III FSK 445/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego, potwierdzając prawidłowość uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania z powodu niewłaściwego trybu jego wszczęcia.
Sprawa dotyczyła łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2019-2020. Sąd I instancji uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu niewłaściwego wszczęcia przez organ I instancji. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów Ordynacji podatkowej oraz Konwencji o Prawach Człowieka. NSA oddalił skargę, podzielając stanowisko Sądu I instancji i organu odwoławczego co do konieczności uchylenia decyzji i umorzenia postępowania z powodu niewłaściwego trybu jego wszczęcia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. B. i M. Ł. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił ich skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze. SKO uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. w sprawie określenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za okres X-XII 2019 r. i rok 2020 oraz umorzyło postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu niewłaściwego wszczęcia przez organ I instancji. Sąd I instancji podzielił to stanowisko. Skarżący zarzucili w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i inne, a także naruszenie prawa materialnego, w tym art. 1 Protokołu Nr 1 i Nr 4 do EKPC, art. 21 § 3 O.p. w zw. z art. 3 pkt 5 O.p., art. 165 § 1 O.p. w zw. z art. 210 O.p., art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 208 § 1 O.p. i inne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując na daleko idące błędy konstrukcyjne skargi, w tym brak uzasadnienia wielu zarzutów i niewykazanie wpływu zarzucanych naruszeń na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że dla osób fizycznych zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości i podatku rolnym powstaje z mocy decyzji ustalającej, która ma charakter konstytutywny. W związku z tym, uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego przez SKO było prawidłowe, a WSA słusznie oddalił skargę skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli zobowiązanie podatkowe dla osób fizycznych powstaje z mocy decyzji ustalającej, a organ I instancji wszczął postępowanie w trybie określenia, to organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Uzasadnienie
Dla osób fizycznych zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości i rolnym powstaje z mocy decyzji ustalającej (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), która ma charakter konstytutywny. Wszczęcie postępowania w trybie określenia (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.) jest błędne i prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania, co uzasadnia jego umorzenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (48)
Główne
O.p. art. 21 § 1 pkt 2
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 208 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
u.p.o.l. art. 6 § ust. 7
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 176 § 1 pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 240 § 1 pkt 11
Ustawa - Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
EKPC art. Protokołu Nr 1
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
EKPC art. Protokołu Nr 4
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
u.p.o.l. art. 6 § ust. 9
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 6 § ust. 6
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
O.p. art. 3 § ust. 5
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 165 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 208 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 125 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 229
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 235
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 254 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 200a § 1 ust. 2
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 198 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 197 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
u.p.r. art. 6a § ust. 6-6a
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
u.p.r. art. 6c § ust. 2
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
u.p.r. art. 10a
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
O.p. art. 21 § 1 pkt 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 21 § 3
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 207
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210
Ustawa - Ordynacja podatkowa
u.p.o.l. art. 2 § ust. 1-2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 3 § ust. 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 4 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 5
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 6
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.r. art. 2 § ust. 1-2
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
u.p.r. art. 3 § ust. 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
u.p.r. art. 4 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
u.p.r. art. 5
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
u.p.r. art. 6
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe wszczęcie postępowania podatkowego przez organ I instancji (określenie zamiast ustalenia zobowiązania) prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania. Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych dotyczących uzasadnienia i wykazania wpływu uchybień na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym naruszenia EKPC, błędnej wykładni Ordynacji podatkowej, nieprawidłowości w procedurze uchylenia decyzji i umorzenia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
daleko idące błędy konstrukcyjne rozpoznawanej skargi kasacyjnej nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania, jak również, w czym skarżący upatrują niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego łączne zobowiązanie podatkowe za wskazany wyżej okres powstaje z dniem doręczenia skarżącym decyzji o charakterze "ustalającym", nie zaś "określającym" decyzja ustalająca osobom fizycznym zobowiązanie w podatku od nieruchomości ma charakter decyzji konstytutywnej
Skład orzekający
Agnieszka Olesińska
sprawozdawca
Jacek Pruszyński
członek
Jolanta Sokołowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad powstawania zobowiązań podatkowych dla osób fizycznych w podatkach lokalnych i rolnym, a także wymogów formalnych skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niewłaściwego wszczęcia postępowania podatkowego przez organ I instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym, która może mieć znaczenie dla wielu podatników. Wyjaśnia różnicę między decyzją ustalającą a określającą zobowiązanie podatkowe.
“Błąd organu podatkowego na etapie wszczęcia postępowania może doprowadzić do jego umorzenia. NSA wyjaśnia, kiedy decyzja ustalająca zobowiązanie jest konstytutywna.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 445/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-07-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-04-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/ Jacek Pruszyński Jolanta Sokołowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Podatek rolny Sygn. powiązane I SA/Wr 273/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-11-08 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 176 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2025 poz 707 art. 6 ust. 7 Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.) Dz.U. 2024 poz 1176 art. 6a ust. 6-6a, art. 6c ust. 2, art. 10a Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t. j.) Dz.U. 2025 poz 111 art. 21 § 1 pkt 2, art. 208 § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Cezary Bajorek, po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. B., M. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 273/23 w sprawie ze skargi M. B., M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 25 stycznia 2023 r., nr SKO/41/P-208/2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za X, XI i XII 2019 r. i 2020 r. oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 273/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. B. i M. Ł. (dalej: skarżący, strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 25 stycznia 2023 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za okres od października do grudnia 2019 r. oraz 2020 r. Sąd I instancji wskazał, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy organ II instancji orzekł o uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia 23 sierpnia 2022 r. w sprawie określenia wysokości podatku w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za miesiące październik - grudzień 2019 r. i za cały rok 2020 w kwocie łącznej 30.014 zł i umorzeniu postępowania w sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że z samej treści decyzji organu I instancji wynika konieczność jej uchylenia. Ustalenie to wynika z niewłaściwego określenia przedmiotu postępowania podatkowego, jak i jego prowadzenia niezgodnego z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa. Sąd I instancji w tym zakresie wskazał, że wobec faktu, iż w sprawie łączne zobowiązanie pieniężne powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie, o której mowa w art. 21 § pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej O.p.), brak było podstaw prawnych do prowadzenia postępowania podatkowego w celu "określenia" tego zobowiązania. Tym samym, zdaniem Sądu, słusznie uznał organ odwoławczy, że wobec niewłaściwego wszczęcia tego postępowania, zasadnym było zarówno uchylenie decyzji organu I instancji, jak i umorzenie tego postępowania podatkowego. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili: I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) mającą istotny wpływ na wynik sprawy obrazę przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. przez oddalenie skargi i zaakceptowania stanowiska organu, a w konsekwencji podjęcie przez Sąd orzekający ustaleń o braku wskazanych w treści skargi naruszeń prawa materialnego; II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, związane z naruszeniem prawa procesowego w postaci oddalenia skargi w całości i przyjęciem przez Sąd orzekający zasadności argumentacji przedstawionej w treści decyzji organu: a) art. 1 Protokołu Nr 1 i Nr 4 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz sporządzonego w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. przez oddalenie skargi i uznanie zasadności decyzji organu w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji oraz umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w sytuacji, gdy takie działanie uderzało w prawo własności sensu largo strony skarżącej przez doprowadzenie do sytuacji prawnej i faktycznej, w której podatnik z uwagi na nieprawidłowości natury formalnej po stronie organu podatkowego pozostaje w stanie niewiedzy i niepewności prawnej co do rzeczywistego wymiaru zobowiązania podatkowego z tytułu prawa własności; b) art. 21 § 3 O.p. w zw. z art. 3 pkt 5 O.p. przez uznanie (w ślad za decyzją organu), że procedura określania wysokości zobowiązania podatkowego odnosi się tylko i wyłącznie do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które zgodnie z art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: u.p.o.l.) są zobowiązane składać deklaracje, natomiast decyzja ustalająca (wymiarowa) jest wydawana w stosunku do osób fizycznych, które zgodnie z art. 6 ust. 6 u.o.p.l. są zobowiązane złożyć informację, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 5 O.p. ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach rozumie się przez to również informację, dlatego też decyzja określająca może być zastosowana wobec osób fizycznych; c) art. 165 § 1 O.p. w zw. z art. 210 O.p. przez przyjęcie, że postępowanie w sprawie podatkowej zostało wszczęte przez organ administracyjny I instancji w przedmiocie określenia łącznego zobowiązania podatkowego pomimo tego, że czynności faktyczne, działania podejmowane przez organ oraz treści decyzji podatkowej prowadzą do przyjęcia stanowiska, że pomimo literalnego brzmienia treści postanowienia o wszczęciu postępowania oraz treści decyzji organu I instancji, postępowanie w rzeczywistości (de facto) prowadzone było w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania podatkowego; d) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 125 § 1 O.p. przez przyjęcie w ślad za decyzją organu o prawidłowości uchylenia decyzji organu administracyjnego I instancji i umorzenia postępowania z uwagi na nieprawidłowy tryb postępowania, podczas gdy: – organ odwoławczy nie wskazał konkretnej przyczyny umorzenia postępowania, a w przypadku uznania, że przyczyną tą była bezprzedmiotowość postępowania organ nie wskazał przyczyn bezprzedmiotowości oraz samej bezprzedmiotowości, – użycie nazwy innego trybu postępowania niż prowadzone w rzeczywistości nie powoduje, że przeprowadzone do tej pory (długotrwałe i szczegółowe) postępowanie podatkowe winno zostać umorzone, – użycie błędnej podstawy prawnej dla określenia rzeczywistego trybu postępowania podatkowego nie zmienia zasad czy czynności podejmowanych faktycznie przez organ podatkowy, – użycie nazwy innego trybu postępowania nie powoduje, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co uzasadniałoby wówczas umorzenie postępowania; e) art. 229, art. 187 § 1 w zw. z art. 122 w zw. z art. 235 O.p. przez zaakceptowanie stanowiska organu o zaniechaniu uzupełnienia materiałów w sprawie w postaci ustalenia czy za rok 2019 i 2020 została wydana decyzja wymiarowa i jedynie wskazanie na brak załączenia do akt sprawy decyzji wymiarowych lub informacji o ich wydaniu oraz zaniechaniu ustalenia w jakim trybie organ podatkowy prowadził postępowania podatkowe, podczas gdy organ odwoławczy może przeprowadzić z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełniania materiałów w sprawie; f) art. 254 § 1 O.p. przez zaakceptowanie stanowiska organu i uznanie, że zastosowanie prawidłowego trybu postępowania (ustalenia lub określenia) determinuje tryb zmiany takiej decyzji, podczas gdy art. 254 § 1 O.p. odnosi się zarówno do decyzji ustalającej jak i decyzji określającej, a więc tryb wszczęcia postępowania jest dla zastosowania przywołanej instytucji irrelewantny; g) art. 200a § 1 ust. 2 O.p. przez zaakceptowanie stanowiska organu o braku przeprowadzenia na etapie postępowania administracyjnego (podatkowego) w II instancji rozprawy administracyjnej w celu wyjaśnienia rzeczywistego i aktualnego sposobu użytkowania nieruchomości, zamierzeń dzierżawcy (posiadacza zależnego gruntu) co do prowadzenia działalności rolnej na gruncie – zarówno na etapie przygotowań do inwestycji, jak i aktualnie, braku konieczności wykorzystywania przestrzeni gruntu między panelami dla produkcji energii elektrycznej, zasad funkcjonowania tzw. "agrofotowoltaiki" – w ujęciu ogólnym oraz w ujęciu konkretnym, dla przedmiotowej nieruchomości; h) art. 180 w zw. z art. 198 § 1 w zw. z art. 235 O.p. przez zaakceptowanie stanowiska organu o braku przeprowadzenia przez organ na etapie postępowania administracyjnego (podatkowego) w II instancji oględzin przedmiotowej nieruchomości, której dotyczy zobowiązanie podatkowe; i) art. 180 w zw. z art. 235 O.p. przez zaakceptowanie stanowiska organu o braku przeprowadzenia na etapie postępowania administracyjnego (podatkowego) w II instancji dowodu z przesłuchania osoby upoważnionej do reprezentacji posiadacza gruntu – dzierżawcy na okoliczność posiadania infrastruktury przesyłowej na terenie farmy fotowoltaicznej, wykorzystywania infrastruktury przesyłowej wyłącznie na cele dystrybucji energii elektrycznej, brak udziału infrastruktury przesyłowej w produkcji energii elektrycznej; j) art. 180 w zw. z art. 197 § 1 w zw. z art. 235 O.p. przez zaakceptowanie stanowiska organu i brak przeprowadzenia na etapie postępowania administracyjnego (podatkowego) w II instancji dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność określenia powierzchni przedmiotowej nieruchomości, która jest zajęta przez rzędy paneli fotowoltaicznych na przedmiotowej nieruchomości; k) art. 180 w zw. z art. 235 O.p. przez zaakceptowanie stanowiska organu i brak przeprowadzenia na etapie postępowania administracyjnego (podatkowego) w II instancji dowodu z protokołów z dnia 25 sierpnia 2022 r. na okoliczność odmowy udostępnienia pełnomocnikowi strony całości akt postępowania, naruszenia zasady jawności postępowania, naruszenia zasady działania w sposób wzbudzający zaufanie, naruszenia zasady dostępu strony do akt postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz organu od skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Organ jednocześnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzając kontrolę zaskarżonego orzeczenia rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając wyłącznie nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, której w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej zatem oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny – co do zasady – nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym poza granicami zaskarżenia. Ponadto, zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. strona ma obowiązek nie tylko przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku sądu pierwszej instancji, ale również je uzasadnić. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zatem zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub umotywowanie błędnego zastosowania przepisu. Przy czym w przypadku uchybień przepisów postępowania przypisanych bezpośrednio sądowi pierwszej instancji, zadaniem skarżących jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy tym uchybieniem, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy – o czym stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wnoszący skargę kasacyjną są obowiązani uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego mogłoby być inne. Nie wystarczy zawarcie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób, a także uzasadnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości orzeczenia, którego uchylenia domaga się strona skarżąca, determinują jak już powyżej wskazano, zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powyższe wyjaśnienia wydają się niezbędne z uwagi na daleko idące błędy konstrukcyjne rozpoznawanej skargi kasacyjnej, błędne zaszeregowanie do zarzutów naruszenia prawa materialnego zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a także sformułowanie szeregu zarzutów kasacyjnych, które – wbrew wymogowi z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - nie zostały uzasadnione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej, w którym nie wspomniano o żadnych przepisach prawa, których naruszenie zarzucono w petitum skargi kasacyjnej, pozostaje w zupełnym oderwaniu od zarzutów sformułowanych w jej petitum. Tym samym nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania, jak również, w czym skarżący upatrują niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są związane z argumentacją skarżących zmierzającą do podważenia decyzji SKO w Jeleniej Górze z dnia 25 stycznia 2023 r. oraz aprobującego to stanowisko wyroku WSA we Wrocławiu o konieczności uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia 23 sierpnia 2022 r. w sprawie określenia skarżącym wysokości podatku w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za miesiące od października do grudnia 2019 r. oraz za 2020 r. i umorzenia toczącego się wobec skarżących postępowania podatkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze uznało, że łączne zobowiązanie podatkowe za wskazany wyżej okres powstaje z dniem doręczenia skarżącym decyzji o charakterze "ustalającym", nie zaś "określającym", a w konsekwencji konieczne stało się uchylenie decyzji Burmistrza i umorzenie postępowania w sprawie określenia łącznego zobowiązania pieniężnego. Ze stanowiskiem tym nie zgadzają się skarżący, którzy uważają, że nieprawidłowy sposób wszczęcia postępowania przez organ nie powinien stanowić podstawy do uznania bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego ze skutkiem niweczącym wszystkie wcześniej wykonane przez okres dwóch lat czynności w ramach dotychczasowego postępowania. Rację w tym sporze przyznać należy SKO w Jeleniej Górze oraz kontrolującemu zaskarżaną decyzję WSA we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarówno organy podatkowe jak i Sąd pierwszej instancji prawidłowo wyjaśniały, że Ordynacja podatkowa przewiduje dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1 i 2 O.p.), zaś który ze sposobów powstania zobowiązania podatkowego ma zastosowanie decyduje konkretna ustawa, w tym przypadku ustawa o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawa o podatku rolnym. Jeżeli podatnikami są osoby fizyczne, zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy decyzji ustalającej to zobowiązanie, o czym stanowi art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Przewiduje to jednoznacznie art. 6 ust. 7 u.p.o.l., zgodnie z którym podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. W konsekwencji obowiązek podatkowy przekształca się w zobowiązanie podatkowe w wyniku doręczenia podatnikowi decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Decyzja ustalająca osobom fizycznym zobowiązanie w podatku od nieruchomości ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej wydanie i doręczenie kreuje zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości. Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji (która w tej sprawie nie występuje), gdy nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową (art. 6 ust. 11 u.p.o.l.). W przypadku natomiast podatników niebędących osobami fizycznymi zobowiązanie w podatku od nieruchomości powstaje z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), a podatnik –stosownie do art. 6 ust. 9 u.p.o.l. – zobowiązany jest do jego samoobliczenia w deklaracji podatkowej. W ustawie o podatku rolnym powyższe uregulowane jest w art. 6a ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 333, dalej jako: "u.p.r."), zgodnie z którym podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem art. 10, ustala, w drodze decyzji, organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów. Natomiast, jak stanowi art. 6c ust. 1 u.p.r., osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisy art. 6a ust. 6a i 10a u.p.r. stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 6c ust. 2 u.p.r., łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę. Skarżący to osoby fizyczne, tym samym zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości i podatku rolnym powstaje z mocy decyzji ustalającej to zobowiązanie, która, jak zaznaczono, jest aktem konstytutywnym. Tworzy stosunek prawny zobowiązania podatkowego określając wierzyciela i dłużnika, przedmiot oraz treść tego stosunku. Postanowieniem Burmistrza Miasta i Gminy B. doszło do wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia wysokości podatku z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego, następnie decyzją z dnia 23 sierpnia 2022 r. wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 , art. 207 i art. 210 O.p., art. 2 ust.1-2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 i art. 6a u.p.r., art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 5 i art. 6 u.p.o.l. organ ten określił skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne, a zatem zasadnie SKO w Jeleniej Górze skorygowało błędny sposób rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i rozstrzygnęło o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego - stosownie do art. 208 § 1 O.p. W przypadku, gdy prawidłowo w sprawie stwierdzono przesłankę bezprzedmiotowości postępowania, to brak było podstaw do prowadzenia przez organ odwoławczy dalszego postępowania w sprawie, tj. przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, oględzin nieruchomości, przeprowadzenia dowodu z przesłuchania osoby upoważnionej do reprezentacji posiadacza gruntu, opinii biegłego geodety czy też dowodu z protokołów z dnia 25 sierpnia 2022 r. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA we Wrocławiu, który na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę skarżących. Ze względu na tożsamość problemów prawnych i podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym uzasadnieniu posłużył się argumentacją, którą zawarto w uzasadnieniu wyroku NSA z 14 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 462/24 i którą sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela. W konsekwencji, ponieważ każdy z postawionych zarzutów skargi kasacyjnej okazał się nieuzasadniony, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. s. A. Olesińska (spr.) s. J. Sokołowska s. J. Pruszyński
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI