III FSK 481/24

III FSK 481/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Wojciech Stachurski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gl 975/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-11-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 64cd § 1, art. 6 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 975/23 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 maja 2023 r. nr 2401-IEE.7192.154.2023.2.MSN w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 975/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. M. (dalej jako: "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gliwicach do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego zaskarżając ten wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej jako: "u.p.e.a."), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu przez skład orzekający, że złożenie wniosku o udzielenie ulgi w postaci odroczenia terminu zapłaty podatku dochodowego za lata 2019 i 2020, który na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie został rozpoznany świadczy o braku zamiaru i dążeniu Skarżącej do uchylania się od wykonania obowiązku, co z kolei w dalszej kolejności obliguje organ egzekucyjny – będący jednocześnie wierzycielem – do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, a nadto, że samo złożenie wniosku o udzielenie ww. ulgi nie unieważnia obowiązku wpłaty należności podatkowej w terminie, podczas gdy to zwłoka organu i bezzasadne pozostawienie wniosku Skarżącej bez rozpatrzenia spowodowało wydłużenie się czasu uregulowania należności podatkowych przez Skarżącą;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 64cd § 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu przez skład orzekający, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w niniejszej sprawie było zgodne z prawem i nie ma podstaw do zwrotu Skarżącej wyegzekwowanych odsetek i kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania, jako kwot nienależycie pobranych przez organ, podczas gdy w ocenie Skarżącej działanie organu zmierzało wyłącznie do celowego obciążenia Skarżącej dodatkowymi kosztami postępowania egzekucyjnego, bowiem nie było żadnych podstaw, ażeby twierdzić, iż Skarżąca celowo uchyla się od uregulowania należności podatkowych na rzecz organu;
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte zgodnie z prawem, pomimo że Skarżąca nie uchylała się od obowiązku zapłaty podatku i złożyła wniosek o udzielenie ulgi, tj. odroczenie terminu zapłaty podatku dochodowego za lata 2019 i 2020, który to wniosek na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie został rozpoznany, w związku z czym Skarżąca pozostała w usprawiedliwionym przekonaniu, iż obowiązek zapłaty uaktualni się po rozpoznaniu wniosku przez organ – w przeciwnym wypadku bowiem, jaki sens miałoby składanie przez Skarżącą wniosku o udzielenie ulgi, skoro i tak zobowiązana jest do poniesienia kosztów postępowania egzekucyjnego, mimo że do jego wszczęcia doszło bez winy Skarżącej, w sposób niezgodny z prawem;
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 § 3 u.p.e.a., art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi pomimo tego, że postanowienie organu zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, a organ działał wbrew zasadzie niezbędności, celowości i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego o obciążenie Skarżącej dodatkowymi bardzo wysokimi kosztami w sytuacji, kiedy organ nie miał podstaw do uznania, że Skarżąca uchyla się od obowiązku zapłaty podatku, bowiem złożyła wniosek o udzielenie ulgi w postaci odroczenia terminu zapłaty, a nadto dokonała dobrowolnej wpłaty w wysokości 70.500,00 zł, oczekując zaś na rozpoznanie wniosku przez organ – organ wszczął bezpodstawnie postępowanie egzekucyjne, obciążając Skarżącą dodatkowymi ogromnymi kosztami postępowania.
Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), jak również naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 § 1 u.p.e.a.. Dla oceny zasadności tego zarzutu kluczowe staje się wskazanie na sposób rozumienia art. 6
§ 1 u.p.e.a. Zgodnie z przywołanym unormowaniem, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Na podstawie tej regulacji ustawodawca wprowadził obowiązek podjęcia przez wierzyciela czynności, które zmierzają do zastosowania środków egzekucyjnych. Normatywnie nałożona powinność podjęcia przez wierzyciela czynności aktualizuje się w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Zaistnienie zatem tej normatywnej powinności nałożonej na wierzyciela jest skutkiem spełnienia się dwóch elementów, tj. po pierwsze istnienia obowiązku, a po drugie uchylania się zobowiązanego od jego wykonania. Istotne staje się ustalenie zakresu znaczeniowego pojęcia "uchylania się zobowiązanego" od wykonania obowiązku. Dla wskazania tego zakresu znaczeniowego trzeba uwzględnić taki sposób zachowania się zobowiązanego, który jest uchylaniem się odnoszącym się do danego obowiązku i jednocześnie jego wykonania. W konkretnym przypadku ocenie podlega zatem sposób zachowania się podmiotu będącego zobowiązanym w odniesieniu do wykonania obowiązku, który na nim ciąży. Jeżeli zatem sposób zachowania się podmiotu (zobowiązanego) nie jest potwierdzeniem tego, że zmierza on do wykonania tego ustawowego obowiązku należy przyjąć, że aktualizuje się powinność określona w art. 6 § 1 u.p.e.a., a zatem podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.
Zasadą wynikającą wprost z art. 6 § 1 u.p.e.a. jest zasada obligatoryjnego prowadzenia egzekucji administracyjnej (inaczej zasada prawnego obowiązku podjęcia odpowiednich kroków przez wierzyciela w celu wszczęcia egzekucji). Zgodnie z nią wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Oznacza to, iż w sytuacji niewykonania określonych obowiązków przez zobowiązanego wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 629/20).
Zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, jeżeli obowiązek stał się wymagalny,
a zobowiązany nie podjął działań do jego wykonania. Wskazać należy, że choć u.p.e.a. nie zawiera definicji pojęcia "uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku", to jednakże na podstawie całokształtu przepisów regulujących instytucje administracyjnego postępowania egzekucyjnego można uznać, że organ przystępuje do czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania. Przy czym za spełnienie obowiązku należy uznać jego wykonanie w całości, nie zaś częściowe jego wykonanie i podjęcie starań w celu realizacji tego obowiązku w przyszłości. Wykonalność aktu administracyjnego obejmuje bowiem wszystkie obowiązki określone przez właściwy organ administracyjny (por. wyroki NSA z: 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1820/08; z 20 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1988/17).
Na gruncie administracyjnego postępowania egzekucyjnego obowiązuje zatem zasada obligatoryjnego podejmowania egzekucji, a skutkiem podjętych przez wierzyciela "czynności" jest zasadniczo powstanie obowiązku wszczęcia przez organ egzekucyjny postępowania i przystąpienia do egzekucji (por. wyrok WSA w Szczecinie z 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 1069/15; wyrok NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II FSK 797/10). Wymagalność obowiązku oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność i jej nie wykonuje, a organy mają możność żądania przymusowego spełnienia tej powinności.
Przenosząc te uwagi ogólne do niniejszej sprawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności zaległości nie powoduje, że nie można Skarżącej przypisać zamiaru uchylania się od wykonania obowiązku. Z treści art. 6 § 1 u.p.e.a. wynika dla wierzyciela obowiązek podjęcia czynności w celu doprowadzenia do przymusowego wykonania obowiązku w przypadku jego wymagalności. Przepis ten nie pozostawia organowi wyboru, nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Niewykonanie wymagalnego obowiązku nakłada na wierzyciela obowiązek zainicjowania działań zmierzających do jego wyegzekwowania.
Należy w tym miejscu podkreślić, że postępowanie egzekucyjne ma charakter wykonawczy względem uprzednio powstałego obowiązku. Jego celem jest doprowadzenie do realizacji obowiązku, a nie samo w sobie wyrządzenie dolegliwości zobowiązanemu. Dopóki więc w obrocie prawnym istnieje skonkretyzowany obowiązek, który nie jest wykonywany w sposób dobrowolny przez podmiot zobowiązany, dopóty prowadzenie postępowania egzekucyjnego z mocy art. 6 § 1 u.p.e.a. jest obowiązkowe (podobnie w wyroku NSA z 20 maja 2020 r. II OSK 3198/19).
Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że mimo upływu terminu płatności oraz doręczenia upomnień, Skarżąca nie spełniła ciążącego obowiązku zapłaty należnego podatku. Organ był zatem uprawniony przyjąć, że Skarżąca uchyla się od obowiązku i wszcząć z datą nadania klauzuli wykonalności 8 września 2021 r. postępowanie egzekucyjne. Podatek niezapłacony w terminie staje się bowiem zaległością podatkową, a powstanie zaległości podatkowej powoduje możliwość i obowiązek wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, samo złożenie wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązania nie stanowi obligatoryjnej przesłanki odstąpienia od podjęcia przez wierzyciela działań, o których mowa w art. 6 § 1 u.p.e.a., jak i nie wpływa na dopuszczalność wszczętego wcześniej postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA 7 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3197/14). Dopiero wydanie pozytywnej decyzji w przedmiocie przyznania ulgi może skutecznie rzutować na dopuszczalność wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz jego kontynuowanie. Gdyby podzielić przeciwne stanowisko, to wówczas należałoby zaakceptować niedopuszczalną w świetle obowiązującego prawa sytuację, w której złożenie nawet gołosłownego wniosku o rozłożenie zaległości na raty musiałoby każdorazowo skutkować wstrzymaniem czynności egzekucyjnych. Uniemożliwiłoby to realizację zasady obowiązkowego wszczynania egzekucji ustanowionej w art. 6 u.p.e.a., gdyż w tym czasie zobowiązany mógłby skutecznie i bez ryzyka usunąć majątek spod egzekucji. Ratio legis wskazanych wyżej regulacji wiąże się z zatem z zapobieżeniem sytuacji, w której zobowiązany mógłby poprzez dowolne wnioskowanie odraczać rozpoczęcie przymusowego ściągania należności (i w tym okresie wyzbywać się podlegającego egzekucji majątku) lub przerywać prowadzone już przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne (por. wyrok NSA z 9 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 259/14).
W ustalonym stanie faktycznym organy były umocowane do wystawienia tytułów wykonawczych i podjęcia czynności egzekucyjnych, dlatego też zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 u.p.e.a. należy uznać za niezasadny. Jeszcze raz należy podkreślić, że złożenie wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego nie jest przesłanką odstąpienia od podjęcia przez wierzyciela działań wskazanych w art. 6 § 1 u.p.e.a.
W konsekwencji, jako bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a.. Z treści tego drugiego przepisu wynika, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji administracyjnej.
Przepis art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. nadaje prawa dłużnikowi do wyrównania uszczuplenia jego majątku spowodowanego działaniami egzekucyjnymi państwa wobec tegoż dłużnika zmierzającymi do wypełnienia przez niego obowiązku, który – jak się okazało nigdy nie istniał. Zawężająca interpretacja tego przepisu byłaby niezgodna z konstytucyjnie chronionym prawem własności (art. 64 Konstytucji), które to prawo państwo jest zobowiązane szczególnie chronić (art. 21 ust. 1 Konstytucji). Niewątpliwie obciążanie obywatela kosztami prowadzonego przez państwo postępowania egzekucyjnego dla wyegzekwowania obowiązku, który był obowiązkiem nieistniejącym, godziłoby w sposób oczywisty w prawo własności. Niesprawiedliwe i nazbyt formalistyczne byłoby uznanie, że podmiot, któremu organ w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego zwraca wyegzekwowaną należność, jest jednocześnie zobowiązany do ponoszenia kosztów egzekucyjnych związanych z prowadzoną egzekucją w celu wyegzekwowania tejże zwracanej należności głównej.
W związku z wykazaniem, że prowadzenie w przedmiotowej sprawie egzekucji administracyjnej było zarówno uzasadnione, jak i zgodne z prawem, ww. zarzut nie mógł zostać uznany za zasadny.
Nie może również odnieść pożądanego przez Skarżącą skutku zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 64cd § 1 u.p.e.a.
Stosownie do przepisu art. 64cd § 1 u.p.e.a., jeżeli po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym wszczęcie postępowania egzekucyjnego po złożeniu przez podatnika wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych wymaga oceny respektowania zasad ogólnych postępowania (art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.) oraz nie może doprowadzić do tego, iż jedynym celem tego postępowania stanie się naliczenie opłat, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 2135/08). Wskazuje się bowiem, że wszczynając egzekucję administracyjną organ podatkowy (wierzyciel) powinien mieć na względzie zasadę zaufania obywatela do organów państwa, jak również mieć na uwadze to, że celem tego postępowania nie jest wyrządzenie zobowiązanemu dodatkowej dolegliwości (zasada celowości prowadzenia egzekucji). Z kolei przy prowadzeniu postępowania egzekucyjnego powinny być respektowane m.in. zasada niezbędności - art. 7 § 3 u.p.e.a. oraz zasada gospodarnego prowadzenia egzekucji - art. 8 § 1 pkt 9 u.p.e.a..
Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie zaznacza, że ocena, czy celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego było w istocie wyłącznie naliczenie opłat egzekucyjnych, musi być dokonywana każdorazowo przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, w których ewentualna kwestia przyznania ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego pozostaje wyłącznie jednym z elementów tej analizy, a nie - co zdaje się nietrafnie zarzucać Skarżąca - przesłanką przesądzającą jednoznacznie i niejako z góry o niezgodności z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por. cytowany w zaskarżonym orzeczeniu wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1957/10, w którym Sąd wyraźnie akceptując przedstawiony w wyroku II FSK 2135/08 pogląd, uznał jednak, że na kanwie rozpatrywanej sprawy fakt wszczęcia egzekucji po złożeniu wniosku o rozłożenie płatności zaległości podatkowej na raty, nie świadczył o naruszeniu przepisów prawa).
Skarżąca dnia 28 czerwca 2021 r. złożyła wniosek w sprawie odroczenia zapłaty zaległości objętej tytułami wykonawczymi. Postanowieniami z dnia 6 września 2021 r. wnioski te zostały przez organ pozostawione bez rozpoznania. Tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu podatku za lata 2019 i 2020 wystawione zostały w dniu 8 września 2021 r. Następnie w dniu 29 listopada 2021 r., czyli już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i co więcej, wyegzekwowaniu całej należności, organ odwoławczy uchylił ww. postanowienia o pozostawieniu wniosków bez rozpoznania.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy, nie sposób twierdzić, że wszczęcie egzekucji zmierzało nie do realizacji zasadniczego celu inicjowanego postępowania (przymusowej realizacji obowiązku, którego nie wykonuje podatnik), ale do naliczenia kosztów egzekucyjnych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 § 3 u.p.e.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Należy wyjaśnić, że przepis art. 18 u.p.e.a. przewiduje w postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednie zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. oznacza, że mogą być one stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie i w granicach prawa. Stąd, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w sprawie nie mogło również do naruszenia wspomnianych przepisów. O naruszeniu art. 8 § 1 k.p.a. i zawartej w nim normy nakazującej organom administracji publicznej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, nie może stanowić podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni.
Ponadto, z zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i orzeczenia wydane w wyniku tak przeprowadzonego postępowania, mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżąca nie podważyła skutecznie oceny dokonanej w zaskarżonym wyroku, zaś niezadowolenie Skarżącej z wydanego przez organ rozstrzygnięcia nie może być utożsamiane z naruszeniem wynikającego z art. 8 § 1 k.p.a. obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Nie sposób przyjąć, że wymóg prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej będzie zachowany tylko wówczas, gdy organy administracji będą wydawać rozstrzygnięcia, których oczekuje strona postępowania.
Natomiast zgodnie z art. 7 § 3 u.p.e.a., stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Należy zaznaczyć, że bezprzedmiotowość obowiązku podlegającego egzekucji zachodzi przede wszystkim wtedy, gdy następuje utrata mocy prawnej aktu, z którego on wynika, np. na skutek uchylenia, stwierdzenia nieważności bądź zmiany decyzji administracyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżąca nie przedstawiła argumentów świadczących o tym, że zastosowane środki egzekucyjne były zbędne lub niedopuszczalne, z uwagi na wcześniejsze wykonanie obowiązku lub jego bezprzedmiotowość. Zakaz stosowania środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany jest konsekwencją uznania, że celem postępowania egzekucyjnego jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku, a nie wyrządzenie mu dolegliwości w związku z uchylaniem się przez niego od wykonania obowiązku.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).
s. Bogusław Woźniak s. Wojciech Stachurski s. Krzysztof Przasnyski (spr.)