III FSK 4052/21

III FSK 4052/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /przewodniczący/
Mirella Łent /sprawozdawca/
Wojciech Stachurski
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Gospodarka komunalna
Sygn. powiązane
I SA/Łd 529/20 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-01-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 145 § 1 pkt 5, art. 145 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 173 § 1, art. 177, art. 174, art. 90 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 185 § 1, art. 176 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2010
art. 6c i 6h
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), Protokolant Ewa Gmurczyk, , po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 529/20 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 29 września 2020 r. nr SKO.4141.42.2020 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2021 r., I SA/Łd 529/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J.S. (dalej jako skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 29 września 2020 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za poszczególne miesiące 2013 r., 2014 r. i 2015 r.
W uzasadnieniu wyroku, Sąd pierwszej instancji wskazał, że postępowanie to zostało uruchomione na wniosek skarżącego z dnia 19 września 2017 r., w którym zażądał wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, tj. ze zm.) dalej jako: "k.p.a.". We wniosku tym wskazał na fakty istniejące w 2013 i 2014 r., że 14 sierpnia 2013 r. podpisał umowę z firma R. na wywóz odpadów pojemnik 1,1 m3, a 16 sierpnia 2013 r. złożył aktualizację danych do deklaracji z dnia 1 lipca 2013 r. o zmniejszenie pojemnika i częstotliwości odpadów. A także, że pomimo najmu pomieszczeń na terenie nieruchomości nie są wytwarzane odpady surowcowe. Nadto dla własnego bezpieczeństwa skarżący podpisał umowę z firmą R. na odbiór odpadów surowcowych i za wywóz tych opadów zapłacił. Umowa została rozwiązana w 2014 r., bo pojemnik w trakcie trwania umowy nie był zapełniany. Zdaniem skarżącego, okoliczności te wskazują na dwa istotne fakty, których organ nie wziął pod uwagę, a mianowicie, że nigdy nie podpisywał umowy z Urzędem Miasta na wywóz odpadów surowcowych z pojemnika o poj. 1,1 m3, jedynie na wywóz odpadów komunalnych.
WSA w Łodzi podkreślił, że dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji konieczne było ustalenie, czy podane przez skarżącego okoliczności były nowe, bo "wyszły na jaw" po wydaniu decyzji I instancji z dnia 8 maja 2017 r., a istniały w dniu wydania tej decyzji, a organ I instancji ich wówczas nie znał, a także czy były one "istotne dla sprawy. Następnie podał, że w decyzji o odmowie uchylenia decyzji z dnia 11 marca 2020 r. organ I instancji odwołał się do prawnej i faktycznej podstawy wyliczenia opłaty w decyzji z dnia 9 maja 2017 r. Z tej ostatniej decyzji wynika, że podstawą wyliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie nieruchomości skarżącego (L. ul. [...] [...]) był art. 6c i 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r. poz. 250,l tj. ze zm.) - dalej: "u.c.p.g." (w stanie prawnym obowiązującym w podanych w decyzji okresach rozliczeniowych 2013, 2014 i 2015 r.). Sąd pierwszej instancji zauważył, że do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia w kwestii opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, należały: liczba pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości i okoliczność, czy odpady zbierane są selektywnie (co miało znaczenie dla wyboru stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi). Fakty te organ ustalił na podstawie danych zgromadzonych po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie (postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu z dnia 19 października 2016 r.). O możliwości zapoznania się z nimi skarżący został powiadomiony przed wydaniem decyzji (postanowienie z dnia 1 marca 2017 r.). Na podstawie notatki urzędowej Straży Miejskiej z interwencji z 9 i 11 stycznia 2017 r. ustalono, że na terenie nieruchomości od 1 lipca 2013 r. odpady gromadzone są nieselektywnie w 1 pojemniku o pojemości 1100 I, a ich odbiór następuje 2 razy w tygodniu, czyli 8 razy w miesiącu, co zostało potwierdzone przez Straż Miejską na podstawie rozmowy z właścicielem (notatka z 30 stycznia 2017 r.). Na tej podstawie wyliczono opłatę (iloczyn liczby pojemników - 1 pojemnik 1100 I, częstotliwości ich odbierania - 8 razy w miesiącu i stawki opłaty za pojemnik - 122,20 zł, a od 1 styczna 2014 r. - 90 zł). W świetle tych ustaleń zdaniem sądu pierwszej instancji oczywiste było, że podane przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania okoliczności nie są ani nowe, ani istotne dla sprawy. Mowa w nim o odpadach surowcowych, których nie brano pod uwagę przy wydawaniu decyzji w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Mając na uwadze powyższe, WSA w Łodzi uznał, że słusznie organ I instancji odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, a SKO decyzję tę utrzymało w mocy. Wyrok ten w całości dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku na podstawie art. 173 § 1 w zw. z art. 177 i w zw. z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325, tj. ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a" złożył pełnomocnik skarżącego, zaskarżając go w całości.
Na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a zaskarżanemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. naruszenie art. 90 § 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i w konsekwencji rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym bez wcześniejszego prawidłowego poinformowania strony o tego zmianie sposobu rozpoznania sprawy,
2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że strona nie wskazała żadnych nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosków przeciwnych, strona tego postępowania wyjaśniła bowiem to, że na terenie nieruchomości nie ma lokali mieszkalnych, są wyłącznie lokale użytkowe, że wszyscy najemcy maja odrębnie podpisanie umowy o odbiór złomu, czego organ pierwszej instancji nie wiedział wcześniej, że obowiązywała uprzednio umowa o wywóz śmieci prze firmę R., która została rozwiązana dlatego, że ilość produkowanych odpadów była znacznie mniejsza niż deklarowane uprzednio 1100 I, co oznacza, że wysokość naliczonych opłat za 1100 I odpadów jest zawyżona, bowiem na tej nieruchomości nie odpady nie są produkowane w takiej ilości. Organ pierwszej instancji zobowiązany był zatem dokonać ustaleń co do ilości produkowanych faktycznie odpadów, a nie opierać się tylko na rodzaju pojemnika, jaki został podczas kontroli został zauważony przez osobę ją dokonującą.
Mając na uwadze powyższe zarzuty na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżanego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi celem ponownego jej rozpoznania, a także o zwrot kosztów postępowania za obie instancje i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. A także na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.
Niezasadność zarzutów w głównej mierze wynika z ich sformułowania, które pozwala jedynie na ich ocenę ogólną. Brak innego uzasadnienia jak tylko opisu stanu faktycznego obecnie również ogranicza Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, że jakkolwiek przywołany w podstawach skargi kasacyjnej art. 90 § 1 p.p.s.a., nie znalazł się on w uzasadnieniu, gdzie przywołano tylko art. 15 zzs ze zn. 4 uCOVID, który bezspornie stanowił przepis szczególny co do prawa, że posiedzenia sądowe są jawne. Zgodnie z art. 15zzs ze zn. 4 ust. 3 uCOVID w brzmieniu na datę orzekania przez WSA "przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów." Jednak to nie ta treść stanowiła uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej, ale błąd polegający na wpisaniu dodatkowego "z" w oznaczeniu jednostki redakcyjnej w powiadomieniu o zarządzeniu rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. W takim wypadku NSA nie znajduje naruszenia art. 90 § 1 p.p.s.a., który wymaga jedynie istnienia przepisu szczególnego stanowiącego inaczej niż tak, że posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Skarżący wspominając o prawie do złożenia dodatkowych informacji w sprawie zarówno nie podał podstawy prawnej takiego prawa, jak i do końca nie wykazał, jakich to nowych informacji nie mógł udzielić. Nie wskazał tez na żaden przepis, z którego wynikałby obowiązek poinformowania o sposobie rozpoznania sprawy.
W konsekwencji nie wiadomo jaką rolę miałby odegrać tut. Sąd w związku z wnioskiem, o jakiego potrzebie informuje autor skargi kasacyjnej powołując się na art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TWE). Wnioskiem skierowanym do Sądu Rejonowego dla L. [...] w L. Zgodnie z tym przepisem Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: a) o wykładni Traktatów; b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. W przypadku gdy pytanie z tym związane jest podniesione przed sądem jednego z Państw Członkowskich, sąd ten może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. W przypadku gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do Trybunału. Jeżeli takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym dotyczącej osoby pozbawionej wolności, Trybunał stanowi w jak najkrótszym terminie. Z kolei wskazywany art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej stanowi, że każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy. Każdy ma możliwość uzyskania porady prawnej, skorzystania z pomocy obrońcy i przedstawiciela. Pomoc prawna jest udzielana osobom, które nie posiadają wystarczających środków, w zakresie w jakim jest ona konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
Obecnie Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje uzasadnienia w stwierdzeniu, że oczekiwana przez skarżącego decyzja w kwestii rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym była niezbędna do wydania wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w oparciu o przepisy prawa krajowego dające prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy. Prawo to jednak nie jest bezwzględne. Nie wiadomo w jaki sposób WSA naruszył art. 47 Karty przez dodanie litery "z" w oznaczeniu przepisu wymienionego w powiadomieniu. Niewątpliwie zapis ten należy traktować jako oczywistą omyłkę pisarską, gdyż w samym zarządzeniu Przewodniczącego prawidłowo oznaczono podstawę prawną działania, a w systemie nie funkcjonuje przepis art. 15 zzzs ze zn 4 uCOVID. Co istotne, skarżący nie miał trudności ze wskazaniem prawidłowego oznaczenia podstawy prawnej działania Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie odnalazł nieprawidłowości w rozpoznaniu sprawy wynikających z faktu dokonania czynności w ramach posiedzenia niejawnego. Skarżący takich nie wykazuje. Trudno w ogóle uznać, że wykazuje błędy dotyczące meritum sprawy, gdyż jego zarzuty oparte są o przepis Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawie gdzie nie miał on zastosowania, na co również zwrócił uwagę WSA rozpoznając skargę.
Zatem za niezasadne należy uznać stanowisko oparte o naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nawet jeśliby przyjąć, że chodziło o art. 240 § 1 pkt 5 O.p., to należy wskazać, że tak jak w przepisie Kodeksu tak i Ordynacji nowe okoliczności czy dokumenty muszą dotyczyć faktów istotnych. Skarżący nie tylko tego nie dostrzega, ale dodatkowo pomija szeroki wywód, jaki poczynił Sąd w zaskarżonym wyroku w tym względzie. Można przypomnieć, że organy podatkowe mają wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy, tj. stwierdzenia, że stan ten podpada pod hipotezę określonej normy prawnej o charakterze materialnoprawnym. Tymczasem autor skargi kasacyjnej ogranicza się do powtórzenia stanu faktycznego, który wbrew temu co twierdzi był brany pod uwagę i oceniony. Co jest ważkie, w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej nie znalazły swego miejsca żadne przepisy prawa dotyczące meritum sprawy, tj. kwestii, które pozwoliłyby na podważenie stanowiska Sądu pierwszej instancji, co do braku cechy istotności okoliczności przywoływanych we wniosku o wznowienia. Zatem zarzuty nie zostały należycie uzasadnione. Przypomnieć trzeba, co wielokrotnie znalazło wyraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne oraz ich uzasadnienie nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia.
Zatem stosownie do art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Mirella Łent Krzysztof Winiarski Wojciech Stachurski