III FSK 43/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o przedawnieniu zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, uznając, że kwestia sporna nie może być rozstrzygana w postępowaniu o wydanie zaświadczenia.
Skarżący domagał się wydania zaświadczenia o przedawnieniu zobowiązania podatkowego z tytułu spadku, wskazując na 3-letni termin przedawnienia. Organ i sąd I instancji uznali, że termin wynosi 5 lat i kwestia ta jest sporna, co uniemożliwia wydanie zaświadczenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy rozstrzyganiu spornych kwestii merytorycznych.
Sprawa dotyczyła wniosku o wydanie zaświadczenia potwierdzającego wygaśnięcie zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia spadku wskutek przedawnienia. Skarżący, który nabył spadek po babci, nie złożył deklaracji podatkowej. Wniosek o wydanie zaświadczenia o przedawnieniu złożył po upływie 3 lat od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, twierdząc, że zobowiązanie przedawniło się z końcem 2022 r. Organ podatkowy i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznali, że termin przedawnienia wynosi 5 lat (licząc od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy) i że kwestia przedawnienia jest sporna, co uniemożliwia wydanie zaświadczenia w trybie art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter potwierdzający istniejący stan prawny lub faktyczny i nie służy rozstrzyganiu spornych kwestii merytorycznych, takich jak przedawnienie zobowiązania podatkowego. Sąd zaznaczył, że spór ten powinien być rozstrzygnięty w odrębnym postępowaniu podatkowym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy rozstrzyganiu spornych kwestii merytorycznych, takich jak przedawnienie zobowiązania podatkowego. Takie kwestie powinny być rozstrzygane w odrębnym postępowaniu podatkowym.
Uzasadnienie
Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter potwierdzający istniejący stan prawny lub faktyczny, a nie kształtujący go. Nie może ono rozstrzygać spornych kwestii, a jedynie potwierdzać fakty lub stan prawny wynikający z posiadanych przez organ danych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.p.s.d. art. 19 § 6
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Organ jest upoważniony do wydania zaświadczenia potwierdzającego wygaśnięcie zobowiązania podatkowego wskutek przedawnienia tylko wówczas, gdy upływ terminów nie nasuwa wątpliwości.
u.p.s.d. art. 6 § 4
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Określa moment powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn.
u.p.s.d. art. 17a § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Dotyczy obowiązku złożenia zeznania podatkowego.
o.p. art. 68 § 1-2
Ustawa Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych.
o.p. art. 70 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych.
Pomocnicze
o.p. art. 306a § 1-2
Ustawa Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące wydawania zaświadczeń.
o.p. art. 306b § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące wydawania zaświadczeń.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu w sytuacji naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2-3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy rozstrzyganiu spornych kwestii merytorycznych, takich jak przedawnienie zobowiązania podatkowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z przepisami prawa materialnego dotyczącymi przedawnienia i obowiązku złożenia zeznania podatkowego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z przepisami Ordynacji podatkowej dotyczącymi wydawania zaświadczeń i przedawnienia, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie o wydanie zaświadczenia służy jedynie potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego. W ramach czynności wyjaśniających zmierzających w krótkim czasie do wydania (bądź odmowy wydania) zaświadczenia – tj. czynności materialnotechnicznej, potwierdzającej dane będące w dyspozycji organu – nie jest dopuszczalne badanie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wydanie zaświadczenia nie może w żaden sposób kształtować czy determinować istnienia lub zakresu uprawnień lub obowiązków podmiotów wnioskujących o jego wydanie. Nie powinno ono tym samym rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych.
Skład orzekający
Anna Dalkowska
przewodniczący
Anna Sokołowska
sprawozdawca
Paweł Borszowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że postępowanie o wydanie zaświadczenia nie jest właściwe do rozstrzygania spornych kwestii merytorycznych, w tym przedawnienia zobowiązań podatkowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zaświadczenie o przedawnieniu w podatku od spadków i darowizn, ale zasada jest ogólna dla postępowań o wydanie zaświadczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – możliwości uzyskania zaświadczenia o przedawnieniu zobowiązania. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy można uzyskać zaświadczenie o przedawnieniu podatku, gdy termin jest sporny?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 43/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska /przewodniczący/
Anna Sokołowska /sprawozdawca/
Paweł Borszowski
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1182/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-08-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 596
art. 19 ust. 6¸ art. 6 ust. 4, art. 17a ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 68 § 1-2, art. 70 § 1, art. 306a § 1 i § 2, art. 306b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 1182/24 w sprawie ze skargi A.D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 19 marca 2024 r. nr 1401-IOM-4054.6.2024.2.ES w przedmiocie wydania zaświadczenia o żądanej treści oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu I instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 7 sierpnia 2024 r., III SA/Wa 1182/24, Wojewódzki
Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 19 marca 2024 r., nr 1401-IOM-4054.6.2024.2.ES, w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści.
Wskazany wyrok (oraz pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny
w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
1.2. Stan faktyczny i postępowanie przed organami podatkowymi (przedstawione przez Sąd I instancji).
Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z 22 maja 2019 r., [...], stwierdził, że spadek po zmarłej 22 sierpnia 2018 r. M.D., na podstawie ustawy nabyli z dobrodziejstwem inwentarza jej trzej wnukowie: P.D., A.D. i H.D., po 1/3 części spadku każdy z nich. Postanowienie to uprawomocniło się 13 czerwca 2019 r. i w tym też dniu powstał obowiązek podatkowy. Spadkobierca – A.D. (dalej: "skarżący") w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego nie złożył zeznania podatkowego (SD-3) o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych z tego tytułu. Natomiast w dniu 1 grudnia 2023 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej: "organ I instancji") z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że zobowiązanie podatkowe z tytułu nabycia rzeczy lub prawa w drodze dziedziczenia po M.D. wygasło wskutek przedawnienia – z upływem 31 grudnia 2022 r.
Postanowieniem z 20 grudnia 2023 r. organ I instancji odmówił skarżącemu wydania zaświadczenia o żądanej treści.
Postanowieniem z 19 marca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "organ II instancji") utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, uznając, że w sprawie brak było podstaw do wydania zaświadczenia o wygaśnięciu zobowiązania wskutek przedawnienia, zgodnie z art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U.2024.596 ze zm.; dalej: "u.p.s.d."). Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że zaświadczenie stwierdza stan faktyczny lub prawny, natomiast nie rozstrzyga żadnej sprawy podatkowej. W rezultacie nie można w postępowaniu o wydanie zaświadczenia rozstrzygać kwestii merytorycznych, a więc w tym trybie nie można żądać stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdyż kwestia ta powinna być przedmiotem odrębnego postępowania (wymiarowego). Z dostępnych organowi danych na dzień rozpoznania wniosku nie wynika zaś, by zobowiązanie podatkowe wynikające z faktu nabycia przez skarżącego części ułamkowej spadku po M.D. wygasło wskutek przedawnienia.
1.3. Stanowisko Sądu I instancji.
Sąd I instancji oddalił skargę skarżącego, stając na stanowisku, że organ jest upoważniony (i zobligowany) do wydania zaświadczenia "potwierdzającego, że ... zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia" w rozumieniu art. 19 ust. 6 in fine u.p.s.d. jedynie wówczas, gdy upływ terminów wynikających z art. 68 § 1-2,
bądź z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U.2023.2383 ze zm.; dalej: "o.p.") nie nasuwa wątpliwości. W tej sprawie natomiast fakt przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącego w podatku od spadków i darowizn jest kwestią sporną. O ile skarżący stoi na stanowisku zastosowania 3-letniego terminu przedawnienia i uznania, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nastąpiło z dniem 31 grudnia 2022 r., to organ przyjmuje
5-letni termin przedawnienia, który w jego ocenie upłynie dopiero z dniem 31 grudnia 2024 r. Ów spór co do faktu przedawnienia zobowiązania podatkowego uniemożliwia wydanie przez organ zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści. Według
organu bowiem niezłożenie deklaracji podatkowej skutkuje w istocie tym, że wydanie zaświadczenia stwierdzającego wygaśniecie zobowiązania podatkowego byłoby możliwe dopiero po upływie 5 lat od końca roku podatkowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, zatem po 31 grudnia 2024 r. W tej sprawie natomiast wniosek taki złożono 1 grudnia 2023 r., a więc przed upływem tego terminu.
W rezultacie, zdaniem WSA, zarzuty podnoszone przez skarżącego mogłyby być przedmiotem rozważań na gruncie sporu o zobowiązanie podatkowe (o ile organ zainicjuje postępowanie o takim przedmiocie), gdyż dopiero w postępowaniu podatkowym rozstrzyga się władczo o obowiązkach podatnika. Natomiast postępowanie o wydanie zaświadczenia służy jedynie potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożył skarżący, reprezentowany przez adwokata. Zaskarżonemu w całości wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2024.935; dalej: "p.p.s.a."), skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie (cyt.):
"1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 596 z późn. zm. ("u.p.s.d.") w zw. z art. 17a ust. 1 u.p.s.d w zw. z art. 19 § 1 oraz § 6 u.p.s.d. i art. 68 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.) ("O.p.") przez dokonanie błędnej wykładni powołanych przepisów polegającej na uznaniu, że, w sprawie ma zastosowanie przepis art. 68 § 2 pkt 1 O.p., co powoduje ustalenie 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, mimo że właściwym jest okres 3-letni,
1.2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 306a § 1 i § 2 O.p. w zw. z art. 306b § 1 O.p. w zw. z art. 68 § 1 i § 2 pkt 1 O.p., przez ich błędną wykładnię, skutkujące niewłaściwym zastosowaniem, w zakresie w jakim organ podatkowy nie wydał skarżącej zaświadczenia stwierdzającego przedawnienie jej obowiązku podatkowego powstałego z chwilą uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w P., I Wydział Cywilny z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt [...] i uległ przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2022 r.".
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonych "decyzji" (zapis ze skargi kasacyjnej);
2. ewentualnie, w razie nieuwzględnienia żądania z pkt 1., uchylenie wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie;
rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;
3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Jednocześnie skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wnosi o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
2.2. Organ II instancji nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Wobec tego, że w niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy,
a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie stwierdzono. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09). Skarga kasacyjna podlegała zatem badaniu według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.) i w tym zakresie okazała się niezasadna.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było podstaw do uznania słuszności zarzutu sformułowanego w pkt 1.1. petitum skargi kasacyjnej. Zarzut ten nie tylko został wadliwie sformułowany, ale także jest nietrafny.
Wskazać należy, że z uwagi na fakt, że składające się na podstawy kasacyjne zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. Prawidłowe sformułowanie podstaw skargi kasacyjnej polega zaś na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem strony skarżącej uchybił sąd, czyli wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone (por. wyrok NSA
z 24 czerwca 2004 r., OSK 421/04, i postanowienie NSA z 8 marca 2004 r., FSK 41/04). W szczególności koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych, jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podniesienie przez skarżącego kasacyjnie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię pociąga za sobą konieczność wykazania przez skarżącego, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego winno dowodzić, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie jest nie tylko zobowiązany, ale wręcz nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. np. wyroki NSA z: 16 września 2011 r., II FSK 542/10; 13 lipca 2011 r., II FSK 277/10; 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08, 13 września 2011 r., II FSK 549/10). Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu.
Skarżący kasacyjnie, wskazując na naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (tj. przepisu stanowiącego podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu w sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy), wadliwie powiązał ten przepis z przepisami prawa materialnego, dotyczącymi: ponowienia powstania obowiązku podatkowego (art. 6 ust. 4 u.p.s.d.), obowiązku złożenia zeznania podatkowego (art. 17a ust. 1 u.p.s.d.), obowiązku przekazania informacji przez dłużnika spadkodawcy oraz obowiązku przedstawienia m.in. zaświadczenia, że nabycie jest zwolnione od podatku,
że należny podatek został zapłacony albo zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia (art. 19 ust. 1 i 6 u.p.s.d. – tu skarżący kasacyjnie nieprawidłowo wskazał art. 19 § 1 i § 6 u.p.s.d.); kwestii przedawnienia (art. 68 § 1 i 2 pkt 1 o.p.). Ponadto skarżący podniósł, że naruszenie tych przepisów polegało na ich błędnej wykładni, gdy tymczasem Sąd I instancji wykładni tychże przepisów nie dokonywał (art. 17a ust. 1 i art. 19 ust. 1 u.p.s.d. WSA nawet nie powołał w swoich rozważaniach), lecz odwoływał się do nich, wskazując na kwestie sporne pomiędzy stronami, a wśród nich na możliwość badania – w ramach postępowania o wydanie zaświadczenia
z art. 19 ust. 6 u.p.s.d. – zagadnienia przedawnienia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku w przypadku nabycia niezgłoszonego do opodatkowania stwierdzonego postanowienia sądu. W żadnym miejscu zaskarżonego orzeczenia Sąd I instancji nie przesądził także, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 68 § 2 pkt 1 o.p.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł także podstaw do uwzględnienia, ujętego w pkt 1.2. petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
w zw. z art. 306a § 1 i 2 o.p. w zw. z art. 306b § 1 o.p. w zw. z art. 68 § 1 i 2 pkt 1 o.p., przez ich błędną wykładnię, skutkującego niewłaściwym zastosowaniem w zakresie, w jakim organ podatkowy nie wydał skarżącemu zaświadczenia stwierdzającego przedawnienie z upływem 31 grudnia 2022 r. jego obowiązku podatkowego powstałego z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu rejonowego.
Należy przypomnieć, że organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (art. 306a § 1 o.p.). Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 306a § 2 pkt 1 i 2 o.p.). Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (art. 306a § 3 o.p.). Organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 306b § 1 o.p.). Przed wydaniem zaświadczenia organ może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 306b § 2 o.p.). Zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości wydaje się na podstawie dokumentacji danego organu podatkowego oraz informacji otrzymanych od innych organów podatkowych (art. 306e § 1 o.p.).
Na tle przywołanych wyżej przepisów zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie (zob. K. Teszner [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2025, art. 306(a), oraz powołane tam wyroki) prezentowane jest jednolite stanowisko, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i zarazem urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, ale tylko takich, o których informacje znajdują się w dyspozycji organu. Jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Nie może też kreować żadnych faktów, gdyż jest tylko ich pochodną. W tym
kontekście należy podkreślić, że w ramach czynności wyjaśniających zmierzających w krótkim czasie do wydania (bądź odmowy wydania) zaświadczenia – tj. czynności materialnotechnicznej, potwierdzającej dane będące w dyspozycji organu – nie jest dopuszczalne badanie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla przedawnienia zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką przymusową. W ramach tego postępowania nie jest możliwa analiza przypadków tzw. oczywistej niekonstytucyjności przepisu oraz określanie na tej podstawie sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego o wydanie zaświadczenia (wyroki NSA z: 27 sierpnia 2024 r., III FSK 385/24; 12 czerwca 2024 r., II FSK 164/24; 30 stycznia 2019 r., I FSK 2276/18; 25 maja 2018 r., I FSK 599/18). Odnośnie do treści zaświadczenia wskazuje się, że powinno ono zawierać prawdziwe i pewne informacje. Zaświadczenie stanowi akt wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym. Wydanie zaświadczenia nie może w żaden sposób kształtować czy determinować istnienia lub zakresu uprawnień lub obowiązków podmiotów wnioskujących o jego wydanie. Nie powinno ono tym samym rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych (zob. np. wyroki NSA z: 25 lutego 2025 r., II FSK 470/25; 26 marca 2024 r., III FSK 4691/21; 5 października 2023 r., III FSK 2927/21; 25 maja 2020 r., I FSK 599/18; 17 stycznia 2018 r., I FSK 1788/17). Wydając zaświadczenie organ nie działa więc w charakterze organu rozstrzygającego władczo o obowiązkach podatnika, wynikających z materialnych norm prawa podatkowego (art. 306a § 3 O.p.). Zaświadczenie jest aktem wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym, a nie oświadczeniem kształtującym te fakty lub stan prawny.
Przywołane poglądy podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, akcentując w sposób szczególny tezę, że w postępowaniu dotyczącym wydania zaświadczenia
i w samym zaświadczeniu nie mogą być rozstrzygane kwestie sporne.
W badanej sprawie niesporne jest, że: skarżący na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabył udział w spadku po zmarłej babci; okoliczność ta została stwierdzona postanowieniem sądu rejonowego, które uprawomocniło się 13 czerwca 2019 r., kreując w tym dniu – zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. – obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn; skarżący nie złożył zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych z tego tytułu. Na tle tak zarysowanego stanu faktycznego skarżący domagał się wydania zaświadczenia (a zatem jednoznacznego i pewnego potwierdzenia), że zobowiązanie podatkowe z tytułu nabycia rzeczy lub prawa w drodze dziedziczenia po zmarłej babci wygasło
– w myśl art. 68 § 1 o.p. – z upływem 31 grudnia 2022 r. Organ podatkowy uznał zaś, że wydanie zaświadczenia stwierdzającego wygaśnięcie zobowiązania podatkowego byłoby – stosownie do art. 68 § 2 pkt 1 o.p. – możliwe dopiero po upływie 5 lat od końca roku podatkowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, tj. po 31 grudnia 2024 r. W ocenie WSA, zaistniały spór co do faktu przedawnienia zobowiązania podatkowego uniemożliwiał wydanie przez organ zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści, a jego rozstrzygnięcie powinno odbyć się w odpowiednim postępowaniu podatkowym.
W sprawie kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącego niewątpliwie była sporna. Skoro tak, to spór ten nie mógł być rozstrzygany w ramach postępowania dotyczącego wydania zaświadczenia. Jak już bowiem wspomniano, wydanie zaświadczenia nie służy do kształtowania sytuacji faktycznej i prawnej osoby zainteresowanej (podatnika). Zaświadczenie ma jedynie potwierdzać, istniejący w dniu wydania tego zaświadczenia, stan faktyczny lub prawny wynikający z rejestrów oraz innych danych, będących w posiadaniu organu podatkowego. Jeżeli w dniu, w którym zaświadczenie miałoby być wydane, z rejestrów i danych posiadanych przez organ wynika, że zobowiązanie skarżącego nie uległo przedawnieniu, to organ nie może wydać zaświadczenia o żądanej treści. Przy czym w takim wypadku wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia nie przesądza o tym, że sporne zobowiązanie nie uległo przedawnieniu.
Z tego względu, że na dzień, w którym żądane przez skarżącego zaświadczenie miałoby być wydane, rozstrzygnięcie kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, wykraczało poza granice niniejszej sprawy dotyczącej wydania zaświadczenia, uznać należało, że Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę skarżącego.
Jednocześnie, jedynie na marginesie zasygnalizowania wymaga, że w dniu 26 maja 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę III FPS 2/25, w której stwierdził, iż: "Powstanie obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2018 r. poz. 644 ze zm.), w odniesieniu do nabycia niezgłoszonych do opodatkowania własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, nie nakłada na podatnika tego podatku obowiązku złożenia zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 17a ust. 1 tej ustawy i niezłożenie takiego zeznania w terminie nie wypełnia przesłanki z art. 68 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.)".
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
/-/ P. Borszowski /-/ A. Dalkowska /-/ A.SokołowskaPotrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI