I SA/Łd 216/25

I SA/Łd 216/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Cezary Koziński /przewodniczący/
Paweł Janicki
Tomasz Furmanek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 108 § 1 i § 2 pkt 2, art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.) Protokolant: specjalista Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi S.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 17 lutego 2025 r. nr 1001-IEW-1.4120.8.2024.8.RD w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu A. N. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.
Uzasadnienie
I SA/Łd 216/25
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 lutego 2025 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej też jako DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty (dalej też jako: organ I instancji) z dnia 13 czerwca 2024 r., w której orzeczono o solidarnej wraz z A. Sp. z o.o. (dalej: Spółka) odpowiedzialności podatkowej S. B. (dalej: skarżący strona, podatnik, zobowiązany) jako prezesa zarządu tej Spółki, za jej zaległości w podatku:
1) dochodowym od osób prawnych z tytułu odsetek od niezapłaconych zaliczek na ww. podatek za 8,9, 10 i 12/2021 r.,
2) dochodowym od osób prawnych za 2021 r, wraz z odsetkami za zwłokę od powstałej zaległości podatkowej,
3) dochodowym od osób fizycznych - płatnik za 6-12/2021 r. wraz z odsetkami za zwłokę od powstałych zaległości podatkowych i kosztami postępowania egzekucyjnego,
4) zryczałtowanym dochodowym od osób fizycznych - płatnik za 6-12/2021 r. wraz z odsetkami za zwłokę od powstałych zaległości podatkowych i kosztami postępowania egzekucyjnego,
5) od towarów usług za 8, 10 i 12/2021 r. wraz z odsetkami za zwłokę od powstałych zaległości podatkowych i kosztami postępowania egzekucyjnego (t 3, k. 350-352)
W uzasadnieniu wyjaśniono, że organ I instancji po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania orzekł o podatkowej odpowiedzialności skarżącego (jako członka zarządu) za zaległości Spółki.
Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie.
Organ odwoławczy powołując m. in. na art. 108 § 1 ww. 108 § 2 pkt 2 art. 116 ustawy z 29 sierpnia1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 - dalej O.p.), regulacje ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym w 2021 r. (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2805 z póź. zm. - dalej CIT), ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.: Dz. U. z 2024 poz. 226 z późn. zm.- dalej PIT, w brzmieniu obowiązującym w analizowanym okresie) i przepisy ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 361, ze zm. - dalej VAT - w brzmieniu obowiązującym w analizowanym okresie) wskazał, że zaległości będące przedmiotem orzeczenia odpowiedzialności wynikają z deklaracji podatkowych. Organ podatkowy nie kwestionował zawartych w nich rozliczeń, nie wydawał decyzji, o których mowa w art. 108 § 2 pkt 2 O.p. Deklaracje te zaopatrzone w klauzule wykonalności stanowiły podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzone było postępowanie egzekucyjne. Tytuły wykonawcze w odniesieniu do zaległości będących przedmiotem orzeczenia odpowiedzialności wystawione zostały w 2021 r. i 2022 r. Z kolei postępowanie w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za te należności organ pierwszej instancji wszczął postanowieniem z 5 czerwca 2023 r. tj. po wszczęciu wobec Spółki postępowania egzekucyjnego.
Jednocześnie wyjaśniono, że najwcześniejsze zaległości będące przedmiotem orzeczenia powstały w 2021 r. wobec czego 5-letni okres na wydanie zaskarżonej decyzji upłynie nie wcześniej niż z końcem 2026 r. Zatem w rozpoznanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem terminu do jej wydania.
Odnośnie przesłanki bezskuteczności egzekucji wskazano, że na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Spółki, w toku którego podejmował szereg czynności mających na celu ustalenie składników majątku Spółki. W wyniku dokonanych ustaleń organ ten stwierdził, że Spółka nie posiada żadnego majątku, z którego możliwa byłaby skuteczna egzekucja należności podatkowych.
Mając powyższe na uwadze podtrzymano stanowisko organu pierwszej instancji o ziszczeniu się w badanej sprawie przesłanki bezskuteczności egzekucji prowadzonej z majątku Spółki, o której mowa w art. 116 § 1 O.p.
Odnośnie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu Spółki w czasie powstania przedmiotowych zaległości podatkowych (i argumentacji podniesionej w odwołaniu) podkreślono, że na gruncie art. 116 O.p., sam fakt braku prowadzenia spraw spółki przez członków jej zarządu jedynie formalnie sprawujących tę funkcję nie ma żadnego znaczenia dla kształtowania ich odpowiedzialności podatkowej. Powołując się na rejestr KRS wskazano, że skarżącego powołano na stanowisko prezesa zarządu A. Sp. z o.o. uchwałą Zgromadzenia Wspólników ww. Spółki nr 1 z 1 lipca 2021 r. którą odwołano stary zarząd Spółki w osobach: J. R. i J. C. - uchwała ta została podjęta prawidłowo i wywiera określone skutki prawne. Przedmiotową uchwałę podjęli wspólnicy spółki, którzy reprezentowali cały jej kapitał, tj. K. M. - prezes zarządu B. Sp. z o.o. oraz W. R. (D.). Potwierdzili oni, że taką uchwałę podjęli i podpisali elektronicznie. Umowa Spółki nie zawiera odrębnych zapisów w tym zakresie. Z chwilą podjęcia uchwała ta stała się wiążąca dla wszystkich uczestników obrotu prawnego.
W ocenie organu powyższe ustalenie dowodzi formalnego sprawowania przez stronę funkcji prezesa zarządu Spółki od momentu jej podjęcia, tj. 1 lipca 2021 r., co oznacza, że skarżący ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe, które powstały w czasie sprawowania przez mandatu członka zarządu. Wskazano jednocześnie, że poza twierdzeniem, że nie sprawował tej funkcji, nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających stawianą tezę. Podjęte przez skarżącego działania w kierunku wykreślenia jego danych osobowych z KRS okazały się nieskuteczne.
Organ podkreślił, że nie kwestionuje wyjaśnień skarżącego związanych z chorobą alkoholową jednakże przypomniano, że on sam wskazuje, że mógł podpisywać dokumenty, gdy nadużywał alkoholu. W ocenie organu argumentacja skarżącego związana z nadużywaniem alkoholu jako przesłanki uwalniającej od odpowiedniości podatkowej jako osoby trzecie nie zasługuje na uwzględnienie.
Podsumowując, dla odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie ma znaczenia faktyczne sprawowanie mandatu członka zarządu, niezajmowanie się przez członka zarządu sprawami spółki.
Jednocześnie wskazano, że skarżący nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, nie wykazał, że w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu albo też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy skarżącego.
Odnośnie właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości wskazano, że najstarsze z nieuregulowanych należności dotyczą zaległości w podatku CIT - zaliczki za 7 i 8/2020 r., z terminami płatności 20 sierpnia 2020 r. i 21 września 2020 r. Spółka nie regulowała należności podatkowych w tym podatku także w kolejnych miesiącach, aż do grudnia 2021r. Mając na uwadze, że termin płatności najstarszego niespłaconego zobowiązania (w tym przypadku zaliczek na podatek CIT za 7 i 8/2020 r.) upłynął 20 sierpnia 2020 r., drugiego zaś 21 września 2020 r. przyjęto, że 3-miesięczny okres opóźnienia w spłacie zobowiązania z terminem płatności 21 września 2020 r. upłynął – 21 grudnia 2020 r. Z tą datą ujawniła się więc podstawa do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki. Powyższe dowodzi, że Spółka już w drugiej połowie 2020 r. zaprzestała regulowania wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych, stając się niewypłacalną.
Mając na uwadze, że przesłanka niewypłacalności Spółki wynika z zaprzestania terminowego regulowania zaległości publicznoprawnych zaistniała w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 (który trwał od 20.03.2020 r. do 16.05.2022 r.) organ odniósł się również do tej okoliczności i ocenił, że w przypadku Spółki nie można stwierdzić, że pandemia przyczyniła się ona do jej niewypłacalności, czy też w jakikolwiek sposób zagrażała jej funkcjonowaniu. Nie można przyjąć, że niewypłacalność Spółki była konsekwencją pandemii ponieważ wynikała ona z przyjętej strategii działalności. W tych okolicznościach wniosek o ogłoszenie upadłości spółki winien zostać złożony na zasadach ogólnych określonych w przepisach Prawa upadłościowego, nie zaś w terminie, o którym mowa w art. 15 zzra § 1 ustawy z 20 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
Podsumowując – w ocenie organ - niewypłacalności wystąpiła pod koniec 2020 r., co oznacza, że stosowny wniosek powinien zostać zgłoszony do Sądu nie później niż w terminie 30 dni od momentu zaistnienia tej przesłanki.
Zauważono jednocześnie, że choć przesłanka niewypłacalności Spółki powstała przed datą objęcia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu tej Spółki, tj. przed 1 lipca 2021 r., to nie oznacza to, że stosownego wniosku o ogłoszenie upadłości nie może podjąć później następny członek zarządu po objęciu swej funkcji. W tej sytuacji nowy członek zarządu winien niezwłocznie zapoznać się z sytuacją finansową i majątkową Spółki, a następnie, w przypadku stwierdzenia jej niewypłacalności, podjąć odpowiednie działania w celu zgłoszenia stosownego wniosku do sądu o ogłoszenie upadłości. Oceniono, że skarżący winien wystąpić z takim wnioskiem do sądu w ciągu 30 dni od powołania, tj. do 31.07.2021 r. Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych pismem poinformował o braku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki oraz braku wszczęcia postępowania układowego czy restrukturyzacyjnego wobec A. Sp. z o.o.
Wyjaśniono dalej, iż skarżący nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Ponownie podkreślono, że niewątpliwie skarżący że nie prowadził spraw Spółki jednakże nie stanowi to o uwolnieniu się od odpowiedzialności za skutki działań Spółki. Podejmując 3.07.2021 r. uchwałę o powołaniu prokurentów w Spółce dobrowolnie zdecydował się powierzyć określone zadania J. C. i J. R.. Podjął więc decyzję, że nie będzie się zajmował sprawami Spółki, a będą to robiły inne osoby. Nie zmienia to jednak faktu, że za prowadzenie spraw Spółki i jej reprezentację nadal odpowiada zarząd Spółki, nie zaś prokurent. Udzielenie pełnomocnictwa do samodzielnego działania wyznaczonym prokurentom, będącym wcześniej członkami zarządu tej Spółki, umożliwiło kontynuowanie prowadzonej przez Spółkę polityki maksymalizacji swoich korzyści finansowych w perspektywie jak najkrótszego czasu poprzez: przesuwanie terminów płatności wymagalnych należności, uzyskiwaniu zwrotów podatku od towarów usług przy jednoczesnym wykorzystaniu rozwiązań ustawowych polegających na braku konieczności deklarowania w trakcie roku podatkowego obowiązku opłacania podatku dochodowego od osób prawnych (zaliczek), podatku dochodowego od osób fizycznych - płatnik oraz zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych - płatnik. Spóła ta pomimo posiadania środków nie tylko nie płaciła swych zobowiązań terminowo, ale zaniechała realizacji tego obowiązku w ogóle, co doprowadziło do jej bankructwa.
Organ odwoławczy oceniał, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w badanej w sprawie nie wystąpiły wskazane w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i lit. b O.p. przesłanki egzoneracyjne, które wyłączyłyby odpowiedzialność skarżącego. Jak bowiem dowiedziono w czasie pełnienia przez stronę funkcji członka zarządu Spółki, istniały okoliczności wskazujące na jej niewypłacalność, mimo to stosowny wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został złożony do Sądu. Jednocześnie podatnik nie wykazał braku zawinienia w niezłożeniu tego wniosku do sądu.
Skarżący nie wykazał również mienia spółki z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.
Na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Skarżący zakwestionował ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji w części dotyczącej powołania go na stanowisko prezesa zarządu oświadczył, że nigdy nie pełnił takiej funkcji, nie wyraził na nią zgody, jak również nie wiedział, że jego dane zostały wykorzystane do powołania go na to stanowisko.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 8 września 2025 r. pełnomocnik reprezentujący skarżącego z urzędu doprecyzował żądanie skargi w ten sposób, że zarzucił zaskarżonej decyzji: inne naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na jego wynik, tj. art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 § 1 o.p. oraz art. 210 § 4 o.p. oraz art. 233 § 1 pkt 1 O.p., poprzez niewyjaśnienie całości okoliczności faktycznych sprawy, polegające na braku weryfikacji i ustosunkowania się w wydanej decyzji do kwestii toczącego się postępowania karnego w przedmiocie nieuprawnionego wykorzystywania danych osobowych strony do zakładania spółek, podczas gdy miało to istotne znaczenie dla sprawy i wydanie rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy zaskarżoną decyzją o orzeczeniu wobec skarżącego o solidarnej odpowiedzialności ze spółką A. sp. z o.o..
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie decyzji organu II instancji w całości i zasądzenie na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika: a) niezbędnych i udokumentowanych, poniesionych w związku ze sprawą, wydatków, tj. koszty listu poleconego z zawiadomieniem o wyznaczeniu -tj. 10 zł oraz koszt zwrotu nieodebranej przesyłki poleconej - koszt 7,60 zł b) opłaty w wysokości trzykrotności stawki minimalnej (na podstawie § 2 pkt 2 oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j., Dz. U. poz. 764 z późn. zm.). Jednocześnie oświadczono, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ organ odwoławczy nie naruszył, ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów procesowych w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że kwestia zaległości podatkowych (wynikająca z deklaracji podatkowych Spółki, których organ nie kwestionował) będących przedmiotem orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności nie jest sporna, a wyliczenie (w szczególności na s. 5 – 9 decyzji organu I instancji) ich wysokość przedstawione na tle stosownych regulacji jest zgodne z prawem i nie budzi wątpliwości Sądu.
Spór koncentruje się natomiast wokół podnoszonego przez skarżącego braku świadomego piastowania funkcji prezesa zarządu i wpływu tej okoliczności na możliwość zastawania instytucji wynikającej z art. 116 § 1 Op
Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z 15.05.2015r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. II. poz. 978) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z 15.05.2015r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy,
c) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Stosownie do treści art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Zdaniem Sądu, o tym, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w czasie gdy upływały terminy płatności przedmiotowych zobowiązań świadczy zgromadzony w aktach materiał dowodowy.
Organy ustaliły, że Spółką zawiązano na podstawie umowy z dnia 11 kwietnia 2019 r. Pierwszymi udziałowcami Spółki byli J. R. i J. C., którzy jednocześnie stanowili pierwszy zarząd Spółki. W dniu 1 lipca 2021 r. Zgromadzenie Wspólników Spółki w osobach – K. M. (działający w imieniu B Sp. z o.o.) i W. D. (R.), którzy nabyli wszystkie udziały od dotychczasowych udziałowców A. Sp. z o.o., podjęło uchwałę nr 1 o odwołaniu pierwszego zarządu Spółki i powołaniu zarządu jednoosobowego. Funkcję prezesa zarządu powierzono skarżącemu. W dniu 3 lipca 2021 r. Zarząd podjął uchwałę nr 1 o ustanowieniu prokury przez Spółkę. Prokurentami Spółki zostali J. R. i J. C.. Dokument podpisał podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu skarżący. Powyższe fakty co do składu zarządu i reprezentacji Spółki zostały ujawnione w KRS w dniu 29 września 2021 r. i pozostają nadal aktualne.
W aktach sprawy znajdują się, złożone do akt rejestrowych i przyjęty przez sąd KRS, dokumenty elektroniczne A. Sp. z o.o. z uwidocznionym podpisem skarżącego. Jest to wniosek o zmianę danych podmiotu - A. Sp. z o.o. (w tym zmianę zarządu Spółki) -formularz KRS- ZEL3 (t. 3, k. 361, 368, 369, 373-378) wraz z dołączonymi do niego załącznikami, które stanowią jego integralną część, m.in.: ww. uchwała z 1 lipca 2021 r. o zmianie zarządu Spółki i powierzenia stronie funkcji prezesa zarządu tej Spółki, uchwała zarządu Spółki nr 1 z 3 lipca 2021 r. o ustanowieniu przez zarząd A. Sp. z o.o. prokury w Spółce, lista wspólników A. Sp. z o.o., oświadczenia z 1 lipca 2021 r. członka zarządu o adresie do doręczeń oraz o adresie do doręczeń prokurentów, lista wspólników i ich adresów do doręczeń z 1 lipca 2021 r. (t. 3, k. 366). Na formularzu wniosku oraz części załączników, w tym na uchwale o ustanowieniu prokury, liście wspólników.) widnieje informacja o złożonym przez skarżącego 3 lipca 2021r. bezpiecznym podpisie elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Dokumenty wraz z podpisami elektronicznymi zostały zweryfikowane przez sąd KRS. Do akt sprawy dołączone zostały, znajdujące się w aktach rejestrowych KRS wydruki z weryfikacji tych dokumentów, które zawierają dane osobowe skarżącego, jako osoby je podpisującej (t. 3, k. 361). Wnioskowane zmiany, w tym, w zakresie powołania skarżącego na prezesa zarządu A. Sp. z o.o. zostały przez sąd rejestrowy uwidocznione w KRS.
W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowody uprawniał organy do stwierdzenia, że skarżący formalnie sprawuje mandat członka zarządu Spółki od dnia 1 lipca 2021 r. Niewątpliwie z dokumentów sporządzonych przez Spółkę wynika, że skarżący został powołany na funkcję prezesa zarządu i funkcję tę przyjął. Nie został ponadto z niej odwołany do dnia dzisiejszego - w aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o odwołaniu z funkcji.
Wobec braku dowodów świadczących o odwołaniu z funkcji twierdzenia skarżącego, że wystąpił o wykreślenie go z KRS (ale otrzymał odpowiedź, że musi to zrobić elektronicznie, ponieważ jednak nie ma internetu, ani komputera, nie mógł więc tego uczynić) pozostają bez istotnego znaczenia dowodowego ponieważ wpis do KRS ma charakter jedynie deklaratoryjny i nie może stanowić powodu by kwestionować, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu i de facto nadal tę funkcję pełni.
Sąd podkreśla, że faktyczne pełnienie funkcji przez członka organu zarządzającego nie jest konieczną przesłanką do obciążenia go odpowiedzialnością za zaległości podatkowe. Z tego względu ewentualne prowadzenie postępowania w zakresie faktycznego wykonywania funkcji członka zarządu, czy też podziału obowiązków pomiędzy członkami zarządu nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Stanowisko, że podział obowiązków w zarządzie i ich charakter nie mogą zwolnić danej osoby z odpowiedzialności wynikającej z przepisów Ordynacji podatkowej znajduje potwierdzenie w bogatym orzecznictwie, m.in. w wyroku NSA z 17 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 144/08, w wyroku NSA z 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 842/07, czy w wyroku WSA w Lublinie z 23 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 748/06. Ponoszenie odpowiedzialności na gruncie art. 116. nie jest również uzależnione od rzeczywistego wykonywania obowiązków. W wyroku z dnia 26 kwietnia 2023 r. (sygn. akt III FSK 2021/21) NSA zwrócił uwagę, że użyte w art. 116 § 2 O.p. sformułowanie pełnienie obowiązków członka zarządu oznacza, że odpowiedzialność członka zarządu uzależniona jest od pełnienia tej funkcji, a nie jedynie faktycznego wykonywanie obowiązków członka zarządu. Przesłanka ta z racji wykładni systemowej winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria - spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu". Przepis art. 116 O.p. w żadnym miejscu nie używa bowiem formuły "faktyczne pełnienie funkcji członka zarządu", a jedynie "pełnienie funkcji członka zarządu". Tę zaś funkcję określona osoba pełni od momentu jej powołania do momentu wygaśnięcia jej mandatu jej śmierci, rezygnacji albo odwołania. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym dla ustalenia, że dana osoba pełniła funkcję członka zarządu konieczna jest ocena, czy dana osoba faktycznie wykonywała funkcje członka zarządu. Jednakże w zdecydowanej większości przypadków pogląd ten nie jest formułowany jako podważenie ustalenia opartego na formalnie poprawnych zapisach w Krajowym Rejestrze Sądowym. Chodzi o sytuacje, w której dana osoba, pomimo że formalnie nie pełni funkcji członka zarządu, faktycznie jednak funkcje członka zarządu wykonuje.
W tym miejscu, wracając do podstawowej płaszczyzny sporu, należy podkreślić, że w trakcie postępowania przed organami, a także w skardze do Sądu strona wskazuje, że nie jest i nigdy nie był prezesem zarządu Spółki (a zatem zaskarżona decyzja nie powinna być skierowana do niego), nadto jest ofiarą oszukańczych działań związanych z wykorzystywaniem jego danych na cele tworzenia fikcyjnych spółek. Trzeba przypomnieć, że przesłuchany w charakterze świadka (przez pracowników Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew w dniu 29 maja 2023 r.) oświadczył, że przez długi czas nadużywał alkoholu i nieświadomie mógł coś podpisać, ale nie wie tego dokładnie. Nie wie kto mógł mu podsunąć do podpisania jakieś dokumenty. Wyjaśnił, że nie wie w jaki sposób został prezesem zarządu Spółki. Prawdopodobnie ktoś bez jego wiedzy posłużył się jego danymi i wykorzystał je w celu osiągnięcia jakichś korzyści majątkowych. Nadmienił, że być może, podczas nadużywania alkoholu udostępnił swoje dane, dzięki którym ktoś mógł wyrobić podpis elektroniczny. Wskazał, że ze względu na chorobę alkoholową i pozostawanie przez długie okresy w tzw. ciągach alkoholowych od 2018 r. dochodziło do procederu zakładania na jego dane lub z wykorzystaniem tych danych, spółek z o.o., powoływania na prezesa zarządu tych spółek, czy udzielania pełnomocnictw do działania w jego imieniu i w imieniu spółek oraz wielu innych czynności prawnych, które pociągały za sobą zobowiązania. Poinformował, że nie jest także właścicielem i prezesem żadnych innych firm. Zeznał, że w całym procederze jest osobą pokrzywdzoną przez grupę oszustów. W pismach z 4 i 28 września 2023 r. (t. 3, k. 430) poinformował o złożeniu zawiadomienia do Prokuratury Rejonowej w Z. (KPP w Z. nr [...]) o popełnieniu przestępstwa przez nieznane mu osoby poprzez założenie na jego dane osobowe 13 spółek z o.o.
Nie tracąc z pola widzenia wcześniej przedstawionej oceny - zgodnie z którą organy na podstawie zgromadzanego materiału dowodnego uprawnione były do stwierdzenia, że skarżący sprawuje mandat członka zarządu Spółki od 1 lipca 2021 r. – Sąd ocenił, że argumentacja strony skarżącej sprawdzająca się w swej istocie do tego, że nigdy nie pełnił członka zarząd - nie zasługuje na akceptację.
Przede wszystkim niezasadny jest postulowany przez pełnomocnika strony argument, zgodnie z którym organ nie zweryfikował (powinien wystąpić organów ścigania o informacje na temat przebiegu postępowania karnego) okoliczności zawiadomienia Prokuratury jako mającej istotne znaczenie dla sprawy (mogącej rzutować na status Skarżącego w toczącym się postępowaniu o solidarnej odpowiedzialności tj. posiadaniu statusu członka zarządu).
Pomijając już nawet fakt, że złożenie przez skarżącego zawiadomienia do Prokuratury zbiegło się w czasie z wszczęciem wobec niego postępowania podatkowego w niniejszej sprawie to niewątpliwe rację ma organ, że tylko prawomocne orzeczenie sądu powszechnego w zakresie wykorzystania danych osobowych przez inne osoby do zawiązywania spółek i powoływania skarżącego w poczet członków ich zarządu przez nieuprawnione do tego osoby mógłby stanowić dowód uprawniający do zmiany stanowiska w sprawie. Skarżący takiego wyroku nie przedstawił, a organ nie miał obowiązku badać przebiegu postępowania w tym przedmiocie zainicjowanego zawiadomieniem do Prokuratury ponieważ to na nim (a nie na organie) spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie.
Niezasadny jest również zarzut pełnomocnika strony, że organ nie ustosunkował się to tej okoliczności – lektura zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ ocenił znaczenie dowodowe faktu dokonanego przez skarżącego zgłoszenia do Prokuratury (s. 24 zaskarżonej decyzji).
Obok głównego nurtu rozważań dotyczących postępowania zainicjowanego zawiadomieniem Prokuratury można jednie zauważyć, że gdyby w przyszłości skarżący uzyskał taki prawomocny wyrok mogłoby to się stać zarzewiem rozważenia przez stronę możliwości wszczęcia postępowania zmierzającego do wyeliminowania przedmiotowej decyzji w trybie postępowania nadzwyczajnego.
Niezależnie od powyższego organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zmierzające do zweryfikowania tez skarżącego.
Po pierwsze - organ przesłuchał udziałowców Spółki, tj. K. M. - byłego prezesa zarządu B. Sp. z o.o. oraz W. R. (D.), którzy potwierdzili fakt powołania skarżącego uchwałą Zgromadzenia Wspólników z 1 lipca 2021 r. na to stanowisko. K. M. zeznał, że skarżący wyraził zgodę na powołanie go na tę funkcję. Nie poznał skarżącego osobiście, ale otrzymał dokumenty, m.in. zgodę skarżącego na wejście do Spółki oraz adres e-mailowy (na który założone jest konto w systemie S-24 skarżącego) potrzebny do rejestracji w systemie S-24. W. R. (D.) potwierdziła, że skarżący został powołany na funkcję prezesa zarządu A. Sp. z o.o. i nie został z niej odwołany. Nie kontaktowała się ze stroną w sprawach Spółki, bo w Spółce zajmowała się innymi sprawami.
Po drugie – zasadne są wyjaśnienie organu dotyczące kwalifikowanego podpisu elektronicznego, a wskazujące mianowicie na fakt, że proces jego uzyskania wymaga weryfikacji tożsamości osoby ubiegającej się o podpis, która dokonywana jest w oparciu o dokument tożsamości (dowód osobisty, paszport). Skarżący twierdzi, że nie tworzył takiego podpisu – jednak trafnie organy oceniły, zeznania skarżącego (zgodnie z którymi nie wyklucza sytuacji, w której mógł coś podpisać i udostępnić swoje dane) jako dopuszczające możliwość samodzielnego wyrażenia zgody na powołanie w poczet członków zarządu różnych spółek (w tym A. Sp. z o.o.) czy udostępnienia danych w celu założenia podpisu elektronicznego.
Po trzecie – organy zgromadziły (do czego były uprawnione w celu zweryfikowania twierdzeń skarżącego i ustalenia stanu faktycznego zgodnie z prawdą) obszerny materiał dowodowy świadczący o świadomym udziale skarżącego w innych spółkach, zawieraniu umów kupna sprzedaży udziałów, podejmowaniu uchwał jako udziałowiec, czy reprezentowaniu tych spółek jako członek ich zarządu.
Rację ma organ, że na dokumentach dotyczących innych spółek widnieją odręczne podpisy skarżącego, które zostały złożone w obecności notariuszy. Notariusze poświadczyli tożsamość na podstawie dowodu osobistego oraz złożony przez stronę odręczny podpis podczas potwierdzania umów kupna/sprzedaży udziałów w spółkach, czy udziału w zgromadzeniach wspólników spółek, w których był udziałowcem.
Zdaniem Sądu zgromadzony przez organy materiał dowodowy przeczy stawianym przez skarżącego tezom o braku wiedzy co do powołania go na stanowiska spółkach kapitałowych – przeciwnie – wskazuje na to, że aktywność skarżącego nie miała charakteru incydentalnego, a przedstawia się jako działania świadome o powtarzalnym charakterze.
Zdaniem Sądu, organy wykazały również bezskuteczność egzekucji. Organ w zaskarżonej decyzji szczegółowo opisał czynności egzekucyjne, zmierzające do ujawnienia i wyegzekwowania majątku Spółki. Nie może zatem dziwić że:
– postanowieniem z 9 września 2022 r. umorzył jako bezskuteczne, postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki m.in. w podatkach: VAT za 8, 10 i 12/2021 r., PIT-4R za 4-12/2021 r., i PPR za 6-12/2021 r.
– w odniesieniu do objętych orzeczeniem odpowiedzialności podatkowej zaległości w podatku CIT za 2021 r. i z tytułu odsetek od zaliczek na ten podatek za 8,9,10 i 12/2021 r. oraz zaległości w tym podatku za 1, 3 i 5/2021 r, nie przystąpił do egzekucji wobec zobowiązanego, bez wydawania w tym zakresie postanowienia uznał bowiem, że ponowne prowadzenie egzekucji u tego zobowiązanego jest niecelowe ze względów ekonomicznych, gdyż skutek tych działań będzie powieleniem wcześniejszych ustaleń.
Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające dowiodło, że zobowiązany nie prowadzi działalności, nie posiada środków pieniężnych na rachunku bankowym, ani majątku ruchomego, czy nieruchomego, z którego możliwa byłaby skuteczna egzekucja ww. należności podatkowych. Bezskuteczność prowadzonej wobec Spółki egzekucji potwierdził także Zakład Ubezpieczeń Społecznych
W ocenie Sądu przesłanka bezskuteczności została wykazana w sposób niezbity.
Przechodząc do przesłanek egzoneracyjnych, czyli uwalniających osobę trzecią od odpowiedzialności za zaległości spółki kapitałowej trzeba wskazać, że zostały one unormowane w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 Op. Z przepisów tych wynika, że członek zarządu chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. jako osoba trzecia powinien wykazać, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe);
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
c) istnieje konkretny majątek spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Zgodnie z art. 10 ustawy Prawo upadłościowe, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie do art. 11 ust.1 tej ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Na podstawie ust. 1a tego przepisu, domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.
Słusznie zatem organy wystąpienia podstaw do ogłoszenia upadłości Spółki upatrywały na koniec 2020 r., zaś terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości na początku 2021 r. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Stosownie do ust. 2 ww. przepisu jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.
Trafnie organ wskazuje, że skarżący winien wystąpić z takim wnioskiem do sądu w ciągu 30 dni od powołania, tj. do 31 lipca 2021 r., a oceny tej nie zmienia okoliczność powołania w dniu 3 lipca 2021 prokurentów (ponieważ to zarząd odpowiada za Spółkę). Jak wynika z akt sprawy wniosek o upadłość Spółki nigdy nie został złożony. Z kolei skarżący nie przedstawił argumentów, które pozwalałyby uznać, że zaniechanie w tym zakresie miało charakter niezawiniony.
W szczególności DIAS prawidłowo ocenił, że taką okolicznością nie jest okoliczność nadużywania alkoholu. Przede wszystkim, organ odniósł się do twierdzeń skarżącego, że zmagał się z powyższym problemem. Zgodzić należy się zatem z DIAS, że pomimo uzależnienia skarżący był osobą posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych i posiadał wystarczającą świadomość co do swoich działań.
Zdaniem Sądu to strona powinna przedstawić dowody w kontekście zaistnienia jednej z przesłanek egzoneracyjnych, skarżący nie przedłożył również na żadnym etapie postępowania dowodu, z którego wynikałoby, że w okresie pełnienia funkcji członka zarządu Spółki, kiedy powstały zaległości podatkowe Spółki i zaistniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości, skarżący nie posiadał pełnej zdolności do czynności prawnych, ani dowodu, że w okresie tym skarżący był w stanie niepoczytalności, tj. znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Zatem skarżący posiadał i posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że skarżący był i jest w stanie kierować swym postępowaniem, a dokonane przez niego czynności prawne są ważne.
W ocenie Sądu, nie sposób uznać, iż jego stan uniemożliwiał prowadzenie spraw Spółki i podjęcie decyzji o złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
W świetle powyższego uznać należy, że stan zdrowia skarżącego nie usprawiedliwia niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Każda choroba, także choroba alkoholowa, może spowodować wyłączenie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, jednak wyłącznie to musi wynikać z dowodów przedłożonych przez stronę. W przypadku choroby psychosomatycznej jaką jest alkoholizm to opinia biegłego psychiatry stwierdzająca, że osoba pełniąca obowiązki członka zarządu jest w stanie niepoczytalności, tj. znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Takowej opinii biegłego psychiatry skarżący nie przedłożył. Tym samym, wykazując przesłankę egzoneracyjną, nie dość że nie przedłożył dowodów na potwierdzenie swoich racji, to jeszcze nie podjął próby zdyskredytowania materiału dowodowego zgromadzonego przez organ, dotyczącego również m. in. stanu świadomości skarżącego, gdy ten godził się na przyjęcie funkcji prezesa zarządu Spółki.
Zdaniem Sądu, nie wyłącza przewidzianej w art. 116 § 1 Op odpowiedzialność podatkowej członków zarządu spółki kapitałowej za zaległości podatkowe tej spółki ustalenie, że sprawca działał w stanie tzw. zmniejszonej odpowiedzialności (analogicznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 października 2018 r., II FSK 2949/16, jak też w wyroku z 28 maja 2015 r., II FSK 1386/14 oraz WSA w Białymstoku z 5 marca 2014 r., I SA/Bk 42/14; CBOSA).
Tak więc stan zdrowia skarżącego nie usprawiedliwia braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Skarżący w badanym okresie posiadał pełną zdolność do czynności prawnych i świadomie pełnił funkcję członka zarządu Spółki.
W sprawie nie wystąpiła również ostatnia z przesłanego egzoneracyjnych, albowiem skarżący nie przedstawił majątku Spółki, który pozwalałby na zaspokojenie należności publiczno-prawnych w całości lub w znacznej części.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani też przepisów postępowania podatkowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zarzuty podniesione w skardze uznać więc należało za niezasadne. Nie stwierdziwszy zaś innych naruszeń prawa, które sąd administracyjny ma obowiązek brać pod uwagę z urzędu, należało uznać, że wniesiona skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł mając na względzie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 764). Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania zwrotu wydatków za obsługę pocztową (listu poleconego z zawiadomieniem o wyznaczeniu oraz zwrotu nieodebranej przesyłki poleconej) oraz zasądzenia opłaty wyższej na podstawie § 4 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia - sprawa nie wymagała nadzwyczajnego nakładu pracy, stopień jej zawiłości nie odbiegł od innych spraw w analogicznym przedmiocie. Na marginesie Sąd zauważa, że argumentacja pełnomocnika o nieadekwatności stawek za pomoc prawną udzielaną z urzędu do nakładu pracy na tle wynagrodzeń za pracę komercyjnych pełnomocników (z zastosowaniem kryterium ceny średniej godziny pracy prawnika specjalizującego się w prawie podatkowym w regionie łódzkim) nie zasługuje na uwzględnienie z dwóch powodów: po pierwsze jest w istocie postulatem de lege ferenda, a po drugie – nie polemizując z zasadnością tezy o niedoszacowaniu stawek za pomoc prawną udzielaną z urzędu - nie można z pola widzenia stracić faktu, że istotą pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu jest zapewnienie profesjonalnego wsparcia prawnego osobie, której nie stać na taką pomoc, nie zaś zapewnienie świadczącemu taką pomoc pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia w wysokości porównywalnej do jej udzielenia na zasadach rynkowych.
db