III FSK 4443/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-24
NSAAdministracyjneWysokansa
doręczenie zastępczeterminy procesowepostępowanie egzekucyjnek.p.a.u.p.e.a.skarga kasacyjnasądy administracyjneoperator pocztowyzażalenie

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej doręczenia zastępczego pisma w postępowaniu egzekucyjnym, potwierdzając, że późniejsze odebranie przesyłki nie unieważnia skutecznego doręczenia zastępczego.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który oddalił skargę na postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów k.p.a. i u.p.e.a. w zakresie doręczenia zastępczego, twierdząc, że operator pocztowy nie przestrzegał procedury. NSA uznał, że późniejsze odebranie przesyłki przez adresata nie czyni nieskutecznym doręczenia zastępczego, które nastąpiło z upływem 14 dni od pierwszego zawiadomienia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E. K. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Głównym zarzutem skarżącej było wadliwe doręczenie zastępcze postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, które miało nastąpić z naruszeniem przepisów art. 44 k.p.a. przez operatora pocztowego. Skarżąca argumentowała, że operator pocztowy nie przestrzegał 14-dniowego terminu przechowywania przesyłki i prawidłowego informowania o możliwości odbioru. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, późniejsze wydanie przesyłki adresatowi po upływie terminu 14 dni, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a., nie czyni nieskutecznym doręczenia zastępczego. Termin do wniesienia środka zaskarżenia biegnie od dnia uznania pisma za doręczone w trybie doręczenia zastępczego. Sąd wskazał, że powtórne awizo nie otwiera biegu nowego terminu, a jedynie przypomina o biegnącym już terminie. W niniejszej sprawie doręczenie zastępcze nastąpiło 6 sierpnia 2020 r., a wydanie przesyłki skarżącemu 7 sierpnia 2020 r. nie miało doniosłości prawnej. Termin do wniesienia zażalenia upłynął 13 sierpnia 2020 r., a zażalenie zostało złożone 14 sierpnia 2020 r., co stanowiło uchybienie terminowi. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne i aprobując stanowisko sądu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, późniejsze odebranie przesyłki przez adresata po upływie terminu 14 dni, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a., nie czyni nieskutecznym doręczenia zastępczego. Termin do wniesienia środka zaskarżenia biegnie od dnia uznania pisma za doręczone w trybie doręczenia zastępczego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym skutki procesowe są związane z doręczeniem w formie przewidzianej prawem, a nie z faktycznym zapoznaniem się z treścią pisma przez stronę. Doręczenie zastępcze następuje z upływem ostatniego dnia okresu przechowywania pisma, a późniejszy odbiór ma jedynie skutek informacyjny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (26)

Główne

k.p.a. art. 44 § § 1-4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 141 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 85 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 17 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 173 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § ust. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 lit. b)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 21zzs4 § ust. 3 w zw. z ust. 1

Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe

Argumenty

Skuteczne argumenty

Późniejsze odebranie przesyłki przez adresata nie czyni nieskutecznym doręczenia zastępczego, które nastąpiło z upływem 14 dni od pierwszego zawiadomienia. Termin do wniesienia środka zaskarżenia biegnie od dnia uznania pisma za doręczone w trybie doręczenia zastępczego. Powtórne awizo nie otwiera biegu nowego terminu, a jedynie przypomina o biegnącym już terminie.

Odrzucone argumenty

Operator pocztowy nie przestrzegał procedury doręczenia zastępczego (przechowywanie przesyłki dłużej niż 14 dni, wadliwe zawiadomienia). Wadliwe działanie operatora pocztowego uniemożliwiło stronie terminowe wniesienie zażalenia. Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, nie uwzględniając skargi mimo naruszeń prawa przez organ.

Godne uwagi sformułowania

późniejsze faktyczne wydanie przesyłki adresatowi w placówce oddawczej, nie czyni bezskutecznym wcześniejszego doręczenia postanowienia w myśl przepisów k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. po upływie czasu określonego w art. 44 k.p.a. adresat może odebrać pismo, jednak taki odbiór przesyłki wywołuje jedynie skutek informacyjny, nie odnosi skutku prawnego i nie może stanowić wystarczającej podstawy do skutecznego kwestionowania doręczenia w trybie zastępczym. termin 14 dni należy liczyć od daty pierwszego zawiadomienia, a nie daty powtórnego awiza.

Skład orzekający

Jacek Pruszyński

sprawozdawca

Jolanta Sokołowska

członek

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej skutków doręczenia zastępczego w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym, zwłaszcza w kontekście prawidłowości działania operatorów pocztowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji doręczenia zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym, ale zasady interpretacji art. 44 k.p.a. mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu doręczeń, który może dotyczyć wielu obywateli i przedsiębiorców. Wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące terminów i doręczeń zastępczych, co jest praktycznie istotne.

Doręczenie zastępcze: czy późniejsze odebranie pisma ratuje termin?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 4443/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński /sprawozdawca/
Jolanta Sokołowska
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1175/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-05-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 134, art. 127 § 2, art. 141 § 2, art. 144, art. 44 § 1-4, art. 7, art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 85 § 1, art. 107 § 3, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 17 § 1, art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1175/20 w sprawie ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 października 2020 r., nr 2201-IEE.711.2.341.2020.WK w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Zaskarżonym wyrokiem z 12 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1175/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. K. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku
z 2 października 2020 r., nr 2201-IEE.711.2.341.2020.WK w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik z urzędu, na podstawie art. 173 § 1 i 2, art. 177 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok
w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. Na zasadzie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137, dalej: p.u.s.a.) przez nieuwzględnienie skargi strony skarżącej pomimo naruszenia przez organ w toku postępowania przepisów prawa, mającego istotny wpływ na wynik sprawy oraz przedstawienia stanu sprawy niezgodnie z rzeczywistym, uwzględnienie skargi skutkowałoby odmiennym wynikiem sprawy:
a. W szczególności: art. 134 w zw. z art. 127 § 2, art. 141 § 2 oraz art. 144, art. 44 § 1-4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 17 § 1
i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (Dz. U. 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: [pic]u.p.e.a.) w zw. z art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r., poz. 2070) poprzez wadliwe przyjęcie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy operator pocztowy działał zgodnie z przepisami art. 44 § 1-4 k.p.a., co pozwalało na zastosowanie [pic]w ramach postępowania egzekucyjnego
w administracji fikcji prawnej doręczenia zastępczego z dniem 6 sierpnia
2020 r. pisma skierowanego do skarżącego - postanowienia z 21 lipca 2020 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.[pic]
b. W szczególności: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.
w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 85 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez zaniechanie podjęcia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zebrania całego materiału dowodowego, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, gdyż skutkowało zaniechaniem poczynienia kluczowych ustaleń faktycznych dla niniejszej sprawy - odnośnie kwestii czy zostały spełnione przez operatora pocztowego przesłanki przyjęcia fikcji prawnej doręczenia zastępczego:
1) czy operator pocztowy przechowywał rzeczoną przesyłkę przez okres 14 dni
w swojej placówce pocztowej,
2) jakiej treści poczyniono względem skarżącego zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki - jakiej treści była informacją o możliwości odebrania przesyłki - jaki termin został wskazany na odebranie, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia,
3) jakiej treści poczyniono względem skarżącego powtórne zawiadomienie
o pozostawieniu przesyłki - jakiej treści była informacja o możliwości odebrania przesyłki - jaki termin został wskazany na odebranie,
co miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia organu.
c. W szczególności: art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dokonaną z uchybieniem zasadom prawidłowego, logicznego rozumowania, wskazaniom wiedzy
doświadczenia życiowego oraz wyprowadzenie oczywiście błędnych logicznie wniosków z ustalonych przez organ faktów przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego. Wskazać zatem należy, iż z twierdzeń organu wynika, że operator [pic]pocztowy przechowywał przedmiotową przesyłkę zawierającą zaskarżone przez skarżącego postanowienie - przez okres dłuży aniżeli 14 dni, co w sposób rażący narusza regulację z art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., a tym samym wadliwe działanie operatora publicznego wyklucza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia zastępczego. Recypując powyższy fakt do stanowiska organu, stwierdzić należy, że ustalenia poczynione przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej - wadliwie skontrolowane przez sąd pierwszej instancji - w żaden sposób nie wynikają ze zgromadzonego
w niniejszej sprawie materiału dowodowego, na który powołuje się organ.
W szczególności zaś działanie operatora pocztowego było wadliwe - co uniemożliwiało zastosowanie fikcji prawnej doręczenia zastępczego.
d. W szczególności: art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nie sprostanie wymogowi sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem podstawy faktycznej, co oczywiście miało wpływ na wynik postępowania, poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego [pic]rozstrzygnięcia oraz pozbawienie strony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia między innymi przez brak ustosunkowania się do faktu, iż operator pocztowy przechowywał pismo, jakie miało zostać doręczone skarżącemu dłużej aniżeli przez 14 dni.
2. Na zasadzie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie sprostanie wymogowi sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku
z podaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej - co oczywiście miało wpływ na wynik postępowania, poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz pozbawienie strony informacji o
przesłankach rozstrzygnięcia - między innymi przez zaniechanie ustosunkowania się do faktu, iż operator pocztowy przechowywał pismo, jakie miało zostać doręczone skarżącemu dłużej aniżeli przez 14 dni. Powyższe oczywiście miało wpływ na wynik postępowania, poprzez zaniechanie rozpoznania istoty sprawy - skontrolowania, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zostały spełnione przesłanki zastosowania fikcji prawnej doręczenia zastępczego w sytuacji sprzecznego z prawem działania operatora publicznego.
3. Na zasadzie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. przez nieuwzględnienie skargi skarżącego - naruszenie art. 151 p.p.s.a. pomimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego przepisów prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - w szczególności: art. 44 § 1-4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez:
1) przechowywanie przez operatora pocztowego rzeczonej przesyłki przez okres dłuższy niż 14 dni w swojej placówce pocztowej,
2) poczynienie względem skarżącego zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki - z jakiej treści wynikała informacją o możliwości odebrania przesyłki do dnia
7 sierpnia 2020 r.,
3) poczynienie względem skarżącego powtórnego zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki - z jakiej treści wynikała informacja o możliwości odebrania przesyłki do dnia 7 sierpnia 2020 r.,
skutkujące uniemożliwieniem stronie terminowego wzięcia udziału w postępowaniu - poprzez wniesienie zażalenie w terminie, jakie to naruszenie prowadzi do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wskazując na powyższe uchybienia autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu albowiem opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Ponadto wniósł na zasadzie przepisów art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 48 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonego dokumentu, albowiem zachodzi w niniejszej sprawie konieczność wykazania praktyki operatora pocztowego - polegającej na wskazywaniu (a tym samym i przetrzymywaniu) ostatniego dnia odbioru przesyłki po upływie 14 dni, od dnia pierwszej awizacji - bieżącego zawiadomienia powtórnego operatora pocztowego skierowanego do ustanowionego z urzędu pełnomocnika.
Pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zarządzeniem z 21 września 2023 r. w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.)
i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty o charakterze procesowym w ramach podstawy opisanej
w art. 174 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stanowią swoistą multiplikację zasadniczego zarzutu dotyczącego uznania, że doszło do naruszenia art. 44 § 1-4 k.p.a. z tego powodu, iż sąd pierwszej instancji dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia błędnie uznał, że późniejsze faktyczne wydanie przesyłki adresatowi w placówce oddawczej, nie czyni bezskutecznym wcześniejszego doręczenia postanowienia w myśl przepisów k.p.a.
Przepis art. 44 k.p.a., który na podstawie art. 18 u.p.e.a. ma również zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że: (§ 1) w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: (1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; (2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ; (§ 2) zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata; (§ 3) w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia; (§ 4) doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
W odniesieniu do wskazanej wyżej regulacji prawnej Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowym, że jeżeli dojdzie do wydania adresatowi pisma po upływie terminu 14 dni, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a., to doręczenie pisma do rąk własnych adresata po dokonaniu doręczenia zastępczego nie czyni nieskutecznym doręczenia zastępczego (por. wyrok NSA z 12 października 1999 r., sygn. akt V SA 1880/98). Oznacza to, że termin do dokonania czynności prawnej, np. termin do wniesienia zażalenia na postanowienie, biegnie od dnia uznania pisma za doręczone w trybie doręczenia zastępczego. W sytuacji, kiedy nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia, późniejsze ponowne doręczenie pisma stronie nie może być uznane jako ponowne doręczenie. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz (...) skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem
w formie prawem przewidzianej, a nie z zapoznaniem się z treścią pisma przez stronę, jak i z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez stronę (por. wyrok NSA
z 2 września 2010 r., sygn. akt II FSK 636/09). Zatem po upływie czasu określonego
w art. 44 k.p.a. adresat może odebrać pismo, jednak taki odbiór przesyłki wywołuje jedynie skutek informacyjny, nie odnosi skutku prawnego i nie może stanowić wystarczającej podstawy do skutecznego kwestionowania doręczenia w trybie zastępczym.
Wyjaśnienia wymaga też, że z treści art. 44 k.p.a. wynika, że stronę informuje się o konieczności liczenia 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia, natomiast powtórne awizo nie otwiera biegu kolejnego 7 - dniowego terminu dla odbioru pisma a jedynie przypomina o biegnącym już terminie, który upływa od dnia pierwszego zawiadomienia.
W niniejszym stanie faktycznym doręczenie zastępcze postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z 21 lipca 2020 r. nastąpiło skarżącemu w dniu 6 sierpnia 2020 r., po uprzednim awizowaniu
w dniu 23 lipca 2020 r. oraz 31 lipca 2020 r., natomiast wydanie przesyłki skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2020 r. pozbawione było doniosłości prawnej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował w zaskarżonym wyroku działania organu, który przyjął, że doręczenie postanowienia nastąpiło w dniu 6 sierpnia 2020 r. W konsekwencji termin do wniesienia zażalenia upłynął ostatecznie w dniu 13 sierpnia 2020 r. Zatem skarżący składając zażalenie za pośrednictwem poczty w dniu 14 sierpnia 2020 r. uczynił to z uchybieniem ustawowego terminu.
Stanowisko skarżącego, który wskazuje na poparcie swoich racji, że odebrał przesyłkę pocztową zawierającą postanowienie z 21 lipca 2020 r. w terminie wskazanym w dokumencie powtórnego awiza, czyli w dniu 7 sierpnia 2020 r. i w terminie zaskarżył postanowienie, nie może odnieść zamierzonego skutku prawnego. Jak już wskazano wyżej, termin 14 dni należy liczyć od daty pierwszego zawiadomienia (daty tej zaś skarżący nie podważa), a nie daty powtórnego awiza.
Wyjaśnić należy, że postępowanie, w którym stwierdza się uchybienie terminu i które polega na zbadaniu terminowości wniesienia środka zaskarżenia, sprowadza się do ustalenia daty doręczenia skarżonego aktu oraz daty złożenia tego środka. Stwierdzenie uchybienia terminu jest konsekwencją obiektywnych okoliczności, które w niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości sądu. Zauważyć również należy, że okoliczności wpływające na ocenę zawinienia strony w niedochowaniu terminu podlegają weryfikacji w postępowaniu mającym za przedmiot przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Stąd zarzuty podnoszone w skardze kasacyjnej dotyczące nieprawidłowego działania operatora pocztowego mogłyby podlegać ocenie w kontekście tego, czy doszło do niezawinionego uchybienia terminu - przy czym postępowanie mające za przedmiot przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.
Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje ustalenia sądu pierwszej instancji, który nie stwierdził, by organ uchybił przepisom prawa stanowiąc
o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. W szczególności zarzuty skarżącego nie podważają skutecznie oceny ziszczenia się skutku doręczenia wynikającego z przepisu art. 44 k.p.a.
Za niezasadne należy też uznać pozostałe, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 134 w zw. z art. 127 § 2, art. 141 § 2 oraz art. 144, art. 44 § 1-4 k.p.a., art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu, co wynika wprost z treści art. 134 k.p.a. W konsekwencji przekroczenie terminu ustawowego nawet o jeden dzień obliguje do uznania, że dokonana czynność jest bezskuteczna. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 85 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., podobnie jak zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Postępowanie, w którym stwierdza się uchybienie terminu, polega na zbadaniu terminowości wniesienia danego środka, co zasadza się na ustaleniu daty doręczenia skarżonego aktu oraz daty złożenia tego środka. W aktach sprawy znajdują się dokumenty, którymi dysponował organ i, z których jednoznacznie wynika, iż skarżący wystąpił ze środkiem zaskarżenia po terminie do jego wniesienia. Działaniom organu nie można przypisać uchybienia zasadom prawidłowego, logicznego rozumowania, wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego. Stwierdzenie uchybienia terminu było konsekwencją obiektywnych okoliczności, których zajście w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości. W treści zaskarżonego postanowienia w sposób przekonujący przedstawiono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Nie można również zgodzić się z zarzutami skarżącego, że w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zaważyć należy, że postępowanie organu zakończyło się wydaniem ostatecznego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Skoro postępowanie zażaleniowe nie mogło być wszczęte, nie można przyjąć, że naruszony został art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. że skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. W sprawie nie ma również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie. W szczególności w zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji prawidłowo przedstawił stan faktyczny sprawy, zastosował przepisy prawa i wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się dokonując weryfikacji stanowiska organu. Uzasadnienie umożliwia zatem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego
z załączonego dokumentu należy stwierdzić, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co do zasady, wyłączone jest stosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 244 § 1 k.p.c. Wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak to nie oznacza, że do tego postępowania w pełni stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. Niezależnie od tego, przedstawione powtórne awizo operatora pocztowego w żaden sposób nie dowodzi, że analizowane w sprawie niniejszej doręczenie było wadliwe.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. Ponadto, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości, mając na względzie fakt, że skarżącemu kasacyjnie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych.
sędzia NSA J. Pruszyński sędzia NSA S. Bogucki sędzia NSA J. Sokołowska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI