III FSK 4184/21

III FSK 4184/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Adam Nita /sprawozdawca/
Bogusław Dauter /przewodniczący/
Sławomir Presnarowicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Bk 36/21 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2021-02-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Adam Nita (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 36/21 w sprawie ze skargi J.T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 9 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J.T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
W zaskarżonym wyroku z 10 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 36/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (zwany dalej Sądem I instancji) oddalił skargę J.T. (w dalszej części uzasadnienia określanego jako Zobowiązany, Strona lub Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (zwanego dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) z 9 listopada 2020 r., nr [...]. W tym ostatecznym rozstrzygnięciu Organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Organu egzekucyjnego, Organu I instancji lub Naczelnika Urzędu Skarbowego) z 6 sierpnia 2020 r., nr [...]. Z kolei, w tym akcie administracyjnym Organ I instancji odmówił Stronie zwolnienia z egzekucji zajętego świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego do kwoty 1.000,00 zł.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadł w następującym stanie faktycznym. Organ I instancji prowadził w stosunku do Strony postępowanie egzekucyjne. Było ono nakierowane na wymuszenie zapłaty należności ciążącej na Skarżącym z tytułu jego posiłkowej odpowiedzialności za zaległości publicznoprawne N. Spółka z o. o. w upadłości (zwanej dalej Spółką) wobec Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej PFRON). W ramach tej procedury Organ egzekucyjny zajął należne Zobowiązanemu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz rentę socjalną. Ich wartość wyniosła miesięcznie 6990,24 zł., a potrącenie z niej powinności publicznoprawnej ciążącej na Stronie rozpoczęło się począwszy od należności za listopad 2019 r.
Z kolei, 23 lipca 2020 r. Skarżący wniósł o obniżenie zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego do kwoty 1000,00 zł. Jak wiadomo, wspomniany wniosek został negatywnie rozpatrzony przez Organ I instancji, a jego zapatrywanie w tym względzie podtrzymał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej. Stało się tak, ponieważ Organ odwoławczy utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W przekonaniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, nie sposób mówić o istnieniu ważnego interesu Skarżącego, uzasadniającego zwolnienie spod egzekucji świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego w części ponad kwotę 1000,00 zł. Wspomniany podmiot nie miał wątpliwości co do trudnej sytuacji życiowej Strony, spowodowanej pandemią i będącym jej konsekwencją, wzrostem cen niektórych produktów spożywczych. Niemniej jednak, w sytuacji takiej znaleźli się wszyscy obywatele.
Organ odwoławczy wskazał też, że Skarżący leczy się od co najmniej 2013 r., a zatem jego trudna sytuacja zdrowotna - i co się z tym wiąże - kupowanie leków, nie jest zdarzeniem nagłym i niespodziewanym. Dodatkowo, zarówno wysokość przychodu uzyskiwanego przez Zobowiązanego w okresie działania Spółki, jak i kwota jego emerytury, tj. 6999,24 zł. nie potwierdza ciężkiej sytuacji finansowej Skarżącego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił też uwagę na okoliczność zamknięcia przez Stronę jej rachunków w dwóch bankach oraz na skuteczność egzekucji prowadzonej z należnych temu podmiotowi świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego. Jak podkreślono, w okresie od 23 lipca 2019 r. do 9 listopada 2020 r. uzyskano kwotę w wysokości 8.080,53 zł. W tej sytuacji, zwolnienie z egzekucji świadczenia w części ponad kwotę 1.000,00 zł. skutkowałoby nieefektywnością działań nakierowanych na wymuszenie zapłaty należności ciążących na Stronie.
W skardze na ostateczne rozstrzygnięcie Organu II instancji, Zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia tego podmiotu i o przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie zarzucił on orzeczeniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej naruszenie:
1) art. 13 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, zwanej dalej u.p.e.a.) - poprzez jego niezastosowanie, polegające na odmowie częściowego zwolnienia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego pomimo wystąpienia ważnego interesu uzasadniającego takie zwolnienie;
2) art. 7 i art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – zwanej dalej K.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na pominięciu okoliczności świadczących o wystąpieniu ważnego interesu uzasadniającego częściowe zwolnienie świadczenia emerytalnego.
Uzasadniając swoje racje, Skarżący wskazał na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną, spowodowaną trwającym w Polsce stanem pandemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Ponadto podniósł on, że jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura, która po odliczeniu należności wynosi około 4100 zł. Potrącana kwota egzekwowanej należności kształtuje się natomiast na poziomie 1809,77 zł. Jednocześnie, z uwagi na wiek i choroby przewlekłe, Zobowiązany nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia. Wspomniany podmiot wskazał też, że spłaca zaciągniętą pożyczkę na kwotę 50.000 zł. W jego przekonaniu stan epidemii ma znamiona tzw. siły wyższej, która stanowi zdarzenie zewnętrzne, nadzwyczajne, niemożliwe do zapobieżenia. Odwołując się zaś do art. 2 Konstytucji RP podniósł on, że zasadne jest uwzględnienie jego wniosku. W przekonaniu Zobowiązanego, obniżenie kwoty przekazywanej do organu egzekucyjnego kwoty z tytułu zajęcia świadczenia emerytalnego pozwoli na poprawę jego sytuacji majątkowej - zapewnienie godnego życia i kontynuowanie leczenia, a dalsze pobieranie części emerytury w wysokości 1000,00 zł będzie służyło zaspokojeniu wierzyciela.
Z kolei, Organ II instancji odpowiadając na przedstawione zarzuty i argumentację wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił racji Skarżącego i oddalił skargę na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Uzasadniając swoje zapatrywanie, Sąd I instancji zaprezentował argumentację zbieżną z tą, przedstawioną przez Organ odwoławczy. Jak podkreślono, instytucja uregulowana w
art. 13 § 1 u.p.e.a. jest oparta o konstrukcję uznania administracyjnego. W tym kontekście zwrócono uwagę na ograniczoną kontrolę sądowoadministracyjną tego rodzaju rozstrzygnięć, sprowadzającą się do zbadania, czy orzeczenie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Ponadto, Sąd I instancji podkreślił powinność wykazania przez zobowiązanego nie tylko argumentów przemawiających za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazania, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego aktywów.
W przekonaniu Sądu I instancji, na aprobatę zasługuje ocena Organu odwoławczego, zgodnie z którą wysokość przychodu uzyskiwanego przez Skarżącego w okresie działania Spółki oraz kwota jego emerytury (6999,24 zł.) nie potwierdzają trudnej sytuacji finansowej tego podmiotu, a przynajmniej nie potwierdzają jej w stopniu uzasadniającym zastosowanie zwolnienia z art. 13 § 1 u.p.e.a. Zwrócono też uwagę na to, że w trudnej sytuacji spowodowanej pandemią SARS-CoV-2 znajduje się ogół obywateli. Wszyscy oni regularnie ponoszą też wydatki na opłacenie rachunków za mieszkanie, zakup podstawowych produktów żywnościowych, chemii gospodarczej, uiszczenie rachunków za media, niezbędnych lekarstw czy niekiedy płatnych wizyt u lekarza. Sytuacją nadzwyczajną, uzasadniającą zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych Strony, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest wreszcie płacenie rat zaciągniętej pożyczki. Ponoszenie związanych z tym wydatków jest bowiem konsekwencją decyzji finansowych dobrowolnie podjętych przez Skarżącego. Skoro zaś z dokumentacji medycznej wynika, że Zobowiązany leczy się m.in. na nadciśnienie tętnicze, zapalenie zatok i bóle stawów co najmniej od 2013 r., ciężka sytuacja zdrowotna tego podmiotu oraz konieczność zakupu leków nie jest sytuacją nagłą i niespodziewaną, wymagającą natychmiastowego poczynienia dużych i nieplanowanych nakładów finansowych.
Dodatkowo, Sąd I instancji wskazał na inne okoliczności ustalone przez administrację – fakt, że Strona jest właścicielem różnego rodzaju środków transportu (wiadomość z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców). Z powodu niezamieszkiwania Zobowiązanego w miejscu jego zameldowania oraz braku kontaktu z nim zajęcie egzekucyjne tej substancji majątkowej nie było jednak możliwe. Jednocześnie, Skarżący nie jest właścicielem nieruchomości.
Z wszystkich tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że w realiach przedmiotowej sprawy zajęcie świadczenia emerytalnego stanowi jedyny skutecznie zastosowany środek egzekucyjny. Zwolnienie z egzekucji świadczenia w części ponad kwotę 1.000,00 zł. spowodowałoby zaś, że egzekucja stałaby się nieefektywna. Dzieje się tak przez wzgląd na wielkość dochodzonych należności (1.034.682,19 zł.), wysokość kwoty, jaką udało się już uzyskać w postępowaniu egzekucyjnym oraz fakt, że Skarżący zlikwidował rachunki w dwóch bankach, czyniąc tym samym niemożliwą egzekucję ze zgromadzonych tam środków. Z kolei inne banki poinformowały Organ egzekucyjny o braku środków na prowadzonych przez nie kontach.
W tej sytuacji, nie dopatrując się w działaniu Organu odwoławczego naruszenia zasady prawdy obiektywnej i nie stwierdzając obrazy pozostałych pryncypiów postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Zobowiązanego.
W swojej skardze kasacyjnej, Zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Ponadto wystąpił on o zasądzenie na jego rzecz od Organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie, Strona zrzekła się rozpoznania sprawy na rozprawie. Wyrokowi Sądu I instancji zarzucono zaś:
1) zgodnie z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) tej ustawy w związku z przepisami procedury administracyjnej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W ocenie Strony nastąpiło to poprzez niewłaściwe przeprowadzenie przez Sąd I instancji kontroli sądowoadministracyjnej i oddalenie skargi pomimo dokonania przez organy błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, polegającego na pominięciu okoliczności świadczących o wystąpieniu ważnego interesu uzasadniającego częściowe zwolnienie świadczenia emerytalnego;
2) zgodnie z art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) tej ustawy w związku z przepisami prawa materialnego - art. 13 ust. 1 u.p.e.a, poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie częściowego zwolnienia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego pomimo wystąpienia ważnego interesu uzasadniającego takie rozstrzygnięcie.
Uzasadniając swoje racje, Skarżący powtórzył argumentację wcześniej już prezentowaną w postępowaniu administracyjnym, W związku z tym, wyartykułował on swoją trudną sytuację ekonomiczną i zdrowotną oraz wskazał, że zadośćuczynienie jego wnioskowi przez organy administracyjne pozwoli mu poprawić warunki majątkowe, w jakich funkcjonuje - zapewnieni godne życie i kontynuację leczenia. Jednocześnie, dalsze pobieranie części emerytury w wysokości 1000,00 zł., w przekonaniu Strony będzie służyło zaspokajaniu roszczeń wierzyciela. Nieuwzględnienie tych okoliczności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zdaniem Zobowiązanego świadczy zaś o niezgodności z prawem nieprawomocnego wyroku wydanego w sprawie.
W odpowiedzi na te zarzuty i argumentację, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Ponadto, Organ odwoławczy zwrócił się o zasądzenie od Skarżącego na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego została oddalona. Zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe tego podmiotu. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wspomniana regulacja prawna, chociaż oparta na uznaniu administracyjnym, nie jest rodzajem ulgi uznaniowej ingerującej w treść stosunku zobowiązaniowego łączącego dłużnika z wierzycielem. Tym samym, zwolnienie uregulowane w art. 13 § 1 u.p.e.a. nie może być wykorzystywane do korygowania zakresu powinności publicznoprawnej, będącej przedmiotem egzekucji. Temu służą bowiem odrębne regulacje prawne, pozostające w sferze prawa materialnego (por. w szczególności art. 67a Ordynacji podatkowej).
Należy także zauważyć, że w przypadku złożenia wniosku o zwolnienie z egzekucji, w prowadzonym postępowaniu znajdują zastosowanie klasyczne zasady dowodzenia, unormowane w art. 7 i 77 K.p.a. Są one efektem ukształtowania we wspomnianych przepisach zasady prawdy obiektywnej (prawdy materialnej). W konsekwencji, to organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (por. art. 77 § 1 K.p.a.) i to on podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (por. art. 7 K.p.a.). Te niewzruszalne kanony postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym przez wzgląd na regulację prawną zawartą w art. 18 u.p.e.a. Wynika z niego, że jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Także w tej procedurze ciężar dowodzenia spoczywa więc na organie administracyjnym.
Jednocześnie, odnosząc się do zagadnień art. 13 § 1 u.p.e.a. godzi się zauważyć, że konstrukcja prawna ukształtowana w tym przepisie i – w konsekwencji – treść rozstrzygnięcia wydawanego na jego podstawie jest oparta na uznaniu administracyjnym, klasyfikowanym jako uznanie administracyjne ograniczone (por. A. Błaś, Jednostka wobec dyskrecjonalnych uprawnień administracji publicznej, [w:] Jednostka wobec działań administracji publicznej, Rzeszów 2001, s. 24). Jest tak ponieważ w sytuacji, gdy spełniona jest przesłanka do wydania orzeczenia uznaniowego zgodnie wnioskiem strony, organ administracyjny może, ale nie musi rozstrzygnąć adekwatnie do treści otrzymanego podania. Ustawodawca pozostawia bowiem organowi stosującemu prawo administracyjne pewne pole wolności w determinowaniu takiej, a nie innej treści swojej decyzji. Jednocześnie jednak, wspomniany podmiot nie korzysta z pełnej swobody w kształtowaniu treści rozstrzygnięcia. Dzieje się tak, ponieważ określając przesłanki orzeczenia uznaniowego (kierunkowe dyrektywy wyboru konsekwencji), prawodawca operuje pojęciami niedookreślonymi i w ten sposób determinuje treść decyzji organów administracyjnych. Ponadto, uznanie administracyjne jest ograniczone poprzez regulację prawną i wynikające z niej zasady, ukształtowane w przepisach Konstytucji RP.
W konsekwencji, organ administracyjny wydając decyzję opartą na uznaniu administracyjnym w istocie dokonuje dwóch wyborów. W pierwszej kolejności rozstrzyga bowiem, czy spełniła się kierunkowa dyrektywa wyboru konsekwencji, uzasadniająca orzekanie zgodnie z wolą wnioskodawcy. Jeśli zaś tak jest, dochodzi do rzeczywistego orzekania uznaniowego i organ może, ale nie jest do tego zobowiązany, zastosować się do treści otrzymanego podania. W każdej jednak sytuacji, ciąży na nim powinność wyjaśnienia swoich racji. Przestrzenią, w której się to dokonuje jest zaś uzasadnienie decyzji.
Odnosząc wszystkie dotychczas dokonane spostrzeżenia do stanu faktycznego, zaistniałego w sprawie nie można nie zauważyć, że Sąd I instancji trafnie ocenił działania podejmowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz argumentację, która stała się udziałem zarówno tego organu, jak i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Wbrew temu, co często się podnosi nie jest przy tym tak, że
sąd administracyjny kontrolując rozstrzygnięcia uznaniowe ogranicza się do zagadnień procesowych, nie może wnikać w istotę uznania administracyjnego i - w związku z tym - w swoim orzeczeniu nie jest władny oceniać spełnienia kierunkowej dyrektywy wyboru konsekwencji (w przedmiotowej sprawie – ważnego interesu zobowiązanego). Uznanie administracyjne w państwie demokratycznym nie jest bowiem tożsame ze swobodnym uznaniem organu, wyzutym spod jakiejkolwiek kontroli niezależnego od niego podmiotu.
Gdyby tak przyjąć, uznanie administracyjne oznaczałoby całkowitą dowolność organów w kształtowaniu treści tego typu rozstrzygnięcia (Por. H. Dzwonkowski, [w:] H. Dzwonkowski (red.) Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 402 – 403.). Właśnie ten argument ma zasadnicze znaczenie przy ustalaniu zakresu kontroli decyzji uznaniowych przez sądy administracyjne. Jeśli przepis prawny odwołuje się do określonych treści merytorycznych, kontrola zgodności decyzji z prawem także musi objąć te treści (J. Orłowski, Uznanie administracyjne w prawie podatkowym, Gdańsk 2005, s. 160.). Tego nie zapewnia zaś ograniczenie się przez sąd administracyjny do weryfikacji zagadnień procesowych. Przestrzegając pryncypiów postępowania administracyjnego organ mógłby bowiem z pełną, właściwie niczym nie ograniczoną swobodą wydawać decyzję uznaniową, która w jej wymiarze materialnoprawnym pozostawałaby poza jakąkolwiek kontrolą niezależną od administracji podatkowej. Dlatego właśnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w stanie faktycznym sprawy był władny "wnikać" w istotę uznania administracyjnego i dokonywać oceny, czy w jej realiach ważny interes Zobowiązanego uzasadniał częściowe zwolnienie z egzekucji określonego jego składnika majątkowego (świadczeń z ubezpieczenia społecznego). Jednocześnie, Sąd I instancji ze swojego pola widzenia nie mógł tracić interesu prawnego wierzyciela, zainteresowanego sprawnym wyegzekwowaniem należnego mu świadczenia.
W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym wyroku prawidłowo rozeznano te kwestie. Nie ulega wątpliwości, że zarówno względy zdrowotne podmiotu zobowiązanego, jak i jego chęć ochrony godnego poziomu życia w subiektywnym odczuciu wnioskodawcy mogą uzasadniać częściowe zwolnienie z egzekucji należącego do niego składnika majątkowego (świadczeń z ubezpieczenia społecznego). Jednocześnie jednak, nawet gdyby przyjąć, że okoliczności te potwierdzają zaistnienie ważnego interesu Zobowiązanego, uzasadniającego zastosowanie dyspozycji art. 13 § 1 u.p.e.a., Naczelnik Urzędu Skarbowego, a w ślad za nim Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, przez wzgląd na uznaniowy charakter swoich rozstrzygnięć nie mieli obowiązku częściowego zwolnienia z egzekucji należnego Stronie świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Powinnością organów administracyjnych orzekających w sprawie było natomiast uwzględnienie także interesu prawnego wierzyciela, który wszczął postępowanie egzekucyjne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie odniósł się do tej materii. Z jednej bowiem strony, w ślad za Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej podniósł on, że sytuacja życiowa Skarżącego nie odbiega od przeciętnej, właściwej dla zwykłego obywatela. Jak podkreślono, przewlekła choroba Strony nie zaistniała nagle, w ostatnim czasie, a skutki gospodarcze pandemii (ceny) dotykają wszystkich. W dodatku, jak podkreślił sam Zobowiązany, przez wzgląd na swój stan zdrowia nie jest on w stanie podjąć żadnej aktywności gospodarczej, zwiększającej jego dochody. Tym samym, jak należy przyjąć, jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura. Ta zaś nie jest podatna na zawirowania ekonomiczne, będące efektem panującej pandemii.
Jednocześnie należało wziąć pod uwagę znaczną wysokość świadczenia emerytalnego Strony, skuteczność prowadzonych wobec niej czynności egzekucyjnych Organu I instancji oraz to, że Skarżący nie dysponuje innym majątkiem, z którego mogłoby być zaspokajane ciążące na nim zobowiązanie (a w każdym razie nie objawił tej substancji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, bez tego zaś ustalenie prawdy obiektywnej nie jest możliwe). W tej sytuacji, biorąc pod uwagę interesy wierzyciela, które powinny być brane pod uwagę na równi z interesami Strony podczas podejmowania postanowienia na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., należało podzielić zapatrywanie Sądu I instancji, dokonującego oceny legalności ostatecznego orzeczenia w sprawie administracyjnej. W związku z tym, w stanie faktycznym sprawy, nie sposób było oczekiwać od organów administracyjnych obydwu instancji zwolnienia z egzekucji zajętego świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego Skarżącego do kwoty 1.000,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie rozeznał i ocenił tę materię. Tym samym, nie znalazł potwierdzenia żaden z zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Dlatego, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Zobowiązanego. Stało się tak na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – zwanej dalej P.p.s.a.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a. Złożyło się na nie wynagrodzenie pełnomocnika Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. To zaś określono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265).
sędzia NSA sędzia NSA sędzia del. WSA
Sławomir Presnarowicz Bogusław Dauter Adam Nita