III FSK 499/23

III FSK 499/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter
Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/
Krzysztof Winiarski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2995/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 183 § 1, art. 176 § 1 pkt 2, art. 174 pkt 1.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2995/21 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 20 października 2021 r., nr 1401-IEE3.711.10.15.2021.5.BKR w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2995/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) oddalił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 20 października 2021 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
Skargę kasacyjną wniosła Skarżąca. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowiek i Podstawowych Wolności oraz art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na wydaniu zaskarżonego orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji w składzie, który ze względu na sposób wyłonienia nie spełniał warunku niezależności i bezstronności, co w konsekwencji sprawiło, że zaskarżone orzeczenie wydane zostało przez skład sprzeczny z przepisami prawa, przez co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą wskazaną w art. 183 § 2 pkt 4) P.p.s.a.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie sprawy z pominięciem rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie. Wniesiono w niej zarzut naruszenia prawa materialnego, jednak nie uzasadniono go należycie. Przypomnieć więc trzeba, że uzasadnienie skargi kasacyjnej jest równie ważnym jej elementem jak podstawy kasacyjne. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres kontroli tego Sądu określa wnoszący skargę kasacyjną, poprzez wskazanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Dlatego wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie. Argumenty uzasadnienia powinny pozostawać w rzeczowym związku z przedmiotem zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie decydować, jakich argumentów zamierzała użyć strona dla uzasadnienia stawianych zarzutów.
W przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., należy wskazać na czym polegała jego błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. W przypadku błędnej wykładni przyjmuje się, że przejawia się ona w nieprawidłowym zrekonstruowaniu normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów), polegającym na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo zastosowaniu normy nieobowiązującej. Natomiast naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej.
Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, dlatego ustanowiono obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Ustawodawca uznał, że od tych osób można oczekiwać dokładności, rzetelności i profesjonalizmu, a w szczególności jasnego i zgodnego z wymaganiami wynikającymi z Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sporządzenia skargi kasacyjnej.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia wskazanych wymogów. Przede wszystkim podnieść należy, że nie zarzucono w niej Sądowi pierwszej instancji naruszenia przepisu postępowania lub prawa materialnego, a więc naruszenia przepisów na podstawie, których wydany został zaskarżony wyrok. Zarzucono wyłącznie naruszenie art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowiek i Podstawowych Wolności oraz art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "polegające na wydaniu zaskarżonego orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji w składzie, który ze względu na sposób wyłonienia nie spełniał warunku niezależności i bezstronności", czyli skargą kasacyjną objęto kwestię, która co do zasady może podlegać rozpoznaniu na skutek wniosku o wyłączenie sędziego (sędziów). Wniosek taki składany jest przed przystąpieniem do procedowania przez sąd w składzie, o którym informowana jest strona skarżąca.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej do art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowiek i Podstawowych Wolności nawiązano poprzez stwierdzenie, że "Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydanym na tle art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sąd bezstronny to taki, co do którego nie zachodzą żadne podstawy do jakiekolwiek spekulacji na temat wpływu sił politycznych lub innych na jego funkcjonowanie". Następnie podano imiona i nazwiska składu orzekającego z informacją, iż osoby te zostały powołane "na stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa wyłonionej po uprzednim skróceniu w sposób niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej kadencji legalnie działającej Rady". W ostatnim zdaniu uzasadnienia wskazano, iż "zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 listopada 2019 roku (nr C 585/18, C - 624/18, C 625/18) oraz uchwałą pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA 1-4110-1/20) stan ten stworzył podstawy do wątpliwości, co do wpływu sił politycznych na powołanie sędziego. W konsekwencji skutkuje on naruszeniem gwarancji bezstronności i niezależności wyłonionego z udziałem takiego składu".
Naczelny Sąd Administracyjny odtworzył uzasadnienie skargi kasacyjnej celem zderzenia jego treści z wymogami skargi kasacyjnej. Bezsprzecznie nie podniesiono w nim znajdujących oparcie w przepisach prawa argumentów m.in. związanych z wadliwością procedury powołania na stanowisko sędziego. Wprawdzie z powyższego już to wynika, ale podkreślić trzeba, że w skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia przepisów normujących procedurę powoływania sędziów, ani przepisów normujących materię dotyczącą sądów administracyjnych i w konsekwencji argumenty zbudowane na bazie takich przepisów nie zostały podniesione. O wskazanym w petitum art. 45 Konstytucji RP w uzasadnieniu nawet nie wspomniano i tym samym nie wykazano sposobu w jaki zdaniem Skarżącego doszło do naruszenia tego przepisu, a jak już wcześniej wyjaśniono, według postanowień art. 174 pkt 1 P.p.s.a. określającego podstawy kasacyjne, do naruszenia prawa materialnego może dojść przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Nie wykazano też zgodnie z wymogami art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w jaki sposób został, zdaniem Skarżącej, naruszony art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowiek i Podstawowych Wolności. W uzasadnieniu ograniczono się do powołania jednego wyroku ETPC, jednego wyroku TSUE i uchwały SN, bez szerszego odniesienia do ich treści. Jednak przywołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej orzeczenia nie mogą w całości zastąpić stanowiska strony skarżącej (orzecznictwo może stanowić wsparcie dla zaprezentowanego stanowiska). Nie mogą też one uzupełnić braków w zarzutach kasacyjnych, jeśli nawet w orzeczeniach tych mowa jest o przepisach, które legły u podstaw tezy w nich zawartej.
Reasumując stwierdzić należy, że wadliwość skargi kasacyjnej powoduje, iż uchyla się ona spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
sędzia W. Stachurski sędzia K. Winiarski sędzia J. Sokołowska