III FSK 506/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i postanowienie organu, uznając że zakup laptopów i oprogramowania dla niepełnosprawnych pracowników może być finansowany ze środków ZFRON, nawet jeśli sprzęt jest standardowy.
Sprawa dotyczyła odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na zakup laptopów i oprogramowania dla niepełnosprawnych pracowników ze środków Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (ZFRON). Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że wydatki te nie służą rehabilitacji, gdyż są standardowym wyposażeniem i nie wykazano związku z niepełnosprawnością. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienie organu, stwierdzając, że przepisy nie wymagają, aby wyposażenie stanowiska pracy dla niepełnosprawnych było specjalistyczne lub bezpośrednio związane z ich niepełnosprawnością, a jedynie by ułatwiało im zatrudnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki "A."- sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmawiające wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Spółka wnioskowała o wydanie zaświadczenia w związku z wydatkami na zakup dwóch laptopów i oprogramowania Office, które miały służyć rehabilitacji zawodowej niepełnosprawnych pracowników poprzez wyposażenie ich stanowisk pracy. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że wydatki te nie kwalifikują się do finansowania ze środków Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (ZFRON), ponieważ nie wykazano bezpośredniego związku z niepełnosprawnością pracowników i ograniczeniami z niej wynikającymi, a zakupiony sprzęt ma charakter uniwersalny. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że przepisy § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie ZFRON nie wymagają, aby wyposażenie stanowiska pracy dla niepełnosprawnych było specjalistyczne lub bezpośrednio dostosowane do ich niepełnosprawności. Kluczowe jest, aby wydatek służył ułatwieniu uzyskania i utrzymania zatrudnienia przez osobę niepełnosprawną. NSA stwierdził, że błędna jest interpretacja WSA, iż sprzęt uniwersalny, z którego korzystać mogą również osoby pełnosprawne, nie może być finansowany z ZFRON. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i postanowienie organu, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz spółki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wydatek na zakup standardowego wyposażenia stanowiska pracy dla niepełnosprawnych pracowników może być finansowany ze środków ZFRON, nawet jeśli sprzęt ten nie jest specjalistyczny i może być używany również przez osoby pełnosprawne, o ile służy ułatwieniu uzyskania i utrzymania zatrudnienia.
Uzasadnienie
Przepisy rozporządzenia w sprawie ZFRON nie wymagają, aby wyposażenie stanowiska pracy dla niepełnosprawnych było specjalistyczne lub bezpośrednio związane z ich niepełnosprawnością. Kluczowe jest, aby wydatek służył rehabilitacji zawodowej, czyli ułatwiał uzyskanie i utrzymanie zatrudnienia. Interpretacja sądu pierwszej instancji, która wymagała wykazania bezpośredniego związku wydatku z niepełnosprawnością i ograniczeniami z niej wynikającymi, była błędna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 173 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych art. 2 § ust. 1 pkt 1 lit. a)
Wydatki na wyposażenie stanowiska pracy osób niepełnosprawnych mogą być finansowane z ZFRON, nawet jeśli sprzęt jest standardowy i może być używany przez osoby pełnosprawne.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych art. 2 § ust. 1 pkt 1
Spójnik 'oraz' w zdaniu wprowadzającym do wyliczenia oznacza, że cele (wyposażenie stanowiska pracy i przystosowanie otoczenia) nie muszą być spełnione łącznie.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych art. 4a
Przesłanka celowości wydatku z ZFRON jest spełniona, gdy wydatek służy rehabilitacji zawodowej, a nie tylko wtedy, gdy jest bezpośrednio związany z niepełnosprawnością pracownika.
u.o.r. art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Definicja rehabilitacji osób niepełnosprawnych jako zespołu działań zmierzających do osiągnięcia możliwie najwyższego poziomu funkcjonowania.
u.o.r. art. 8 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie uzyskania i utrzymania zatrudnienia, w tym przez dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie.
u.o.r. art. 33 § ust. 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Pomocnicze
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada przekonywania - zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji z powodu braku jasnych przesłanek rozstrzygnięcia.
O.p. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada pogłębiania zaufania do organu - zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji poprzez wartościowanie dowodów na korzyść przyjętego rozstrzygnięcia.
u.o.r. art. 33 § ust. 11
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych art. 2 § ust. 1 pkt 12 lit. e)
Wspomniane jako przepis dotyczący indywidualnych programów rehabilitacji, obejmujący koszty dostosowania miejsca pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydatki na zakup standardowego wyposażenia stanowiska pracy (laptopy, oprogramowanie) dla niepełnosprawnych pracowników mogą być finansowane z ZFRON, nawet jeśli nie są specjalistyczne i mogą być używane przez osoby pełnosprawne. Przepisy rozporządzenia w sprawie ZFRON nie wymagają wykazania bezpośredniego związku wydatku z niepełnosprawnością pracownika, lecz jedynie tego, że wydatek służy rehabilitacji zawodowej i ułatwia zatrudnienie. Błędna interpretacja sądu pierwszej instancji co do wymogu specjalistycznego charakteru wyposażenia lub bezpośredniego związku z niepełnosprawnością.
Godne uwagi sformułowania
nie powinno budzić wątpliwości, że jednym z czynników, który ma wpływ na funkcjonowanie osoby niepełnosprawnej [...] jest praca zarobkowa. nie sposób uznać, że wydatki z tytułu zakupu dwóch sztuk laptopów i dwóch sztuk oprogramowania Office uzasadnia finansowanie ich ze środków Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych [...] w sytuacji, gdy nie ma związku dokonanego wydatku z niepełnosprawnością dwóch pracowników. Z przytoczonego przepisu nie wynika warunek wskazany przez organy i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji, iż środki z funduszu rehabilitacji nie mogą być wydatkowane na sprzęt o charakterze standardowym i uniwersalnym, albo że sprzęt powinien posiadać ponadstandardowe, dodatkowe przystosowanie do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Nie ma zatem warunku, aby to wyposażenie musiało być związane z niepełnosprawnością pracownika. Wyposażenie to nie musi mieć charakteru specjalistycznego, determinowanego rodzajem niepełnosprawności.
Skład orzekający
Agnieszka Olesińska
sprawozdawca
Sławomir Presnarowicz
członek
Wojciech Stachurski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących finansowania wyposażenia stanowisk pracy dla niepełnosprawnych pracowników ze środków ZFRON, w szczególności w kontekście standardowego wyposażenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów rozporządzenia w sprawie ZFRON. Może wymagać analizy w kontekście innych przepisów dotyczących pomocy publicznej lub zatrudniania osób niepełnosprawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu wspierania zatrudnienia osób niepełnosprawnych i interpretacji przepisów dotyczących funduszy rehabilitacyjnych, co jest istotne dla pracodawców i organizacji pozarządowych.
“Czy zakup laptopów dla niepełnosprawnych pracowników z funduszu rehabilitacyjnego to dobry pomysł? NSA wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 506/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-05-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-05-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/ Sławomir Presnarowicz Wojciech Stachurski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Łd 701/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-11-24 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 173 § 1, art. 174 pkt 1, art. 176, art. 185 § 1, art. 203 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 1145 § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a), § 4a Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (t. j.) Dz.U. 2019 poz 900 art. 124, art. 121 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "A."- sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 701/21 w sprawie ze skargi "A."- sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 30 lipca 2021 r. nr 1001-IEW-2.4071.5.2021.2.U71.PM w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 30 lipca 2021 r. nr 1001-IEW-2.4071.5.2021.2.U71.PM, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz "A."- sp. z o.o. z siedzibą w L. kwotę 1120 (słownie: tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie |III FSK 506/22 | | | | | UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 701/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej jako: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 30 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczeń o udzieleniu pomocy de minimis. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy słusznie skarżąca spółka oczekuje od organu wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, w związku z dokonaniem wydatków z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na zakup urządzeń, które w ocenie strony są wydatkami na wyposażenie stanowiska pracy konkretnych pracowników i przystosowanie otoczenia do ich potrzeb. WSA w Łodzi podał, że we wniosku o wydanie omawianego zaświadczenia skarżąca wskazała na wydatki związane z zakupem dwóch sztuk laptopów i dwóch sztuk oprogramowania Office służącego rehabilitacji zawodowej rozumianej jako wyposażenie stanowisk pracy oraz przystosowanie ich otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych. Organ podatkowy, w obszernej argumentacji, nie podzielił stanowiska wnioskodawcy. Wskazując na zapis § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1023, dalej jako: "rozporządzenie"), organ podkreślił, że istotny jest cel poniesienia wydatku, gdyż ma nim być przystosowanie otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, a wydatek ma realnie przyczynić się do eliminacji niepełnosprawności. Zdaniem organu, uwzględniając celowość i oszczędność poniesionych wydatków, nie mogą one stanowić podstawy do wydatkowania z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, co za tym idzie, także wydania wnioskowanego zaświadczenia o pomocy de minimis. Sąd pierwszej instancji w pełni podzielił powyższe stanowisko organu. Stwierdził, że w obszernej argumentacji uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ podatkowy w sposób jasny i przekonujący wskazał na argumenty przemawiające za nieuwzględnieniem wniosku strony. Z uwagi na cel ustawy (pomoc osobom niepełnosprawnym i umożliwienie im funkcjonowania w życiu zawodowym) za uprawniony należało przyjąć pogląd, że system preferencji dla przedsiębiorców prowadzących zakłady pracy chronionej, obejmujący w szczególności zwolnienia i ulgi podatkowe stanowiące pomoc publiczną, ma za zadanie zrekompensowanie zwiększonych wydatków związanych z realizowaniem m.in. rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Tym samym nie sposób uznać, że wydatki z tytułu zakupu dwóch sztuk laptopów i dwóch sztuk oprogramowania Office uzasadnia finansowanie ich ze środków Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako: ZFRON) w sytuacji, gdy nie ma związku dokonanego wydatku z niepełnosprawnością dwóch pracowników. W ocenie WSA w Łodzi za prawidłowe należało uznać stanowisko organów podatkowych co do sposobu zastosowania przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, w tym § 4a. Ze względu na cel nałożony ustawą, jakim jest pomoc osobom niepełnosprawnym i umożliwienie im funkcjonowania w życiu zawodowym, za oczywiste należało uznać, że aby dany wydatek mógł zostać sfinansowany w ramach § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, musiał odpowiadać potrzebom osób niepełnosprawnych i przyczyniać się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA). Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: p.p.s.a.) złożył pełnomocnik skarżącej, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa, a mianowicie: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie Zakładowego Funduszu Rehabilitacji osób niepełnosprawnych przez uznanie, że sporne wydatki nie zostały dokonane na wyposażenie stanowiska pracy i przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osoby niepełnosprawnej oraz, że intencją skarżącej nie była potrzeba skompensowania braków osób niepełnosprawnych odpowiednio dobranym sprzętem; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 4a w/w rozporządzenia przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż dokonany wydatek nie spełnia przesłanek celowości i oszczędności, w sytuacji, kiedy został zakupiony dla osób niepełnosprawnych na wyposażenie stanowisk pracy (przesłanka celowości), a dodatkowo brak jest uzasadnienia w zakresie niespełnienia przesłanki doboru optymalnej metody i środków realizacji w stosunku do zakładanych efektów (przesłanka oszczędności); 3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisu § 4a w/w rozporządzenia przez uznanie, że sporne wydatki były niecelowe, gdyż nie miały na celu poprawy sytuacji zawodowej pracowników niepełnosprawnych lecz były wyłącznie "...wolą unowocześnienia wyposażania stanowisk pracy wykorzystywanych w czasie pracy zdalnej..." oraz że tylko "...spowodowały zwiększenie komfortu i wydajności pracy pracowników niepełnosprawnych ... "; 4. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisu § 4a w/w rozporządzenia poprzez uznanie, że sporne wydatki były niecelowe, gdyż "Spółka nie wykazała Związku przyczynowego związanego z niepełnosprawnością pracowników i wynikającymi z nich ograniczeniami..." a ponadto z powodu, iż "...wydatki z ZFRON mają służyć osobom niepełnosprawnym a nie każdemu pracownikowi lub pracodawcy. 5. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 124 O.p. - zasady przekonywania - poprzez brak wskazania jasnych przesłanek, na jakich Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie; 6. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 121 O.p. - zasady pogłębiania zaufania do Organu podatkowego — poprzez wartościowanie zebranych dowodów w sprawie, tak aby odpowiadały z góry przyjętemu rozstrzygnięciu, dodatkowo przyjmowanie rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść Spółki. Mając na uwadze powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Łodzi, na podstawie art. 203 ust p.p.s.a. wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Sąd pierwszej instancji podtrzymał stanowisko organu, że wydatek na zakup dwóch sztuk laptopów wraz z oprogramowaniem Office nie służy rehabilitacji zawodowej rozumianej jako wyposażenie stanowisk pracy oraz przystosowanie ich otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1023), wydanego na podstawie art. 33 ust. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z tym stanowiskiem. Do wydatków, na które przeznaczone są środki funduszu rehabilitacji rozporządzenie zalicza między innymi wydatki na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia). Wskazując na zapis § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia organ podkreślił, że istotny jest cel poniesienia wydatku, gdyż ma nim być przystosowanie otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, a wydatek ma realnie przyczynić się do eliminacji niepełnosprawności. Sąd pierwszej instancji w pełni podzielił stanowisko organu. Zdaniem WSA środki prowadzące do poprawy sytuacji pracowników niepełnosprawnych mogą być różne, ale muszą bezpośrednio zmniejszać ich ograniczenia zawodowe. To doprowadziło sąd pierwszej instancji do konkluzji, że nie mogą być wydatkiem uniwersalnym, odpowiednim dla każdego pracownika na danym stanowisku pracy, tj. wykorzystywanym w identyczny sposób przez osoby niepełnosprawne i pełnosprawne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ta konkluzja jest błędna. Należy się zgodzić z WSA, że ze względu na cel nałożony ustawą, jakim jest pomoc osobom niepełnosprawnym i umożliwienie im funkcjonowania w życiu zawodowym, za oczywiste trzeba uznać to, że aby dany wydatek mógł zostać sfinansowany w ramach § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia, musi odpowiadać potrzebom osób niepełnosprawnych i przyczyniać się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności. To jednak nie przesądza o trafności dalszych wniosków wyprowadzonych w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy przez organy podatkowe i sąd pierwszej instancji. W rozpoznanej sprawie sporne było to, czy zakupione dwa laptopy wraz z oprogramowaniem Office służą rehabilitacji osoby niepełnosprawnej. Kluczowa jest zatem wykładnia pojęcia "rehabilitacja osób niepełnosprawnych", będąca punktem wyjścia do dalszych rozważań. Definicja tego pojęcia jest zawarta w art. 7 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, który stanowi, że rehabilitacja osób niepełnosprawnych oznacza zespół działań, w szczególności organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym uczestnictwie tych osób, możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej. Z definicji tej wynika, co istotne w niniejszej sprawie, że określony w niej zespół działań ma służyć osiągnięciu przez osoby niepełnosprawne możliwie najwyższego poziomu funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej. Nie powinno budzić wątpliwości, że jednym z czynników, który ma wpływ na funkcjonowanie osoby niepełnosprawnej, według tych kryteriów, jest praca zarobkowa. Ażeby osoba niepełnosprawna mogła ją świadczyć, niejednokrotnie konieczne jest przystosowanie miejsca jej pełnienia lub dobór odpowiednich narzędzi. Wynika to nie tylko z doświadczenia życiowego, ale przede wszystkim z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, które stanowią o rehabilitacji zawodowej. Zgodnie z ust. 1 przywołanego przepisu, rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego przez umożliwienie jej korzystania z poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego i pośrednictwa pracy. W przepisie tym mowa jest m.in. o ułatwieniu osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia. Do realizacji tego celu niezbędny jest w szczególności (art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy) dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie. Stosownie do postanowień art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji, finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej następuje ze środków funduszu rehabilitacji. Rodzaj wydatków, na które mogą być przeznaczone środki z tego funduszu został określony w § 2 rozporządzenia w sprawie ZFRON. Dla potrzeb niniejszej sprawy istotna jest treść § 2 ust. 1 pkt 1. Zgodnie z tym przepisem, środki funduszu rehabilitacji przeznacza się na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na: a) zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń, (...). Z przytoczonego przepisu nie wynika warunek wskazany przez organy i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji, iż środki z funduszu rehabilitacji nie mogą być wydatkowane na sprzęt o charakterze standardowym i uniwersalnym, albo że sprzęt powinien posiadać ponadstandardowe, dodatkowe przystosowanie do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Przepisy stanowią wyłącznie o tym, że: 1) rehabilitacja ma służyć osiągnięciu przez osoby niepełnosprawne możliwie najwyższego poziomu funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej, 2) rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia, 3) do realizacji tego celu niezbędny jest w szczególności dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie, a także określenie środków technicznych umożliwiających lub ułatwiających wykonywanie pracy, 4) środki funduszu rehabilitacji przeznacza się na zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń, a także na wyposażenie i dostosowanie pomieszczeń zakładu. Zatem z funduszu rehabilitacji może być zakupiony każdy sprzęt, który służy realizacji powyżej wskazanych celów, w tym ułatwieniu i utrzymaniu zatrudnienia. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, iż sporne wydatki nie służą wyposażeniu stanowisk pracy osób niepełnosprawnych przystosowanych do potrzeb wynikających z ich niepełnosprawności oraz jako wydatku oszczędnego, jako metody rehabilitacji, co jest warunkiem wykorzystania funduszu rehabilitacji. Spółka zdaniem sądu pierwszej instancji nie wykazała związku przyczynowego związanego z niepełnosprawnością pracowników i wynikającymi z nich ograniczeniami a zakupem uniwersalnych laptopów wraz z oprogramowaniem Office, które obsługiwać może każdy pracownik (nie tylko niepełnosprawny). Wydatki z ZFRON mają służyć osobom niepełnosprawnym, a nie każdemu pracownikowi lub pracodawcy i dopiero wówczas będą korzystały z preferencji podatkowych. Zdaniem WSA słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że skoro przedmiotowe wydatki nie miały związku z niepełnosprawnością zatrudnionych pracowników, a jedynie wpływają na przyśpieszenie i unowocześnienie wykonywanej pracy, to brak jest podstaw do obciążenia konta ZFRON tymi kwotami (łącznie 7.889,42 zł), a w konsekwencji do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z tą argumentacją. Nie jest przedmiotem sporu to, że wydatki dotyczyły sprzętu i oprogramowania mającego służyć jako wyposażenie miejsca pracy osób niepełnosprawnych. Organy podatkowe nie ustaliły, aby sprzęt przekazano innym pracownikom. Należy więc przyjąć, że spełniony został warunek przewidziany w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, w którym mowa jest o wydatkach m.in. na "wyposażenie stanowiska pracy" osoby niepełnosprawnej. W dalszej części pkt 1 mowa jest - po spójniku "oraz" - o wydatkach na "przystosowanie jego (tj. miejsca pracy - przyp. sądu) otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych (...)". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego druga część przepisu, dotycząca przystosowania do potrzeb osoby niepełnosprawnej, dotyczy otoczenia miejsca pracy - a nie "dostosowania" samego miejsca pracy osoby niepełnosprawnej. Podobny problem interpretacyjny rozstrzygnął NSA w wyroku z 21 czerwca 2013 r., III FSK 649/22, którego argumentację częściowo tu wykorzystano. W wyroku tym, odwołując się do uchwały z 25 lutego 2022 r., FPS 13/01 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że spójnik "oraz" użyty w § 2 ust. 1 pkt 1 w zdaniu wprowadzającym do wyliczenia w brzmieniu: "wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na:" – występuje w znaczeniu enumeracyjnym. Świadczą o tym rodzaje wydatków wymienione w pkt a) - c) zaraz po cytowanym zdaniu wprowadzającym do wyliczenia. Jest tam wymieniony wydatek np. na zakup urządzeń (pkt a) i wydatek na wyposażenie i dostosowanie pomieszczeń zakładu (c). Pierwszy z nich służy wyposażeniu stanowiska pracy, drugi – przystosowaniu otoczenia stanowiska pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych. Każdy z tych wydatków służy innym celom, których jednoczesnego spełnienia nie wymaga omawiany przepis. Skoro można wydatkować środki funduszu rehabilitacji na jeden z tych celów, to należy przyjąć, iż wymienione z zdaniu wprowadzającym kryteria nie muszą być spełnione łącznie. Inaczej mówiąc, wystarczy by wydatek był poniesiony albo na wyposażenie stanowiska pracy, albo na przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych. Należy więc przyznać rację stanowisku zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej, że wydatki związane z zakupem wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej wskazane w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie muszą wiązać się z dostosowaniem tego wyposażenia do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Oczekiwanie, aby Skarżąca wykazała bezpośredni związek pomiędzy przeznaczeniem pozyskanych środków finansowych a poprawą sytuacji konkretnego niepełnosprawnego pracownika w kontekście ograniczeń wynikających z poziomu jego niepełnosprawności nie znajduje oparcia w przepisach rozporządzenia. Podobnie należy ocenić twierdzenia, iż "...Spółka nie wykazała związku przyczynowego związanego z niepełnosprawnością pracowników i wynikającymi z niej ograniczeniami. Rację ma autor skargi kasacyjnej, że to § 2 pkt 12 rozporządzenia, dotyczący indywidualnych programów rehabilitacji, dotyczy m.in. kosztów (podpunkt e) dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. W § 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia nie ma jednak mowy o "dostosowaniu stanowiska pracy" do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, lecz mowa jest po prostu o wyposażeniu stanowiska pracy. Nie ma zatem warunku, aby to wyposażenie musiało być związane z niepełnosprawnością pracownika. Wyposażenie to nie musi mieć charakteru specjalistycznego, determinowanego rodzajem niepełnosprawności. Taka wykładnia nie stoi w sprzeczności z art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym rehabilitacja zawodowa osoby niepełnosprawnej odbywa się m.in. przez dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie. Nie można też zaakceptować twierdzenia, jakoby sporny wydatek nie spełniał przesłanki, o której mowa w § 4a rozporządzenia tj. był niecelowy z tego tylko powodu, że elementy wyposażenia w jednakowym stopniu umożliwiają wykonywanie pracy zarówno osobie zdrowej, jak i niepełnosprawnej oraz stanowią wyposażenie standardowe, a nie wyposażenie specjalistyczne. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia prawa materialnego tj. § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z 19 grudnia 2007 r. jest zasadny. Zasadnie też zarzucono naruszenie § 4a rozporządzenia, ponieważ organy podatkowe oraz sąd pierwszej instancji błędnie uznały wydatek za niecelowy z tego tylko powodu, że spółka nie wykazała związku przyczynowego wydatku z niepełnosprawnością pracowników i wynikającymi z niej ograniczeniami. Organy nie podważyły tego, że sporne wydatki służyć będą osobom niepełnosprawnym i nie ma znaczenia to, że tego samego rodzaju wyposażenie (komputer z oprogramowaniem) potencjalnie mogłoby być użyteczne również dla innych pracowników. Z omówionych wyżej powodów skarga kasacyjna została uznana za zasadną, dlatego zaskarżony wyrok został uchylony. Uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną Naczelny Sąd Administracyjny w myśl art. 188 P.p.s.a. rozpoznał również skargę i z powodu stwierdzonych uchybień uchylił zaskarżone postanowienie stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organy zastosują się do przedstawionego wyżej stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, oznaczone w skardze kasacyjnej numerami 5 i 6, nie zostały uzasadnione zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 pkt 2 P.p.s.a., w szczególności nie wskazano, jaki istotny wpływ na wynik sprawy mogły mieć zarzucane uchybienia. W rezultacie zarzuty naruszenia przepisów postępowania uchylają się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych zarzutami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono stosownie do art. 203 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. Agnieszka Olesińska Wojciech Stachurski Sławomir Presnarowicz
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI