III FSK 412/25

III FSK 412/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Gajewski /sprawozdawca/
Jacek Pruszyński /przewodniczący/
Marta Waksmundzka-Karasińska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Łd 726/24 - Wyrok WSA w Łodzi z 2025-01-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Marta Waksmundzka-Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 30 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Łd 726/24 w sprawie ze skargi C. z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 6 września 2024 r. nr SKO.418.40.2024 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz C. z siedzibą w Ł. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 726/24 w sprawie ze skargi C. z siedzibą w Ł. (dalej: Skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej: Kolegium, organ) z 6 września 2024 r., w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uchylił zaskarżone postanowienie.
Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik organu, na podstawie art. 173 § 1 w zw. z art. 176 § 1 pkt 1 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżając w całości ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 33 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132) przez błędne uznanie, że zadaniem Kolegium było zbadanie, w jakim działaniu Strona dostrzega nieprawidłowość działania organu, oraz jaka była istota jej żądania oraz czego zarzut dotyczy na podstawie całej zawartej w piśmie argumentacji podczas gdy zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej zostały wniesione przez Stronę zastępowaną przez profesjonalnego pełnomocnika i organ nie ma podstawy do wzywania strony o sprecyzowanie zarzutów czy też nie ma obowiązku z urzędu badać czy podstawa prawna zarzutu jest adekwatna do jego uzasadnienia, gdyż konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym, a nie na organie rozpatrującym zarzuty, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uchyleniem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 6 września 2024 r. znak: SKO.418.40.2024,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. w związku z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędne uznanie, że tut. Kolegium zignorowało treść tego przepisu i powinno wziąć pod uwagę, że zgłoszony przez Stronę zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, co zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi o jego niedopuszczalności, podczas gdy przepis ten nakłada na wierzyciela obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zarzutu, zaś tut. Kolegium działające tu jako organ odwoławczy nie może zastąpić wierzyciela w wydaniu takiego postanowienia, gdyż byłoby to nie tylko sprzeczne z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a, lecz także z wyrażoną w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024r. poz. 572, dalej: k.p.a.) zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uchyleniem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 6 września 2024 r. znak: SKO.418.40.2024,
3) art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak wskazania który przepis prawa materialnego naruszyło w ocenie WSA w Łodzi tut. Kolegium i wyjaśnienia podstawy takiego rozstrzygnięcia, które to uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwia Skarżącemu kasacyjnie zrozumienie i merytoryczną polemikę z argumentacją Sądu I instancji w zakresie wskazanego naruszenia prawa materialnego, a Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę instancyjną w tym zakresie.
Wskazując na powyższe, na podstawie art. 185 § 1 i art. 188 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, zasądzenie na rzecz Skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Ponadto, stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi.
Przedmiotem zaskarżenia jest wyrok na postanowienie wydane w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są wskazane w sposób enumeratywny i stanowią sformalizowany środek prawny służący ochronie zobowiązanego. Wniesienie zarzutów wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. Konieczność wskazania zarzutów spoczywa na zobowiązanym.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie czy Sąd I instancji właściwe ocenił, że wystąpienie okoliczność, o której mowa w art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., obligował organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, a nie zdecydowanie o jego nieuwzględnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji, zgodnie z którą na podstawie art. 33 § 4 u.p.e.a. organy są związane podstawą prawną zarzutu. Jednakże nie oznacza to, aby Strona miała obowiązek wskazania właściwej podstawy prawnej sformułowanego zarzutu.
Ujęta w art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a., zasada niekonkurencyjności środków prawnych, zapobiega uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu w sprawie. Środki różnią się między sobą z uwagi na przedmiot, którego mogą dotyczyć, kategorię podmiotów, którym przysługują, termin przewidziany do ich wniesienia, wymogi formalne, właściwość i kompetencje organu władnego rozpoznać konkretny środek, a w konsekwencji - charakter postępowania, jakie wywołuje wniesienie środka zaskarżenia.
Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pierwszeństwo powinno przypadać rozpoznawaniu środków zaskarżenia w postępowaniu jurysdykcyjnym. Natomiast postępowanie wywołane zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym nie może prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, co do których przysługują odrębne środki zaskarżenia. Postępowanie egzekucyjne w administracji ma charakter postępowania wykonawczego, w którym następuje konkretyzacja obowiązku, gdyż celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.
Dlatego też zasadnie WSA uznał, iż Kolegium powinno wziąć pod uwagę, że zgłoszony przez Stronę zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, co zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. a w konsekwencji stwierdzić jego niedopuszczalność.
Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez sąd jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisu postępowania, podniesiony jest skutecznie jeżeli wykazane zostanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. doszło i nie zawarł żadnego uzasadnienia wskazującego na to, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenie tego przepisu może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej jeżeli wykazane zostanie wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 14.07.2006 r., sygn. akt II OSK 970/05).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom przewidzianym art. 141 § 4 p.p.s.a. i umożliwia jego kontrolę instancyjną. Sąd pierwszej instancji wskazał bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawę rozstrzygnięcia i uzasadnił swoje stanowisko, odnosząc się do zarzutów skargi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera dostateczne wyjaśnienie powodów uwzględnienia skargi. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które zostało sporządzone zgodnie z wymogami zawartymi w art. 141 § 4 p.p.s.a., dowodzi, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w prawidłowy sposób wywiązał się ze swoich obowiązków.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
SNSA Dominik Gajewski SNSA Jacek Pruszyński SWSA(del.) Marta Waksmundzka-Karasińska