III FSK 406/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-17

NSApodatkowensa

egzekucja administracyjnanieruchomościpodatek VATprzedawnienieumorzenie postępowaniakodeks postępowania administracyjnegoustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiskarżącyorgan egzekucyjnykoszty postępowania

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą egzekucji administracyjnej z nieruchomości, uznając, że zarzuty dotyczące bierności organu i przedawnienia należności nie znalazły uzasadnienia.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Skarżąca zarzucała organowi bierność i błędne ustalenie stanu faktycznego co do otrzymania tytułów wykonawczych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, wskazując, że kwestia przewlekłości postępowania nie jest podstawą do umorzenia egzekucji, a zarzuty dotyczące przedawnienia i niedopuszczalności egzekucji nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. B. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 § 1 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a., argumentując, że organ egzekucyjny działał w sposób bierny, co prowadziło do jej zubożenia, oraz że błędnie ustalono stan faktyczny co do otrzymania tytułów wykonawczych. NSA uznał te zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że przewlekłość postępowania egzekucyjnego nie stanowi podstawy do jego umorzenia zgodnie z art. 59 u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA zawierało wszystkie niezbędne elementy i nie można nim zwalczać prawidłowości ustalonego stanu faktycznego. Sąd nie podzielił również zarzutów dotyczących naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., wskazując, że ustanowienie rozdzielności majątkowej i umowa darowizny nie wpływały na ciężar zobowiązania podatkowego, a materiał dowodowy potwierdzał istnienie i wymagalność egzekwowanych należności. NSA podkreślił, że kontrola sądu administracyjnego dotyczy stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu, a późniejsze zmiany, takie jak upływ terminu przedawnienia po wydaniu postanowienia, nie podważają prawidłowości wcześniejszych ustaleń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, bierność organu egzekucyjnego nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż taka przesłanka nie jest wymieniona w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że WSA prawidłowo uznał, iż przewlekłość postępowania egzekucyjnego nie jest podstawą do jego umorzenia, ponieważ art. 59 u.p.e.a. nie przewiduje takiej przesłanki. Kwestia ta nie mogła być badana w kontekście wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Przepisy (1048)

Główne

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § pkt 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27c

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 173 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § pkt 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27c

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 173 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 133 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 29 lipca 2020 r.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § pkt 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § pkt 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 18

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § pkt 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 27 września 2016 r.

Ustawa z dnia 29 lipca 2020 r.

Ustawa z dnia 27 września 2016 r.

Skład orzekający

Jacek Brolik

przewodniczący

Jacek Pruszyński

sprawozdawca

Anna Juszczyk-Wiśniewska

członek

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów

Drafting pism i dokumentów

Odpowiedzi na pytania prawne

Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

egzekucja administracyjna nieruchomości podatek VAT przedawnienie umorzenie postępowania kodeks postępowania administracyjnego ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarżący organ egzekucyjny koszty postępowania

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony

III FSK 406/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Juszczyk-Wiśniewska
Jacek Brolik /przewodniczący/
Jacek Pruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1406/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-01-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8 § 1 , art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 18, art. 59 § 1 pkt 2 oraz pkt 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1406/21 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 sierpnia 2021 r. nr 2201-IEE.711.2.193.2021.2.BT w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1406/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. B. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 27 sierpnia
2021 r., nr 2201-IEE.711.2.193.2021.2.BT w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.
z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości.
Przedmiotowemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, dalej: u.p.e.a.), art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez oddalenie skargi, podczas gdy obowiązkiem sądu było stwierdzenie naruszenia tych przepisów wobec braku podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dowolną ocenę materiału dowodowego i całkowite pominięcie przez organ administracji okoliczności podniesionych przez skarżącą w treści zażalenia dotyczących rzeczywistych motywów, jakimi kierują się organy postępowania egzekucyjnego zachowujące całkowitą bierność od kilku lat w egzekucji z nieruchomości, stanowiącej obecnie majątek osobisty skarżącej i celu, jakiemu ta bierność ma służyć - zdaniem skarżącej działania organu od kilku lat trwającego postępowania egzekucyjnego są nakierowane nie tyle na wykonanie obowiązku podatkowego, lecz na maksymalizację dochodów z tytułu zaległości podatkowej. Skutkiem bierności organów postępowania egzekucyjnego będzie de facto bezpodstawne zubożenie skarżącej, albowiem administracyjny organ egzekucyjny najprawdopodobniej zamierza przystąpić do realizacji zajęcia nieruchomości, poprzez jej docelową sprzedaż dopiero w momencie spłaty przez skarżącą całego kredytu (ze środków pochodzących z jej majątku osobistego) i wykreśleniu hipoteki banku z zajętej nieruchomości, co spowoduje, że cena uzyskana ze sprzedaży będzie wyższa, bez obciążenia hipotecznego na rzecz banku. Bierność organu w tym przypadku stanowi nadmierną uciążliwość dla skarżącej i stoi w jawnej sprzeczności
z zasadą działania przez organy w sposób budzący zaufanie obywatela. Prowadząc egzekucję administracyjną, organy obowiązane są wykonywać należące do ich kompetencji, a zatem i obowiązków, czynności w sposób zapewniający możliwie szybkie i przymusowe zrealizowanie obowiązku niewykonanego dobrowolnie przez zobowiązanego z zastosowaniem środków egzekucyjnych prowadzących do wykonania obowiązku, mając jednocześnie na uwadze obowiązek działania w sposób budzący zaufanie do obywatela.
W ocenie skarżącej powyższe obowiązki organu nie zostały zrealizowane
w sposób prawidłowy i rzetelny, a Wojewódzki Sąd Apelacyjny w Gdańsku niezasadnie pominął ww. okoliczności sprawy,
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, co do tego, że skarżąca otrzymała odpisy tytułów wykonawczych w listopadzie 2017 r. i została prawidłowo powiadomiona o wszczęciu egzekucji, podczas gdy, skarżąca uzyskała wiedzę odnośnie trwającej egzekucji z nieruchomości, dopiero po wpisaniu w księdze wieczystej spornej nieruchomości wzmianki o prowadzonej egzekucji z nieruchomości przez organ i wcześniej nie otrzymała żadnych zawiadomień od organu prowadzącego egzekucję z jej majątku,
3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 oraz pkt 7 u.p.e.a. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.
i art. 80 k.p.a., poprzez oddalenie skargi, podczas gdy obowiązkiem sądu było stwierdzenie naruszenia tych przepisów wobec braku podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dowolną ocenę materiału dowodowego, co doprowadziło
w konsekwencji do błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy
i uznaniu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej majątku należącego wyłącznie do skarżącej, tj. co do nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...].
Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej na podstawie przepisów art. 176 w. zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. i art. 188 p.p.s.a., wniósł o:
1. rozpoznanie sprawy na rozprawie,
2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku,
ewentualnie, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona,
3. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi w całości,
4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.
Pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o:
1. oddalenie skargi kasacyjnej w całości,
2. zasądzenie od skarżącej na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa prawnego wg. norm przepisanych.
W piśmie z 6 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej przedstawił uzupełnienie uzasadnienia podniesionych zarzutów kasacyjnych wyrażonych w skardze kasacyjnej.
Zarządzeniem z 15 marca 2024 r., w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust.
1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (pkt 1 skargi kasacyjnej). W tym zakresie autor skargi kasacyjnej wskazuje na pominięcie przez organ administracji okoliczności podniesionych przez skarżącą dotyczących motywów, jakimi kierują się organy postępowania egzekucyjnego zachowujące całkowitą bierność od kilku lat w egzekucji z nieruchomości, stanowiącej obecnie majątek osobisty skarżącej i celu, jakiemu ta bierność ma służyć. Zdaniem skarżącej działania organu są nakierowane nie tyle na wykonanie obowiązku podatkowego, lecz na maksymalizację dochodów z tytułu zaległości podatkowej, co prowadzi do bezpodstawnego zubożenia skarżącej, w sytuacji gdy organ egzekucyjny przystąpiłby do realizacji zajęcia nieruchomości, poprzez jej sprzedaż, dopiero w spłacie przez skarżącą całego kredytu (ze środków pochodzących z jej majątku osobistego) i wykreśleniu hipoteki banku z zajętej nieruchomości.
W zaskarżonym wyroku WSA w Gdańsku odniósł się do kwestii przewlekłości postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., zasadnie wskazując, że nie stanowi to przedmiotu niniejszej sprawy. Zaskarżone postanowienie dotyczyło rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podstawy umorzenia zostały określone w art. 59 u.p.e.a., wśród nich nie ma przesłanki związanej z oceną przewlekłości postępowania egzekucyjnego. W sprawie nie mogły podlegać zatem badaniu zarzuty dotyczące bierności organu egzekucyjnego w sprzedaży nieruchomości. Przywołany w skardze kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., sygn. akt II FSK 1318/13 dotyczy postępowania podatkowego, a konkretnie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej. Na gruncie tej sprawy sąd uznał, że obowiązkiem organów podatkowych było rozważenie okoliczności związanych ze sposobem prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w tym także wpływem tego postępowania na naliczanie odsetek od zaległości podatkowej i uwzględnienie tych okoliczności przy wydaniu decyzji w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej. Jednocześnie sąd zauważył, że nie podważa i nie kwestionuje uprawnienia organów co do sposobu i kolejności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stanowisko to nie ma zatem wpływu na ocenę prawidłowości kontrolowanego postanowienia w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. (zarzut 2 skargi kasacyjnej). W ramach tego zarzut wskazano na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez WSA w Gdańsku, co do tego, że skarżąca otrzymała odpisy tytułów wykonawczych w listopadzie 2017 r. i została prawidłowo powiadomiona o wszczęciu egzekucji.
Oceniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. podkreślić należy, że przepis ten może stanowić podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia sądu pierwszej instancji nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego lub prawnego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Zarzut ten może być zatem skuteczny wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest jego kontrola instancyjna. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd przedstawił w nim bowiem opis postępowania przed organami administracji publicznej oraz stan faktyczny i prawny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując przy tym z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów, zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. WSA w Gdańsku wskazał w zaskarżonym wyroku, że z treści pisma z 27 listopada 2017 r. wynika, że Państwu B. wydano odpisy tytułów wykonawczych w listopadzie 2017 r., po wizycie w Urzędzie Skarbowym w P. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Fakt, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Jako chybiony należy też ocenić zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym przepis ten ma charakter wynikowy i jego zastosowanie jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, autor skargi kasacyjnej jest zobowiązany bezpośrednio powiązać go z naruszeniem innych konkretnych przepisów, które to naruszenie sąd pierwszej instancji wadliwie zaakceptował.
Za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2) oraz pkt 7) u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.) w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a. (zarzut 3 skargi kasacyjnej). W ocenie skarżącej w sprawie błędnie ustalono, że nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej majątku należącego wyłącznie do skarżącej.
Trzeba ponownie wyjaśnić, że zgodnie z przywoływanym przez organ i sąd pierwszej instancji art. 29 o.p. skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem: (-) zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej; (-) zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu; (-) ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka; (-) uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji. Wymienione przepisy stanowią materialnoprawną podstawę odpowiedzialności zobowiązanego pozostającego w związku małżeńskim, a ich realizacja przewidziana jest w ustawie egzekucyjnej w art. 27c u.p.e.a. Stanowi on, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Regulacja ta ma zastosowanie wówczas, gdy jeden z małżonków jest zobowiązanym w znaczeniu określonym w art. 1a pkt 20 u.p.e.a., a drugi takiego statusu nie ma, ale zachodzi potrzeba skierowania egzekucji do majątku wspólnego zobowiązanego i jego współmałżonka. Tym samym, w tej sytuacji ustanowienie w związku małżeńskim Państwa G. B. i A. B. rozdzielności majątkowej, a następnie sporządzenie umowy darowizny, nie zmieniało ciężaru dolegliwości majątkowej skarżącej wynikającej z tytułów wykonawczych z 27 września 2016 r. obejmujących należności z tytułu niezapłaconego podatku od towarów i usług za okres od czerwca 2004 r. do października 2006 r. w łącznej kwocie należności głównej 363.440,80 zł.
Sąd nie podzielił także zasadności twierdzeń, zgłoszonych przez skarżącą, dotyczących konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wbrew zarzutom skargi, materiał dowodowy potwierdza, że obowiązek egzekwowany na podstawie ww. tytułów wykonawczych istniał, był wymagalny i nie uległ umorzeniu. W sprawie podstawę prawną dochodzenia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług stanowiły ostateczne decyzje Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni: z 22 czerwca 2010 r. i z 21 lipca 2009 r. oraz decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z 4 grudnia 2009 r. Nie wystąpiły też inne okoliczności dowodzące braku wymagalności obowiązków nałożonych w ww. decyzjach, tj.: odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych.
W zaskarżonym wyroku WSA w Gdańsku potwierdził, że w sprawie została szczegółowo przeanalizowana kwestia przedawnienia obowiązków objętych ww. tytułami wykonawczymi z 27 września 2016 r. W skardze kasacyjnej skarżąca nie podważyła oceny merytorycznej dokonanej zarówno przez organ, jak i sąd w oparciu o regulacje: art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1 i pkt 2, art. 70 § 7 pkt 1 i pkt 2, art. 70 § 7 pkt 1 i pkt 2, art. 70 § 4 o.p.
Powyższych ustaleń nie podważają też okoliczności podniesione w piśmie procesowym z 6 grudnia 2023 r. Skarżąca wskazała, że w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 7 listopada 2023 r., nr 2201-23-149437 w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego wskazano, że termin przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi, na podstawie których prowadzona była egzekucja z majątku skarżącej, upłynął z dniem 7 października 2022 r., tj. przeszło sześć miesięcy po tym, jak złożono skargę kasacyjną w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Informacje te nie stoją w sprzeczności z ustaleniami organów podjętymi w niniejszej sprawie, które stwierdziły, że nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanych należności podatkowych, które to ustalenia były aktualne na dzień podjęcia rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy.
W tym zakresie należy wyjaśnić, że przyjęcie w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 133). Ponadto w świetle art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) kontrola działalności administracji publicznej jest sprawowana przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, zaś ocena o zgodności lub niezgodności z prawem zaskarżonego aktu jest możliwa tylko na podstawie stanu faktycznego, który istniał w chwili podjęcia danego aktu i stanowił jego podstawę faktyczną; sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania w związku z wniesioną skargą okoliczności, które powstały po wydaniu zaskarżonego aktu, bowiem sąd ten nie rozstrzyga sprawy administracyjnej in merito, lecz dokonuje tylko kontroli zgodności z prawem jej rozstrzygnięcia przez organ administracji (por. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 133).
Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych prawidłowo ocenił, że podjęte w tym zakresie ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których rozstrzygnięcia zostały zaskarżone, odpowiadają prawu. Późniejsza zmiana tych okoliczności nie podważa prawidłowości tych twierdzeń. Strona skutecznie nie zakwestionowała, że na dzień wydania ostatecznego postanowienia nastąpiło przedawnienie egzekwowanych obowiązków.
W przypadku kolejnej, podanej przez skarżącą, przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., WSA w Gdańsku trafnie nie stwierdził niedopuszczalności egzekucji ze względów formalnych. W analizowanej sprawie zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej prowadzonej do składnika majątku skarżącej w postaci nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], w związku z ustaniem wspólności majątkowej z byłym małżonkiem, stanowił przedmiot oceny merytorycznej na gruncie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Stanowisko skarżącej, że zobowiązanym do zapłaty ww. zaległości podatkowych ze swojego majątku osobistego jest G. B. nie stanowiło przesłanki formalnej obligującej organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na niedopuszczalność egzekucji.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
sędzia del. WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska sędzia NSA Jacek Brolik sędzia NSA Jacek Pruszyński

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI