III FSK 465/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu spółki M. sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okres od października 2013 r. do kwietnia 2014 r., wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżący zarzucił sądowi niższej instancji naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując m.in. zasadność obciążenia go odpowiedzialnością za odsetki, naruszenie zasad unijnych (proporcjonalności, prawa do obrony), błędną wykładnię przepisów o odpowiedzialności osób trzecich, a także zarzucając naruszenie procedury przez organy podatkowe i WSA. Podkreślał, że nie działał w złej wierze, a okoliczności sprawy uniemożliwiały mu uwolnienie się od odpowiedzialności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne. W odniesieniu do odsetek, sąd stwierdził, że ich naliczanie było prawidłowe, a opóźnienia w postępowaniu wynikały z przyczyn niezależnych od organu. Sąd odrzucił argumenty dotyczące naruszenia prawa unijnego, wskazując, że polskie przepisy o odpowiedzialności osób trzecich są zgodne z prawem UE. Odnosząc się do kwestii przedawnienia, NSA potwierdził, że decyzja organu odwoławczego została wydana w terminie. Sąd szczegółowo przeanalizował przesłanki egzoneracyjne z art. 116 Ordynacji podatkowej, w tym kwestię wskazania mienia do egzekucji oraz obowiązku złożenia wniosku o upadłość, uznając, że skarżący nie wykazał zaistnienia tych przesłanek. NSA odniósł się również do zarzutów naruszenia prawa procesowego, w tym kwestii prawa do obrony i dostępu do akt, powołując się na orzecznictwo TSUE i własne, zgodnie z którym były członek zarządu ma zapewnione minimum gwarancji procesowych w postępowaniu dotyczącym jego odpowiedzialności. Ostatecznie, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną i zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, w tym kwestii odsetek, przesłanek egzoneracyjnych (obowiązek złożenia wniosku o upadłość, wskazanie mienia), wpływu prawa unijnego oraz prawa do obrony w postępowaniu.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem najnowszego orzecznictwa TSUE. Może wymagać analizy w kontekście indywidualnej sprawy.
Zagadnienia prawne (5)
Czy członek zarządu spółki może ponosić solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki wraz z odsetkami za zwłokę, w sytuacji gdy postępowanie podatkowe zostało przedłużone z przyczyn niezależnych od organu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, członek zarządu może ponosić odpowiedzialność za zaległości podatkowe wraz z odsetkami, jeśli opóźnienie w postępowaniu wynikało z przyczyn niezależnych od organu, a nie z winy podatnika.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przedłużenie postępowania wynikało z konieczności zebrania obszernego materiału dowodowego i złożonych zapytań, co było przyczyną niezależną od organu. W związku z tym, nie doszło do naruszenia przepisów dotyczących naliczania odsetek.
Czy członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie wykazał, że niezłożenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy, nawet jeśli spółka miała tylko jednego wierzyciela (Skarb Państwa)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, istnienie jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu z obowiązku wykazania braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość, jeśli spółka nie wykonuje wymagalnych zobowiązań.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że niewykonywanie wymagalnych zobowiązań wobec jednego wierzyciela również stanowi podstawę do złożenia wniosku o upadłość. Brak takiego wniosku, bez wykazania braku winy, skutkuje odpowiedzialnością członka zarządu.
Czy były członek zarządu, który nie był stroną w postępowaniu wymiarowym wobec spółki, został pozbawiony prawa do obrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do obrony zostało zapewnione poprzez możliwość zapoznania się z aktami sprawy w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności solidarnej i skuteczne podważenie ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych w postępowaniu wymiarowym.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE (wyrok Adjak), zgodnie z którym osoba trzecia, potencjalnie odpowiedzialna solidarnie, nie musi być stroną postępowania wymiarowego, ale musi mieć możliwość skutecznego podważenia ustaleń w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności. Zapewniono minimum gwarancji procesowych.
Czy odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki obejmuje zaległości, które powstały w okresie, gdy nie pełnił on funkcji w zarządzie, ale decyzje dotyczące tych zaległości zostały wydane po jego rezygnacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odpowiedzialność obejmuje zaległości, które powstały z mocy prawa w okresie pełnienia funkcji, nawet jeśli decyzje zostały doręczone po rezygnacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzje te mają charakter deklaratoryjny, stwierdzając powstanie zobowiązania w przeszłości. Odpowiedzialność członka zarządu jest tym bardziej oczywista, gdy spółka prowadziła proceder niezgodny z prawem.
Czy zwrot nadpłaty podatku VAT dokonany po rezygnacji członka zarządu z funkcji, ale obciążający rachunek organu podatkowego w trakcie jego kadencji, stanowi zaległość podatkową, za którą może on odpowiadać?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, za dzień zwrotu nadpłaty uważa się dzień obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego, co w tym przypadku nastąpiło w okresie pełnienia funkcji przez skarżącego.
Uzasadnienie
Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, dzień obciążenia rachunku organu jest dniem zwrotu nadpłaty. Skoro nastąpiło to w okresie pełnienia funkcji przez skarżącego, powstała zaległość podatkowa, za którą może on odpowiadać.
Przepisy (6)
Główne
o.p. art. 116 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w tym członków zarządu spółek.
Pomocnicze
o.p. art. 107 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Określa, że osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych.
o.p. art. 118 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy terminu wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
u.k.s. art. 24 § ust. 5
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej
Przepis dotyczący nienaliczania odsetek za zwłokę w przypadku opóźnienia w doręczeniu decyzji.
p.u. art. 11 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Definiuje stan niewypłacalności jako przesłankę do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie i błędna wykładnia art. 116 § 1 o.p. w zw. z innymi przepisami, w tym unijnymi i konstytucyjnymi. • Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w tym art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. • Błędna ocena materiału dowodowego przez organy podatkowe. • Naruszenie zasady dwuinstancyjności. • Niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia wyroku przez WSA (art. 141 § 4 p.p.s.a.).
Godne uwagi sformułowania
Oceniając, czy przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu w rozumieniu art. 54 § 2 o.p., należy mieć na względzie złożoność sprawy, ilość i rodzaj przeprowadzanych dowodów... • Z niewypłacalnością dłużnika, o czym mowa jest w art. 10 i art. 11 ust. 1 i 2 p.u., mamy również do czynienia, gdy dłużnik ten nie zaspokaja jednego tylko wierzyciela posiadającego znaczną wierzytelność. • Minimum gwarancji procesowych, w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 116 o.p., zapewnia byłemu członkowi zarządu możliwość zapoznania się z ostateczną decyzją określającą spółce wysokość zobowiązania podatkowego.
Skład orzekający
Wojciech Stachurski
przewodniczący
Sławomir Presnarowicz
sprawozdawca
Agnieszka Olesińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, w tym kwestii odsetek, przesłanek egzoneracyjnych (obowiązek złożenia wniosku o upadłość, wskazanie mienia), wpływu prawa unijnego oraz prawa do obrony w postępowaniu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem najnowszego orzecznictwa TSUE. Może wymagać analizy w kontekście indywidualnej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej za długi spółki, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród przedsiębiorców i prawników. Liczne zarzuty i odwołania do prawa UE oraz Konstytucji czynią ją złożoną i pouczającą.
“Czy możesz odpowiadać za długi spółki, nawet jeśli nie byłeś w zarządzie, gdy powstały? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.