Pełny tekst orzeczenia

III FSK 448/25

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

III FSK 448/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-06-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marta Waksmundzka-Karasińska
Paweł Borszowski
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gl 932/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2025-01-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 33 § 2 pkt 4, art. 71b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant asystent sędziego Konrad Halota, , po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Fundacji W. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 932/24 w sprawie ze skargi Fundacji W. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 14 czerwca 2024 r., nr 2401-IEE.7192.157.2024.9/BKZ w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Fundacji W. z siedzibą w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt: I SA/Gl 932/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") oddalił skargę Fundacji W. z siedzibą w K. (dalej: "Skarżąca", "Strona"), na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", "Dyrektor") z 14 czerwca 2024 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku Skarżąca, żądając przeprowadzenia rozprawy, zaskarżyła go w całości i wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku. Wniesiono także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1.1 art. 33 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm., dalej jako: "u.p.e.a."), które to naruszenie sprowadza się do oddalenia skargi wobec postanowienia "Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach" z dnia 14 czerwca 2024 r. utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: "Naczelnik") z dnia 29 stycznia 2024 r., w sytuacji braku doręczenia Skarżącej (jako zobowiązanemu), przed wszczęciem wobec niej egzekucji, upomnienia;
1.2. art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., które to naruszenie sprowadza się do oddalenia skargi wobec postanowienia Dyrektora utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika, w sytuacji:
- egzekwowania świadczeń pieniężnych po ich wygaśnięciu w całości albo w części z uwagi na przedawnienie zobowiązania; praktycznie zatem organy administracji oraz WSA pominęły następujący z mocy prawa skutek przedawnienia zobowiązania, jakim jest jego wygaśnięcie;
- nieuprawnionego twierdzenia o rzekomym rozpoznaniu odrębnym postanowieniem doręczonym Skarżącej w dniu 5 czerwca 2023 r. zarzutu przedawnienia zobowiązań, w sytuacji, w której tytuł wykonawczy przeciwko Skarżącej został wystawiony w dniu 31 sierpnia 2023 r.; nie było zatem prawnych i faktycznych możliwości, aby formułowany przez Skarżącą zarzut przedawnienia zobowiązań został rozpoznany postanowieniem doręczonym Skarżącej dnia 5 czerwca 2023 r., a zatem wcześniej niż w dacie wydania przeciwko niej tytułu wykonawczego;
1.3. art. 33 § 2 pkt 4 oraz pkt 5 w związku z art. 34a pkt 1 u.p.e.a., które to naruszenie sprowadza się do oddalenia skargi wobec postanowienia Dyrektora utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika w sytuacji przedawnienia świadczeń podlegających egzekucji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pismem z 30 kwietnia 2025 r. pełnomocnik Skarżącego uzupełnił skargę kasacyjną i wniósł o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
- pisma doradcy restrukturyzacyjnego A. D. z dnia 21 marca 2025 r. skierowanego do dłużnika/zobowiązanego M. R.;
- postanowienia [...];
- postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 19 marca 2025 r. w przedmiocie ogłoszenia upadłości M. R., sygn. [...];
- obwieszczenia o postanowieniu o ogłoszenie upadłości dla wykazania faktu: dopuszczenia prowadzenia egzekucji celem dochodzenia wierzytelności przeciwko M. R. wyłączenie na drodze postępowania upadłościowego; niedopuszczalności prowadzenia egzekucji zmierzających do wyegzekwowania wierzytelności M. R. poza postępowaniem upadłościowym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga kasacyjna ma charakter szczególnie sformalizowanego środka odwoławczego. W myśl art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna między innymi zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Unormowania art. 174 p.p.s.a. wskazują, iż skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie, jest zasadność postanowienia Dyrektora w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, zgłoszonych przez Skarżąca na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 oraz pkt 5 u.p.e.a. Skarżąca zarzuca organowi brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części z uwagi na przedawnienie zobowiązania.
Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., które to naruszenie sprowadza się do oddalenia skargi wobec postanowienia Dyrektora z dnia 14 czerwca 2024 r., utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika z dnia 29 stycznia 2024 r., w sytuacji braku doręczenia upomnienia Skarżącej (jako zobowiązanemu), przed wszczęciem wobec niej egzekucji.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że słusznie przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że podstawę do braku doręczenia upomnienia w niniejszej sprawie stanowi przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Zgodnie z tym przepisem egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, w przypadku których, na podstawie przepisów szczególnych, przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu zostało doręczone wezwanie do zapłaty. Zajęcie wierzytelności (por. art. 67 § 2 pkt 7 i 8 u.p.e.a. oraz art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a.) zawiera właśnie administracyjne wezwanie do zapłaty zajętej wierzytelności poprzez przekazanie należnej kwoty podatkowemu organowi egzekucyjnemu. Egzekucja świadczenia na podstawie art. 71b u.p.e.a. stanowi konsekwencję niewykonania przez dłużnika zajętej wierzytelności tego zajęcia. Dłużnik z tytułu zajęcia wezwany bowiem został: aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (zob. wyroki NSA z 8.12.2020 r., II FSK 2118/18, WSA w Gliwicach z 29.08.2023 r., I SA/GI 639/23).
W myśl unormowań art. 71b w związku z art. 71a § 9 u.p.e.a., jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jej dłużnika i stwierdzenia, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2017 r., II FSK 1255/15).
Zajęcie wierzytelności (por. art. 67 § 2 pkt 7 i 8 u.p.e.a. oraz art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a.) zawiera właśnie administracyjne wezwanie do zapłaty zajętej wierzytelności poprzez przekazanie należnej kwoty podatkowemu organowi egzekucyjnemu. Egzekucja świadczenia na podstawie art. 71b u.p.e.a. stanowi konsekwencję niewykonania przez dłużnika zajętej wierzytelności tego zajęcia. Dłużnik z tytułu zajęcia wezwany bowiem został: aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.
Z tych powodów kwestionowanie przez Skarżącą stanowiska zajętego przez DIAS, zaakceptowanego następnie przez Sąd I instancji nie jest uzasadnione, co oznacza, że tym samym nie są uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie.
W odniesieniu natomiast do drugiego zarzutu, tj. naruszenia art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., tj. wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części Sąd I instancji prawidłowo wywiódł, że w ramach zgłoszonych przez Stronę zarzutów organy zasadnie zbadały jedynie dopuszczalność egzekucji oraz wymagalność obowiązków Skarżącej w związku z wydanym postanowieniem określającym wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności.
Wystawiony na podstawie art. 71b u.p.e.a. tytuł wykonawczy, umożliwia organowi egzekucyjnemu ściągnięcie z majątku dłużnika zajętej wierzytelności kwoty wierzytelności do wysokości określonej w postanowieniu. Jest ona egzekwowana na poczet obowiązku "zasadniczego", który pozostaje nadal przedmiotem trwającego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2013 r., II GSK 2021/11 ).
Powyższe nie stoi na przeszkodzie istnieniu i respektowaniu w egzekucji zajętej wierzytelności uprawnień do wniesienia przez jej dłużnika zarzutów w oparciu o art. 33 u.p.e.a., a także do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, wniosku o umorzenie lub zawieszenie egzekucji - o ile jednak te uprawnienia związane są z egzekucją zajętej wierzytelności, a nie z egzekucją zasadniczego zobowiązania, prowadzoną wobec zobowiązanego.
A zatem Skarżąca, pomimo że prowadzona jest przez M. R., jest podmiotem odrębnym i w związku z tym nie jest uprawniona do kwestionowania wymagalności jego obowiązków, dlatego też podważanie istnienia zobowiązań prezesa nie może podlegać rozpoznaniu w ramach zarzutów zgłoszonych przez Stronę. Ponadto, co zaakcentowano - sam zobowiązany – M. R. - w trakcie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego dotychczas nie kwestionował wymagalności swoich obowiązków objętych postępowaniem egzekucyjnym.
Nie ulegało również wątpliwości, że zawiadomieniem z 15.01.2021 r., nr 2416- SEE.711.27749492.2021.1.EGZ001 organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przysługującej od Skarżącej zobowiązanemu Panu M. R. Na to zajęcie skarżąca Skarżąca jako dłużnik zajętej wierzytelności nie udzieliła odpowiedzi. Dokonując kontroli prawidłowości realizacji w/w zajęcia Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. stwierdził, iż po dacie dokonanego zajęcia Skarżąca dokonywała na rzecz Pana M. R., tj. po 23.02.2021 r. przelewów pieniężnych. W tej sytuacji organ egzekucyjny stwierdził bezpodstawne uchylanie się Skarżącej jako dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności, określając postanowieniem z 18.05.2023 r., nr 2416-SEE.7114.6.P.21.2023 wysokość nieprzekazanej kwoty organowi egzekucyjnemu, które stało się ostateczne.
W konsekwencji powyższego, jak trafnie wskazał WSA, brak było podstaw do uznania, iż doszło do wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym z 31.08.2023 r., gdyż wystawiony na podstawie art. 71b u.p.e.a. tytuł wykonawczy, umożliwiał organowi egzekucyjnemu ściągnięcie z majątku dłużnika zajętej wierzytelności kwoty wierzytelności do wysokości określonej w postanowieniu.
W tych okolicznościach, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, wywiedziona ocena była prawidłowa, a Skarżąca nie zdołała jej podważyć.
Ponadto wskazać należy, że dodatkowo zadaniem Skarżącej było wykazanie, że naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zarzutów skierowanych wobec przepisom postępowania strona wnosząca skargę kasacyjną oprócz wskazania, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych (wyartykułowanych) przepisów postępowania, ma obowiązek wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 7 maja 2014 r., II FSK 2985/13, LEX nr 1481552). Skarżąca wpływu tego nie zdołała wykazać.
W świetle powyższych wywodów, również wnioski dowodowe zawarte w piśmie z dnia 30 kwietnia 2025 r. pełnomocnika Skarżącego o uzupełnieniu skargi kasacyjnej, nie mogły odnieść rezultatu spodziewanego przez jego autora.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw, zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Dlatego też, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
s. Marta Waksmundzka-Karasińska s. Sławomir Presnarowicz (spr.) s. Paweł Borszowski