Orzeczenie · 2025-10-07

III FSK 500/25

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-10-07

NSApodatkoweWysokansa

odpowiedzialność podatkowaosoby trzeciewznowienie postępowaniaNSATSUEzasada proporcjonalnościdobra wiaranależyta starannośćVATOrdynacja podatkowa

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę o wznowienie postępowania, wniesioną przez K. S. i P. S. w oparciu o wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 14 listopada 2024 r. w sprawie C-613/23. Skarżący domagali się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 27 września 2022 r. (sygn. akt III FSK 1742/21), który oddalił ich skargi kasacyjne od wyroku WSA w Warszawie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Podstawą skargi o wznowienie miał być wyrok TSUE, który według skarżących wskazywał na konieczność uwzględnienia dobrej wiary, dochowania staranności i braku udziału w oszustwie przy ustalaniu odpowiedzialności solidarnej, a także na zasadę proporcjonalności. NSA uznał skargę za dopuszczalną i wniesioną w terminie, jednakże nie podzielił stanowiska skarżących co do wpływu wyroku TSUE na rozstrzygnięcie. Sąd podkreślił, że wyrok TSUE zapadł na tle odmiennych przepisów prawa niderlandzkiego i dotyczył innego stanu faktycznego, w którym kluczowe były kwestie dobrej wiary i braku udziału w nadużyciu. W analizowanej sprawie, ustalenia organów i sądów niższych instancji wskazywały na zaangażowanie spółki w mechanizm nadużycia prawa do odliczenia VAT, co wykluczało przypisanie wspólnikom dobrej wiary i należytej staranności w rozumieniu wyroku TSUE. NSA stwierdził, że polska regulacja art. 115 Ordynacji podatkowej, dotycząca odpowiedzialności wspólników spółki jawnej, nie narusza zasady proporcjonalności w kontekście tej sprawy, gdyż dotyczy osób faktycznie związanych ze spółką i jej działalnością. Sąd uznał, że wyrok TSUE C-613/23 nie miał wpływu na treść prawomocnego wyroku NSA, ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej, która doprowadziła do tego wyroku, nie obejmowały kwestii podnoszonych w skardze o wznowienie i rozstrzyganych przez TSUE. Wobec braku wykazania przesłanek do wznowienia postępowania, NSA oddalił skargę.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przesłanki wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie orzeczenia TSUE, zwłaszcza w kontekście odpowiedzialności podatkowej osób trzecich i zasady proporcjonalności.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wyrok TSUE nie miał bezpośredniego wpływu na polskie realia prawne i faktyczne rozpatrywanej sprawy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wyrok TSUE C-613/23, dotyczący zasady proporcjonalności i odpowiedzialności solidarnej w VAT, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA, jeśli stan faktyczny i podniesione zarzuty w obu sprawach są odmienne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok TSUE C-613/23 nie miał wpływu na treść prawomocnego wyroku NSA, ponieważ dotyczył odmiennych realiów prawnych i faktycznych, a w analizowanej sprawie nie wykazano dobrej wiary ani braku udziału w nadużyciu, co było kluczowe w sprawie TSUE.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że wyrok TSUE C-613/23 zapadł na tle odmiennych przepisów prawa niderlandzkiego i innego stanu faktycznego, w którym kluczowe były kwestie dobrej wiary i braku udziału w oszustwie. W analizowanej sprawie ustalenia wskazywały na nadużycie prawa do odliczenia VAT, co wykluczało przypisanie wspólnikom dobrej wiary. Ponadto, zarzuty skargi kasacyjnej, która doprowadziła do wyroku NSA, nie obejmowały kwestii rozstrzyganych przez TSUE, co oznaczało brak wpływu wyroku TSUE na treść wyroku NSA.

Czy polskie przepisy dotyczące odpowiedzialności podatkowej osób trzecich (wspólników spółki jawnej) są zgodne z zasadą proporcjonalności w świetle orzecznictwa TSUE?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, w kontekście sprawy, gdzie spółka była zaangażowana w mechanizm nadużycia prawa do odliczenia VAT, a wyegzekwowanie podatku od spółki okazało się niemożliwe, egzekwowanie podatku od wspólników spółki jawnej nie naruszyło zasady proporcjonalności.

Uzasadnienie

NSA uznał, że regulacja art. 115 Ordynacji podatkowej, dotycząca odpowiedzialności wspólników spółki jawnej, nie wprowadza mechanizmu oderwanego od zasad proporcjonalności i pewności prawa, gdyż dotyczy osób faktycznie związanych ze spółką i jej działalnością. W sytuacji nadużycia prawa do odliczenia VAT i niemożności wyegzekwowania podatku od spółki, państwo egzekwując podatek od wspólników nie wyszło poza to, co niezbędne dla wyegzekwowania podatku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę o wznowienie postępowania.

Przepisy (15)

Główne

O.p. art. 115

Ordynacja podatkowa

Przepis przewidujący orzeczenie o odpowiedzialności wspólników spółki jawnej nie wprowadza mechanizmu oderwanego od zasad proporcjonalności i pewności prawa, gdy dotyczy wspólników uprawnionych do prowadzenia spraw spółki i będących jej ekonomicznymi 'właścicielami'.

p.p.s.a. art. 272 § § 2a