III FSK 408/25Odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej przedawnienie egzekucja
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 czerwca 2026 r. oddalił skargę kasacyjną J. M. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który wcześniej oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym przedawnienia zobowiązania podatkowego, nieskuteczności egzekucji wobec spółki, braku przesłanek pozytywnych i zaistnienia przesłanek negatywnych jej odpowiedzialności (brak winy, wskazanie mienia). NSA uznał, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został skutecznie zawieszony na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego, co potwierdzały dokumenty i doręczenie zawiadomienia skarżącej. Sąd podkreślił, że termin na wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 118 O.p.) odnosi się do decyzji organu pierwszej instancji, a organ odwoławczy może orzekać w tym przedmiocie, o ile nie zwiększa zakresu odpowiedzialności. Stwierdzono, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana w terminie. NSA nie dopatrzył się również naruszeń proceduralnych, w tym pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu, wskazując na skorzystanie przez skarżącą z przysługujących jej praw i złożenie wniosków dowodowych w nieodpowiednim momencie. Sąd potwierdził, że bezskuteczność egzekucji została wykazana postanowieniami o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu braku majątku spółki. Wskazane przez skarżącą mienie (umowa przewłaszczenia, ugoda) nie zostało uznane za realne i nadające się do egzekucji. Zarzuty dotyczące braku winy również zostały odrzucone, gdyż przepis art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. nie pozwala na powoływanie się na podział obowiązków w spółce jako podstawę braku winy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, zawieszenia biegu terminu przedawnienia, odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, przesłanek pozytywnych i negatywnych tej odpowiedzialności, a także oceny bezskuteczności egzekucji.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z postępowaniem karnym skarbowym i specyficznymi próbami egzekucji.
Zagadnienia prawne (5)
Czy doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnienie nie nastąpiło, ponieważ bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego i zawiadomienie podatnika o tym fakcie skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co zostało prawidłowo ustalone przez organy i sąd pierwszej instancji.
Czy organ podatkowy był władny wydać decyzję o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeśli termin określony w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej upłynął?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy może orzekać w tym przedmiocie, o ile nie zwiększa zakresu odpowiedzialności osoby trzeciej w porównaniu z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że termin z art. 118 O.p. odnosi się do decyzji organu pierwszej instancji, a organ odwoławczy może wydać własną decyzję, pod warunkiem, że nie pogarsza sytuacji strony.
Czy postępowanie egzekucyjne wobec spółki było bezskuteczne, stanowiąc przesłankę orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bezskuteczność egzekucji została wykazana postanowieniami o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu braku majątku spółki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności, wydane na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, są wystarczającym dowodem na brak majątku spółki.
Czy wskazane przez członka zarządu mienie spółki nadawało się do egzekucji i mogło zaspokoić zaległości podatkowe w znacznej części?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wskazane mienie (umowa przewłaszczenia, ugoda) nie stanowiło realnego mienia nadającego się do efektywnej egzekucji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa przewłaszczenia i ugoda nie stanowiły realnego aktywa, a próby zajęcia ruchomości i wierzytelności nie przyniosły rezultatu, co oznaczało brak możliwości zaspokojenia zaległości.
Czy członek zarządu wykazał przesłankę negatywną odpowiedzialności w postaci braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podział obowiązków w spółce i brak wiedzy o sprawach finansowych nie stanowi podstawy do uznania braku winy w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym przesłanka braku winy odnosi się do obiektywnych okoliczności uniemożliwiających pełnienie obowiązków, a nie do wewnętrznego podziału zadań w spółce.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (26)
Główne
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 116 § 1-2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 118 § 1
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
O.p. art. 59 § 1 pkt 9
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 107 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 127
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 59 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 59 § 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego. • Wykazanie bezskuteczności egzekucji wobec spółki z powodu braku majątku. • Niewykazanie przez członka zarządu przesłanek negatywnych odpowiedzialności (brak winy, wskazanie mienia nadającego się do egzekucji).
Odrzucone argumenty
Przedawnienie zobowiązania podatkowego. • Nieskuteczność egzekucji wobec spółki. • Zaistnienie przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu (brak winy, wskazanie mienia). • Naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe i WSA.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. • Skarga kasacyjna, jako szczególnie sformalizowany środek prawny, podlega podwyższonym rygorom formalnym. • Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. • Nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. • Przesłankę bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. • Przesłanki negatywne musi wykazać członek zarządu. • Sformułowanie 'w znacznej części' oznacza konieczność wykazania mienia realnego, nadającego się do egzekucji. • Przesłanka braku winy odnosi się do kryterium obiektywnych okoliczności uniemożliwiających pełnienie obowiązków.
Skład orzekający
Wojciech Stachurski
przewodniczący
Paweł Borszowski
sprawozdawca
Krzysztof Przasnyski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, zawieszenia biegu terminu przedawnienia, odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, przesłanek pozytywnych i negatywnych tej odpowiedzialności, a także oceny bezskuteczności egzekucji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z postępowaniem karnym skarbowym i specyficznymi próbami egzekucji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności członka zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w praktyce. Interpretacja przepisów o przedawnieniu i przesłankach odpowiedzialności jest istotna dla prawników i przedsiębiorców.
“Czy członek zarządu odpowie za długi spółki? NSA rozstrzyga kluczowe kwestie przedawnienia i egzekucji.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.