III FSK 510/23

III FSK 510/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Paweł Borszowski /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Presnarowicz
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1166/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-12-01
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 223 § 1, art. 228 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Ewa Gmurczyk, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1166/22 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 22 lipca 2022 r., nr SKO.4105.382.2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 1 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1166/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. M. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej: "Organ") z dnia 22 lipca 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny:
Przedmiotem kontroli sądu było rozstrzygnięcie organu odwoławczego, co do stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji określającej kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości.
Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 228 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej jako: "o.p.") zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (§ 1 pkt 2), a postanowienie w tym przedmiocie jest ostateczne (§ 2).
Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 o.p.). Jeżeli w trakcie badania wstępnego organ odwoławczy stwierdzi, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu do jego złożenia, wówczas wydaje postanowienie w trybie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Aby przyjąć, że odwołanie zostało złożone po terminie, należy ustalić w jakiej dacie nastąpiło doręczenie decyzji stronie i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za skuteczne. Jeżeli bowiem doręczenie nie może być uznane za dokonane ze skutkiem prawnym, to nie rozpoczyna się dla strony bieg terminu do złożenia odwołania. Termin do złożenia odwołania rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia skutecznego doręczenia decyzji stronie.
W niniejszej sprawie skuteczne doręczenie Skarżącemu odpisu decyzji organu pierwszej instancji w dniu 25 lutego 2022 r. przez sołtysa, wynika ze znajdującej się w aktach sprawy listy potwierdzeń odbioru decyzji wymiarowych dla wsi O. Na liście tej widnieje numer podatnika zawarty w decyzji i podpis odbiorcy, a także data doręczania decyzji. Nadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie sołtysa Sołectwa O. Gminy D., iż decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu 25 lutego 2022 r. w jego biurze.
Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Natomiast domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Domniemania te oznaczają, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ administracji. Za udowodnione należy przyjąć to, co wynika wprost z dokumentu.
Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając powyższemu orzeczeniu:
Naruszenie prawa materialnego, na podstawie art 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a."), tj.:
naruszenie art. 223 § 1 zw. z art. 228 § 1 o.p.
Naruszenie przepisów prawa procesowego, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj.:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a - poprzez:
nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 22 lipca 2022 r. (SKO.4105.382.2022).
W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 22 lipca 2022 r. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W zakreślonym ustawowo terminie Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, o czym świadczy wyrażone wyżej związanie podstawami skargi kasacyjnej, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa wnoszący skargę kasacyjną, podnosząc naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania (za wyrokiem NSA z 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3001/17). Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy Sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Ponadto pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe.
Trafnie bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2017 r., sygn. II OSK 2702/16, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Mając na uwadze powyższe w pierwszej kolejności należy wskazać, iż nie można poddać kontroli zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a
Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza wskazanie regulacji mających zastosowanie w tej sprawie, a zatem określenie właściwych regulacji, podczas gdy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w niniejszym postępowaniu.
W dalszej kolejności należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie może uznać za zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez naruszenie art. 223 § 1 zw. z art. 228 § 1 o.p. W uzasadnieniu zarzutu Skarżący wskazał, iż odbiór decyzji nastąpił 28 lutego 2022 r., nie zaś jak wskazuje Gmina – 25 lutego 2022 r. Ponadto ze skargi kasacyjnej oraz akt administracyjnych wynika, że stosowne zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa zostało w tej sprawie złożone do właściwej Prokuratury Rejonowej, a Skarżący stwierdza: "Liczni świadkowie potwierdzają, iż dokument został doręczony w dniu 28.02.2022.".
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zauważa, iż Skarżący nie podważył skutecznie ustaleń stanu faktycznego dotyczących daty odbioru decyzji.
Zgodnie z art. 141 § 1a o.p. (w brzemieniu obowiązującym w dacie doręczenia decyzji organu pierwszej instancji) organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje w siedzibie organu podatkowego, zaś zgodnie z art. 141 § 1b pkt 2 w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1a, organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W myśl zaś § 4 w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1a, gdy organem podatkowym jest wójt, burmistrz (prezydent miasta), pisma może doręczać sołtys, za pokwitowaniem.
Z dołączonej do akt administracyjnych przedmiotowej sprawy listy potwierdzeń odbioru wynika, iż datą doręczenia jest 25 lutego 2022 r. Ponadto w oświadczeniu Pani Sołtys wskazała, że doręczyła podatnikowi decyzję 25 lutego 2022 r., a w chwili doręczenia w biurze podatnika nie znajdowały się żadne inne osoby (wbrew temu, co twierdzi Skarżący, tj., iż decyzja została doręczona przez sołtysa wsi w obecności trzech świadków).
Zgodzić się należy z ustaleniami poczynionymi przez Sąd I instancji, który wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, iż: domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Natomiast domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Domniemania te oznaczają, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ administracji. Za udowodnione należy przyjąć to, co wynika wprost z dokumentu. Oznacza to, że adnotacje na liście potwierdzeń odbioru decyzji wymiarowych, mogą stanowić dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone.
Podzielić należy również pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2023 r., w sprawie o sygn. akt III FSK 2134/21, gdzie wskazano, iż: "dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.". W niniejszej sprawie Skarżący nie wskazał skutecznie dowodu mogącego podważyć stan faktyczny wynikający z dokumentu urzędowego jakim jest lista potwierdzeń odbioru. Wobec powyższego należy uznać, iż prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w ślad za organami ustalił, iż datą odbioru przedmiotowej decyzji wymiarowej jest 25 lutego 2022 r.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Agnieszka Olesińska Paweł Borszowski (spr.) Sławomir Presnarowicz