III FSK 481/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-09
NSApodatkoweWysokansa
odpowiedzialność podatkowaczłonek zarząduzaległości podatkowekaucje gwarancyjnepostępowanie dowodoweprawo podatkoweOrdynacja podatkowaNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo uchylił decyzję o odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu z powodu niewystarczających dowodów ze strony organu.

Sprawa dotyczyła odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu spółki za jej zaległości. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organu, uznając, że nie wykazał on wystarczająco wartości mienia (kaucji gwarancyjnych) ani wysokości zaległości podatkowych spółki, opierając się jedynie na twierdzeniach innych podmiotów. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA, że organ nie zweryfikował dowodów i nie wykonał wskazań poprzedniego wyroku sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie od wyroku WSA w Lublinie, który uchylił decyzję o odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu spółki. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie wykonał zaleceń poprzedniego wyroku, ponieważ nie wyjaśnił wystarczająco wysokości zaległości podatkowych spółki T. ani wartości mienia (kaucji gwarancyjnych) wskazanego przez skarżącego jako potencjalnie zwalniającego go z odpowiedzialności. Organ opierał się na informacjach od kontrahentów i organu egzekucyjnego, nie weryfikując ich dowodowo. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając zarzuty za bezzasadne. Sąd podkreślił, że organ miał obowiązek ustalić wartość mienia i wysokość zaległości w zgodzie z prawdą obiektywną, weryfikując informacje dowodowo, a nie polegając wyłącznie na twierdzeniach innych podmiotów. Brak takiej weryfikacji pozbawił skarżącego możliwości obrony. NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnego prawa podatkowego nie zasługują na uwzględnienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ podatkowy nie wykonał prawidłowo zaleceń sądu, ponieważ nie zweryfikował dowodowo wysokości zaległości podatkowych spółki ani wartości mienia (kaucji gwarancyjnych) wskazanych przez skarżącego, co narusza zasady postępowania dowodowego i prawdę obiektywną.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że WSA słusznie uchylił decyzję organu. Organ nie wykazał wartości mienia ani wysokości zaległości podatkowych w sposób zgodny z prawdą obiektywną, opierając się na niezweryfikowanych twierdzeniach kontrahentów i organu egzekucyjnego, co narusza przepisy Ordynacji podatkowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

O.p. art. 116 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ podatkowy nie wykonał zaleceń sądu pierwszej instancji dotyczących wyjaśnienia wysokości zaległości podatkowych i wartości mienia. Organ oparł się na niezweryfikowanych dowodowo twierdzeniach innych podmiotów, naruszając zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego.

Odrzucone argumenty

Organ twierdził, że wykonał zalecenia sądu i poczynił wystarczające ustalenia faktyczne. Organ argumentował, że wysokość zaległości podatkowych jest bez znaczenia dla oceny przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Organ kwestionował niewystarczające uzasadnienie wyroku WSA.

Godne uwagi sformułowania

organ poprzestał na informacjach udzielonych przez kontrahentów spółki T. oraz organ egzekucyjny Nie żądał i nie analizował dokumentów, z których bezpośrednio miały wynikać wysokości poszczególnych kaucji gwarancyjnych brak zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego, a w konsekwencji jego rzetelnej i wnikliwej analizy przez organ zasady budowania zaufania do organów podatkowych i kierowania się prawdą obiektywną wykluczają rozstrzygnięcie sprawy podatkowej wyłącznie na podstawie twierdzeń innych podmiotów bez ich jakiejkolwiek weryfikacji ze strony organu

Skład orzekający

Agnieszka Olesińska

sprawozdawca

Sławomir Presnarowicz

członek

Wojciech Stachurski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie przez organ podatkowy obowiązków dowodowych w sprawach o odpowiedzialność osób trzecich, konieczność weryfikacji informacji i stosowania zasady prawdy obiektywnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności byłego członka zarządu i przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje kluczowe błędy proceduralne organów podatkowych w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, co jest częstym problemem w praktyce i stanowi cenną lekcję dla prawników.

Organ podatkowy przegrywa w NSA przez brak dowodów: czy Twoja sprawa jest bezpieczna?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 481/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Sławomir Presnarowicz
Wojciech Stachurski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
I SA/Lu 519/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2021-12-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 116 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Karolina Niemiec, , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Lu 519/21 w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 29 lipca 2021 r. nr 0601-IEW.4121.3.2020 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz L. P. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
|III FSK 481/22 | |
| | |
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 519/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi L. P. (dalej jako: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 29 lipca 2021 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu spółki uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz skarżącego kwotę 997 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazał że kluczowe dla oceny legalności kontrolowanej decyzji było po pierwsze to, że w sprawie I SA/Lu 220/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skontrolował decyzję organu we wszystkich istotnych aspektach faktycznych i prawnych, zarówno z punktu widzenia procedury podatkowej, jak również materialnego prawa podatkowego. Po drugie - prawomocny wyrok w powołanej wyżej sprawie wiążąco przesądził, w jakim zakresie organ prawidłowo zrekonstruował stan faktyczny i adekwatnie zastosował przepisy materialnego prawa podatkowego. Po trzecie zaś - mocą prawomocnego wyroku w sprawie sygn. I SA/Lu 220/20 organ został zobowiązany do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i dokonania ocen prawnych wyłącznie w zakresie przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako: O.p.), a więc znaczenia mienia wskazanego przez skarżącego dla jego odpowiedzialności podatkowej za wymienione zaległości spółki T. Następnie WSA w Lublinie podkreślił, że w wykonaniu prawomocnego wyroku z 12 sierpnia 2020 r. w sprawie sygn. I SA/Lu 220/20 organ przyjął, że skarżący pierwszy raz wymienił kaucje gwarancyjne po formalnym stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec spółki T. W następstwie zaliczył je do nowego mienia w rozumieniu przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 Op. Natomiast organ nie wykonał wskazań co do dalszego postępowania podatkowego wyrażonych w prawomocnym wyroku w sprawie sygn. I SA/Lu 220/20 w zakresie dotyczącym relacji wartości mienia wskazanego przez skarżącego do wysokości zaległości podatkowych spółki T. Przede wszystkim organ nie wyjaśnił, na podstawie jakiego konkretnego materiału dowodowego ustalił, że zaległości podatkowe spółki T. kształtowały się na poziomie od 1.600.000 zł w czerwcu 2016 r. do 1.100.000 zł w listopadzie 2020 r. Nie omówił bowiem, z czego wynikały poszczególne zaległości podatkowe spółki T. (z deklaracji czy decyzji podatkowych), w jakim zakresie i kiedy zostały one zapłacone (dobrowolnie czy w trybie przymusu egzekucyjnego), w rezultacie jaka ich wysokość nadal obciąża spółkę T. Sumaryczne kwoty zaległości podatkowych spółki T. rzędu od 1.600.000 zł w czerwcu 2016 r. do 1.100.000 zł w listopadzie 2020 r. organ wymienił na s. 43 kontrolowanej decyzji, a na stronie 25 tej decyzji mówił o zaległościach podatkowych spółki T. rzędu 320.000 zł do powstania zaległości objętych kontrolowaną decyzją. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w dotychczasowym postępowaniu podatkowym organ dowolnie ograniczył się do przytoczenia twierdzeń kontrahentów spółki T. i organu egzekucyjnego na potrzeby ustalenia wartości i rozliczenia kaucji gwarancyjnych wskazanych przez skarżącego oraz wysokości i rozliczenia zaległości podatkowych spółki T. Dowolnie odstąpił od zweryfikowania opisywanych okoliczności z prawdą obiektywną, czy są one wyczerpujące i spójne. Zdaniem WSA w Lublinie, zaniechania organu w tym zakresie naruszają art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 O.p. w sposób, który niewątpliwie mógł wpłynąć na wynik sprawy, a ściślej na odpowiedzialność skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości spółki T. Sąd pierwszej instancji dodał nadto, że decyzja organu z 31 stycznia 2019 r., umarzająca postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki T. z tytułu podatku od towarów i usług za wybrane okresy rozliczeniowe zawarte w 2011 r. i 2012 r. z powołaniem się na przesłankę z art. 116 § 1 pkt 2 O.p., dodatkowo potęguje istotne wątpliwości co do obiektywizmu i rzetelności organu przy wydaniu kontrolowanej decyzji. Sąd ten wskazał, że dalszym postępowaniu podatkowym organ ma uwzględnić stanowisko prawne sądu. W zgodzie z prawdą obiektywną wyjaśnić ma wszystkie okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia art. 116 § 1 pkt 2 O.p., a więc związane zwartością mienia wskazanego przez skarżącego i wysokością zaległości podatkowych spółki T.. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).
Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. 173 § li § 2 oraz art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, tj. ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.) złożył pełnomocnik organu, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenia przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
• art. 145 § pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 153 p.p.s.a przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, w związku z błędnym przyjęciem, że organ nie wykonał zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12.08.2020 r., sygn. akt I SA/Lu 220/20, co do dalszego postępowania w zakresie dotyczącym relacji wartości mienia wskazanego przez skarżącego do wysokości zaległości spółki T., podczas gdy w rzeczywistości zalecenia takie zostały wykonane na podstawie kompletnego, wyczerpująco rozpatrzonego i właściwie ocenionego materiału dowodowego, czemu dano wyraz w prawidłowym uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji;
• art. 145 § pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 121, art. 122, art. 180, art. 181, art. 181 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p. przez błędne przyjęcie, że organ podatkowy w dotychczasowym postępowaniu dowolnie ograniczył się do przytoczenia twierdzeń kontrahentów spółki T. i organu egzekucyjnego na potrzeby ustalenia wartości i rozliczenia kaucji gwarancyjnych oraz wysokości i rozliczenia zaległości podatkowych T., w sytuacji gdy poczynione przez organ ustalenia faktyczne w tym zakresie są wystarczające dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia;
• art. 145 § pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 153 p.p.s.a w związku z art. 116 § 1 pkt 2 i art. 187 § 1 O.p. przez uznanie, że organ podatkowy nie wykazał jaka wysokość zaległości nadal obciąża Spółkę, w sytuacji gdy powyższa okoliczność pozostaje bez znaczenia dla wykazania czy w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 116 § 1 pkt 2 O.p.;
• art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a, przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, w związku z niewystarczającym sporządzeniem uzasadnienia wyroku w zakresie wyjaśnienia motywów orzekania, co w konsekwencji doprowadziło do zaniechania obowiązku przeprowadzenia sądowej kontroli całego rozstrzygnięcia organu podatkowego i nieustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich istotnych jej aspektów.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik organu wniósł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna organu nie jest zasadna.
Zarzucając naruszenie art. 145 § pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 121, art. 122, art. 180, art. 181, art. 181 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p. autor skargi kasacyjnej nie zgadza się ze stanowiskiem WSA, że organ podatkowy w dotychczasowym postępowaniu dowolnie ograniczył się do przytoczenia twierdzeń kontrahentów spółki T. i organu egzekucyjnego na potrzeby ustalenia wartości i rozliczenia kaucji gwarancyjnych oraz wysokości i rozliczenia zaległości podatkowych T., w sytuacji gdy poczynione przez organ ustalenia faktyczne w tym zakresie są wystarczające dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Stanowisko organu jest więc takie, że poczyniono dostateczne ustalenia co do wysokości kaucji gwarancyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że ustalając wartość mienia wskazanego [przez skarżącego w kontekście przesłanki zwalniającej z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. organ oparł się na informacjach pochodzących od innych podmiotów, a nie na dowodach źródłowych. Organ nie zweryfikował prawdziwości tych informacji, a WSA słusznie dopatrzył się tu uchybienia dowodowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku kaucji gwarancyjnych rozważanych w sprawie z punktu widzenia art. 116 § 1 pkt 2 O.p. organ poprzestał na informacjach udzielonych przez kontrahentów spółki T. oraz organ egzekucyjny. Nie żądał i nie analizował dokumentów, z których bezpośrednio miały wynikać wysokości poszczególnych kaucji gwarancyjnych oraz ich rozliczenie poza egzekucją i w ramach egzekucji prowadzonej wobec spółki T.
Zasadnie WSA wskazał, że z perspektywy art. 116 § 1 pkt 2 O.p. zadanie skarżącego polegało na wskazaniu organowi mienia o cechach nowości, które - w przekonaniu skarżącego - mogłoby uwolnić go od odpowiedzialności podatkowej jako byłego członka zarządu spółki T. Organ przyjął, że kaucje gwarancyjne wymienione przez skarżącego miały cechę nowości w rozumieniu przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Wobec tego, gdy organ uzyskał taką informację od skarżącego, wówczas na organie spoczął obowiązek ustalenia wartości wskazanego mienia w relacji do wysokości zaległości podatkowych spółki T. w zgodzie z prawdą obiektywną, w myśl stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie sygn. I SA/Lu 220/20. Oznacza to, że wszelkie informacje, pochodzące od kontrahentów spółki T., organu egzekucyjnego, dotyczące tych wielkości wymagały od organu zgromadzenia dowodów, które były podstawą udzielonych informacji. Zarówno kontrahenci spółki T., jak również organ egzekucyjny z różnych przyczyn mogli nie uwzględnić wszystkich istotnych faktów (kwot, elementów rozliczeń) bądź błędnie je interpretować. Brak zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego, a w konsekwencji jego rzetelnej i wnikliwej analizy przez organ miał ten skutek, że dotychczasowe ustalenia organu, odnoszące się do wysokości zaległości podatkowych spółki T. i należnych jej kaucji gwarancyjnych, nie mają u podstaw faktów wynikających z jednoznacznych dowodów, ale bazują na twierdzeniach, przekonaniach innych podmiotów. Taki sposób postępowania organu pozbawił skarżącego realnej możliwości zweryfikowania wielkości przedstawionych przez kontrahentów spółki T. i organ egzekucyjny, zwłaszcza że skarżący od 2013 r. nie jest już członkiem zarządu spółki T.
W sytuacji, w której skarżący toczy spór z organem o przesłankę przewidzianą w art. 116 § 1 pkt 2 O.p., zasady budowania zaufania do organów podatkowych i kierowania się prawdą obiektywną wykluczają rozstrzygnięcie sprawy podatkowej wyłącznie na podstawie twierdzeń innych podmiotów bez ich jakiejkolwiek weryfikacji ze strony organu. Natomiast punktem wyjścia dla organu powinny być wszystkie dokumenty, z których oferowane twierdzenia mają wynikać, aby po ich samodzielnej lekturze i analizie organ był w stanie jednoznacznie wykluczyć bądź zweryfikować ewentualne nieprawidłowości, mogące finalnie okazać się istotne dla odpowiedzialności podatkowej skarżącego. Dopiero wówczas również skarżący uzyskuje możliwość odniesienia się do dokumentów, obrazujących wysokość i rozliczenie kaucji gwarancyjnych należnych spółce T. oraz jej zaległości podatkowych, a więc przedstawienia konkretnych argumentów i wykazania konkretnych luk, błędów czy nieścisłości w tej dokumentacji.
WSA miał podstawy by orzec, że organ dopuścił się uchybienia art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 O.p. ograniczając się do przytoczenia twierdzeń kontrahentów spółki T. i organu egzekucyjnego na potrzeby ustalenia wartości i rozliczenia kaucji gwarancyjnych wskazanych przez skarżącego oraz wysokości i rozliczenia zaległości podatkowych spółki T. Organ bezpodstawnie odstąpił od zweryfikowania opisywanych okoliczności z prawdą obiektywną; nie zbadał, czy są one wyczerpujące i spójne.
Z omówionych powodów bezzasadny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 121, art. 122, art. 180, art. 181, art. 181 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p.
Bezzasadnie zarzucono również naruszenie art. 145 § pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 116 § 1 pkt 2 i art. 187 § 1 O.p. przez uznanie, że organ podatkowy nie wykazał, jaka wysokość zaległości nadal obciąża Spółkę, w sytuacji gdy zdaniem aktora skargi kasacyjnej powyższa okoliczność pozostaje bez znaczenia dla wykazania, czy w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielając tego poglądu zauważa, że w myśl art. 116 § 1 pkt 2 O.p. członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności wskazując organowi mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki "w całości lub w znacznej części". Skoro zatem wystarczy, aby zaspokojenie zaległości podatkowych ze wskazanego mienia nastąpiło "w znacznej części", to bezwzględnie należy ustalić, jaka jest wysokość zaległości podatkowych. Nie sposób stwierdzić, aby w świetle przytoczonego przepisu była to okoliczność bez znaczenia dla wykazania, czy w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. W wykonaniu prawomocnego wyroku z 12 sierpnia 2020 r. w sprawie sygn. I SA/Lu 220/20 organ przyjął, że skarżący pierwszy raz wymienił kaucje gwarancyjne po formalnym stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec spółki T. W następstwie organ zaliczył je do nowego mienia w rozumieniu przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Skoro organ przyznaje, że Skarżący wskazał mienie, które nie było wcześniej brane pod uwagę przy dochodzeniu należności podatkowych spółki, a zatem potencjalnie spełnia przesłankę przewidzianą w przytoczonym przepisie pkt 2, to wartość tego mienia jest kluczowa dla stwierdzenia, czy można z niego zaspokoić zaległości podatkowe spółki "w znacznej części". Z tego samego powodu kluczowe jest precyzyjne określenie wysokości zaległości podatkowych spółki. Skoro bowiem organ ma się wypowiedzieć co do tego, czy wskazane przez Skarżącego mienie pozwalało na zaspokojenie zaległości "w znacznej części", to podstawowe znaczenie ma wskazanie, ile wynosi całość zaległości, aby można było stwierdzić, jaka część tych zaległości może być uznana za "znaczną" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 2 O.p.
W zarzucie tym bezzasadnie wskazano również na naruszenie art. 153 P.p.s.a. W motywach prawomocnego wyroku w sprawie sygn. I SA/Lu 220/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ocenił, że zaskarżona decyzja z 31 grudnia 2019 r. wydana została z naruszeniem art. 116 § 1 pkt 2 O.p., polegającym na błędnej wykładni. W konsekwencji zdaniem WSA organ nie dokonał wyczerpujących ustaleń. Mocą prawomocnego wyroku w sprawie sygn. I SA/Lu 220/20 organ został zobowiązany do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i dokonania ocen prawnych wyłącznie w zakresie przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 O.p., a więc znaczenia mienia wskazanego przez skarżącego dla jego odpowiedzialności podatkowej za wymienione zaległości spółki T.
Zasadnie zatem sąd pierwszej instancji wskazał, że organ nie wykonał wskazań co do dalszego postępowania podatkowego wyrażonych w prawomocnym wyroku w sprawie sygn. I SA/Lu 220/20 w zakresie dotyczącym relacji wartości mienia wskazanego przez skarżącego do wysokości zaległości podatkowych spółki T. Czyni to bezzasadnym zarówno powyżej oceniony zarzut, jak też zarzut wskazany w skardze kasacyjnej jako pierwszy, tj. zarzut naruszenia art. 145 § pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 153 p.p.s.a przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, w związku z błędnym - jak wskazano w skardze kasacyjnej - przyjęciem, że organ nie wykonał zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12.08.2020 r., sygn. akt I SA/Lu 220/20, co do dalszego postępowania w zakresie dotyczącym relacji wartości mienia wskazanego przez skarżącego do wysokości zaległości spółki T., podczas gdy w rzeczywistości zdaniem organu zalecenia takie zostały wykonane na podstawie kompletnego, wyczerpująco rozpatrzonego i właściwie ocenionego materiału dowodowego, czemu dano wyraz w prawidłowym uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji.
Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze kasacyjnej, sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że organ nie wyjaśnił, na podstawie jakiego konkretnego materiału dowodowego ustalił, że zaległości podatkowe spółki T. kształtowały się na poziomie od 1.600.000 zł w czerwcu 2016 r. do 1.100.000 zł w listopadzie 2020 r. Nie omówił bowiem z czego wynikały poszczególne zaległości podatkowe spółki T. (z deklaracji czy decyzji podatkowych), w jakim zakresie i kiedy zostały one zapłacone (dobrowolnie czy w trybie przymusu egzekucyjnego), w rezultacie jaka ich wysokość nadal obciąża spółkę T. Sumaryczne kwoty zaległości podatkowych spółki T. rzędu od 1.600.000 zł w czerwcu 2016 r. do 1.100.000 zł w listopadzie 2020 r. organ wymienił na s. 43 kontrolowanej decyzji, a na stronie 25 tej decyzji mówił o zaległościach podatkowych spółki T. rzędu 320.000 zł do powstania zaległości objętych kontrolowaną decyzją.
Także w przypadku kaucji gwarancyjnych rozważanych w sprawie z punktu widzenia art. 116 § 1 pkt 2 O.p. organ poprzestał na informacjach udzielonych przez kontrahentów spółki T. oraz organ egzekucyjny. Nie żądał i nie analizował dokumentów, z których bezpośrednio miały wynikać wysokości poszczególnych kaucji gwarancyjnych oraz ich rozliczenie poza egzekucją i w ramach egzekucji prowadzonej wobec spółki T. Zalecenia wynikające z wcześniejszego prawomocnego wyroku nie zostały zatem wykonane w pełni.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że z perspektywy art. 116 § 1 pkt 2 O.p. zadanie skarżącego polegało na wskazaniu organowi mienia o cechach nowości, które - w przekonaniu skarżącego - mogłoby uwolnić go od odpowiedzialności podatkowej jako byłego członka zarządu spółki T. Organ przyjął, że kaucje gwarancyjne wymienione przez skarżącego miały cechę nowości w rozumieniu przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Wobec tego, gdy organ uzyskał taką informację od skarżącego, wówczas na organie spoczął obowiązek ustalenia wartości wskazanego mienia w relacji do wysokości zaległości podatkowych spółki T. w zgodzie z prawdą obiektywną, w myśl stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie sygn. I SA/Lu 220/20. Oznacza to, że wszelkie informacje, pochodzące od kontrahentów spółki T., organu egzekucyjnego, dotyczące tych wielkości wymagały od organu zgromadzenia dowodów, które były podstawą udzielonych informacji. Zarówno kontrahenci spółki T., jak również organ egzekucyjny z różnych przyczyn mogli nie uwzględnić wszystkich istotnych faktów (kwot, elementów rozliczeń) bądź błędnie je interpretować. Brak zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego, a w konsekwencji jego rzetelnej i wnikliwej analizy przez organ miał ten skutek, że dotychczasowe ustalenia organu, odnoszące się do wysokości zaległości podatkowych spółki T. i należnych jej kaucji gwarancyjnych, nie mają u podstaw faktów wynikających z jednoznacznych dowodów, ale bazują na twierdzeniach, przekonaniach innych podmiotów. Taki sposób postępowania organu pozbawił skarżącego realnej możliwości zweryfikowania wielkości przedstawionych przez kontrahentów spółki T. i organ egzekucyjny, zwłaszcza że skarżący od 2013 r. nie jest już członkiem zarządu spółki T.
Niezasadnie też zarzucono naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w dostatecznym stopniu spełnia te wymogi. Uzasadnienie - wbrew zarzutowi - wyczerpująco wyjaśnia motywy podjętego rozstrzygnięcia i ustosunkowuje się do wszystkich istotnych aspektów sporu w takim zakresie, w jakim sprawa nie została wcześniej oceniona w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie o sygn. akt 220/20.
Z powodów wyżej przedstawionych wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej zostały ocenione jako bezzasadne, dlatego skarga ta została oddalona na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 2) P.p.s.a.
Agnieszka Olesińska (spr.) Wojciech Stachurski Sławomir Presnarowicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI