III FSK 433/22

III FSK 433/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Anna Dalkowska /sprawozdawca/
Jacek Brolik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wr 51/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-09-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 71
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Tezy
Spełnienie warunku dopuszczalnego limitu powierzchni użytkowej na podstawie art. 20 ust. 3 punkt 3  ustawy z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (Dz. U. z 2019r., poz. 1116) następuje według  stanu na dzień  przystąpienia do użytkowania lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego tj.  po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji.
Późniejsze zmiany sposobu użytkowania obiektu nie „sanują” braku spełnienia powyższego warunku na dzień przystąpienia do użytkowania.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystent sędziego Ewelina Wołosiak, po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. D. i I. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 września 2021 r. sygn. akt I SA/Wr 51/21 w sprawie ze skargi J. D. i I. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2020 r. nr 0201-IOV3.4103.22.2020 w przedmiocie zwrotu niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. D. i I. D. solidarnie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 3600 (słownie: trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 51/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę J. D. i I. D. (dalej: "Skarżący", "Strony") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2020 r. w przedmiocie zwrotu niektórych wydatków związanych z budową pierwszego własnego mieszkania.
1.2. Skarżący w dniu 31 grudnia 2019 r. złożyli wniosek VZM o zwrot niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania (domu jednorodzinnego). Po przeanalizowaniu wniosku oraz złożonych w sprawie dokumentów Naczelnik US powołując się na przepisy ustawy z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (Dz. U. z 2019 r., poz. 1116, dalej: "ustawa o pomocy państwa") stwierdził, że skarżący nie spełniają jednego z warunków, o których mowa w art. 20 ust. 1 powyższej ustawy, tj. powierzchnia użytkowa budynku przekracza dopuszczalny limit, który w przypadku osób wychowujących troje dzieci – tak jak skarżący - wynosi 110 m2. Przedłożone dokumenty nie potwierdziły bowiem, aby limit ten został zachowany.
Od powyższej decyzji skarżący wnieśli odwołanie, zarzucając naruszenie art. 71 prawa budowlanego oraz art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy państwa. Zarzucili również błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez stwierdzenie przez organ pierwszej instancji, że sporne pomieszczenia nie posiadały instalacji charakterystycznych dla pralni i suszarni (kratka wentylacyjna, zastosowanie specjalnych płyt kartonowo-gipsowych oraz specjalnej farby odpornej na działanie wilgoci). Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika US. Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia oraz ocenę dowodową dokonaną przez organ podatkowy pierwszej instancji, przytaczając tę samą argumentację faktyczną i prawną.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, strony wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Sąd pierwszej instancji oddalił skargę argumentując, że skarżący nie wykazali, aby powierzchnia użytkowa domu jednorodzinnego odpowiadała maksymalnej powierzchni wynikającej z art. 20 ust. 3 pkt 3) lit. b) ustawy o pomocy państwa. Przeczyły temu dokumenty organów administracji architektoniczno – budowlanej. Z oświadczenia kierownika budowy z 19 listopada 2019 r. wynikało bowiem, że budowa domu jednorodzinnego skarżących została wykonana bez wprowadzania zmian nieistotnych. Po drugie, wniosek o zwrot niektórych wydatków można wnieść nie później niż do dnia 31 grudnia roku, w którym zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania wybudowanego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego. W niniejszej sprawie była to zatem data 31 grudnia 2019 r. Co istotne, dopiero po tym dniu, w aktach sprawy pojawiły się informacje pochodzące od projektanta (luty, kwiecień 2020 r.) o zmianie przeznaczenia spornych pomieszczeń. Zatem nawet ewentualne zakwalifikowanie przez projektanta zmian przeznaczenia spornych pomieszczeń jako nieistotnych, nie ma wpływu na ocenę złożonego przez skarżących wniosku, gdyż taka kwalifikacja miała miejsce po dniu 31 grudnia 2019 r. (tj. zgodnie z oświadczeniem projektanta - w lutym 2020 r.). Zatem nawet ewentualna późniejsza (tj. dokonana po dniu 31 grudnia 2019 r.) zmiana sposobu użytkowania spornych pomieszczeń, nie miałaby wpływu na ocenę przesłanek zwrotu niektórych wydatków związanych z budową domu jednorodzinnego skarżących. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślono, że ocena limitu powierzchni użytkowej jest oceniana na podstawie pozwolenia na budowę. Z tego względu zaskarżona w sprawie decyzja odpowiadała prawu. Słuszny był więc wniosek organu odwoławczego, że skarżący nie spełnili warunku wskazanego w art. 20 ust. 3 pkt 3 lit. b) ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi, tj. warunku maksymalnej powierzchni użytkowej jednorodzinnego, która zgodnie z ww. przepisem nie powinna przekraczać 110 m2. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało bowiem, że na dzień złożenia wniosku o zwrot niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania, powierzchnia użytkowa domu skarżących wynosiła 133,10 m2. Chybionym był zatem zarzut naruszenia przepisów ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi.
Za bezzasadny uznano również zarzut skarżących dotyczący naruszenia art. 71 prawa budowlanego. Art. 71 prawa budowlanego dotyczy zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części i wprost stanowi, że taka zmiana wymaga jej zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. To właśnie w zakresie kompetencji takiego organu leży ocena czy zmiana jest, czy nie jest istotna. W razie wątpliwości organ administracji architektoniczno-budowlanej może bowiem od takiego zgłoszenia wnieść sprzeciw np. gdy zamierzona zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga wykonania robót budowlanych, objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę (art. 71 ust. 5 pkt 1 prawa budowlanego). Ocena zatem charakteru sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części nie jest dowolna i nie należy do zgłaszającego, ale do organów architektoniczno-budowlanych. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżący kiedykolwiek składali zgłoszenie o zmianie sposobu użytkowania, zatem stawianie zarzutu naruszenia art. 71 prawa budowlanego uznano za nieuzasadnione.
1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący. Wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie wniosku strony z dnia 31 grudnia 2019 r. i orzeczenie o zwrocie wydatków w kwocie 18.191 zł poniesionych w związku z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 71 prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię;
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy państwa poprzez jego błędne niezastosowanie i wydanie decyzji o odmowie zwrotu wydatków poniesionych w związku z budową budynku mieszkalnego, w sytuacji gdy w sprawie zostały spełnione wszelkie ustawowe przesłanki do wydania decyzji uwzględniającej w całości wniosek strony;
- błąd w ustaleniach stanu faktycznego poprzez błędne stwierdzenie, iż pomieszczenia nie posiadały instalacji charakterystycznych dla pralni oraz suszarni oraz pominięcie w protokole z oględzin faktu, iż w pralni znajduje się kratka wentylacyjna jak również pominięcie, że pomieszczenia zostały przygotowane na działanie wilgoci poprzez zastosowanie impregnowanych (zielonych) płyt kartonowo-gipsowych oraz specjalnej farby odpornej na działanie wilgoci.
2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna.
3.2. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
3.3. Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości zapadłego przed sądem pierwszej instancji orzeczenia stwierdzającego, że skarżący nie spełnili jednego z warunków niezbędnych do zwrotu niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (Dz. U. z 2019r., poz. 1116- dalej w skrócie: ustawa o pomocy państwa), a mianowicie powierzchni użytkowej domu jednorodzinnego, a w konsekwencji dochowania limitu powierzchni użytkowej uprawniającego do zwrotu wydatków na podstawie powyższej ustawy.
3.4. Podstawa normatywna zawierająca kluczowy dla niniejszej sprawy katalog przesłanek warunkujących możliwość skorzystania z pomocy zawarta jest w treści art. 20 ustawy o pomocy państwa. Zgodnie z ust. 1 powyższego artykułu, osoba fizyczna, która po dniu 1 stycznia 2014 r. poniosła wydatki na zakup materiałów budowlanych, ma prawo ubiegać się o zwrot części tych wydatków. O zwrot wydatków można się ubiegać, jeżeli wydatki zostały poniesione w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych w związku z (ust. 3): budową domu jednorodzinnego albo nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstał lokal mieszkalny (pkt 1); przedsięwzięcie, o którym mowa w pkt 1, było realizowane na podstawie pozwolenia na budowę wydanego po dniu 1 stycznia 2014 r. albo na podstawie zgłoszenia budowy (pkt 2); powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, o których mowa w pkt 1, nie przekracza odpowiednio75 m2 i 100 m2, 85 m2 i 110 m2 - w przypadku gdy osoba fizyczna w dniu wydania pozwolenia na budowę albo w dniu dokonania zgłoszenia budowy, o których mowa w pkt 2, wychowywała przynajmniej troje dzieci spełniających warunki, o których mowa w art. 7 ust. 1a (pkt 3); osoba fizyczna do końca roku kalendarzowego, w którym wydano pozwolenie na budowę lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego albo dokonano zgłoszenia budowy, nie ukończyła 36 lat (pkt 4); do dnia złożenia wniosku o zwrot wydatków osoba fizyczna nie była: właścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego, osobą, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, którego przedmiotem jest lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny, właścicielem lub współwłaścicielem budynku, jeżeli jego udział w przypadku zniesienia współwłasności obejmowałby co najmniej jeden lokal mieszkalny (pkt 5) - z wyłączeniem domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego, o którym mowa w pkt 1.
3.5. Opisanych wyżej ograniczeń majątkowych i limitu wiekowego nie stosuje się w przypadku, gdy w dniu wydania pozwolenia na budowę albo dokonania zgłoszenia budowy osoba fizyczna wychowuje przynajmniej troje dzieci, o których mowa w art. 7 ust. 1a ww. ustawy, a więc uprawniających do stosowania ulgi na dziecko w podatku dochodowym od osób fizycznych. W przypadku osoby fizycznej pozostającej w związku małżeńskim w roku kalendarzowym, w którym wydano pozwolenie na budowę lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego albo dokonano zgłoszenia budowy, limit wiekowy (o którym mowa w art. 20 ust. 3 pkt 4 ww. ustawy) dotyczy młodszego z małżonków, a ograniczenie majątkowe (o którym mowa w art. 20 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy) dotyczy obojga małżonków.
Zwrot wydatków dokonywany jest na wniosek osoby fizycznej złożony w urzędzie skarbowym. Wniosek o zwrot wydatków osoba fizyczna składa raz, nie później niż do 31 grudnia roku, w którym zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania wybudowanego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego. A zatem wniosek o zwrot VAT za materiały budowlane składa się jednokrotnie (w przeciwieństwie do regulacji obowiązujących w tym zakresie do końca 2013 r., które formułowały regułę składania wniosku raz w roku). Jeżeli osoba fizyczna pozostaje w związku małżeńskim, wniosek o zwrot wydatków może być złożony wspólnie z małżonkiem albo odrębnie przez jednego z małżonków. Złożenie wniosku o zwrot wydatków przez jednego z małżonków traktuje się na równi ze złożeniem przez niego oświadczenia o upoważnieniu go przez jego współmałżonka do złożenia wniosku o zwrot wydatków. Należy przy tym podkreślić, że przez pojęcie małżonków ustawodawca rozumie osoby fizyczne pozostające w związku małżeńskim, z wyjątkiem małżonków, w stosunku do których sąd orzekł separację.
Wniosek o zwrot wydatków powinien zawierać, oprócz elementów identyfikujących wnioskodawcę: rodzaj poniesionych wydatków, rok rozpoczęcia inwestycji; wykaz faktur oraz wartość poniesionych wydatków; kwotę zwrotu wydatków obliczoną zgodnie z zasadami określonymi przez ustawodawcę, wskazanie sposobu wypłaty kwoty zwrotu wydatków; a jeżeli wypłata ma nastąpić na rachunek bankowy – wskazanie numeru rachunku oraz oświadczenie osoby fizycznej o spełnieniu warunku, o którym mowa w art. 20 ust. 3 pkt 5 ustawy o pomocy państwa (ograniczenie majątkowe). Do wniosku o zwrot wydatków należy załączyć kopie pozwolenia na budowę albo zgłoszenia budowy oraz faktur dokumentujących poniesione wydatki.
W sprawie zwrotu wydatków urząd skarbowy wydaje decyzję, w której określa kwotę ich zwrotu. Decyzja taka jest wydawana w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia wniosku o zwrot wydatków, a kwota zwrotu wydatków podlega wypłaceniu w terminie 25 dni od dnia doręczenia decyzji. Jeżeli jednak prawidłowość złożonego przez osobę fizyczną wniosku o zwrot wydatków nie budzi wątpliwości, urząd skarbowy dokonuje zwrotu kwoty wykazanej w tym wniosku bez wydania decyzji, sama zaś kwota zwrotu wydatków zostaje wówczas wypłacona w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia wniosku o zwrot wydatków. W przypadku nieterminowego wydania decyzji lub naruszenia terminu zwrotu kwota zwrotu wydatków podlega oprocentowaniu w wysokości opłaty prolongacyjnej ustalanej w przypadku odroczenia terminu płatności podatków stanowiących dochód budżetu państwa, obowiązującej w dniu, w którym upłynął termin wypłaty kwoty zwrotu wydatków. Oprocentowanie nie przysługuje, jeżeli winę za niewypłacenie kwoty zwrotu wydatków w ustawowym terminie ponosi osoba fizyczna lub opóźnienie w wypłaceniu kwoty zwrotu wydatków powstało z przyczyn niezależnych od urzędu skarbowego.
3.6. Niesporne okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia wskazują na to, że skarżący (wnioskodawcy) spełniają kryteria wynikające z art. 20 ust. 3 ustawy o pomocy państwa za wyjątkiem – jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, a przed nim organy podatkowe – kryterium powierzchni wybudowanego domu jednorodzinnego, co uniemożliwiły uwzględnienie wniosku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego kluczowym elementem oceny zaskarżonego wyroku w świetle wskazanych wyżej zarzutów kasacyjnych jest identyfikacja momentu, w którym określony w ustawie o pomocy państwa podmiot winien spełniać wskazane w niej warunki. W szczególności wobec różnicy w prezentowanych przez organy podatkowe oraz Skarżącego Kasacyjnie stanowiskach konieczne stało się ustalenie daty, wedle której organy ustalają spełnienie warunku dochowania limitu powierzchni użytkowej domu jednorodzinnego przez wnioskodawcę.
Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa wniosek o zwrot wydatków osoba fizyczna składa raz, nie później niż do dnia 31 grudnia roku, w którym zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania wybudowanego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego. Z kolei na mocy art. 23 ust. 6 pkt 1) tej ustawy do wniosku o zwrot wydatków należy załączyć kopie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy. Z zestawienia dwóch ostatnio przytoczonych przepisów wynika, że ustalenie powierzchni użytkowej dokonywane jest na podstawie danych zawartych w pozwoleniu na budowę lub w zaświadczeniu o zakończeniu robót budowlanych budynku mieszkalnego.
Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że skoro sam wniosek VZM osoba uprawniona może zgłosić po przystąpieniu do użytkowania lokalu mieszkalnego albo domu mieszkalnego, to ocena spełnienia warunku dopuszczalnego limitu powierzchni użytkowej powinna być oceniana na dzień zakończenia robót budowlanych tj. na dzień przystąpienia do użytkowania lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego pod warunkiem, że organ nie złożył sprzeciwu.
Zgodnie z art. 54 prawa budowalnego, do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji.
3.7. Skarżący złożyli wniosek o zwrot niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania w dniu 31 grudnia 2019 r., zatem z dochowaniem ustawowego terminu. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w G. z 10 grudnia 2019 r. o zakończeniu budowy domu jednorodzinnego skarżących, wybudowanego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 1 lipca 2016 r. (k. 283 akt administracyjnych). Wynika z niego, że powierzchnia użytkowa budynku wynosi 133,10 m2, a także, że zawiadomienie o zakończeniu budowy zostało przyjęte bez zastrzeżeń. Ponadto, w aktach znajduje się pismo (k. 274 akt administracyjnych), także Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G., do którego załączono oświadczenie kierownika budowy z 19 listopada 2019 r. o zakończeniu robót dotyczących domu jednorodzinnego skarżących (k. 273 akt administracyjnych). Z oświadczenia kierownika budowy o zakończeniu robót wynika, że budowa została wykonana zgodnie z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami oraz oświadczenie, że wykonano ją zgodnie z projektem technicznym. Oświadczenie te podpisał kierownik budowy oraz inspektor nadzoru budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że analiza wskazanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że warunek spełnienia kryterium limitu dopuszczalnej powierzchni użytkowej domu jednorodzinnego wynikający z art. 20 ust. 3 ustawy o pomocy państwa ustala się na dzień zakończenia budowy, który w niniejszej sprawie miał miejsce 10 grudnia 2019 r. Zgodnie z oświadczeniem kierownika budowy oraz projektem budowalnym, na dzień rozpoczęcia użytkowania, powierzchnia użytkowa domu jednorodzinnego skarżących wynosiła 133 m2 – zatem przekraczała kryterium powierzchni z art. 20 ust. 3 ustawy o pomocy państwa, które według wspomnianego powyżej przepisu wynosi 110 m2. Uwzględniając informacje wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego, chronologię zdarzeń i przepisy warunkujące możliwość uzyskania zwrotu niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania należy stwierdzić, że na dzień 31 grudnia 2019 r. skarżący nie wykazali, aby powierzchnia użytkowa domu jednorodzinnego odpowiadała maksymalnej powierzchni wynikającej z art. 20 ust. 3 pkt 3) lit. b) ww. ustawy o pomocy państwa.
3.8. Kontynuując powyższe rozważania, należy wskazać, że skarżący w istocie do wniosku VZM o zwrot wydatków dołączyli zaświadczenie o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, z którego wynikało, że jego powierzchnia użytkowa wynosi 133,10 m2, ale dla celów wniosku pomniejszyli powierzchnię użytkową domu, wynikającą z zaświadczenia, o powierzchnię dwóch pokoi i łazienki – łącznie o 24,28 m2, które w ich ocenie stanowią pralnię i suszarnię. Przy takim założeniu powierzchnia użytkowa wyniosłaby 108,82 m2 i nie przekraczałaby limitu, o którym mowa w art. 20 ust. 3 pkt 3 lit. b ustawy o pomocy państwa, który jest jednym z warunków ubiegania się o zwrot wydatków. W toku postępowania przed organami skarżący podnieśli jednak, że zmiana powierzchni użytkowej zmniejszyła się o powierzchnię pomieszczeń, które w ich ocenie stanowią pralnię i suszarnię. Na dowód powyższego przedstawili rzut poddasza z zamieszczoną na nim adnotacją projektanta, że zgodnie z art. 36a prawa budowlanego zmiany odnośnie pomieszczeń 3,6 i 7 (odpowiednio – łazienki i dwóch pokojów) traktuje się jako nieistotne. Powyższy rzut poddasza przedstawiono wraz z korespondencją, która wpłynęła do organu pierwszej instancji w dniu 6 lutego 2020 r. Ponadto, na wezwanie organu projektant w piśmie z 7 kwietnia 2020 r. wyjaśnił, że adnotacji na rzucie dokonał około 2 miesięcy wcześniej, zaś istnienie pomieszczeń pralni i suszarni stwierdził na podstawie wizji lokalnej oraz oświadczenia właściciela budynku. Stwierdził również, że zmiana przeznaczenia pokojów i łazienki nastąpiła po zakończeniu budowy i zgodnie z art. 36a prawa budowlanego projektant kwalifikuje takie zmiany jako nieistotne, nie wymagające zmiany pozwolenia na budowę. Z tego powodu mogą być wykazane w dowolnym momencie.
3.9. Zgodnie z przytoczonym przez projektanta art. 36a ust. 6 prawa budowlanego, projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadku uznania, że jest ono nieistotne, jest obowiązany zamieścić w projekcie zagospodarowania działki lub terenu lub projekcie architektoniczno-budowlanym odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące tego odstąpienia. Nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę oraz ponownego zgłoszenia.
W niniejszej sprawie powyższy przepis nie ma znaczenia, bowiem art. 36a prawa budowlanego ma zastosowanie do czasu, w którym toczy się jeszcze proces budowalny, do tego momentu można dokonywać istotnych i nieistotnych odstąpień od projektu budowy. Zmiana sposobu użytkowania nastąpiła już po momencie przystąpienia do użytkowania – pierwsza informacja o dokonanych zmianach dotarła do organu w kwietniu 2020 r. A skoro ten moment jest miarodajnym do spełnienia przesłanki wynikającej z art. 20 ust. 3 ustawy o pomocy państwa (kryterium powierzchni), to zmiany, które nastąpiły po oficjalnym zakończeniu budowy – przystąpieniu do użytkowania, nie są dla sprawy istotne, a przepis art. 36a prawa budowlanego nie ma zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że spełnienie warunku dopuszczalnego limitu powierzchni użytkowej na podstawie art. 20 ust. 3 punkt 3 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (Dz. U. z 2019r., poz. 1116) następuje według stanu na dzień przystąpienia do użytkowania lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego tj. po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Późniejsze zmiany w postaci odstąpienia od projektu i zmiana sposobu użytkowania nie ma żadnego znaczenia i nie "sanuje" braku spełnienia powyższego warunku na dzień przystąpienia do użytkowania.
Mając powyższe na uwadze, należy uznać zarzut skargi kasacyjnej tj art. 71 prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię za bezzasadny. Brak jest także jakichkolwiek podstaw do przyjęcia zasadności naruszenia art. 24 ustawy o pomocy państwa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarga kasacyjna nie wyjaśnia w żadnym zakresie w jaki sposób sąd pierwszej instancji miałby naruszyć ten przepis, a sam zarzut poza jego sformuowaniem nie zawiera żadnego uzasadnienia.
3.10. Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok nie narusza podniesionych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną podstaw, stosownie do art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Agnieszka Olesińska Jacek Brolik Anna Dalkowska