III FSK 4361/21

III FSK 4361/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Sokołowska /sprawozdawca/
Jacek Brolik /przewodniczący/
Paweł Borszowski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1555/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 54 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant Anna Iwaszkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1555/20 w sprawie ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1555/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. K. (dalej: "Zobowiązany" "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie
z dnia 22 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "NUS"; "organ egzekucyjny";
"organ I instancji") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku Dłużnika na podstawie tytułu wykonawczego z 2 lutego 2015 r., obejmującego zaległość
z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r. w kwocie należności
głównej wysokości 40.382 zł i odsetek w wysokości 36.342,70 zł, naliczonych
na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu w dniu 24 lutego 2015 r.
Organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z 24 stycznia 2020 r. do PUH P. Sp. z o.o. (pracodawca Zobowiązanego), które zostało doręczone pracodawcy w dniu
29 stycznia 2020 r., Zobowiązanemu w dniu 3 lutego 2020 r. Z uwagi na brak odpowiedzi, w dniu 25 lutego 2020 r. organ egzekucyjny skierował do pracodawcy ponaglenie, na które również nie udzielono odpowiedzi.
W dniu 12 lutego 2020 r. Zobowiązany złożył skargę na czynność egzekucyjną, której zarzucił naruszenie:
– art. 29 § 1 oraz § 2 pkt 1 i 3 z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej bez zbadania jej dopuszczalności, pomimo że NUS występujący w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego był w posiadaniu informacji, iż egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, bowiem obowiązek wskazany jako podstawa prawna uległ przedawnieniu wskutek czego nie mógł podlegać egzekucji administracyjnej;
– art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez uznanie, że obowiązek w stosunku do zobowiązanego nie wygasł w skutek przedawnienia;
– art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie.
Postanowieniem z dnia 17 marca 2020 r. NUS oddalił skargę na czynność egzekucyjną.
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie
(dalej "DIAS"; "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu DIAS wskazał na przepisy art. 1a pkt 2, art. 1a pkt 12, art. 54
i art. 72 u.p.e.a. Dalej rozwinął, że organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, do której upoważniała go u.p.e.a. i przedstawił cechy tego środka prawnego z uwzględnieniem stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Organ odwoławczy wskazał, że kwestie dotyczące wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie mogą być przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. Kwestia ta stanowi podstawę do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie
art. 33 § 1 u.p.e.a., które składa się w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że pismo z dnia 11 lutego 2020 r. zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne" zostało zakwalifikowane przez organ egzekucyjny w części dotyczącej żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, jako wniosek o umorzenie, który jest przedmiotem odrębnego postępowania.
Po rozpoznaniu skargi na powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.
W motywach wyroku Sąd stwierdził, że przedmiot sprawy dotyczy skargi na czynności egzekucyjne uregulowanej w art. 54 § 1 u.p.e.a. Podkreślił, że przedmiot postępowania wyznacza zakres i przedmiot kontroli Sądu i stwierdził, że kwestię ta wyjaśniał organ nadzoru w zaskarżonym postanowieniu. Uznał, że skarga na czynność egzekucyjną znajduje oparcie w art. 54 u.p.e.a., a wiec sprawa może zostać rozpatrzona tylko
w tym zakresie.
Zdaniem Sądu, składając skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę i podnosząc okoliczność przedawnienia zobowiązania objętego tytułem wykonawczym, Skarżący zainicjował spór, którego rozstrzygnięcie wymaga przeprowadzenia rozważań na temat charakteru przedmiotowego środka prawnego i zakresu działania organ egzekucyjny w badaniu skargi złożonej
w trybie 54 § 1 u.p.e.a.
Sąd przywołał przepisy art. 1a pkt 2 i art. 54 u.p.e.a. oraz poglądy wyrażone w orzeczeniach sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu.
Na tej podstawie Sąd podzielił pogląd wyrażony w postanowieniu DIAS,
że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw, by w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną analizować kwestię wygaśnięcia, wskutek przedawnienia, obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Sąd podkreślił,
że pismo z dnia 12 lutego 2020 r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne" zawierało wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowienie wydane w tym przedmiocie zostało ostatecznie zaskarżone i będzie stanowić przedmiot odrębnego postępowania.
Sąd uznał, że zarzuty skargi za nieuprawnione. W tym zakresie stwierdził, że zarzuty dotyczyły niebadanej w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii dopuszczalności egzekucji w kontekście wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku. Ponadto organ odwoławczy odniósł się do wszystkich istotnych argumentów
w tej sprawie, przedstawił spójny i logiczny wywód obrazujący powody, dla których zasadnicza część argumentacji zobowiązanego nie mogła być brana pod uwagę w tym postępowaniu.
Sąd podkreślił, że nieistnienie obowiązku podlegającego egzekucji może być podnoszone w ramach zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. Stanowi również kwestię istotną w ramach postanowienia, w którym organ egzekucyjny bada istnienie przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Natomiast w skardze wnoszonej na podstawie art. 54 u.p.e.a., organ nie ocenia istnienia obowiązku. Analizie poddaje się jedynie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarżący.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art 174 pkt 2 p.p.s.a.:
1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ
na wynik sprawy, art 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 u.p.e.a.
w zw. z art 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, mimo, że w sprawie doszło do naruszenia prawa, poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej mimo,
że obowiązek stanowiący postawę do wystawienia tytułu wykonawczego, będących jednocześnie podstawą do wydania zawiadomienia nie mogło podlegać wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej;
2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ
na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.
w zw. z art 29 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, iż w przedmiotowej
sprawie organy egzekucyjne prawidłowo przyjęły, iż w toku postępowania egzekucyjnego nie bada się dopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej, w sytuacji gdy organ egzekucyjny będący jedocześnie wierzycielem przed wszczęciem egzekucji administracyjnej był zobowiązany do zbadania jej dopuszczalności,
w tym do sprawdzenia, czy obwiązek stanowiący podstawę do wystawienia tytułu,
a w konsekwencji prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i tym samym dokonanych w następstwie przez organ czynności egzekucyjnych nie wygasł;
3) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ
na wynik sprawy, tj, art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.
w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 oraz 7 u.p.e.a. w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez pobieżne odniesienie się przez Sąd I instancji, skutkujące przyjęciem, że w przedmiotowym postępowaniu zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej jest niezasadny, podczas gdy NUS, działając zarówno jako organ egzekucyjny jak i wierzyciel,
przed wszczęciem egzekucji administracyjnej był zobowiązany do zbadania,
jej dopuszczalności, w tym do sprawdzenia, czy zobowiązanie stanowiące podstawę do prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i tym samym dokonanych w następstwie przez organ czynności egzekucyjnych, zostało uregulowane, jak również jest w dalszym ciągu zobowiązany do odstąpienia od czynności egzekucyjnych, bowiem obowiązek w stosunku do Skarżącego wygasł;
4) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 1 p.p.s.a. w związku
z art 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 – dalej: "k.p.a.") w związku
z art. 126 k.p.a., poprzez nie odniesienie się przez Sąd I instancji do argumentacji Skarżącego związanej z naruszeniem art. 29 § 1 u.p.e.a., wskazującej na pozbawienie jej prawa do merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny, będącego jednocześnie wierzycielem wniesionych zarzutów w skardze na czynność egzekucyjną;
5) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art 141 § 1 p.p.s.a. w związku
z art 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., poprzez nie odniesienie się przez Sąd I instancji do argumentacji Skarżącego związanej z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., poprzez nie odniesienie się przez DIAS do argumentacji Skarżącego wskazującej na nieistnienie obowiązku będącego podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej, która w przedstawionych okolicznościach jest niedopuszczalna;
6) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że organy egzekucyjne podjęły wszelkie c23mności niezbędne do wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 7a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie przez Sąd I Instancji, że organy egzekucyjne prowadziły postępowanie egzekucyjne zgodnie z zasadą rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść podatnika;
7) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art 8 § 1 k.p.a. w związku
z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie przez Sąd I Instancji, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w sposób budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualne uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z właściwymi przepisami.
Organ odwoławczy nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę
tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez G. K. nie miała uzasadnionych podstaw.
Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Innymi słowy, spór sprowadza się do oceny, czy w sprawie istniały podstawy,
aby w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną analizować kwestię wygaśnięcia, wskutek przedawnienia, egzekwowanego obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady, nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia.
Dokonując oceny zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów kasacyjnych,
należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że w ramach egzekucji administracyjnej
strona w celu ochrony swoich spraw może wnieść zarzuty, o których mowa
w art. 33 u.p.e.a., a także skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa
w art. 54 § 1 u.p.e.a.
Ustawodawca zdefiniował pojęcie "czynność egzekucyjna", wskazując że należy rozumieć przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Na tle tych regulacji w literaturze prezentowane jest stanowisko, że wymienione środki ochrony prawnej zobowiązanego nie są względem siebie konkurencyjne. Wskazać należy, zatem że u.p.e.a. zawiera zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, albowiem ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie, iż określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych
i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje
na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny
lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które
nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty.
Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne zdefiniowane w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego.
W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia
- do jednakowych skutków procesowych (por. wyroki NSA: z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1255/13, z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13;
z 5 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1202/17; z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt
II FSK 3048/15; z 25 października 2023 r., sygn. akt III FSK 2935/21).
Sąd podkreśla, zatem że w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynności egzekucyjne nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego
(np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia
czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Nie ma podstaw,
aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów
i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania
(por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13; Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r.,
wyd. VII, komentarz do art. 54).
Skarżący nie może, więc oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, podnosząc na okoliczność zaskarżenia postanowienia wydanego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. przedawnienie zobowiązania podatkowego. Ponieważ omawiana ustawa przewiduje inny środek, w ramach
którego zarzut ten może być rozpatrzony, to zarzut ten nie może być rozpatrzony
w niniejszym postępowaniu.
Z tych względów niezasadny jest zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 u.p.e.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo również Sąd I instancji uznał, iż w sprawie organy przyjęły, iż w toku postępowania
egzekucyjnego nie bada się dopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej.
Nie doszło zatem do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Tym samym ewentualne przesłanki prowadzące do niedopuszczalności egzekucji powinny zostać przez organ ujawnione na wcześniejszym etapie sprawy, w toku postępowania, i uwzględnione – jeżeli zaistnieją ku temu przesłanki – niezależnie od treści zarzutów Skarżącej. Podkreślić należy, że badanie, o którym mowa w art. 29 u.p.e.a., obejmuje ustalenie, czy egzekucja administracyjna oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna,
czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy, jeżeli było to wymagane, doręczone zostało upomnienie. Badanie to ma charakter formalny (por. wyrok
NSA z 3 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 946/10). Co więcej, unormowanie
art. 29 u.p.e.a. nie wyłącza obowiązku badania dopuszczalności egzekucji
już po jej wszczęciu. Obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej powiązany jest z zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a także z podstawami umorzenia postępowania egzekucyjnego,
o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest, także zarzut skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. Sąd I instancji prawidłowo podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zarzuty naruszenia
art. 29 § 1 u.p.e.a. – co do badania dopuszczalności egzekucji i art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 – co do przesłanek umorzenia postępowania, dotyczą niebadanych w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii dopuszczalności egzekucji w kontekście wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku.
Wbrew temu co zarzuca skarżący kasacyjnie w niniejszej sprawie nie doszło
do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 1 w zw. z art. 107 § 3
w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 7a § 1 i art. 8 § 1
w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym naruszenie wskazanego przepisu będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów mogłyby uzasadniać zastosowanie przez Sąd I instancji środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zgodnie z treścią 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku jest aktem o doniosłym znaczeniu społecznym, a przede wszystkim procesowym pełniącym dwojaką funkcję.
Z jednej strony ma charakter informacyjny względem stron postępowania sądowoadministracyjnego. Strona, chcąc skutecznie zaskarżyć wyrok sądu I instancji musi poznać przyjęty przez sąd stan faktyczny sprawy oraz argumenty przemawiające za rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym wyroku pozwalające na należyte wywiedzenie zarzutów skargi kasacyjnej. Z drugiej strony, uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Jest to niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Zatem do sytuacji, kiedy wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować "kompletność" uzasadnienia, a nie prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia czy prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy administracji.
Opisana wyżej sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, wyczerpująco wyjaśniające podstawy rozstrzygnięcia. Sąd I instancji odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do kwestii podstaw rozstrzygania w ramach skargi na czynności egzekucyjne, w zakresie badania dopuszczalności egzekucji
(art. 29 § 1 u.p.e.a.) oraz przesłanek umorzenia postępowania (art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a.). W zakresie art. 29 § 1 u.p.e.a. wyjaśnił, że podnoszenie takiego zarzutu jest dopuszczalne w ramach zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Natomiast,
co do art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. wskazał, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zamieszczony w piśmie z 12 lutego 2020 r. został zaskarżony
i podlega rozpoznaniu w toku odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego.
W tych okolicznościach uznać należało, że Sąd I instancji nie uchybił zasadom konstruowania uzasadnienia faktycznego (art. 107 § 3 k.p.a.). Na marginesie jedynie wskazać należy, że uzasadnienie zarzutów wskazuje, iż omyłkowo przywołano jako naruszony przepis art. 141 § 1 p.p.s.a., zamiast art. 141 § 4 p.p.s.a.
Za niezasadny należało uznać, także zarzut dotyczący przepisów art. art. 7, art. 77 § 1, 7a § 1 i art. 8 § 1 k.p.a. Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje na to, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny, że przesłanka wygaśnięcia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, wskutek przedawnienia nie może być uwzględniona w trybie skargi na czynność egzekucyjną. Stan faktyczny sprawy ustalono zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy materialnej, a postępowanie nie było prowadzone z naruszeniem art. 8 k.p.a. Stąd, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie można Sądowi I instancji postawić skutecznie zarzutu naruszenia powołanych przepisów, gdyż nie dopuścił się naruszeń, które miałyby wpływ na podjęte rozstrzygniecie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł, również podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7a k.p.a. Powołany przepis stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, stan prawny oraz stan faktyczny sprawy został ustalony przez organ, a ocenę tę prawidłowo zaaprobował orzekający w sprawie Sąd I instancji. Należy dodać, że wątpliwości, o jakich mowa w art. 7a § 1 k.p.a. muszą wystąpić po stronie organu, względnie sądu administracyjnego, a nie u adresata rozstrzygnięcia. W sprawie nie zaistniały wątpliwości co do treści normy prawnej oraz niedające się usunąć wątpliwości,
co do stanu faktycznego sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie
art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.