III FSK 469/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-07
NSApodatkoweWysokansa
podatek od nieruchomościsieć elektroenergetycznabudowlaurządzenie budowlanełącznik zdalnie sterowanywartość budowliprawo podatkoweprawo budowlaneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą opodatkowania podatkiem od nieruchomości łączników zdalnie sterowanych jako części budowli sieci elektroenergetycznej.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości łączników zdalnie sterowanych zainstalowanych na liniach elektroenergetycznych. Skarżąca kwestionowała uznanie tych łączników za część budowli, argumentując, że są one fakultatywne i nie stanowią integralnej części sieci. NSA, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, uznał, że łączniki te, jako elementy zapewniające prawidłowe funkcjonowanie sieci i skracające czas przerw w dostawie energii, stanowią część budowli w rozumieniu przepisów prawa podatkowego i budowlanego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. S.A. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 r. Głównym przedmiotem sporu było opodatkowanie łączników zdalnie sterowanych, zainstalowanych na liniach elektroenergetycznych. Skarżąca argumentowała, że łączniki te nie są niezbędnym elementem sieci, mogą być odłączone bez uszkodzenia, a ich funkcja jedynie ułatwia eksploatację, nie stanowiąc części budowli podlegającej opodatkowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na liczne wcześniejsze orzeczenia, odrzucił te argumenty. Sąd podkreślił, że definicja budowli w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych obejmuje urządzenia budowlane zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Sieć elektroenergetyczna, jako budowla techniczna, składa się z powiązanych elementów, a łączniki zdalnie sterowane, skracając czas przerw w dostawie energii, pełnią istotną funkcję użytkową i techniczną, warunkując prawidłowe funkcjonowanie sieci. Sąd uznał, że łączniki te są integralną częścią instalacji zapewniającej użytkowanie sieci zgodnie z przeznaczeniem, a tym samym podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, łączniki zdalnie sterowane stanowią element budowli (sieci elektroenergetycznej) podlegającej opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Uzasadnienie

Łączniki zdalnie sterowane, jako elementy zapewniające prawidłowe funkcjonowanie sieci elektroenergetycznej i skracające czas przerw w dostawie energii, spełniają definicję urządzenia budowlanego związanego z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Stanowią one część budowli technicznej, jaką jest sieć elektroenergetyczna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 2 i 3

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

u.p.o.l. art. 2 § ust 1 pkt 3

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 190

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 197 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 72 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.b. art. 3 § pkt 1, 3 i 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.c. art. 47 § § 2

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Łączniki zdalnie sterowane nie stanowią części budowli podlegającej opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Łączniki zdalnie sterowane są fakultatywne i nie są niezbędnym elementem sieci elektroenergetycznej. Brak związku technicznego pomiędzy łącznikiem a możliwością funkcjonowania linii elektroenergetycznej. Organy błędnie oparły się na opinii biegłego z innego postępowania. Naruszenie przepisów postępowania przez organy i Sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

łączniki zdalnie sterowane stanowią element budowli podlegającej opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości sieć elektroenergetyczna w sensie "całościowym" powiązania o charakterze technicznym i użytkowym pomiędzy poszczególnymi elementami

Skład orzekający

Bogusław Woźniak

sprawozdawca

Sławomir Presnarowicz

członek

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w sprawie opodatkowania elementów sieci elektroenergetycznych, w tym łączników zdalnie sterowanych, jako części budowli."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po zmianach wprowadzonych 28 czerwca 2015 r. w Prawie budowlanym i jego interpretacji w kontekście podatku od nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu opodatkowania infrastruktury energetycznej, co może być interesujące dla firm z branży i doradców podatkowych.

Czy zdalnie sterowane łączniki na słupach energetycznych to budowla? NSA wyjaśnia.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 469/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak /sprawozdawca/
Sławomir Presnarowicz
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Lu 456/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-01-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 145 § 2, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1325
. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 190, art. 191, art. 197 § 1, art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4, art. 72 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2014 poz 849
art. 1a ust. 1 pkt 2 i 3, art. 2 ust 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1332
art. 3 pkt 1, 3 i 9,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 47 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 7 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 456/22 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 12 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 stycznia 2023 r. o sygn. I SA/Lu 456/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę P. S.A. z siedzibą w L. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z 12 lipca 2022 r., nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 r. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.".
Wyrok ten (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego), która zaskarżyła ten wyrok w całości. Sformułowała również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 145 § 2, art. 135 oraz art. 151 p.p.s.a. i z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 190, art. 191, art. 197 § 1, art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.) dalej: "O.p.", przez uznanie, że zaskarżona decyzja SKO w Białej Podlaskiej z 12 lipca 2022 r. nie narusza prawa materialnego, podczas gdy zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania podatkowego, gdyż rozstrzygnięcia organów I i II instancji wydane zostały:
a) na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego, opartego na materiale dowodowym zebranym w sposób niewszechstronny, jego pobieżnej i wybiórczej ocenie, polegającej na wyłącznym uwzględnieniu przez organ II instancji opinii sporządzonej przez biegłego w innym postępowaniu oraz błędnej analizy przez organy I i II instancji w zakresie dokumentacji złożonej przez skarżącą;
b) w oparciu o dokonane przez organ II instancji ustalenia w zakresie konstrukcji i funkcji łączników zdalnie sterowanych na podstawie opinii biegłego, którą należało uznać za nieprzydatną w sprawie, bowiem ustalenia tej opinii odnoszą się wyłącznie do przedłożonych przez skarżącą dokumentów i wyjaśnień i ich błędnej interpretacji przez biegłego, a całkowicie pomijającej istotne elementy dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. w zakresie konstrukcji i funkcji łączników zdalnie sterowanych, ich związku z funkcjonowaniem linii elektroenergetycznej, a także ustalenia czy łączniki zdalnie sterowane są częścią składową rzeczy, to jest czy łączniki takie mogą być odłączone od napowietrznej linii elektroenergetycznej bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego, co wymagało wiadomości specjalnych i w konsekwencji - dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego z zakresu elektroenergetyki, czego jednak organy l i II instancji nie uczyniły, a co błędnie WSA w Lublinie zaakceptował.
Doprowadziło to do błędnej oceny opinii sporządzonej przez biegłego na potrzeby innego postępowania podatkowego i oparcia rozstrzygnięcia o tę opinię przez organ II instancji, co błędnie zaaprobował WSA w Lublinie, akceptując w zaskarżonym wyroku ustalenia organów I i II instancji, że łączniki zdalnie sterowane stanowią element budowli podlegającej opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, choć zaskarżoną decyzję organu II instancji Sąd pierwszej instancji powinien był uznać za naruszającą przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania, a w szczególności wynikające z nich zasady prawdy obiektywnej i oficjalności, a w konsekwencji WSA w Lublinie powinien był uchylić zaskarżoną decyzję SKO w Białej Podlaskiej i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., czego jednak nie uczynił błędnie oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., a zatem to naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem treść wyroku Sądu pierwszej instancji powinna być odmienna niż miała miejsce.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 1a ust. 1 pkt 2 i 3, art. 2 ust 1 pkt 3 ustawy z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 849 ze zm., dalej: u.p.o.l.), art. 3 pkt 1, 3 i 9 ustawy 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.) dalej: "p.b." w związku z art. 47 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), dalej: "k.c.", a także art. 72 § 1 pkt 1 O.p.
Wymienione przepisy zostały naruszone przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że łączniki zdalnie sterowane stanowią instalacje zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem oraz że pomiędzy łącznikiem zdalnie sterowanym a siecią elektroenergetyczną zachodzi związek funkcjonalny, pozwalający na uznanie łącznika za część budowli. Prawidłowa wykładnia powołanych w tym zarzucie przepisów prawa materialnego powinna uwzględniać konstrukcję i funkcje łączników zdalnie sterowanych w procesie funkcjonowania linii elektroenergetycznych i dystrybucji energii elektrycznej za ich pomocą, wskazującą na fakultatywność łączników zdalnie sterowanych w funkcjonowaniu tych linii i uwzględniać fakt, że każda linia elektroenergetyczna średniego napięcia może być użytkowana zgodnie z jej przeznaczeniem bez zainstalowanego na niej łącznika zdalnie sterowanego, a w konsekwencji prawidłowa wykładnia powyżej powołanych przepisów prawa materialnego wskazuje, że:
a) łączniki zdalnie sterowane jedynie ułatwiają eksploatację linii elektroenergetycznej średniego napięcia, ale nie są ich niezbędnym składnikiem,
b) możliwa jest eksploatacja takiej linii elektroenergetycznej zgodnie z jej przeznaczeniem bez udziału łączników zdalnie sterowanych,
c) łączniki te nie spełniają przesłanek uznania ich za instalacje,
d) brak jest związku technicznego pomiędzy łącznikiem a możliwością funkcjonowania linii elektroenergetycznej, a ponadto w sytuacji, gdy związek ten zakłada okoliczność, iż dany obiekt realizuje swoją podstawową funkcję jedynie w przypadku korzystania ze wszystkich połączonych elementów, a w sprawie linia elektroenergetyczna realizuje swoją podstawową funkcję bez zamontowania przedmiotowych łączników,
e) łączniki zdalnie sterowane mogą być odłączone od napowietrznej linii elektroenergetycznej bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego,
W konsekwencji należy przyjąć, że ww. łączniki nie są częścią składową linii elektroenergetycznej, a więc łączniki zdalnie sterowane nie stanowią elementu budowli i w konsekwencji nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości ani jako budowla, w tym jako urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, ani jako część budowli, co powinno doprowadzić Sąd pierwszej instancji do wniosku, że błędnie Kolegium a wcześniej organ I instancji przyjęły, że łączniki zdalnie sterowane stanowią element obiektu budowlanego i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako budowla lub część budowli.
W rezultacie błędnie organ I instancji odmówił skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 r., zaś organ II instancji błędnie utrzymał tę decyzję w mocy, a w konsekwencji WSA w Lublinie powinien był obie powyższe decyzje uchylić w całości, skoro wniosek skarżącej w sprawie nadpłaty był zasadny z uwagi na powstanie nadpłaty w podatku od nieruchomości, czego jednak WSA w Lublinie jednak nie zrobił, co stanowiło naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 145 § 2 oraz art 151 p.p.s.a., albowiem wyrok WSA w Lublinie powinien być odmienny niż miało to miejsce.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej nie skorzystało z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługuje na uwzględnienie.
U podstaw sporu legło uwzględnienie wartości łączników sterowanych zdalnie przy ustalaniu wartości budowli - sieci elektroenergetycznej. Ta kwestia sporna była już wielokrotnie rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wydanych wobec skarżącej wyrokach z 30 czerwca 2023 r., III FSK 196/23, III FSK 197/23, III FSK 198/23, z 4 stycznia 2023 r., III FSK 757/22, III FSK 758/22, III FSK 829/22, III FSK 862/22, III FSK 860/22 oraz w wyrokach z 11 stycznia 2023 r., III FSK 436/22, III FSK 922/22, III FSK 1098/22, a także wyrokach z 12 stycznia 2023 r., III FSK 647/22, III FSK 900/22 i wielu innych. Orzekający w rozpoznanej sprawie skład Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela stanowisko przedstawione w tych orzeczeniach, dlatego korzysta z argumentacji tam podniesionej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że z punktu widzenia sedna problemu wyjściowe staje się odniesienie do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Przedmiot sporu koncentruje się wokół zasadności odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości z uwagi na uwzględnienie wartości łączników sterowanych zdalnie przy ustalaniu wartości budowli sieci elektroenergetycznej. Dlatego też kluczowe staje się wskazanie sposobu rozumienia budowli w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie, gdyż jej prawnopodatkowa kwalifikacja ma przesądzające znaczenie dla zaliczenia do niej jako elementów spornych łączników sterowanych zdalnie.
W art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. prawodawca wprowadził definicję legalną budowli. Rozwiązanie to należy uznać jako podatkową definicję budowli, na co wskazuje nie tylko jej umieszczenie w katalogu z art. 1a u.p.o.l., ale jednocześnie jej kształt normatywny. Stosownie do tego unormowania budowlą jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Przyjęty przez prawodawcę kształt tej definicji legalnej jest zatem potwierdzeniem skorzystania przez niego z pewnego stopnia jego autonomii z uwagi na to, że w przepisach ustawy - Prawo budowlane urządzenie budowlane nie jest objęte zakresem definicji legalnej budowli i jest umieszczone w odrębnej jednostce redakcyjnej poza określeniem budowli, tj. w art. 3 pkt 9 p.b. Definiując budowlę w ujęciu podatkowym prawodawca w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. wskazuje w pierwszej kolejności na kategorię obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Stąd też dla ustalenia, czy dany obiekt budowlany spełnia zakres definicyjny przewidziany dla budowli należy stwierdzić, czy jest tym obiektem w rozumieniu art. 3 pkt 1 p.b.
W stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie, a zatem po zmianach, jakie zostały dokonane z dniem 28 czerwca 2015 r., prawodawca zmienił kształt normatywny definicji obiektu budowalnego, co powoduje określone konsekwencje w sposobie rozumienia tej kategorii pojęciowej w obszarze prawa podatkowego, w tym dla zakresu pojęciowego budowli. W poprzednim stanie prawnym określenie obiektu budowlanego było osobno przyporządkowane do budynku, budowli i obiektu małej architektury, gdzie w przypadku budynku i budowli prawodawca wskazywał dodatkowe cechy definicyjne. Obiektem budowlanym była zatem budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami (art. 3 pkt 1 lit. b p.b.). Wskazanie bezpośrednio w określeniu tego obiektu budowlanego całości techniczno-użytkowej oznaczało, że cecha ta służyła do jego prawnopodatkowej identyfikacji. Przy czym z tak określonej cechy zasadnie wyprowadzono konieczność spełnienia związku o charakterze technicznym i użytkowym, akcentując jednocześnie sposób rozumienia tego związku (przykładowo wyrok NSA z 26 kwietnia 2022 r., III FSK 3797/21).
Zmiana w zakresie definicji obiektu budowlanego, jaka dokonała się z dniem 28 czerwca 2015 r. (w której prawodawca stwierdza, że pod pojęciem obiektu budowlanego należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych) oznacza, że prawodawca zrezygnował z tej cechy, jaką jest całość techniczno-użytkowa dla identyfikacji budowli jako obiektu budowalnego. W obecnym stanie prawnym kluczowe z punktu widzenia obiektu budowlanego staje się zatem wskazanie konkretnego obiektu, który wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych jest identyfikowany wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem.
Dokonując prawnopodatkowej kwalifikacji budowli, należy zastosować również wyliczenie konkretnych ich rodzajów, jakie zostały wskazane w art. 3 pkt 3 p.b. Z uwagi na to, że definicja budowli zawarta w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. nie stanowi pełnej regulacji przedmiotu opodatkowania dla tej kategorii obiektu budowlanego, należy sięgnąć do przepisów ustawy – Prawo budowlane, gdzie zasadnicze znaczenie ma katalog budowli wymienionych w art. 3 pkt 3 p.b., co w orzecznictwie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmując że "(...) W świetle standardu interpretacyjnego tego przepisu, wyznaczonego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 września 2011 r., sygn. P 33/09, katalog ów dla celów podatkowych ma charakter zamknięty(...)" (wyrok NSA z 6 grudnia 2022, III FSK 3520/21). W ramach tego wyliczenia wskazano na sieci techniczne, które przez takie wskazanie stają się odrębnym rodzajem budowli. Należy jednocześnie zauważyć, że w załączniku do ustawy – Prawo budowlane, w ramach doprecyzowania kategorii obiektów budowalnych w kategorii XXVI sieci, wskazano w pierwszej kolejności na sieci elektroenergetyczne. Sieć elektroenergetyczna jest zatem rodzajem budowli uznawanej jako sieć techniczna, zarówno w ramach ustawy – Prawo budowlane, jak również ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Skoro prawodawca w stanie prawnym obowiązującym od 28 czerwca 2015 r. w zakresie definicji obiektu budowlanego nie posługuje się cechą całości techniczno-użytkowej, cecha ta nie ma wymiaru definicyjnego. Jednocześnie trzeba zauważyć, że nie oznacza to braku możliwości zastosowania przy kwalifikacji danego obiektu budowlanego jako budowli określonych powiązań o charakterze technicznym i użytkowym. Konieczność uwzględnienia tych powiązań jest bowiem konsekwencją rodzaju budowli, a zatem w tym przypadku sieci elektroenergetycznej, która składa się z różnych elementów tworzących tę sieć techniczną, chodzi o powiązanie poszczególnych elementów sieci elektroenergetycznej w sensie technicznym, a zatem z uwagi na sposób tego powiązania, jak również w sensie użytkowym, biorąc pod uwagę aspekt funkcjonalny. Dodatkowym argumentem uzasadniającym akcentowanie powiązań technicznych jest już sama nazwa tej kategorii budowli, a mianowicie sieć "techniczna". Odniesienie sieci do jej "wymiaru technicznego" stanowi zatem argument do akcentowania powiązań technicznych, z kolei sedno samej budowli będącej siecią, a zatem składającej się z układu powiązanych elementów jest uzasadnieniem do ustalania powiązań funkcjonalnych tych elementów.
W literaturze wskazuje się, że prawodawca nie wymienia elementów składających się na sieć techniczną, co nie stoi na przeszkodzie ujmowaniu tej kategorii budowli jako zespołu powiązanych elementów tworzących całość pod względem technicznym i użytkowym (zob. B. Pahl, Opodatkowanie łączników sterowanych zdalnie instalowanych na liniach napowietrznych średniego napięcia, "Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 2022, nr 11, s. 18). Ponadto trzeba wskazać, że charakter i zakres tych powiązań wynika również z samej definicji obiektu budowlanego, która w obecnym stanie prawnym odnosi się do wszystkich trzech kategorii obiektów, a jest konsekwencją wskazania na powiązania z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.
Odnosząc te uwagi ogólne do niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sprowadzające się do stwierdzenia, że prawodawca wskazał na budowlę, którą jest sieć techniczna, a zatem w tym przypadku sieć elektroenergetyczna w sensie "całościowym". Dla takiej kwalifikacji prawnopodatkowej budowli będącej siecią elektroenergetyczną zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji istnienie powiązań o charakterze technicznym i użytkowym pomiędzy poszczególnymi elementami, a zatem pomiędzy urządzeniami technicznymi a częściami budowlanymi.
Łączniki zdalnie sterowane będąc elementem tej sieci, warunkują jej prawidłowe funkcjonowanie, gdyż pozwalają skrócić czas przerwy w dostawie energii elektrycznej odbiorcom. Funkcja, którą pełnią przywołane łączniki w sieci elektroenergetycznej, stanowi potwierdzenie istnienia powiązań o charakterze użytkowym.
Dodatkowym argumentem potwierdzającym istnienie powiązań o charakterze funkcjonalnym jest sama nazwa tego elementu sieci elektroenergetycznej. Chodzi o łącznik, a zatem element łączący, czyli taki, którego funkcja odnosi się do połączenia z siecią elektroenergetyczną, warunkując jej prawidłowe funkcjonowanie w takim znaczeniu, że pozwalają skrócić czas przerw w dostawie energii elektrycznej. Funkcja tych elementów budowli jest zatem pochodną istnienia i funkcjonowania sieci elektroenergetycznej. Trafnie również przyjął Sąd pierwszej instancji istnienie powiązań o charakterze technicznym, wskazując na sposób montażu tych sterowników.
W konsekwencji należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji sprowadzające się do tego, że łączniki te należy identyfikować jako część instalacji (odrębnego obiektu budowlanego), które zapewniają właśnie możliwość użytkowania tejże instalacji (obiektu budowlanego) zgodnie z jej przeznaczeniem, gdyż ich funkcja sprowadza się do skrócenia czasu przerw w dostawie energii elektrycznej w przypadku awarii. Taka kwalifikacja łączników sterowanych zdalnie jest także potwierdzona w literaturze (zob. B. Pahl, Opodatkowanie łączników ..., s. 21).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chybione są wszystkie sformułowane zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Zaprezentowana wykładnia w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji jest prawidłowa a jej trafności nie podważają żadne ze sformułowanych przez skarżącą uwag odnoszących się m.in. do fakultatywności łączników zdalnie sterowanych w ramach funkcjonowania sieci, czy też braku związku technicznego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego są także zasadne w odniesieniu do tych elementów sieci elektroenergetycznej powiązania o charakterze technicznym i użytkowym.
Nie można podzielić również zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Przyjęcie, że łączniki sterowane zdalnie stanowią element sieci elektroenergetycznej kwalifikowanej jako budowla w ujęciu podatkowym prowadzi do konsekwencji w zakresie podstawy opodatkowania i uwzględniania wartości tych sterowników w ramach tego elementu konstrukcji prawnej podatku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę zaprezentowaną przez Sąd pierwszej instancji co do tego, że podstawa prawna rozstrzygnięcia została wyjaśniona przez organ w sposób dostateczny, zaś w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł argumenty potwierdzające stanowisko co do przyjętej podstawy opodatkowania. Nie zostały zatem naruszone wskazywane przez skarżącą przepisy Ordynacji podatkowej.
Należy również zaakceptować stanowisko Sąd pierwszej instancji, że organ odwoławczy nie naruszył przepisów postępowania podatkowego wykorzystując dokumentację techniczną zgromadzoną w toku postępowania – przedstawioną przez skarżącą na wezwanie organu pierwszej instancji, a także opinię biegłego z innego postępowania podatkowego. Prawidłowo WSA w Lublinie uznał, że działanie takie pozostaje zgodne z art. 180 § 1 O.p. stanowiącym, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem oraz art. 181 O.p. stanowiącym, że dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej, czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Dlatego też nie było potrzeby powoływania kolejnego biegłego.
Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.
sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Sławomir Presnarowicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI