III FSK 410/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-10
NSApodatkoweŚredniansa
egzekucja administracyjnaświadczenia pieniężnePFRONwymagalnośćupomnieniezarzuty egzekucyjneskarga kasacyjnapostępowanie egzekucyjnenależności publicznoprawne

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie egzekucji świadczeń pieniężnych na PFRON, uznając obowiązek za wymagalny i prawidłowo wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Spółka zaskarżyła wyrok WSA oddalający jej skargę na postanowienie o egzekucji świadczeń pieniężnych na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną, stwierdzając, że decyzja ustalająca zobowiązanie stała się ostateczna, a obowiązek był wymagalny. Sąd uznał również, że doręczenie upomnienia nie było wymagane w tej sytuacji, a wniosek o ulgę złożono po wszczęciu egzekucji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki H. sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Prezesa Zarządu PFRON dotyczące egzekucji świadczeń pieniężnych. Spółka kwestionowała wymagalność obowiązku oraz brak doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji. Sąd I instancji uznał, że decyzja ustalająca zobowiązanie stała się ostateczna, a spółka nie wystąpiła o ulgę przed wszczęciem egzekucji. NSA podzielił stanowisko WSA, uznając skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że decyzja stała się ostateczna z upływem terminu do wniesienia odwołania, a spółka nie skorzystała z możliwości złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty przed wszczęciem egzekucji. Ponadto, NSA stwierdził, że doręczenie upomnienia nie było wymagane w tej sprawie, zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów, ponieważ dotyczyło należności, których egzekucja poprzedzała postępowanie jurysdykcyjne. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia zasad ogólnych postępowania podatkowego, wskazując na prawidłowe przeprowadzenie postępowania przez organ i brak podstaw do stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Zarzuty dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych zostały uznane za niespełniające wymogów formalnych skargi kasacyjnej. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli przepisy szczególne wyłączają obowiązek doręczenia upomnienia, tak jak w przypadku należności, których egzekucja poprzedza postępowanie jurysdykcyjne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, doręczenie upomnienia nie jest wymagane przy egzekucji należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa i jest powiązany z zaistnieniem określonego zdarzenia, a wysokość należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 15 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

pkt 4 (brak upomnienia), pkt 6 lit. a (brak wymagalności obowiązku)

k.p.a. art. 8

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

O.p. art. 67a

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 67c

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 127

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

pkt 7

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. § 2

pkt 2 (należności, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia)

Argumenty

Odrzucone argumenty

Brak wymagalności obowiązku. Brak doręczenia upomnienia. Naruszenie przepisów postępowania (art. 33 § 2 pkt 4 i 6 lit. a u.p.e.a., art. 67a w zw. z art 67c O.p., art. 8 k.p.a., art. 122 i art. 191 w zw. z art. 187 O.p., art. 180 i art. 187 O.p., art. 2a, art.120, art.121 oraz art. 127 O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt. 7 O.p.). Błąd w ustaleniach faktycznych (pominięcie toczących się postępowań sądowych, wątpliwości co do prawidłowości doręczenia decyzji).

Godne uwagi sformułowania

Samo złożenie wniosku o odroczenie terminu lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnych nie powoduje braku wymagalności obowiązku. Doręczenie upomnienia nie jest konieczne przy egzekucji należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, tym samym jest powiązane z zaistnieniem określonego zdarzenia, a wysokość należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Wymagalność obowiązku stanowi przesłanką dodatnią prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Zasada ta jest jedną z dyrektyw wykładni prawa i ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy interpretacja przepisu prawa przy zastosowaniu wszystkich jej kontekstów, to jest językowego, systemowego oraz funkcjonalnego, nie daje zadowalających rezultatów.

Skład orzekający

Agnieszka Olesińska

sprawozdawca

Jacek Pruszyński

członek

Jolanta Sokołowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymagalności obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym, obowiązku doręczenia upomnienia oraz skutków złożenia wniosku o ulgę po wszczęciu egzekucji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku doręczenia upomnienia na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów oraz sytuacji, gdy wniosek o ulgę złożono po wszczęciu egzekucji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w egzekucji administracyjnej, które są istotne dla praktyków prawa, ale nie zawiera nietypowych faktów ani przełomowych rozstrzygnięć.

Egzekucja bez upomnienia? Kiedy organ może pominąć ten krok i czy wniosek o raty ratuje przed przymusem?

Sektor

finanse_publiczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 410/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Jacek Pruszyński
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 604/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 15 § 1, art. 33 § 2 pkt 4 i 6 lit. a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 111
art. 2a, art. 67a, art. 67c, art. 120, art. 121, art. 127, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 210 § 1 pkt 7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 176 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 131
§ 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być  wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia - tj
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Cezary Bajorek, po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dawniej: F. sp. z o.o. z siedzibą w L.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 604/23 w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi (dawniej: F. sp. z o.o. z siedzibą w L.) na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 2 grudnia 2022 r., nr DWN.WEW.3140.4009.2022.EBE/DOS w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 604/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dawniej: F. sp. z o.o. z siedzibą w L.) na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 2 grudnia 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie było przeszkód, aby organ mógł przeprowadzić postępowanie egzekucyjne z majątku spółki. Obowiązek wynikający z decyzji staje się wymagalny, jeżeli decyzja stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania. W niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania nie został przywrócony, wykonanie obowiązku nie zostało także wstrzymane, zatem decyzja z dnia 11 czerwca 2021 r. określająca wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od października 2017 r. do grudnia 2017 r. i od stycznia 2018 r. do czerwca 2018 r. stała się ostateczna z upływem terminu na wniesienie odwołania. Ponadto, spółka do czasu wszczęcia egzekucji nie zwracała się do wierzyciela o odroczenie terminu płatności czy rozłożenie zobowiązania na raty. Rozłożenie zaległości na raty może nastąpić na wniosek spółki, a taki wniosek od strony wpłynął dopiero po wszczęciu egzekucji. Nie mógł on więc mieć wpływu na wymagalność zobowiązań. Samo złożenie wniosku o odroczenie terminu lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnych nie powoduje braku wymagalności obowiązku. W ocenie Sądu I instancji, wskazane wyżej okoliczności są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek istniał, spółka miała możliwość dobrowolnego wykonania obowiązku lub wystąpienia o ulgę, ale ponieważ tego nie uczyniła, wierzyciel był zobowiązany do podjęcia kroków w celu wszczęcia egzekucji. Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego braku doręczenia upomnienia Sąd zgodził się z organem, że w przedmiotowej sprawie obowiązek taki w ogóle nie istniał. Wskazując na § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2022 r. poz. 1356, dalej: Rozporządzenie), Sąd I instancji wskazał, że doręczenie upomnienia nie jest konieczne przy egzekucji należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, tym samym jest powiązane z zaistnieniem określonego zdarzenia, a wysokość należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Sąd nie dopatrzył się również w toku postępowania uchybień organu. W ocenie Sądu, wierzyciel w toku postępowania nie naruszył także przepisów postępowania.
W skardze kasacyjnej spółka zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do Sądu I instancji celem ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie spółka podniosła, że w sprawie nr (...) została wydana decyzja wobec G. Spółka z o. o. dotycząca tożsamej sprawy, która została zaskarżona, w związku z tym skarżąca wniosła o załączenie ww. akt sprawy do akt niniejszego postępowania, albowiem okoliczności podniesione w powyżej wskazanej sprawie mają istotne znaczenie dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej skargi. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:
1) przepisów postępowania mających wpływ na treść wydanego orzeczenia w postaci:
a) art. 33 § 2 pkt 4 oraz pkt 6 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.) przez nieprzedstawienie dłużnikowi przez organ upomnienia i pominięcie możliwości złożenia przez płatnika wniosku o odroczenie terminu zapłaty lub rozłożenia go na raty lub skorzystania z innej instytucji, ponadto pominięcie, a zatem nie istnieją podstawy do stosowania środków egzekucyjnych;
b) art. 67a w zw. z art 67c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: O.p.) przez nieuwzględnienie, że skarżącej przysługuje ewentualnie prawo do złożenia wniosku w przedmiocie odroczenia terminu zapłaty, zaś sprawa objęta tytułem nie została do dziś prawomocnie zakończona;
c) art. 122 i art. 191 w zw. z art. 187 O.p. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i pominięcie złożonego przez spółkę odwołania od decyzji dotyczącej ewentualnej odpowiedzialności;
d) art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) przez przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiły przeszkody, aby przeprowadzić postępowanie, jednakże organ nie dał skarżącej możliwości dokonania dobrowolnej spłaty należności albo wystąpienia z wnioskiem o rozłożenie należności na raty, lecz bezpośrednio przystąpił do pobrania od spółki całości należnej kwoty, czym spowodował utratę stabilności w finansach spółki;
e) art. 180 oraz art. 187 O.p. przez dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego, brak wszechstronnego jego rozpoznania, bowiem organ pierwszej instancji zaniechał przedłożenia skarżącej upomnienia co do konieczności zapłaty wymaganych należności, lecz dokonał wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko spółce, czym naruszył prawa skarżącej do ewentualnego złożenia wniosku o rozłożenie należności na raty lub skorzystania z innych przewidzianych prawem instytucji, co stanowiło działanie bezpośrednio na szkodę skarżącej;
f) art. 2a, art.120, art.121 oraz art. 127 O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt. 7 O.p. polegające na naruszeniu przez organ zasady praworządności, zasady budzenia zaufania do organów podatkowych, zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, mimo iż w niniejszej sprawie istnieją zasadne wątpliwości co do prawidłowości dokonania doręczenia decyzji wydanej przez organ I instancji, na podstawie której następnie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne;
2) błąd w ustaleniach faktycznych, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przez:
a) całkowite pominięcie, że w zakresie prawidłowości wydanej przez organ decyzji toczą się postępowania przed sądami administracyjnymi, mimo iż okoliczność ta ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, albowiem do wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego doszło w konsekwencji wydania decyzji z dnia 11 czerwca 2021 r. w przedmiocie wysokości zobowiązania skarżącej z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od października 2017 r. do grudnia 2017 r. i od stycznia 2018 r. do czerwca 2018 r.;
b) pominięcie, że w sprawie pierwotnej decyzji istnieją wątpliwości co do prawidłowości jej doręczenia skarżącej przez organ I instancji, albowiem korespondencja zawierająca przedmiotową decyzję została doręczona osobie nieuprawnionej, a w rzeczywistości zarząd spółki informację o przesyłce otrzymał w dniu 9 lipca 2021 r., co wynika z faktu, że spółka mieści się w biurowcu, zaś potwierdzenie odbioru nie zostało podpisane przez pracownika, czy też bezpośrednio przez członka zarządu spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej w związku z obowiązkiem uiszczenia wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za wybrane miesiące lat 2017 i 2018. Spór dotyczy w szczególności statusu decyzji Prezesa Zarządu PFRON z 11 czerwca 2021 r., na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy z 6 lipca 2022 r. Skarżąca zakwestionowała, że obowiązek wynikający z powyższej decyzji był wymagalny i egzekwowalny. Wskazywała także, że nie doręczono jej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., a więc nie spełniono przesłanek formalnych do wszczęcia egzekucji administracyjnej.
Skarżąca zgłosiła w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty, które dotyczą braku wymagalności obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie ich treść, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Postawą zarzutu może być "brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane" (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.) oraz "brak wymagalności obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.) Procedura postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów jest uregulowana w art. 34 u.p.e.a.
Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 i 6 lit. a u.p.e.a. Kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności i legalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ma stwierdzenie, czy obowiązek, którego egzekucja dotyczy, był w dacie wszczęcia postępowania obowiązkiem wymagalnym. Wymagalność obowiązku stanowi przesłanką dodatnią prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W piśmiennictwie wskazaną cechę charakteryzującą obowiązek definiuje się jako tę właściwość obowiązku, która pozwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku, a w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Wymagalność jest zatem stanem obowiązku istniejącym w określonym czasie łączonym z chwilą określającą najwcześniejszą możliwość żądania przez wierzyciela wykonania obowiązku (por. L.Klat-Wertelecka, Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, Wrocław 2009, s. 260-261, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 717/20). W niniejszej sprawie decyzja Prezesa Zarządu PFRON z 11 czerwca 2021 r. stała się decyzją ostateczną z chwilą bezskutecznego upływu terminu do wniesienia odwołania. Składając odwołanie po terminie skarżąca nie otworzyła drogi do merytorycznego rozpoznania jego zarzutów. Jak słusznie zauważył również Sąd I instancji, sam fakt złożenia przez spółkę skargi na postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 30 maja 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie wywiera wpływu na status prawny decyzji z 11 czerwca 2021 r., która zyskała przymiot ostateczności i wykonalności. Na marginesie dodać należy, że postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt III FZ 270/24 ostatecznie zakończyło spór dotyczący uchybienia terminu do wniesienia odwołania, o czym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomo jest z urzędu.
Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia upomnienia, Sąd I instancji w ślad za organem słusznie wskazał, że zgodnie z § 2 pkt 2 Rozporządzenia obowiązek doręczenia upomnienia nie ciążył na organie. W przepisie tym chodzi o należności, których egzekucję poprzedza postępowanie jurysdykcyjne, w którym strona ma prawo czynnego udziału i które kończy się decyzją, która podlega doręczeniu stronie i która stanowi tytuł egzekucyjny dopiero po uzyskaniu przymiotu ostateczności. Egzekucja obowiązku wynikającego z takiego aktu nie musi być poprzedzona upomnieniem, skoro skarżąca miała prawo udziału w postępowaniu jako strona; otrzymując decyzję, znała więc zarówno wysokość określonej decyzją należności publicznoprawnej, jak i konsekwencje jej nieuiszczenia w razie uostatecznienia się orzeczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2587/17).
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 67a w związku z art. 67c O.p. oraz zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. W niniejszej sprawie, jak trafnie ustalił i ocenił Sąd I instancji, skarżąca nie złożyła wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wniosek taki został złożony dopiero po wszczęciu egzekucji. Wobec tego nie można skutecznie podnosić zarzutu, jakoby organ egzekucyjny naruszył wskazane przepisy przez nieuwzględnienie uprawnienia zobowiązanej do ubiegania się o ulgę, skoro zobowiązana nie skorzystała z przysługującego jej prawa we właściwym czasie i formie. Organ nie miał ani obowiązku, ani uprawnienia do rozważania ewentualnego rozpatrywania wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania. Abstrahując od powyższych twierdzeń wskazać należy, że samo złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności podatku nie stanowi o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1722/09).
Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się zasadniczo do jednej płaszczyzny, mianowicie twierdzenia o naruszeniu zasad ogólnych postępowania podatkowego oraz przepisów regulujących postępowanie dowodowe, toteż zostaną rozpatrzone i ocenione łącznie. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 2a O.p. w związku z art. 120, art. 121 i art. 127 O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt 7 O.p. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 2a O.p. niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Zasada ta jest jedną z dyrektyw wykładni prawa i ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy interpretacja przepisu prawa przy zastosowaniu wszystkich jej kontekstów, to jest językowego, systemowego oraz funkcjonalnego, nie daje zadowalających rezultatów. Tylko w przypadku, gdy rezultat przeprowadzonej wykładni, mimo zastosowania różnych metod interpretacji, pozwala na przyjęcie alternatywnych względem siebie treści normy prawnej, prawidłowym rozwiązaniem jest wybór znaczenia, które jest korzystne dla podatnika. Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Wykładnia art. 2a O.p. prowadzi do wniosku, że zawiera on normę prawną, która nakazuje rozstrzyganie na korzyść podatnika wątpliwości, jednakże tylko tych wątpliwości, które dotyczą prawa, nie zaś wątpliwości co do stanu faktycznego, który podlega wyjaśnieniu zgodnie z regułami postępowania podatkowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt II FSK 997/22 i 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt III FSK 581/23).
Należy też stwierdzić, że w badanej sprawie, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, organ przeprowadził postępowanie zgodnie z wymogami regulowanymi przepisami Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 120 O.p. organ podatkowy działał na podstawie przepisów prawa oraz zgodnie z art. 121 § 1 O.p. w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego. Zgodnie z art. 122 O.p. podjęto także wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Dopuścił on przy tym jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i było zgodne z prawem, stosownie to treści art. 180 § 1 O.p. W toku postępowania zebrano także w sposób zupełny materiał dowodowy, który wyczerpująco i wszechstronnie został rozpatrzony, zgodnie z normą wyrażoną w art. 187 § 1 O.p.
Zarzuty odnoszące się do błędu w ustaleniach faktycznych, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, oznaczone w skardze kasacyjnej jako 2. a. i b. uchylają się od kontroli merytorycznej sądu kasacyjnego, ponieważ formułując je autor skargi kasacyjnej nie wskazał jakichkolwiek przepisów, które uznaje za naruszone poprzez opisane uchybienia. Skarga kasacyjna w tej części nie zawiera zatem podstaw kasacyjnych. Należy przypomnieć, że w myśl art. 174 p.p.s.a. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przytoczonej regulacji wyraźnie wynika, że podstawę kasacyjną stanowi zarzut naruszenia konkretnych przepisów. Nie wystarczy zawarcie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób, a także uzasadnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2025 r., III FSK 393/24). Nie wystarcza więc opis "pominięcia" i "wątpliwości" zawarty w pkt 2. a. i b. skargi kasacyjnej (s. 3). Wywody dotyczące zasady praworządności (art. 7 O.p.) uszczegółowionej w art. 120 O.p., zamieszczone na s. 4-5 uzasadnienia skargi kasacyjnej, co prawda zawierają wskazanie tych dwu przepisów, są jednak na tyle ogólnikowe, oderwane od realiów sprawy, że nie mogą uzupełnić ułomnych (tj. niepełnych) zarzutów 2. a. i b. Zgodnie z art. 176 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać m.in. 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W części w jakiej skarga kasacyjna zawiera zarzut 2. a. i b., wymóg ten nie jest spełniony, z tego powodu więc zagadnienie zarzucanego błędu w ustaleniach faktycznych pozostaje poza zakresem merytorycznego badania zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wywody dotyczące okoliczności będących przedmiotem samej decyzji (stanowiącej podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego) zamieszczone na s. 6 - 8 skargi kasacyjnej, dotyczą kwestii nie objętych niniejszym postępowaniem, które zostało wszczęte na skutek zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Zagadnienia będące przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji leżą poza granicami rozpoznawanej sprawy.
Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznawszy zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
s. A. Olesińska (spr.) s. J. Sokołowska s. J. Pruszyński

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI