III FSK 498/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka złożyła wniosek o unieważnienie nadanego jej numeru NIP, argumentując, że otrzymała dwa numery NIP, co powoduje problemy w obrocie gospodarczym. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, który stanowi, że unieważnienie NIP następuje z urzędu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki, uznając, że przepis ten nie dopuszcza wszczęcia postępowania na wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd wskazał, że literalna treść przepisu art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP nie wyklucza możliwości złożenia wniosku o unieważnienie NIP. Stosując wykładnię systemową i celowościową, NSA stwierdził, że odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej (w tym art. 165 § 1 i art. 248 § 1 O.p.) pozwala na wszczęcie postępowania również na wniosek strony. Sąd podkreślił, że odmienna wykładnia prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP), pozbawiając stronę możliwości dochodzenia swoich praw. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienia organów administracji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia NIP oraz ochrona konstytucyjnego prawa do sądu w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego nadania NIP i interpretacji przepisów ustawy o NIP w powiązaniu z Ordynacją podatkową.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postępowanie w sprawie unieważnienia numeru NIP może być wszczęte na wniosek strony, czy tylko z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie w sprawie unieważnienia numeru NIP może być wszczęte na wniosek strony.
Uzasadnienie
NSA uznał, że literalna treść art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP nie wyklucza możliwości złożenia wniosku o unieważnienie NIP. Odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej (w tym art. 165 § 1 i art. 248 § 1 O.p.) pozwala na wszczęcie postępowania również na wniosek strony. Odmowa wszczęcia postępowania na wniosek naruszałaby konstytucyjne prawo do sądu.
Czy odmowa wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia NIP na wniosek strony narusza konstytucyjne prawo do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, narusza.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że wykładnia przepisów ograniczająca możliwość złożenia wniosku o unieważnienie NIP i prowadząca do odmowy wszczęcia postępowania narusza prawo do sądu gwarantowane przez art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.
Przepisy (12)
Główne
ustawa o NIP art. 8c § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
Przepis ten, mimo że stanowi o unieważnieniu NIP z urzędu, nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania na wniosek strony, zwłaszcza w kontekście odesłania do przepisów Ordynacji podatkowej.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 165 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis ten, dotyczący wszczęcia postępowania podatkowego na żądanie strony lub z urzędu, ma zastosowanie do postępowania w sprawie unieważnienia NIP.
O.p. art. 165a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 248 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis ten, dotyczący wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ma zastosowanie do unieważnienia NIP.
O.p. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakazuje zamykania drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP powinna uwzględniać możliwość wszczęcia postępowania na wniosek strony, a nie tylko z urzędu. • Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia NIP na wniosek strony narusza konstytucyjne prawo do sądu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące niezasadności nadania dwóch NIP, które wykraczają poza zakres zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
tak ważkiej w skutkach wykładni przepisu nie powinno się dokonywać wyłącznie w ten sposób • żaden przepis prawa nie jest bowiem oderwaną jednostką, lecz występuje w pewnym kontekście systemowym • wykładnia prawa powinna być dokonywana w zgodzie z Konstytucją • odmienna wykładnia art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP pozbawia stronę dochodzenia swoich praw • ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw
Skład orzekający
Jolanta Sokołowska
sprawozdawca
Krzysztof Przasnyski
członek
Paweł Borszowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia NIP oraz ochrona konstytucyjnego prawa do sądu w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego nadania NIP i interpretacji przepisów ustawy o NIP w powiązaniu z Ordynacją podatkową.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i dostępu do wymiaru sprawiedliwości w kontekście procedury administracyjnej dotyczącej NIP, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Czy można wnioskować o unieważnienie NIP? NSA: Tak, odmowa narusza prawo do sądu!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.