III FSK 4580/21

III FSK 4580/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Sokołowska /sprawozdawca/
Krzysztof Winiarski /przewodniczący/
Sławomir Presnarowicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1993/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 67 § 2; art. 71a § 1 i 9; art. 71b; art. 80; art. 81 § 1.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1993/20 w sprawie ze skargi B. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2020 r., nr 1401-IEE2.711.1.112.2020.10.IO w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Zaskarżonym wyrokiem z 11 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1993/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł w przedmiocie skargi
B. S.A. z siedziba w W. (dalej: "dłużnik zajętej wierzytelności", "strona" lub "skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 4 sierpnia 2020 r., nr 1401-IEE2.711.1.112.2020.10.IO w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
2. Stan sprawy przyjęty przez sąd I instancji za podstawę wyrokowania.
Zawiadomieniem z 13 czerwca 2017 r. Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie (dalej: "organ I instancji"), prowadząc postępowanie zabezpieczające wobec majątku R. s.r.o. z siedzibą w Pradze (dalej: "spółka") dokonał zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w R. S.A., obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę 10.752.047 zł. Zawiadomienie doręczone zostało 13 czerwca 2017 r.
W odpowiedzi R. S.A. poinformował, że nie prowadzi rachunku na rzecz Spółki.
Organ I instancji postanowieniem z 11 września 2019 r., określił B. S.A. w W. (następca prawny R. S.A.) wysokość nieprzekazanej wierzytelności w kwocie 6.468.768, 84 zł.
Po rozpoznaniu zażalenia organ II instancji postanowieniem 28 listopada 2019 r. uchylił postanowienie organu I instancji z 11 września 2019 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu wskazał, że z treści postanowienia nie wynika aby organ egzekucyjny zbadał w niezbędnym zakresie,
czy wierzytelność w kwocie 6.468.768,84 zł znajdowała się na rachunku bankowym zobowiązanej spółki i pozostawała do dyspozycji dłużnika zajętej wierzytelności.
Postanowieniem z 11 lutego 2020 r. organ I instancji ponownie określił wysokość nieprzekazanej wierzytelności w kwocie 6.419.687,27 zł.
Postanowieniem z 4 sierpnia 2020 r. organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z 11 lutego 2020 r. W uzasadnieniu wskazał, że organ
I instancji nie przeprowadził kontroli, o jakiej mowa w art. 71a § 1 ustawa z dnia
17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."). Zdaniem organu II instancji okoliczność ta jednak nie stanowiła przeszkody dla wydania kwestionowanego postanowienia. Dalej wyjaśnił, że wyłączenie banków, o którym mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a., jako podmiotów kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, nie wyłącza ich jednak z katalogu dłużników zajętej wierzytelności, co do których może być wydane postanowienie na podstawie art. 71 a § 9 u.p.e.a.
W dalszej kolejności organ II instancji przeprowadził analizę przepisów art. 164 § 1 pkt 1, § 4, art. 80 § 1 u.p.e.a. Zaznaczył, że zgodnie z aktami sprawy zajęcie zabezpieczające z 13 czerwca 2017 r. przekształciło się z dniem 30 stycznia 2019 r.
w zajęcie egzekucyjne, tj. z chwilą wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących należności wskazane w zawiadomieniu o zajęciu. W tych okolicznościach dłużnik zajętej wierzytelności, zgodnie z zawartym w zawiadomieniu pouczeniem miał obowiązek zrealizować przedmiotowe zajęcie. Dłużnik zajętej wierzytelności nie uznał zajęcia, z uwagi na brak w systemach banku numeru NIP (polskiego) podmiotu wskazanego w zawiadomieniu o zajęciu.
Organ II instancji zwrócił uwagę, że z załączników do pisma z 5 sierpnia 2019 r., dokumentujących operacje dokonywane na rachunku bankowym spółki w okresie
od 13 czerwca 2017 r. do 31 grudnia 2018 r. oraz od 1 stycznia 2019 r.
do 1 sierpnia 2019 r., wynika iż spółka dokonała wypłat w łącznej kwocie
290.947.691,90 zł. W dniu 19 września 2019 r., w wyniku realizacji zajęcia zabezpieczającego, które przekształciło się z dniem 30 stycznia 2019 r. w zajęcie egzekucyjne, dłużnik zajętej wierzytelności przekazał organowi I instancji kwotę
49.081,51 zł. Organ II instancji wskazał, że na podstawie stanu zaległości spółki, sporządzonego na dzień 28 lipca 2019 r., tj. na dzień poprzedzający ogłoszenie
przez sąd w [...] upadłości spółki w dniu 29 lipca 2019 r.,
zaległość wynosiła 6.468.768,84 zł. Zdaniem organu II instancji zasadnie wskazano tę kwotę w zawiadomieniu o zajęciu zabezpieczającym z 13 czerwca 2017 r.
Dodatkowo podkreślił, że organ I instancji, występujący w sprawie jako organ egzekucyjny, nie miał obowiązku wskazywania w zawiadomieniu o zajęciu czeskiego numeru identyfikacji podatkowej spółki oraz jej numeru rachunku bankowego prowadzonego przez bank, ponieważ taki obowiązek nie wynika z przepisów u.p.e.a.
3. Skarga do sądu I instancji.
Dłużnik zajętej wierzytelności wywiódł na decyzję organu II instancji skargę,
w której zarzucił, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (w zakresie ustaleń stanu faktycznego sprawy), ale także przepisów u.p.e.a. Podniósł, że nie było dopuszczalne wydanie wobec niego (jako banku) postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanej wierzytelności i wystawienie tytułu wykonawczego. W tym zakresie zarzucił naruszenie przepisów art. 71a § 1 w zw. z art. 71a § 9 i art. 71b u.p.e.a.
Zdaniem dłużnika zajętej wierzytelności nieuprawnione było i całkowicie dowolne twierdzenie organu egzekucyjnego, że kwota nieprzekazana organowi wynosi 6.419.687,27 zł podczas, gdy nieprzekazana kwota nie powinna przekraczać rzeczywistego, faktycznego uszczuplenia po stronie Skarbu Państwa, które jest następstwem (celowego) niewykonania zajęcia. W niniejszej sprawie kwota
ta to 1.180, 41 zł oraz 9,42 USD.
4. Wyrok sądu I instancji i jego uzasadnienie.
Sąd I instancji przeanalizował regulacje prawa (tu art. 67 § 2 pkt 1,
pkt 1a u.p.e.a.) w zakresie danych o zobowiązanym, które pozwalają na niezawodną, bezbłędną identyfikację jednego tylko podmiotu. Poddał ocenie materiał dowodowy i stwierdził, że zawiadomienie z 13 czerwca 2017 r. zwierało wskazanie firmy zobowiązanej spółki, jej polskiego numeru identyfikacji podatkowej oraz adresu siedziby w [...]. Zdaniem sądu I instancji dane te były wystarczające dla bezbłędnego, niezawodnego zidentyfikowania, czy R. S.A., jako poprzednik prawny B. S.A. prowadził rachunek bankowy zobowiązanej spółki. Ponadto dłużnik zajętej wierzytelności nie podnosił, żeby w jego zasobach informatycznych istniały jeszcze jakieś podmioty o identycznej firmie, tej samej formie prawnej wg prawa czeskiego, z siedzibą w [...]. Spółka objęta przedmiotowym zawiadomieniem była niewątpliwie jedna. Nie było, także konieczne podanie czeskiego numeru identyfikacji podatkowej.
Sąd I instancji wyjaśnił, że dla skuteczności zawiadomienia o zajęciu nie ma znaczenia, również, czy organ egzekucyjny podał numery rachunków bankowych. Poddał w tym zakresie analizie przepisy art. 80 § 1 i art. 81 § 1 u.p.e.a. Stwierdził, że wskazanie numeru rachunku bankowego może być po prostu niemożliwe, gdyż pytający organ egzekucyjny zazwyczaj nie wie, czy dany bank w ogóle prowadzi taki rachunek zobowiązanego.
Sąd I instancji zauważył, że dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, w sposób nie polegający na prawdzie, że bank nie prowadzi rachunku bankowego takiego podmiotu. Zdaniem sądu I instancji obowiązek zawiadomienia banku został wykonany przez organ egzekucyjny prawidłowo, natomiast dłużnik
zajętej wierzytelności nie wykonał wezwania właściwie, albo ze względu na wadliwość systemu informatycznego, albo brak należytej staranności w realizacji zajęcia zabezpieczającego. Podkreślił, że późniejsze przekazanie przez organ egzekucyjny
(po ponad dwóch latach) numeru rachunku bankowego potwierdziło, że dłużnik zajętej wierzytelności wadliwie dokonał weryfikacji zobowiązanej spółki w konsekwencji ponosi za to odpowiedzialność .
Sąd I instancji uznał, że z treści postanowienia organu II instancji wynika uzasadniona ocena, co do stopnia zawinienia dłużnika zajętej wierzytelności w uchylaniu
się od przekazania zajętej wierzytelności. Uchylanie się było bezpodstawne, gdyż
nie wynikało z żadnych podstaw prawnych, a miało przyczynę czysto faktyczną.
Sąd I instancji wskazał na zasadę wynikającą z art. 80 § 2 u.p.e.a. i podkreślił, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Prawidłowe wykonanie obowiązku po stronie dłużnika zajętej wierzytelności powinno skutkować niezwłocznym zablokowaniem środków na tym rachunku do wysokości podanej kwoty, zaś w razie braku tych środków w tym dniu – zablokowania ich niezwłocznie po wpłynięciu. W tych okolicznościach dłużnik zajętej wierzytelności ponosił odpowiedzialność trzeciodłużnika nawet wtedy, gdy na rachunku zobowiązanej spółki nie było pełnej kwoty wskazanej w zawiadomieniu o zajęciu (nawet, gdyby na rachunku nie było żadnych środków, na dzień zajęcia).
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że wszystkie okoliczności sprawy potwierdziły, że B. S.A. był następca prawnym R. S.A. w zakresie wykonywania umowy ze spółką, w tym wpływu na rachunek bankowy spółki prowadzony przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty ponad 290 mln zł.
W opinii sądu I instancji analiza art. 71a § 1 u.p.e.a. potwierdziła, że kontrola o której mowa w tym przepisie wyłączona jest względem banków. Podkreślił jednak, że zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a. nie jest wykluczone wydanie wobec banku postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Postanowienie może bowiem zostać wydane w oparciu o informacje uzyskane przez organ z innego źródła niż kontrola. Stwierdził, również że "uchylanie się" o jakim mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., oznacza każdą sytuację, kiedy bez uzasadnienia prawnego, a jedynie z powodu okoliczności czysto faktycznych, dłużnik zajętej wierzytelności nie wykonał ciążącego na nim obowiązku przekazania zajętej kwoty.
Sąd I instancji zwrócił uwagę na treść uzasadnienia postanowienia organu II instancji z 28 listopada 2019 r. (uchylającego postanowienie organu I instancji). Wskazał,
że postanowienie to nie zawierało żadnych wytycznych, co do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, ponieważ w zakresie istotnym prawnie były ustalone prawidłowo. Uchylenie natomiast nastąpiło z tego powodu, że w organ I instancji nie zbadał,
czy wierzytelność w kwocie 6.468.768,84 zł pozostawała na rachunku spółki. W związku z tym przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ I instancji wskazał,
że w okresie od 13 czerwca 2017 r. do 1 sierpnia 2019 r. spółka dokonała wypłat na kwotę ponad 290 mln zł.
5. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący. Zwrócił się o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, a także o zasądzenie od organu II instancji kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił wyrokowi sądu I instancji:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."):
1) naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi dłużnika zajętej wierzytelności będące konsekwencją uznania zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z 4 sierpnia 2020 r. za prawidłowe, pomimo że jego wydanie nastąpiło z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej,
wskutek obrazy przepisów regulujących zasady gromadzenia przez organy materiału dowodowego oraz ustalania i ocen dotyczących stanu faktycznego, tj. art. 7
k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., co skutkowało brakiem wszechstronnych i wyczerpujących ustaleń oraz niewyjaśnieniem okoliczności w sprawie istotnych,
takich jak:
a. przyczyn nie wykonania przez dłużnika zajętej wierzytelności 13 czerwca 2017 r. zajęcia rachunku bankowego dłużnika wskutek ograniczenia się wyłącznie do stwierdzenia faktu braku dokonania zajęcia, w tym pominięcie przedstawionego przez skarżącego dowodu z dokumentu w postaci umowy ramowej z 27 lipca 2015 r. zawartej ze Spółką, co miało istotne znaczenie dla oceny, czy została spełniona przesłanka "bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności", w szczególności wobec faktu, że w okolicznościach sprawy nie sposób przypisać dłużnikowi zajętej wierzytelności zamiaru uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności;
b. nierozważenie w jakimkolwiek zakresie - co najmniej - przyczynienia się organu egzekucyjnego do niedokonania przez bank zajęcia środków na rachunku bankowym spółki w okresie od 13 czerwca 2017 r do 25 lipca 2019 r. wobec nieuzasadnionego odstąpienia od wyjaśnienia, jakimi informacjami o dłużniku organ dysponował w dacie pierwszego zawiadomienia o zajęciu (13 czerwca 2017 r.), w tym zwłaszcza,
czy dysponował w tym czasie danymi, które gdyby zostały przekazane dłużnikowi zajętej wierzytelności umożliwiłyby dokonanie skutecznego zajęcia i przekazania wierzytelności jak również, kiedy pozyskał dane, które umożliwiłyby zajęcie
i czym była spowodowana ponad dwuletnia przerwa pomiędzy zawiadomieniem o zajęciu z 13 czerwca 2017 r. a przekazaniem dłużnikowi zajętej wierzytelności informacji, które umożliwiły dokonanie zajęcie w tym wyjaśnienia, czy nie było to spowodowane bezczynnością lub zwłoką organu, a tym samym powodowałoby obciążanie banku konsekwencjami zaniechań organów;
c. niewyjaśnienie, co legło u podstaw przyjęcia przez organ, że w przypadku skutecznego zajęcia rachunku spółki w wyniku zawiadomienia z 13 czerwca 2017 r. dłużnik przez okres ponad dwóch lat korzystałby z zajętego rachunku mając świadomość, że kwota zajętej wierzytelności zostanie ściągnięta w drodze przymusu państwowego, co prowadzi do wniosku sprzecznego z elementarną logiką, że spółka godziłby się ze ściągnięciem środków z zajętego rachunku i ponoszeniem kosztów egzekucji zamiast dokonać dobrowolnej wpłaty spornej kwotę wierzytelności na rzecz organu, dysponując na ten cel środkami - które to uchybienia miały istotny i bezpośredni wpływ na wynik sprawy ponieważ skutkowały nieuzasadnionym oddaleniem skargi dłużnika zajętej wierzytelności;
2) naruszenia art. 3 § 1 p.p.sa. w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi będące skutkiem nienależytego wykonania obowiązku kontroli sądowej zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego (wydanego z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a.,
art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.), wyrażającego się w nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy stanowiącego podstawę orzekania WSA i oparciem ustaleń sądu na powierzchownych, arbitralnych, a niekiedy wprost błędnych rozważaniach i ustaleniach mijających się z istotą sprawy, co było konsekwencją niewyjaśnienia i nierozważenia przez WSA okoliczności faktycznych i prawnych w kwestiach mających istotny wpływ na ocenę powstania ewentualnego obowiązku banku i jego wysokości, które to uchybienia sądu znalazły również swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, sprowadzającego się de facto do powtarzania argumentów organów - które to uchybienia miały istotny i bezpośredni wpływ na wynik sprawy, ponieważ przyjęcie przez sąd I instancji wadliwej podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia doprowadziło WSA do wadliwej konkluzji, że skarżący bezpodstawnie uchylał
się od przekazania zajętych środków na rzecz organu w określonej przez organ wysokości i w konsekwencji, do oddalenia skargi;
3) naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi będące wynikiem niedostrzeżenia przez sąd I instancji, a także częściowo błędnej oceny naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania w postaci art. 6, 7 oraz 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.
w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 in fine k.p.a. oraz art. 144 k.p.a., wskutek utrzymania w mocy przez organ odwoławczy postanowienia organu I instancji z 11 lutego 2020 r, pomimo że nie zostały w nim uwzględnione wytyczne organu odwoławczego sformułowane w jego postanowieniu z 28 listopada 2019 r. wskazujące na okoliczności, jakie organ I instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, co stanowiło naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego,
w tym zasad regulujących kwestie zaufania strony do organów władzy publicznej i oceny materiału dowodowego (art. 7 i 8 k.p.a.), ponieważ skutkowało wydaniem postanowienia o odmiennej treści pomimo braku zmiany okoliczności sprawy
- które to uchybienie miało istotny i bezpośredni wpływ na wynik sprawy ponieważ prawidłowe wykonanie wytycznych organu odwoławczego z postanowienia
z 28 listopada 2019 r. i odpowiednie (będące ich następstwem) uzupełnienie materiału postępowania i ustaleń organu powinno skutkować umorzeniem postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania dłużnika zajętej wierzytelności, a nie ustalaniem wysokości zobowiązania dłużnika zajętej wierzytelności w wysokości ustalonej przez organ;
4) naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 71b u.p.e.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez niepodjęcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakichkolwiek rozważań pozwalających na wyjaśnienie, w jaki sposób sąd I instancji interpretuje pojęcie "uchylenie się od przekazania wierzytelności" oraz nierozważenia,
jaki rodzaj odpowiedzialności trzeciodłużnika statuuje przepis art. 71 a § 9 u.p.e.a. skoro, jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA, stosowanie w tym przypadku zasady winy w rozumieniu prawa karnego i cywilnego jest "dyskusyjne" a równocześnie
brak w tej kwestii dalej idących, stanowczych rozważań - które to uchybienie miało istotny i bezpośredni wpływ na wynik sprawy ponieważ brak ustalenia zasady odpowiedzialności skarżącego związanej z zarzutem nieprzekazania wierzytelności
i w konsekwencji, również niedanie wyrazu takiemu ustaleniu w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji powinno co do zasady wyłączyć możliwość ustalenia odpowiedzialności dłużnika zajętej wierzytelności z tytułu nieprzekazania organowi wierzytelności, a tym samym oddalenia skargi;
5) naruszenia art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw.
z art. 67 § 2 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 71 b u.p.e.a. poprzez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie, że dane przekazane przez organ egzekucyjny były wystarczające do wykonania zajęcia, a obowiązkiem trzeciodłużnika jest stworzenie takiego systemu informatycznego,
który ma doprowadzić do wykonania zajęcia pomimo braku części danych to umożliwiających i bez względu, czy znajdują się one w dyspozycji "zobowiązanego", nie wskazując przy tym na źródła takiego obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, które to uchybienia miały istotny i bezpośredni wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwiły skarżącemu wykazanie nieposiadania wiedzy (świadomości) nie tylko o rzekomo "bezpodstawnym" , ale jakimkolwiek "uchylaniu się" od wykonania zajęcia i przekazania wierzytelności i skutkowały bezzasadnym oddaleniem skargi;
6) naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw.
z art. 67 § 2 pkt 2 u.p.e.a. i art. 71a § 9 u.p.e.a. polegającego na nieuprawnionym przyjęciu w ramach kontroli sądowej postanowienia organu odwoławczego, że z ustalonego przez organ stanu faktycznego wynikało, że dłużnik zajętej wierzytelności "bezpodstawnie uchylał się" od przekazania zajętej wierzytelności, podczas gdy z ustalonego przez organ stanu faktycznego uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności (rozumiane jako pozbawione podstawy faktycznej lub prawnej działanie umyślne z zamiarem kierunkowym, w sposób zawiniony, uporczywy i celowy) nie wynika, co więcej, okoliczności sprawy dowodzą okoliczności przeciwnych - które to uchybienia miały istotny i bezpośredni wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowały bezzasadnym oddaleniem skargi;
7) naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw.
z art. 67 § 2 pkt 2 u.p.e.a. i naruszenia art. 71 b u.p.e.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez nieuprawnione (w znaczeniu: nie znajdujące oparcia w materiale dowodowym), a tym samym dowolne i całkowicie arbitralne ustalenie, powielające błędy zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego (wydanego z naruszeniem art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.), że kwota nieprzekazanej organowi wierzytelności wynosi 6.419.687,27 zł, podczas gdy "kwota nieprzekazana" nie może przekraczać rzeczywistego (faktycznego) uszczuplenia Skarbu Państwa będącego następstwem celowego niewykonania zajęcia, które w sprawie niniejszej może wynieść - przy hipotetycznym założeniu, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylił się od jego wykonania - co najwyżej kwotę 1.180,41 złotych i 9,42 dolarów amerykańskich - które to uchybienia miały istotny i bezpośredni wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowały bezzasadnym oddaleniem skargi, w tym nieuwzględnieniem wniosku ewentualnego skargi o zmianę zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego;
8) naruszenie art. 151 p.p.s.a. wobec oddalenia skargi przez sąd I instancji pomimo wystąpienia w zaskarżonej decyzji istotnych naruszeń prawa materialnego oraz procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, które to uchybienia uzasadniały uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy oraz umorzenie postępowania w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi wierzytelności.
2. naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci:
1) naruszenia art. 7a i art. 6 k.p.a. w zw. z art. 71 b u.p.e.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie wskutek naruszenia zasady wykładni (rozstrzygania wątpliwości prawnych) na korzyść strony oraz zasady praworządności mające wpływ na wynik sprawy, ponieważ następstwem tego uchybienia było uznanie za prawidłowe określenie wysokości nieprzekazanej na rzecz organu wierzytelności zobowiązania dłużnika zajętej wierzytelności w oparciu o powołane wyżej przepisy u.p.e.a., pomimo, że posługują się one klauzulami nieostrymi, niezdefiniowanymi przez ustawodawcę i podlegającymi interpretacji organu jak "bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności" zakładające określone nastawienie (zamiar) trzeciodłużnika, którego bankowi przypisać nie sposób, skoro nie miał on wiedzy, że pozostaje w zwłoce z przekazaniem organowi jakiejkolwiek wierzytelności, a po uzyskaniu takiej wiedzy zobowiązanie niezwłocznie wykonał;
2) naruszenia art. 71a § 9 i art. 71 b u.p.e.a. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że do przyjęcia odpowiedzialności za nieprzekazanie wierzytelności na rzecz organu na podstawie powołanych przepisów wystarczające jest jedynie stwierdzenie niewykonania zajęcia i zbędne jest tym samym ustalenie zasady (konstrukcji prawnej) tej odpowiedzialności i poszczególnych jej przesłanek,
w tym przede wszystkim przesłanki zawinionego działania trzeciodłużnika. co jest niezbędne do ustalania wspomnianej odpowiedzialności, skoro ustawodawca posługuje się pojęciem "bezpodstawne uchylanie się" od przekazania wierzytelności:
3) naruszenia art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że dłużnik zajętej wierzytelności "bezpodstawnie uchylał się" od przekazania zajętej wierzytelności, co było efektem interpretacji, w której dla powstania obowiązku przekazania wierzytelności nie ma znaczenia, czy trzeciodłużnik działa w sposób uporczywy, celowo i czy w ogóle można mu przypisać jakąkolwiek winę, co prowadzi do skutków sprzecznych z zasadą praworządności, ponieważ oznacza, że obowiązek przekazania wierzytelności może powstać nawet wówczas - jak to miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy - gdy "obowiązany" nie ma świadomości i wiedzy o powstaniu takiego obowiązku;
4) naruszenia art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 71 b u.p.e.a., w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, że kwota nieprzekazanej organowi wierzytelności wynosi 6.419.687,27 zł, podczas gdy "kwota nieprzekazana" nie może przekraczać rzeczywistego uszczuplenia należności Skarbu Państwa, które w okolicznościach sprawy może wynieść (i to wyłącznie przy hipotetycznym założeniu, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylił się od przekazania wierzytelności) co najwyżej kwotę 1.180,41 złotych i 9,42 dolarów amerykańskich, odpowiadającej wysokości środków znajdujących się na rachunku dłużnika w dniu 13 czerwca 2017 r.;
5) naruszenia art. 67 § 2 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą
na uznaniu, że jedynym celem prawidłowego oznaczenia dłużnika przez organ
w zawiadomieniu jest wyłącznie zapobieżenie konfuzji co do jego tożsamości, natomiast celem tym nie jest wskazanie takich danych podmiotu, które umożliwiłyby skuteczne zajęcie rachunku dłużnika, która to wykładnia pozostaje w sprzeczności z celem wskazanej regulacji i błędnie zauważa przedmiot jej normy.
W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację, odpowiedź na skargę kasacyjną
nie została wniesiona.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
1. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu bowiem zawarte w niej zarzuty są niezasadne.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje
sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Kontrola dotyczy zgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Sąd nie jest uprawniony
do samodzielnego badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia,
która wykracza poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to,
że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną
przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
2. Zagadnieniem spornym w relacjach pomiędzy stronami postępowania sądowoaministracyjnego było to, czy organ II instancji w swoim ostatecznym postanowieniu wydanym w sprawie, zasadnie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, w którym określono skarżącemu wysokość nieprzekazanej wierzytelności zajętej przez organ egzekucyjny. W przekonaniu organów obydwu instancji doszło bowiem do bezpodstawnego uchylania się skarżącego od dokonania realizacji zajętej u niego wierzytelności.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że art. 67 § 2 u.p.e.a. określa elementy składające się na treść zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Z treści powołanego wyżej
przepisu prawa wynika, że w zawiadomieniu powinno się znaleźć miedzy innymi: dane zobowiązanego, które w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną, obejmują nazwę i adres jego siedziby, NIP, numer REGON lub numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany
organowi egzekucyjnemu. nazwę wierzyciela; nazwę i adres siedziby organu egzekucyjnego; oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; określenie stosowanego środka egzekucyjnego; numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia,
a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju; kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj
i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; kwotę kosztów egzekucyjnych; wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; pouczenie o skutkach zajęcia; datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) przekazał zajętą wierzytelność organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia
jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił
organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Natomiast w myśl art. 81 § 1 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa
w art. 80 § 1, numery tych rachunków.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że skarżący kwestionując skuteczność zawiadomienia wskazywał na brak czeskiego numeru identyfikacji podatkowej zobowiązanej spółki oraz numeru rachunku bankowego prowadzonego przez skarżącego.
Jak jednak wynika z powołanych wyżej regulacji żaden przepis nie przewiduje,
aby organ egzekucyjny miał obowiązek podawać w zawiadomieniu numer
identyfikacji podatkowej obcego państwa (tu czeski numer), ani też numer rachunku bankowego prowadzonego przez dłużnika zajętej wierzytelności. Z art. 81 § 1 u.p.e.a.
wynika bowiem, że dla dokonania skuteczności zajęcia rachunków zobowiązanego
nie jest konieczne wskazane w zawiadomieniu o zajęciu skierowanym do banku numerów tych rachunków. Obecna konstrukcja przepisów kształtujących ten środek egzekucyjny skłania więc do dwóch wniosków: organ egzekucyjny nie musi wskazać w zawiadomieniu o zajęciu numeru rachunku zobowiązanego, a zajęcie jest
skuteczne wobec wszystkich rachunków zobowiązanego prowadzonych przez bank niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał je w zawiadomieniu, czy też
ich nie wskazał (por. P. Rączka [w:] T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, s. 154; R. Hauser [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, red. R. Hauser, A. Skoczylas, s. 377;
D. R. Kijowski [w:] System prawa administracyjnego procesowego. Administracyjne postępowanie egzekucyjne i zabezpieczające, t. III, cz. 2, Zagadnienia ogólne,
red. D.R. Kijowski, s. 138).
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z sądem I instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że podanie czeskiego numeru identyfikacji podatkowej nie było konieczne dla uznania, że organ egzekucyjny prawidłowo wykonał swój obowiązek zawiadomienia banku i że niewykonanie wezwania obciąża dłużnika zajętej wierzytelności. Ponadto słusznie sąd I instancji stwierdził, że organ egzekucyjny nie miał obowiązku przekazania dłużnikowi numeru rachunku bankowego, co wprost wynika z przepisu art. 81 § 1 u.p.e.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że do wydania postanowienia,
o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., niezbędne jest, aby dłużnik zajętej wierzytelności uchylał się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu, a uchylenie to było "bezpodstawne". Ponadto przed wydaniem takiego postanowienia konieczne jest przeprowadzenie przez organ egzekucyjny czynności kontrolnych wskazanych
w art. 71a § 1 u.p.e.a., chyba że materiał dowodowy sprawy pozwala na stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylania się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności. Podkreślić należy, że w przypadku dłużnika zajętej wierzytelności będącego
bankiem, u którego możliwość przeprowadzenia ww. kontroli jest ustawowo wyłączona
(art. 71a § 1 u.p.e.a), wystarczające jest zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego, o którym mowa wyżej, by móc wydać postanowienie w oparciu
o art. 71a § 9 u.p.e.a.
Użyty w art. 71a § 1 u.p.e.a. zwrot "bezpodstawnie uchyla się" oznacza
tyle co "bez podstawy prawnej". Uzasadnieniem dla uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela,
np. potrącenie, przedawnienie (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt
II GSK 1515/10).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, że nie mogło być celem racjonalnego ustawodawcy uniemożliwienie organowi egzekucyjnemu wydania w stosunku do banku jako dłużnika zajętej wierzytelności postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty, a dodatkowo żaden przepis
nie zawiera wprost zakazu wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty - skierowanego do banku jako dłużnika zajętej wierzytelności.
W sytuacji, gdy dłużnikiem zajętej wierzytelności jest bank, wystarczające jest,
więc zebranie materiału dowodowego, z uwzględnieniem przepisów art. 7, art. 77 § 1
i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. pozwalającego na stwierdzenie, że doszło
do bezpodstawnego uchylania się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności
do organu egzekucyjnego.
Zatem zebrany przez organ egzekucyjny materiał dowodowy sprawy, który
uwzględnia treść przywołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego pozwala mu na stwierdzenie, że w sprawie doszło do bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przedmiotowa wierzytelność została zajęta w skutek doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia z 13 czerwca 2017 r. nr [...]. Następnie zgodnie z udokumentowanymi operacjami dokonywane na rachunku bankowym zobowiązanej spółki w okresie od
13 czerwca 2017 r. do 31 grudnia 2018 r. i od 1 stycznia 2019 r. do 1 sierpnia 2019 r., zobowiązana spółka dokonała wypłat w łącznej kwocie 290.947.691,90 zł.
Jak dowiodła ocena materiału dowodowego i ustalonego w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy nie wystąpiła podstawa prawna uzasadniająca odmowę wykonania zajęcia (czyli uchylenia się od przekazania zajętej wierzytelności). W tych okolicznościach uchylenie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od wykonania zajęcia było bezpodstawne. Ustalona w sprawie przyczyna nie wykonania zajęcia miała charakter faktyczny, który nie ma uzasadnienia w przepisie prawa. Skoro bowiem zawiadomienie, co przesądzono było skuteczne (zawierało wszystkie niezbędne elementy) i pozwalało na bezbłędną identyfikację zobowiązanej spółki to nie było podstaw do jego kwestionowania.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podstawowy dla zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego podmiotu jest moment doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie następuje w tym momencie, jednak o tyle, o ile bank prowadzi dla zobowiązanego rachunek bankowy. Jedynie w przypadku nieprowadzenia rachunku bankowego zobowiązanego bank ma obowiązek zawiadomić o tym organ egzekucyjny. Tym samym dla dokonania zajęcia rachunku bankowego nie ma znaczenia, czy w momencie zajęcia na rachunku znajdowały się środki zobowiązanego. Kluczowe dla określenia momentu dokonania zajęcia pozostaje postanowienie zawarte w art. 80 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w art. 80 § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powołana regulacja przesądza,
że dla skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi. Stan środków na rachunku bankowym nie jest przesłanką dokonania zajęcia i pozostaje tutaj bez jakiegokolwiek znaczenia, co zresztą potwierdza dalsza część przytoczonego przepisu. Wynika z niej bowiem, że zajęcie odnosi się także do kwot "przyszłych", które nie są przechowywane na rachunku bankowym w dacie dokonania zajęcia, a zostaną wpłacone później. Sam ustawodawca zakłada zatem możliwość dokonania zajęcia mimo braku jakichkolwiek środków zgromadzonych na koncie w chwili zawiadomienia banku. W konsekwencji efektywność zajęcia rachunku bankowego, a więc okoliczność czy doprowadziło ono do faktycznego zaspokojenia wierzytelności, należy ocenić jako irrelewantne z punktu widzenia ustalenia, czy doszło do zastosowania środka egzekucyjnego (por. wyrok NSA
z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 578/12). Dodać należy, że zajęcie wierzytelności znajdujących się na rachunku bankowym wywołuje dla banku powstanie dodatkowych obowiązków. Podstawowy skutek to, zgodnie z art. 86a u.p.e.a. wstrzymanie przez bank dokonywania wszelkich wypłat z zajętego rachunku (por. D. R. Kijowski [w:] System prawa administracyjnego procesowego. Administracyjne postępowanie egzekucyjne i zabezpieczające, t. III, cz. 2, Zagadnienia ogólne, red. D.R. Kijowski,
s. 133-134).
Uwzględniając powyższe, w kontekście stanu faktycznego sprawy, skoro po dokonaniu skutecznego zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, dłużnik zajętej wierzytelności dokonywał wypłat z rachunku bankowego zobowiązanej spółce, a wcześniej kwestionował prawidłowość zawiadomienia oraz poinformował organ egzekucyjny (niezgodnie z prawdą), że nie prowadzi rachunku bankowego zobowiązanej spółki, w sprawie zaistniały podstawy dla stwierdzenia bezpodstawnego uchylenie się przez skarżącego od przekazania zajętej wierzytelności. W tych okolicznościach nie można podzielić argumentów skarżącego, że jego odpowiedzialność powinna obejmować jedynie kwotę 1.180,41 zł i 9,42 USD, skoro w dniu 13 czerwca 2017 r. takie kwoty znajdowały się na rachunku zobowiązanej spółki i to właśnie takie kwoty nie zostały przekazane zgodnie z zajęciem.
4. Nie ulega wątpliwości, że w świetle art. 71a § 9 u.p.e.a. jeżeli w wyniku poczynionych ustaleń stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Jednocześnie, w myśl art. 7 k.p.a. kształtującego normatywną zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozwinięciem
tej regulacji prawnej jest unormowanie zawarte w art. 77 § 1 k.p.a. Stanowi on, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei, w myśl art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wszystkie te dyrektywy, ale również inne (które w zarzutach kasacyjnych przewidział skarżący) znajdują zaś odpowiednie zastosowanie w postepowaniu egzekucyjnym przez wzgląd na treść art. 18 u.p.e.a.
5. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie zaistniały podstawy do uwzględnienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania dotyczących zaniechania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz błędnej oceny materiału dowodowego z: pominięciem zapisów umowy ramowej zawartej pomiędzy
zobowiązana spółką, a dłużnikiem zajętej wierzytelności (w konsekwencji skutków następstwa prawnego), bez nierozważenia przyczynienia się organu egzekucyjnego do niedokonania przez dłużnika zajętej wierzytelności przedmiotowego zajęcia, bez niewyjaśnienia, jakie okoliczności przemawiały za przyjęciem przez organ egzekucyjny, że zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym okazałoby się skuteczne skoro zobowiązana Spółka mogłaby nie skorzystać z zajętego rachunku bankowego, oparciem ustaleń na powierzchownych, arbitralnych i błędnych rozważaniach i ustaleniach w zakresie stwierdzenia bezpodstawności uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności od wykonania zajęcia. Stawiane w tym zakresie zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8,
art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. są niezasadne. Okoliczności sprawy potwierdzają, że dłużnik zajętej wierzytelności dopuścił się bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Okoliczności
te potwierdza prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, który został prawidłowo oceniony, a ponadto wnioski wynikające z analizy znalazły swój wyraz w kompletnym uzasadnieniu postanowienia. Kwestie te bez uszczerbku dla przepisów postępowania ocenił i uzasadnił, także sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Nie zasługują na uwzględnienie, także zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 138 § 1 pkt 2 in fine oraz art. 144 k.p.a. Jak bowiem słusznie ustalił sąd I instancji analiza udokumentowanych operacji dokonywanych na rachunku bankowym zobowiązanej Spółki potwierdziła, że w okresie od 13 czerwca 2017 r. do 31 grudnia 2018 r.
i od 1 stycznia 2019 r. do 1 sierpnia 2019 r., zobowiązana spółka dokonała
wypłat w łącznej kwocie 290.947.691,90 zł. W tych okolicznościach w postanowieniu organu egzekucyjnego uwzględniono wskazanie zamieszczone w postanowieniu
z 28 listopada 2019 r. (uchylające pierwotne postanowienie z 11 września 2019 r.). Zbadano bowiem, czy wierzytelność objęta zawiadomieniem istniała na rachunku bankowym zobowiązanej spółki i pozostawała do dyspozycji dłużnika zajętej wierzytelności.
6. W złożonej skardze kasacyjnej powołano również zarzuty, które w istocie zmierzały do wykazania naruszenia art. 71a § 9 w zw. z art. 71b u.p.e.a. Chodzi o błędną
ocenę zaistnienia przesłanki bezpodstawnego uchylania się od przekazania
zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W ocenie Skarżącego przesłanka ta nie zaistniała, gdyż nie wykonanie zajęcia wynikało
z braków zawiadomienia, za co ponosi odpowiedzialność również organ egzekucyjny, a jeżeli nawet Skarżący wskazuje na swoją odpowiedzialność to jedynie co do kwoty,
która znajdowała się na rachunku w dniu dokonania zajęcia, czyli 13 czerwca 2017 r. Jednakże okoliczności sprawy nie pozwalają na uznanie argumentacji przedstawionej przez skarżącego za uzasadnioną. Wierzytelność została zajęta skutecznie
13 czerwca 2017 r., nie było zatem podstaw prawnych, aby dłużnik zajętej wierzytelności po tej dacie nie podlegał skutkom tego zajęcia. Stwierdzić należy, że zajęcie rachunku bankowego jest środkiem egzekucyjnym znanym ustawie,
a więc postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jej dłużnika (tu banku). Chodzi zatem o prawidłowość realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego przez organy egzekucyjne u dłużników zajętej wierzytelności oraz u zobowiązanych, a więc o prawną odpowiedzialność za działania banku. Natomiast zastosowanie dyspozycji art. 71b u.p.e.a. jest prostą konsekwencją zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 71a § 9 u.p.e.a. i wydanego na jej podstawie postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności. Chybione są zatem zarzuty naruszenia art. 71b w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a.
skoro zastosowany w sprawie środek znajduje swoje podstawy prawne i nie można przyjąć, że zaistniały podstawy do usprawiedliwionego uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności od skutków zajęcia wywołanego doręczeniem zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego.
7. Mając powyższe na uwadze – Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
s. Anna Sokołowska (spr.) s. Krzysztof Winiarski s. Sławomir Presnarowicz