III FSK 411/22

III FSK 411/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Mirella Łent /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2321/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-29
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej~Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 174 pkt 1 i 2, art. 190, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2017 poz 201
art. 116 § 1 pkt 1 i 2, art. 122, art. 187 § 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2321/21 w sprawie ze skargi C.B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za grudzień 2009 r. i styczeń 2010 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od C.B. na rzecz Ministra Rodziny i Polityki Społecznej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 38/21 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi kasacyjnej C.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 983/17 w sprawie ze skargi C.B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za grudzień 2009 r. i styczeń 2010 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Wyrokiem z dnia 29 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2321/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podał, że w przedmiotowej sprawie zaistnienie przesłanek pozytywnych orzekania o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki nie budzi wątpliwości. Skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu w okresie, w którym powstały przedmiotowe zaległości. Organ wykazał także bezskuteczność egzekucji, bowiem Sąd Rejonowy Katowice Wschód Wydział X Gospodarczy w Katowicach postanowieniem z dnia 18 listopada 2014 r. stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego spółki. W toku prowadzonego postępowania upadłościowego majątek upadłego został zlikwidowany w całości a wierzytelności PFRON nie zostały zaspokojone. W ocenie Sądu skarżący natomiast nie wykazał, że w stosunku do zobowiązań za okres od grudnia 2009 r. do stycznia 2010 r. we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości, ani nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku, ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja mogłaby umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części. Ciężar udowodnienia tych przesłanek (zwalniających z odpowiedzialności za zaległości spółki) spoczywał, zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku — Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 roku, poz. 201 ze zm., dalej: "O.p."), na skarżącym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a") naruszenie:
1) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 190 p.p.s.a polegające na wydaniu skarżonego orzeczenia z naruszeniem wykładni dokonanej w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 38/21 i w konsekwencji naruszenie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. przez:
– przyjęcie, że właściwym czasem dla złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości był 14 października 2008 r., podczas gdy WSA w wyroku z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 983/17 ustalił ten czas na "początek roku 2009", czego skarżący nie kwestionował, zaś NSA w orzeczeniu uchylającym ów wyrok nakazał wyjaśnienie tego (określenia "początek roku 2009") w odniesieniu do zarzutów skarżącego odnoszących się do złożonego w marcu 2009 r. wniosku o upadłość;
– niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący w odniesieniu do specyfiki "R." Sp. z o.o., w szczególności w zakresie analizy sytuacji finansowej spółki oraz w zakresie, w jakim Organ a następnie Sąd uznały, że nie jest potrzebne załączenie w poczet materiału dowodowego akt postępowania upadłościowego zainicjowanego wnioskiem z marca 2019 r., mimo złożonego wniosku skarżącego a to w kontekście oceny "właściwego czasu" dla złożenia wniosku, nadto pominięcie wniosków dowodowych w postaci dokumentów (zgłoszonych i doręczonych do WSA w korespondencji przesłanej przez ePuap w dniu 22 listopada 2021 r.) potwierdzających zasadność twierdzeń skarżącego co do stanu faktycznego, który dotyczył spółki w okresie powstawania zadłużenia i jego wiedzy co do posiadanych przez spółkę wierzytelności;
– nierozważanie wpływu i znaczenia działań naprawczych, podjętych w stosunku do spółki dla ustalenia wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. art. 116 § 1 pkt 1 lit. O.p, (braku winy w terminowym złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości),
– nieodniesienie się, pomimo wskazań zawartych w orzeczeniu NSA, do wyroku uniewinniającego skarżącego w postępowaniu karnym prowadzonym przez Sąd Rejonowy w S. pod sygn. akt [...] w kontekście oceny braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości,
– przyjęcie, że skarżący odpowiada solidarnie ze spółką za zaległości za grudzień 2009 i styczeń 2010r., tj. powstałe w okresie, w którym postępowanie z wniosku o ogłoszenie upadłości, złożonego w marcu 2009r. nie było prawomocnie zakończone,
2) przepisów prawa materialnego t.j.:
a) art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p., przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący, jako prezes zarządu spółki nie zgłosił we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości;
b) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący jako prezes zarządu spółki z własnej winy nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, t.j.), dalej: "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do zarządzenia Przewodniczącego III Wydziału Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2022 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) i poinformowano strony o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, składzie orzekającym i terminie posiedzenia niejawnego oraz pouczono o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.
Dla porządku, gdyż w sprawie zapadł już wyrok tut. Sądu z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 38/21, należy przypomnieć, że stosownie do art. 190 p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji tylko w wyjątkowych wypadkach może odstąpić od wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pierwsza z tych sytuacji dotyczy zmiany stanu faktycznego. W judykaturze wskazuje się, że moc wiążąca wykładni NSA przestaje obowiązywać także w razie zmiany stanu prawnego. Oprócz dwóch powyższych sytuacji można odstąpić od zastosowania art. 190 p.p.s.a., z uwagi na podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego to stanowiska zastosował się wojewódzki sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 23 listopada 2021 r., II GSK 1581/21). Określenie związanie wykładnią prawa oznacza, że WSA nie jest związany oceną co do stanu faktycznego sprawy (por.: R. Hauser. M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s.718).
Analiza skargi kasacyjnej wskazuje na potrzebę przypomnienia, że obowiązek związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podniesionymi w jej ramach zarzutami oznacza skorelowany z tymże obowiązek po stronie wnoszącego skargę kasacyjną precyzyjnego wskazywania regulacji prawnych, których naruszenia doszukuje się w działaniu sądu pierwszej instancji. Zarzut naruszenia określonych przepisów musi być postawiony wyraźnie, z wyszczególnieniem każdej jednostki redakcyjnej przytaczanej normy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny przy braku wskazania naruszenia konkretnego przepisu nie może zgadywać na podstawie argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej intencji strony, zaś przy braku uzasadnienia konkretnego przepisu, nie może domniemywać, w jakim zakresie i dlaczego zdaniem strony doszło do naruszenia tego przepisu.
W skardze kasacyjnej, prócz przywołania jako naruszony art. 190 p.p.s.a. i ogólnikowym stwierdzeniu, że polegało ono na wydaniu skarżonego orzeczenia z naruszeniem wykładni dokonanej w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 38/21, nie wskazywano na różnice przyjętych wykładni, ale przez naruszenie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. odwołano się do ocen stanu faktycznego. Wymieniono jako naruszone art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p., przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący, jako prezes zarządu spółki nie zgłosił we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości; oraz art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący jako prezes zarządu spółki z własnej winy nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.
Tymczasem w wyroku NSA z 16 czerwca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznaje zarzut naruszenia przez WSA prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Sąd wyjaśnił, że podejmując się pełnienia funkcji członka zarządu (przyjmując wybór do wiadomości i zgadzając się na niego) osoba taka nabywa nie tylko prawo, ale także obowiązek prowadzenia spraw spółki (art. 208 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1577 z późn. zm.). Powinnością takiej osoby jest posiadanie elementarnej wiedzy o sprawach spółki, w tym o sprawach finansowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 lipca 2011r., I UK 422/10, LEX nr 1084705). Członek zarządu po powołaniu go w skład zarządu spółki ma zatem obowiązek zapoznać się z jej stanem finansowym, analizować go na bieżąco i w przypadku, gdy zachodzą ku temu przesłanki złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, aby uchronić się przed odpowiedzialnością za długi tej spółki. Jako istotną okolicznością było ustalenie daty, od której możliwe jest zapoznanie się ze sprawozdaniem finansowym spółki. Oczywiście, z biernej postawy, czy też niedbalstwa członka zarządu, nie można wywodzić podstaw do zwolnienia z odpowiedzialności za spółkę. Brak dostatecznego zainteresowania sprawami spółki - również w zakresie rzetelnego rozliczania się z budżetem państwa z tytułu podatków - skutkujący niedeklarowaniem i nieznajomością wysokości należnych zobowiązań podatkowych spółki, stanowi zawinione zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków. W sprawie zastosowano niewłaściwą wykładnię tego przepisu – jego prawidłowa interpretacja wymaga podjęcia w sprawie ustaleń co do tego, kiedy członek zarządu mógł zapoznać się z sytuacją finansową spółki.
W zaskarżonym wyroku WSA przyjął i jest to bezsporne, że w aktach znajduje się opinia biegłego sporządzona dla Sądu Rejonowego Katowice - Wschód w K. w sprawie o sygn. akt [...] dotycząca pogorszenia sytuacji majątkowej R. Spółka z o.o. Z opinii tej wynika, że kryzys w spółce rozpoczął się już w 2008 r. Po przeanalizowaniu raportów bankowych oraz kasowych biegły uznał, że dłużnik zaprzestał regulowania wymagalnych zobowiązań w czwartym kwartale 2008 r. Wartość bilansowa majątku dłużnika ustalona na podstawie bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2007 r. wynosiła 2 280 654,43 zł, a wartość zobowiązań wynosiła 2.199.491,36 zł i nie przekraczała wartości majątku. Wartość bilansowa majątku dłużnika ustalona na podstawie bilansu sporządzonego na dzień 31 sierpnia 2008 r. wynosiła 2.937.865,43 zł, a wartość zobowiązań wynosiła 2 877 089,79 zł i nie przekraczała wartości majątku. Wartość bilansowa majątku dłużnika ustalona na podstawie bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2008 r. wynosiła 2 502 911,41 zł, a wartość zobowiązań w kwocie 3 984 253,73 zł przekraczała wartość majątku o kwotę 1 484 342,32 zł. Logicznym i zgodnym z doświadczeniem życiowym jest stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, że dane jasno wskazują, że sytuacja finansowa spółki była zła, a spółka w 2008 r. utraciła płynność finansową. Trafnie zauważono, że przy wniosku skarżącego o ogłoszenie upadłości zaznaczono, że od lipca 2007 r. toczą się postępowania egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora ZUS. W przedmiotowym wniosku wskazano także kilkadziesiąt innych postępowań egzekucyjnych wszczętych przez innych wierzycieli. W skardze kasacyjnej nie podważono tych okoliczności oraz nie wykazywano, że skarżący nie był ich świadom, zatem WSA prawidłowo dookreślił datę właściwego czasu dla złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (14 października 2008 r.), nie naruszył tym samym art. 190 p.p.s.a. oceniając stan faktyczny sprawy.
Jednocześnie Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej kontroli zastosowania przez organy podatkowe art. 191 O.p. Należy pamiętać, że organy podatkowe zobowiązane są do ustalenia wszystkich faktów i okoliczności, które są niezbędne dla załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). Powinny zebrać wszystkie dostępne dowody i rozpatrzeć je w sposób wyczerpujący, niezależnie od tego, czy potwierdzają one tezy organu czy twierdzenia podatnika (art. 187 § 1 O.p.). Następnie powinny je ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.). Oznacza to, że powinny poddać ocenie wszystkie prawidłowo zebrane dowody, każdy z nich z osobna, a także we wzajemnym ich związku, kierując się doświadczeniem życiowym, zasadami wiedzy i własnym przekonaniem. Organ nie może pominąć żadnego z dowodów, jeżeli oceni go jako wiarygodny, nie może nie doceniać jego znaczenia, jeżeli ma on wartość dla rozpoznawanej sprawy (por. D. Strzelec, Dowody i postępowanie dowodowe w prawie podatkowym, Warszawa 2015, s. 192). Ocena ta powinna być logiczna i spójna. Organ nie może zatem wyprowadzać z dowodów wniosków, które według reguł logiki z nich nie wynikają (por. też A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, 2006, s. 248, Z. Ziembiński, Logiczne podstawy prawoznawstwa, Warszawa 1996r., s.174 i n., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2011 r., II FSK 1944/09). organy podatkowe mają wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy, tj. stwierdzenia, że stan ten podpada pod hipotezę określonej normy prawnej o charakterze materialnoprawnym. Skarżący nie wskazał na błędy w rozumowaniu organów podatkowych przy ocenie dowodów w świetle art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b O.p. Uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje na to, że to on pominął w swojej ocenie niektóre ustalenia dowodowe, w tym m.in. te, które są istotne dla określenia daty, w której znał złą sytuację finansową spółki oraz powody przedłużania wystąpienia z wnioskiem o upadłość. Co istotne sam wyraźnie te okoliczności przyznaje. Skarżący wiedział, a z pewnością miał możliwość wiedzieć, o złej sytuacji już w 2008 r., a powody związane z brakiem winy w złożeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie, jak próby poprawienia tej sytuacji, nie wypełniają przesłanki braku zawinienia, o jakiej mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.
Zarzut zawinionego zaniechania będzie aktualny zawsze wtedy, gdy osoba trzecia świadomie (wina umyślna) albo tylko przez niedbalstwo (wina nieumyślna) nie wywiązała się z nałożonego obowiązku terminowego zgłoszenia wniosku (por.: J. Olesiak, Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za ich zaległości podatkowe (...), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2020, s. 137). Oczywiście nie można wykluczyć na tyle zmiennej sytuacji członka zarządu, że nie mógł on zgłosić wniosku w czasie właściwym, i każdorazowo ocena taka powinna być dokonana indywidualnie, na co wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych. Niemniej chodzi o, krótko rzecz ujmując na potrzeby niniejszej sprawy, uchybienie niezależne od skarżącego. Pomimo to w sprawie nie wykazywano, by skarżący nie był w stanie działać tak, by wniosek o upadłość spółki został złożony w terminie. Można przyjąć, że w katalogu okoliczności wyłączających winę członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości mieszczą się okoliczności związane z jego osobą (jak np. ciężka choroba uniemożliwiająca mu działanie), czy takie, które wpływają na ocenę dochowania przez niego należytej staranności w monitorowaniu stanu majątkowego spółki. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych. Jednym z obowiązków członka zarządu jest monitorowanie zadłużenia spółki pozwalające na zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, co z kolei uwalnia go od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe. Zatem w zakresie obowiązków strony skarżącej, jako członka zarządu spółki, była kontrola terminowości regulowanych przez nią zobowiązań (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2019 r., II FSK 1493/17 wraz z orzeczeniami w nim przywołanymi). Na element subiektywny związany ze stosunkiem woli oraz świadomości skarżącego do jego czynu zwrócono uwagę również w piśmiennictwie.
Skarżący nie wykazuje, że w okresie sprawowania funkcji nie posiadał wiedzy, środków i możliwości w złożeniu takiego wniosku. I tak też, prawidłowo, ocenia te kwestię Wojewódzki Sąd Administracyjny. Skarżący nie wykazuje też na czym polegało niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący w odniesieniu do specyfiki "R." Sp. z o.o. Nie podnosi żadnych innych okoliczności niż to, że działał w celu poprawy sytuacji finansowej spółki. Należy również zwrócić uwagę, że konstrukcja zarzutu, tj. wymienienie jednostek redakcyjnych przepisów oraz opis swojego stanowiska, nie pozwala na szersze ustosunkowanie się do skargi kasacyjnej w tym zakresie.
Powołanie przez skarżącego szeregu przepisów w omawianych zarzutach czyni wątpliwym, jakie naruszenie jest zarzucane zaskarżonemu wyrokowi i jakie okoliczności mają wskazywać na zasadność zarzutu skarżącego. Niezbędna konkretyzacja zarzutów nie zastała także przedstawiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od uzasadnienia tejże podstawy kasacyjnej, które jest koniecznym elementem uzasadnienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 176 p.p.s.a. Można byłoby oczywiście tego uniknąć, gdyby skarżący zastosował się do wymogów konstruowania podstaw kasacyjnych oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej, o których mowa w art. 174 i 176 p.p.s.a. Wnoszący ją ograniczył się natomiast do zamanifestowania niezadowolenia przede wszystkim z oceny rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji – jego motywacja w tym zakresie stanowi polemikę ze wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacją Sądu pierwszej instancji. Tak też należy ocenić stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej w zakresie braku analizy sytuacji finansowej spółki oraz w zakresie, w jakim organ a następnie Sąd uznały, że nie jest potrzebne załączenie w poczet materiału dowodowego akt postępowania upadłościowego zainicjowanego wnioskiem z marca 2019 r., czy pominięcie wniosków dowodowych w postaci dokumentów (zgłoszonych i doręczonych do WSA w korespondencji przesłanej przez ePuap w dniu 22 listopada 2021 r.). Skarżący w szczególności w żaden sposób nie wykazuje, co konkretnie potwierdza zasadność twierdzeń, co do stanu faktycznego, który dotyczyłby okoliczności istotnych dla oceny braku zawinienia. Ryzyko działań naprawczych, podjętych w stosunku do spółki nie ma znaczenia dla ustalenia wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Ryzyko podjęte przez skarżącego, obciąża jego osobę.
Nie wiadomo na jakiej podstawie skarżący stwierdza nie odniesienie się przez WSA do wyroku uniewinniającego skarżącego w postępowaniu karnym prowadzonym przez Sąd Rejonowy w S. w kontekście oceny braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. W uzasadnieniu wyroku (s. 11 i 13), WSA wyjaśnił jak treść tego orzeczenia wpłynęła na rozstrzygnięcie sprawy w świetle zapisu art. 116 § 1 pkt 1 lit a O.p. Skarżący nie wykazuje, by ocena ta była nieprawidłowa. I w tym wypadku sformułowanie zarzutu nie pozwala na szerszą analizę tej kwestii. Całkowicie poza kontrolą pozostaje stanowisko, które zdaje się mieć na celu zaprzeczenie, że skarżący odpowiada solidarnie ze spółką za zaległości za grudzień 2009 i styczeń 2010 r., tj. powstałe w okresie, w którym postępowanie z wniosku o ogłoszenie upadłości, złożonego w marcu 2009 r. nie było prawomocnie zakończone. Nie powiązane z żadnym konkretnym przepisem i szerzej nie uzasadnione pozostaje poza kontrolą NSA.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób opisany w petitum i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wyjaśnić należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09), jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1620/10; wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., I FSK 1002/11). Uchybieniem, nie pozostającym bez wpływu na rezultat kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia, jest bowiem uzasadnienie, w którym ocena o zgodności/niezgodności z prawem zaskarżonego aktu formułowana jest bez odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, albowiem w tego rodzaju sytuacji nie jest możliwe zrekonstruowanie przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęcie konkretnego kierunku interpretacji i zastosowania konkretnych przepisów prawa w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. np. wyrok NSA z 11 stycznia 2011 r., I GSK 685/09). Sformułowane zarzuty i ich uzasadnienie stara się wykazać brak uzasadnienia wyroku WSA, co do kwestii braku winy skarżącego w niezłożeniu wniosku o upadłość spółki we właściwym czasie. Tymczasem w wyroku na s. 13. pkt 16, WSA wyraźnie odwołuje się do braku wykazania przez skarżącego należytej staranności w działaniu zmierzającym do wszczęcia postępowania upadłościowego w celu ochrony wierzycieli. Przy czym nie może być wątpliwości, że kontrola sądowoadministracyjna dotyczy prawidłowego zastosowania art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. Zatem niezasadnie zarzuca się brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jednego z zasadniczych elementów art. 141 § 4 p.p.s.a., a mianowicie wskazania podstawy prawnej i jej uzasadnienia.
Mając na względzie powyższe oraz art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).
Mirella Łent Jolanta Sokołowska Jacek Pruszyński