III FSK 438/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Decyzja ta orzekała o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu stowarzyszenia za zaległości podatkowe stowarzyszenia w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r., IV kwartał 2015 r. oraz IV kwartał 2016 r. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, a także naruszenie przepisów postępowania. Głównym argumentem skarżącego było wykazanie negatywnej przesłanki wyłączającej jego odpowiedzialność, tj. że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości stowarzyszenia nastąpiło bez jego winy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd podkreślił, że sprawa była już przedmiotem kontroli NSA, który w poprzednim wyroku (III FSK 1571/22) przedstawił wykładnię przepisów art. 116 i 116a Ordynacji podatkowej oraz przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego. Zgodnie z tą wykładnią, właściwy czas do zgłoszenia wniosku o upadłość należy oceniać przez pryzmat pojęcia niewypłacalności dłużnika, określonego w Prawie upadłościowym. NSA stwierdził, że stowarzyszenie stało się niewypłacalne już w dacie powstania pierwszej zaległości podatkowej (IV kwartał 2014 r.), a wniosek o upadłość złożony w listopadzie 2017 r. był spóźniony. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał braku winy w niezłożeniu wniosku w terminie, a późniejsze decyzje wymiarowe, kwestionujące rozliczenia, nie zwalniały z obowiązku terminowego zgłoszenia wniosku o upadłość, zwłaszcza w sytuacji świadomości wadliwości rozliczeń. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w szczególności członków zarządu za zaległości podatkowe stowarzyszeń, oraz wykładnia pojęcia niewypłacalności i właściwego terminu do zgłoszenia wniosku o upadłość.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji stowarzyszenia i odpowiedzialności członka zarządu, ale jego wykładnia przepisów ma szersze zastosowanie do odpowiedzialności osób trzecich w sprawach podatkowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy członek zarządu stowarzyszenia ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe stowarzyszenia, jeśli nie wykazał braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, członek zarządu ponosi odpowiedzialność, jeśli nie wykaże braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość w terminie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stowarzyszenie stało się niewypłacalne w dacie powstania pierwszej zaległości podatkowej, a wniosek o upadłość złożony znacznie później był spóźniony. Skarżący nie wykazał braku winy w tym opóźnieniu, a późniejsze decyzje wymiarowe nie zwalniały z obowiązku terminowego zgłoszenia wniosku.
Jak należy interpretować pojęcie 'właściwego czasu' na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w kontekście odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwy czas na zgłoszenie wniosku o upadłość należy oceniać przez pryzmat przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego, w szczególności pojęcia niewypłacalności dłużnika.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że niewypłacalność dłużnika (stowarzyszenia) należy oceniać na podstawie art. 10 i 11 Prawa upadłościowego, a nie tylko na podstawie sytuacji finansowej czy bieżącej spłaty zobowiązań. Obowiązek zgłoszenia wniosku powstaje z chwilą wystąpienia przesłanek niewypłacalności.
Przepisy (15)
Główne
o.p. art. 116 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis ten określa odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe, pod warunkiem niezgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie bez winy.
p.u.n. art. 10
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze
Definicja dłużnika, wobec którego ogłasza się upadłość (niewypłacalność).
p.u.n. art. 11
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze
Przesłanki niewypłacalności dłużnika (utrata zdolności płatniczej, przewaga zobowiązań nad majątkiem).
Pomocnicze
o.p. art. 116a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 107 § § 1 i § 2 pkt 2 i 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 108
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 21 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Określa moment powstania zobowiązania podatkowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu.
p.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu NSA.
p.p.s.a. art. 173 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
p.u.n. art. 21 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze
Obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość w terminie dwóch tygodni od wystąpienia podstaw.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i 4, art. 108, art. 116a § 1 w związku z art. 116 § 1 pkt 1 lit b, § 2 i 4 o.p.) przez błędną wykładnię i zastosowanie przepisów, co doprowadziło do przyjęcia, że zaistniały podstawy do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego, mimo wykazania przez niego negatywnej przesłanki braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość. • Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 145 § 3 w związku z art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a i art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187 § 1 i art. 191, a także art. 210 § 4 o.p.) przez oddalenie skargi i błędne uznanie, że organy podatkowe nie naruszyły przepisów postępowania oraz prawidłowo wykazały wystąpienie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności skarżącego, przy jednoczesnym przyjęciu, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanki negatywnej braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość.
Godne uwagi sformułowania
Właściwy czas do zgłoszenia wniosku o upadłość należy oceniać przez odniesienie się do pojęcia niewypłacalności, użytego w ustawie – Prawo upadłościowe i naprawcze i wskazanych w niej terminów. • Z niewypłacalnością dłużnika, o której mowa w art. 10 i 11 ust. 1 p.u.n. mamy również do czynienia, gdy dłużnik ten nie zaspokaja jednego tylko wierzyciela posiadającego znaczną wierzytelność, przesłanka egzoneracyjna wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. odnosi się bowiem wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości. • Zobowiązanie w podatku od towarów i usług powstaje z mocy prawa na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 o.p., zaś decyzja wymiarowa wskazuje jedynie, że nie było prawidłowo rozliczane i z upływem ustawowo określonego terminu płatności przekształciło się w zaległość.
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Presnarowicz
członek
Krzysztof Przasnyski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w szczególności członków zarządu za zaległości podatkowe stowarzyszeń, oraz wykładnia pojęcia niewypłacalności i właściwego terminu do zgłoszenia wniosku o upadłość."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji stowarzyszenia i odpowiedzialności członka zarządu, ale jego wykładnia przepisów ma szersze zastosowanie do odpowiedzialności osób trzecich w sprawach podatkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej za długi podatkowe, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród przedsiębiorców i osób zarządzających organizacjami. Wykładnia przepisów dotyczących upadłości i winy jest kluczowa dla praktyki.
“Czy można uniknąć odpowiedzialności za długi stowarzyszenia? NSA wyjaśnia kluczowe terminy i winę.”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.