III FSK 402/23

III FSK 402/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Gajewski /sprawozdawca/
Jacek Brolik /przewodniczący/
Jolanta Sokołowska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Sz 403/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-11-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. L. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 403/22 w sprawie ze skargi W. L. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022 r. nr 3201-IEE2.711.34.2022.3; 3201-IEE2.7.711.28.2022.1241 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie na rzecz W. L. N. kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 403/22 oddalił skargę W. L. N. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: organ II instancji, DIAS) z dnia 2 maja 2022 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
DIAS postanowieniem z dnia 2 maja 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej Organ I instancji) z dnia 25 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosków z 25 lipca 2021 r. dotyczących unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki, unieważnienia wcześniejszych licytacji oraz zwrotu wpłaconej przez skarżącego kwoty [...] zł tytułem ceny nabycia udziałów w O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej "u.p.e.a.") oraz art. 25 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "K.p.a.") w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A. O. (dalej: zobowiązana). W toku postępowania egzekucyjnego zajął udziały zobowiązanej w O. Sp. z o.o. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] we W. z [...] lipca 2007 r. sygn. akt [...] Rej KRS [...] zarządzono sprzedaż [...] zł udziałów po [...] zł każdy. Wobec zmiany właściwości miejscowej dalszą egzekucję prowadził Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. jako organ egzekucyjny. Sąd Rejonowy dla W. [...] we W. postanowieniem z [...] czerwca 2009 r., sygn. akt [...] Rej KRS [...], w oparciu o opinię biegłej sądowej ustalił wartość jednego udziału na kwotę [...] zł.
Pismem z 27 października 2015 r. organ egzekucyjny wezwał zarówno O. Sp. z o.o., jak i zobowiązaną do udzielania informacji czy w ostatnich 5 latach zaistniały zdarzenia, które wpłynęły na zmianę majątku spółki oraz jaka jest aktualna wartość jednego udziału spółki. Pismem z 14 stycznia 2016 r. O. Sp. z o.o. poinformowała, że wartość udziałów nie uległa zmianie, zaś zobowiązana pismem z 2 października 2015 r. wskazała, że realna wartość jej udziałów "nie przewyższa wartości ustalonej w wycenie sporządzonej na potrzeby egzekucji prowadzonej przez Urząd Skarbowy".
W dniu 28 lipca 2016 r. organ egzekucyjny ogłosił o planowanej na dzień [...] sierpnia 2016 r. pierwszej oraz na dzień [...] sierpnia 2016 r. drugiej licytacji udziałów O. Sp. z o.o. Wobec nieprzystąpienia do licytacji dwóch uczestników zarówno pierwsza, jak i druga licytacja nie doszły do skutku. W dniu 23 września 2016 r. organ I instancji zawiadomił o sprzedaży z wolnej ręki udziałów w O. Sp. z o.o., ustalając termin otwarcia ofert na [...] października 2016 r. i przyjmując za zwycięską ofertę pisemną zawierającą najwyższą cenę. Następnie postanowieniem z [...] października 2016 r. organ egzekucyjny stwierdził nabycie przez Stronę w postępowaniu egzekucyjnym [...] udziałów w O. sp. z o.o. za kwotę [...] zł.
W dniu 25 lipca 2021 r. Strona zawnioskowała o:
unieważnienie sprzedaży udziałów z wolnej ręki,
unieważnienie wcześniej przeprowadzonych licytacji,
zwrot wpłaconej kwoty [...] zł tytułem ceny nabycia udziałów,
przeprowadzenie odpowiedniego postępowania dowodowego.
Postanowieniem z 8 października 2021 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie podania z 25 lipca 2021 r. Podstawę prawną tego postanowienie stanowi art. 61 a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. organ II instancji uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania miało w istocie charakter merytoryczny, bowiem organ I instancji przeprowadził ocenę wyceny sprzedanych udziałów Sp. z o.o., a więc odniósł się do meritum żądania. Nadto organ II instancji zauważył, iż podanie strony dotyczy trzech żądań, natomiast organ I instancji rozpoznał tylko żądanie unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki. Ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z 25 lutego 2022 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosków z 25 lipca 2021 r. dotyczących unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki, unieważnienia wcześniejszych licytacji oraz zwrotu wpłaconej tytułem ceny kwoty [...] zł. Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ II instancji postanowieniem z 2 maja 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu I instancji wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., który pozwala na rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie DIAS z dnia 2 maja 2022 r., wnosząc o jego uchylenie w całości.
W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 listopada 2022 r., oddalił skargę uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa. Zdaniem Sądu nie zaistniała żadna z ustawowych przesłanek uzasadniających jego uchylenie.
Sąd I instancji wskazał, że organ słusznie uznał, że przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania był fakt, iż kwestię sprzedaży z wolnej ręki reguluje tylko art. 108 § 1 u.p.e.a. w brzemieniu obowiązującym w dniu sprzedaży. Zgodnie z art. 108 u.p.e.a. sprzedaż z wolnej ręki stosuje się do ruchomości, które nie zostały sprzedane ani w drodze licytacji publicznej w drugim jej terminie, ani po cenie oszacowania podmiotom prowadzącym działalność handlową lub komisową, ani w drodze przetargu ofert. Ustawodawca tryb sprzedaży z wolnej ręki traktuje jako formę wsteczną. W rozpoznawanej sprawie wobec nieprzystąpienia do licytacji dwóch uczestników zarówno pierwsza, jak i druga licytacja nie doszły do skutku. Dlatego też zawiadomieniem z 23 września 2016 r. organ egzekucyjny zawiadomił o sprzedaży udziałów O. Sp. z o.o. z wolnej ręki, ustalając termin otwarcia ofert na [...] października 2016 r. i przyjmując za zwycięską ofertę pisemną zawierająca najwyższą cenę. Skarżący pismem z 25 lipca 2021 r., zażądał unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki dokonanej przez organ egzekucyjny. Zdaniem Sądu słusznie zauważył organ w zaskarżonym postanowieniu, że art. 108 u.p.e.a. określa jedynie sytuacje, w jakich następuje sprzedaż z wolnej ręki. W ustawie tej nie ma natomiast przepisów wskazujących, aby do sprzedaży z wolnej ręki można było odpowiednio stosować przepisy regulujące sprzedaż ruchomości w innym trybie, w tym w trybie określonym w art. 107 § 3 u.p.e.a., który przewiduje unieważnienie licytacji.
W myśl art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 61 a K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
Sąd wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów tj., gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13, LEX nr 1982821; wyrok NSA z 7 października 2021 r., II OSK 269/21, LEX nr 3331924). Przeszkoda wszczęcia postępowania musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie musi wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie (wyrok WSA w Kielcach z 4 października 2012 r., II SA/Ke 557/12, LEX nr 1234275).
Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącego, na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt. 2 oraz art. 177 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), zaskarżając w całości powyższy wyrok w celu:
1) unieważnienia sprzedaży udziałów Spółki z wolnej ręki [...] udziałów w O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. Nr KRS [...] stanowiących własność A. O. przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w dniu [...].10.2016r. znak [...] wraz ze stwierdzeniem nabycia postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 21.10.2016r. na podstawie której Pan W. L. N. nabył [...] udziałów w O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. Nr KRS [...] stanowiących własność A. O. za kwotę [...] PLN ( słownie [...] tysięcy złotych ), która przekraczała kwotę ceny wywołania [...] PLN liczonej jako 1/3 wartości szacunkowej ([...] PLN) jaka została przyjęta przez organ egzekucyjny oraz
2) unieważnienia wcześniej przeprowadzonych licytacji przeprowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w dniach [...].08.2016r. i [...].08.2016r., w których wartość oszacowania [...] udziałów w O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. Nr KRS [...] stanowiących własność A. O. wynosiła [...] PLN, a cena wywołania przy pierwszej licytacji wynosiła [...] PLN, a cena wywołania drugiej licytacji wynosiła [...] PLN,
3) zwrotu przez organ egzekucyjny oraz przez wierzyciela na rzecz W. L. N. kwoty wpłaconej przez niego kwoty [...] PLN ([...] tysięcy złotych) na poczet ceny nabycia [...] udziałów w O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. Nr KRS [...] stanowiących własność A. O. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
W imieniu skarżącego wniesiono:
1) na podstawie art. 185 § 1 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) o uchylenie w całości ww. zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 listopada 2022r., sygn. akt I SA/SZ 403/22 i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie lub
2) na podstawie art. 188 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) o uchylenie w całości ww. zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 listopada 2022r., sygn. akt I SA/SZ 403/i wydanie orzeczenia reformatoryjnego poprzez uwzględnienie w całości skargi skarżącego W. L. N. i uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022r. (sygn. akt. 3201-IEE 2.711.34.2022.3, 3201-IEE2.7.711.28.2022.1241) utrzymującego w mocy zaskarżone ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z 25 lutego 2022r. oraz uchylenie w całości poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 25 lutego 2022r. o sygn. akt. 3209-SEE711.1.90.2021 o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego oraz uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 kwietnia 2022r. znak 3201-IEE711.34.2022.2, 3201-IEE2.711.28.2022.1192
3) zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (treść rozstrzygnięcia) w tym m.in.:
1) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) i oddalenie skargi skarżącego pomimo dopuszczenia się naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i Naczelnika Urzędu skarbowego w K. przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 61 § 1, § 2 i § 3 k.p.a. i art. 61a § 1 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania w ramach wstępnej oceny sprawy po roku czasu od daty złożenia żądania przez Skarżącego i po dokonaniu oceny zgromadzonego przez organ materiałów dowodowych w sprawie, jak i rozpoznania merytorycznego sprawy i wydania wcześniej przez ten organ orzeczenia zawierającego merytoryczne stanowisko,
2) błędne zastosowanie art. 151 prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) i niezasadne oddalenie w całości skargi skarżącego, a tym samym utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022r. (doręczone 19.05.2022r.) (sygn. akt. 3201-IEE2.711.34.2022.3,3201-IEE2.7.711.28.2022.1241) utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o odmowie wszczęcia postępowania zgodnie z wnioskiem W. N. z dnia 25.07.2021 r., pomimo naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 61 paragraf 1, paragraf 2 i paragraf 3 k.p.a. i art. 61a paragraf 1 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania po roku czasu od daty złożenia żądania przez Skarżącego i po dokonaniu merytorycznej oceny przez organ zgromadzonego przez organ egzekucyjny materiałów dowodowego w sprawie, rozpoznania przez organ merytorycznego sprawy co wynika z wydanego wcześniej przez ten organ orzeczenia zawierającego merytoryczne stanowisko,
3) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) i oddalenie skargi skarżącego, pomimo naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i Naczelnika Urzędu skarbowego w K. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, takich jak art. 61a § 1 k.p.a., art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 107 § 3 ustawy postępowanie egzekucyjne w administracji i art. 108 ustawy postępowanie egzekucyjne w administracji i wydania orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania pomimo, iż nie występują przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania, gdyż skarżący jest stroną prowadzonego postępowania i wykazał swój interes prawny w sprawie oraz podstawę materialno-prawną swojego żądania, jak i wcześniejszego wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. postanowienia o charakterze merytorycznym,
4) błędne i wadliwe zastosowanie art. 151 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) i bezzasadne oddalenie w całości skargi skarżącego i tym samym utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022r. (sygn. akt. 3201-IEE 2.711.34.2022.3, 3201-IEE2.7.711.28.2022.1241) utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o odmowie wszczęcia postępowania zgodnie z wnioskiem W. N. z dnia 25.07.2021 r. pomimo naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 61a paragraf 1 k.p.a., art. 61 paragraf 1 i paragraf 3 k.p.a. w zw. z art. 28 kpa i z art. 107 paragraf 3 ustawy postępowanie egzekucyjne w administracji i art. 108 ustawy postępowanie egzekucyjne w administracji i wydanie orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania, pomimo, iż nie występują przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania, gdyż skarżący jest stroną prowadzonego postępowania i wykazał swój interes prawny w sprawie oraz podstawę materialno-prawną swojego żądania, jak doszło do wcześniejszego wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. postanowienia o charakterze merytorycznym,
5) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie i uprzednio Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 61a § 1 k.p.a. art. 64 k.p.a. i art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania pomimo, iż wydanie takiego postanowienia nie ma żadnego uzasadnienia w przepisach administracyjnych, gdyż zgodnie z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. zostało już wszczęte to postępowanie z datą złożenie żądania i brak jest podstawy do wydania postanowienia o odmowie jego wszczęcia do już wszczętego postępowania, a nie został nawet zastosowany przez organ tryb wynikający z art. 64 k.p.a.,
6) wadliwe zastosowanie art. 151 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) i oddalenie skargi skarżącego, a tym samym bezzasadne i błędne utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022r. (doręczone 19.05.2022 r.), sygn. akt. 3201-IEE 2.711.34.2022.3, 3201-IEE2.7.711.28.2022.1241) utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o odmowie wszczęcia postępowania, pomimo naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie i uprzednio Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 61a § 1 k.p.a. i art. 64 k.p.a, jak i art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania pomimo, iż wydanie takiego postanowienia nie ma żadnego uzasadnienia w przepisach administracyjnych, gdyż zgodnie z art. 61 paragraf 1 i paragraf 3 k.p.a zostało już wszczęte to postępowanie z datą złożenie żądania przez skarżącego i brak jest podstawy do wydania postanowienia o odmowie jego wszczęcia do już wszczętego postępowania, a nie został nawet zastosowany przez organ tryb wynikający z art. 64 k.p.a.,
7) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt1 lit.c prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) i błędne zastosowanie art. 151 p.p.s.a. i oddalenie skargi skarżącego, a tym samym bezzasadne i błędne utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022r. (sygn. akt. 3201-IEE 2.711.34.2022.3, 3201-IEE2.7.711.28.2022.1241) utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o odmowie wszczęcia postępowania, pomimo naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie i uprzednio Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, w tym art. 61 paragraf 1 i paragraf 3 k.p.a. i art. 62 k.p.a. poprzez przyjęcie, że żądania skarżącego nie są ze sobą ściśle powiązane i nie może być prowadzone jedno postępowanie w przypadku powiązanych żądań wynikających z tego stanu faktycznego dotyczącego przeprowadzanych następujących po sobie czynności egzekucyjnych w administracji od siebie zależnych w zakresie ustalenia warunków sprzedaży np. co do ustalenia ceny wywołania czy ceny nabycia jak i minimalnej wartości oferty,
8) niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit.c prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a., a błędne zastosowanie art. 151 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) i oddalenie skargi skarżącego a tym samym bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022r. (doręczone 19.05.2022r.) sygn. akt. 3201-IEE 2.711.34.2022.3, 3201-IEE2.7.711.28.2022.1241 ) utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o odmowie wszczęcia postępowania zgodnie z wnioskiem W. N. z dnia 25.07.2021r. pomimo naruszenia przez ww. organy przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 61a § 1 k.p.a., art. z 61 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 108 § 1 i art. 107 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i błędne uznanie, że art. 107 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może stanowić podstawy do unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki przeprowadzonej po nieskutecznych dwóch licytacjach sprzedaży udziałów w ramach tego samego postępowania egzekucyjnego i to pomimo naruszenia w ramach przygotowania i przeprowadzania tych licytacji przepisów o publicznym charakterze, o cenie wywołania i cenie nabycia mających wpływ na warunki sprzedaży z wolnej ręki, w tym ustalenia min. minimalnej wartości oferty przy sprzedaży z wolnej ręki,
9/ niezastosowanie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) a niezasadne zastosowanie art. 151 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) i oddalenie skargi skarżącego, a tym samym bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 2 maja 2022r. (doręczone 19.05.2022 r.) sygn. akt. 3201-IEE2.711.34.2022.3, 3201-IEE2.7.711.28.2022.1241) utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o odmowie wszczęcia postępowania zgodnie z wnioskiem W. N. z dnia 25.07.2021r. pomimo naruszenia przez ww. organy przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 61 § 2 k.p.a., art. 54b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 105 i 105a, art. 105 b, art. 105 c i art. 106 i art. 107 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie wadliwego przeprowadzenia obu licytacji, w tym poprzez naruszenia przepisów o publicznym charakterze, o cenie wywołania i cenie nabycia mających wpływ na warunki sprzedaży z wolnej ręki, w tym ustalenia min. minimalnej wartości oferty przy sprzedaży z wolnej ręki,
10) braku wszczęcia postępowania z urzędu przez organ egzekucyjny, skoro doszło w ramach sprzedaży licytacyjnej i sprzedaży z wolnej ręki udziałów A. O. do naruszenia przepisów o publicznym charakterze, o cenie wywołania i cenie nabycia jak i minimalnej wartości oferty przy sprzedaży z wolnej ręki w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego,
11) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a., a błędne zastosowanie art. 151 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) i oddalenie skargi skarżącego i bezzasadne i błędne uznanie i utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022r. sygn. akt 3201-IEE 2.711.34.2022.3, 3201-IEE2.7.711.28.2022.1241) utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o odmowie wszczęcia postępowania art. 61 a k.p.a., art. 77 k.p.a. i 77 k.p.a, art. 84, art. 83 i art. 86 k.p.a. - art. 6, art. 7, art.7a, art. 8, art. 9 k.p.a. pomimo, iż organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać lub uchylić i rozpatrzyć materiał dowodowy, a organy pominęły zgłoszone wnioski dowodowe przez W. N. o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych, dowodu z zeznań świadków, z zeznań W. N. jako strony tylko po zapoznaniu się materiałem dowodowym odmówiły wszczęcia postępowania oraz poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że ww. organy naruszyły wymienione w nich zasady postępowania administracyjnego,
12) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (dalej p.p.s.a. a błędne zastosowanie z art. 151 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) i oddalenie skargi skarżącego i tym samym bezzasadne i błędne utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022r. sygn. akt. 3201-IEE 2.711.34.2022.3, 3201-IEE2.7.711.28.2022.1241) utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o odmowie wszczęcia postępowania, pomimo naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie i uprzednio Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy art. 61 § 1 i § 3 kpa i art. 61 a § 1 k.p.a., art. 24 k.p.a. i art. 25 k.p.a. oraz art. 145 k.p.a. i art. 156 k.p.a. - poprzez nie rozpoznanie zarzutów skargi w zakresie odmowy wyłączenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. i pracowników tego urzędu od rozpoznania sprawy pomimo, iż podważona został ich bezstronność tym bardziej, iż działają faktycznie we własnej sprawie, a ich działanie skierowane jest na niedopuszczeniu do wykazania ich zaniechań i zaniedbań w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego i wprowadzenia w błąd W. N. jak i powstała podstawa nie tylko do uchylenia zaskarżonych postanowień, a nawet do wznowienia postępowania.
W imieniu skarżącego wniesiono o skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, stosownie do art.179 p.p.s.a., wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżony wyrok należało uchylić, zaś sprawę przekazać Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi są zaś wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest sądowa kontrola postanowienia Organu II instancji, utrzymujące w mocy postanowienie Organu I instancji o odmowie wszczęcia postepowania o unieważnienie sprzedaży z wolnej ręki udziałów w O. sp. z o.o., unieważnienie wcześniejszych licytacji oraz zwrotu wpłaconej przez Skarżącego kwoty [...] zł tytułem ceny nabycia udziałów w O. sp. z o.o. W ocenie Skarżącego następstwem zaniechania przez Organ weryfikacji aktualnej wartości udziałów O. sp. z o.o., nieuwzględnienie rocznych sprawozdań finansowych Spółki, z których wynika strata oraz księgi wieczystej nieruchomości jedynego składnika majątku Spółki i wynikającej z niej zadłużenia przekraczającego wartość tej nieruchomości, było naruszenie przepisów o ustaleniu wartości udziałów, ceny wywołania ceny minimalnej przy sprzedaży z wolnej ręki i ceny nabycia oraz wprowadzenie w błąd każdego potencjalnego nabywcy udziałów. Zdaniem Skarżącego w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, w konsekwencji czego – zdaniem Skarżącego – organ egzekucyjny świadomie i umyślnie wprowadził nabywcę tych udziałów w błąd co do ich wartości, bowiem ich wartość w chwili transakcji była znacznie niższa.
Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednio zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 61a K.p.a., gdy żądanie o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 K.p.a. stosuje się odpowiednio.
W tej sprawie należy zwrócić uwagę, że Postanowieniem z 8 października 2021 roku Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie podania z 25 lipca 2021 roku. Podstawę prawną tego postanowienia stanowił art. 61a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. (nr 3201-IEE2.711.152.2021.2; 3201-IEE2.7.711.130.2021.3275) Organ II instancji uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazała sprawę Organowi I instancji do ponowne rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu Organ II instancji wskazał, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania miało w istocie charakter merytoryczny, bowiem Organ I instancji przeprowadził ocenę wyceny sprzedanych udziałów O. Sp. z o.o., a więc odniósł się do meritum żądania. Nadto Organ II instancji zauważył, iż podanie strony dotyczy trzech żądań, natomiast Organ I instancji zauważył, iż podanie Strony dotyczy trzech żądań, natomiast Organ I instancji rozpoznał tylko żądanie unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki. Ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z 25 lutego 2022 r. Organ I instancji odmówił wszczęcia postepowania w sprawie wniosków dotyczących unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki, unieważnienia wcześniejszych licytacji oraz zwrotu kwoty wpłaconej tytułem ceny.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić wyrok Sądu I instancji, w celu wyjaśnienia przez Sąd, czy czynności organów w sprawie stanowiły wstępne działania w celu oceny - czy w sprawie dopuszczalne jest wszczęcie i prowadzenie postępowania czy też było to postępowanie w istocie merytoryczne, realizowane w postępowaniu gabinetowym. Analizy i weryfikacji w tym zakresie powinien dokonać Sąd pierwszej instancji w ramach gwarancji realnej dwuinstancyjności postępowania sądowego. Nie zbadanie i zignorowanie tego problemu stanowi o niedostatecznie pełnym zbadaniu prawidłowości subsumcji stanu sprawy pod unormowania wynikające z art. 61 i art. 61a K.p.a.
Mając na uwadze tak zakreślony stan faktyczny sprawy, Sąd I instancji nie wyjaśnił tego zagadnienia i nie odniósł się do tej kluczowej kwestii w uzasadnieniu wyroku. To zrodziło kluczowe wątpliwości, które mają istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia meritum sprawy. Dlatego wobec zaistniałych wyżej wymienionych wątpliwości, zaskarżony wyrok należało uchylić.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
SNSA Dominik Gajewski SNSA Jacek Brolik SNSA Jolanta Sokołowska