej były odmienne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TSUE nie miał wpływu na treść zaskarżonego wyroku NSA, ponieważ sprawa, na tle której zapadł wyrok TSUE, dotyczyła odmiennych realiów prawnych i faktycznych, a zarzuty skargi kasacyjnej nie obejmowały kwestii podnoszonych przez TSUE.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że wyrok TSUE C-613/23 zapadł na tle systemu holenderskiego i dotyczył innych zarzutów niż te podniesione w skardze kasacyjnej zakończonej prawomocnym wyrokiem NSA. W niniejszej sprawie stwierdzono nadużycie prawa do odliczenia VAT i brak dobrej wiary po stronie spółki, co odróżniało ją od sytuacji analizowanej przez TSUE, gdzie podkreślano znaczenie dobrej wiary i staranności. W związku z tym, polska regulacja nie narusza zasady proporcjonalności w tym konkretnym przypadku.
Czy polskie przepisy dotyczące odpowiedzialności podatkowej osób trzecich (art. 115 O.p.) są zgodne z zasadą proporcjonalności w świetle orzecznictwa TSUE, gdy zaległości podatkowe powstały w wyniku nadużycia prawa do odliczenia VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji gdy zaległości podatkowe powstały w wyniku nadużycia prawa do odliczenia VAT, a wyegzekwowanie podatku od spółki okazało się niemożliwe, państwo domagając się zapłaty od wspólników spółki jawnej nie narusza zasady proporcjonalności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że mechanizm odpowiedzialności solidarnej wspólników spółki jawnej (art. 115 O.p.) służy skutecznemu poborowi VAT i nie narusza zasady proporcjonalności, gdy spółka była zaangażowana w mechanizm nadużycia prawa do odliczenia podatku, a wspólnikom nie można przypisać dobrej wiary i należytej staranności.
Przepisy (20)
Główne
O.p. art. 115
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 270
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 272 § 2a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 115
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
t. j. art. 272 § 2a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
O.p. art. 116
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 199
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 275
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 276 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 281
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 282 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 273
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 276 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 281
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 282 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TSUE C-613/23 nie miał wpływu na treść prawomocnego wyroku NSA ze względu na odmienny stan faktyczny i zakres zarzutów skargi kasacyjnej. • Polskie przepisy o odpowiedzialności osób trzecich nie naruszają zasady proporcjonalności w sytuacji nadużycia prawa do odliczenia VAT i braku dobrej wiary.
Odrzucone argumenty
Wyrok TSUE C-613/23 powinien skutkować wznowieniem postępowania i zmianą prawomocnego wyroku NSA z uwagi na naruszenie zasady proporcjonalności w polskim prawie.
Godne uwagi sformułowania
"ma wpływ na treść wydanego orzeczenia" • "nie można jej powiązać z działaniami osoby zobowiązanej do zapłaty podatku" • "nie wprowadzają mechanizmu oderwanego od powyższych przypomnianych przez Trybunał pryncypiów" • "nie można było przypisać należytą 'staranność przezornego podmiotu gospodarczego'"
Skład orzekający
Agnieszka Olesińska
sprawozdawca
Jolanta Sokołowska
przewodniczący
Paweł Borszowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki wpływu orzeczenia TSUE na treść krajowego orzeczenia w trybie wznowienia postępowania, a także analiza zgodności polskich przepisów o odpowiedzialności osób trzecich z zasadą proporcjonalności w kontekście nadużycia prawa do odliczenia VAT."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Ocena wpływu orzeczenia TSUE jest ściśle związana z zakresem rozpoznania sprawy przez NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wpływu orzecznictwa TSUE na polskie postępowania sądowe oraz interpretacji zasady proporcjonalności w kontekście odpowiedzialności podatkowej. Pokazuje, jak sądy analizują związek między prawem unijnym a krajowym.
“Czy wyrok TSUE zawsze oznacza zmianę polskiego wyroku? NSA wyjaśnia, kiedy orzeczenie unijne nie wpływa na krajowe rozstrzygnięcie.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.